ಈ ವಾರದ ಬರಹ, ಇದೇ ಸಪ್ಟೇಂಬರ್ ೨೬ರಂದು ಮೆಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ವರದಿಯಾಗಿದೆ . ಕಳೆದ ಶುಕ್ರವಾರ ವೈಶಾಲಿಯವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರದಿಯನ್ನು ನೀವೆಲ್ಲ ಆಗಲೇ ಓದಿರುತ್ತೀರಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಇದು ನಾನು ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಚೊಚ್ಚಲ ಲೇಖನವು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ನಿಮ್ಮೆದುರಿಗೆ ಇಡುತ್ತಿರುವೆನು. – (ಸಂ)

ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಕವನಗಳ ಯಾದಿ ಈ ಲೇಖನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ.

 ಅನಿವಾಸಿ ಬರಹಗಾರರು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಈ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯು ‘ಕನ್ನಡ ವೈಭವ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨ ರಿಂದ ೩.೩೦ರ ವರೆಗೆ AGM ಮೀಟಿಂಗ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಭೆಗೆ ಶ್ರೀಮತಿ M.R.ಕಮಲಾರವರು ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವೃಂದದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾಸಿ ಸನ್ಮಿತ್ರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಾ.ಕರಜಗಿಯವರು ಕುತೂಹಲಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಸೀನರಾಗಿ ಸಭೆಗೊಂದು ಮೆರುಗು ತಂದಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕರ್ಷಕ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೇ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೆರೆದರು. ತೊಂಬತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಭಾನಿರ್ವಾಹಕಳಾಗಿ ನಾನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಡೆಯಿಸಿಕೊಟ್ಟೆನು.

ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್ ಅವರ ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೊದಲುಗೊಂಡಿತು. ಗುಡೂರ್ ರವರು ಶ್ರೀಮತಿ M.R.ಕಮಲಾರವರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅದಲ್ಲದೇ ಅನಿವಾಸಿ ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿಯನ್ನು, ನೆನಹುಗಳನ್ನು ಸಭಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜೀವಾಳವಾದ ಕವಿತಾವಾಚನದ ಕ್ರಮವು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಕವಿತೆಗಳು ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತ ಇಂದು-ನೆನ್ನೆಯ ಜೀವನದ ತುಮುಲಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತ, ಕೊನೆಗೆ ನಿರಂತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಕಾಲವನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಚಿಲ್ಲರೆಯ “ಹಿಸಾಬು-ಕಿತಾಬು” ಕೇಳುತ್ತ ಕೇಳುಗರ ಮನವನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದವು. ಕವಿತೆಗಳ ಭಾವವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿ ಅಂದಗೆಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಸಾಹಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದಲಿಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಳಗಿರುವ ಲಿಂಕ್ ನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಕವನಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.

ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿದ ನಲವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಕಮಲಾರವರು ಕವನಗಳ ಸುಂದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು “ಅಂಗುಲದ ಹುಳು”ವಿನ ಸಮನಾರ್ಥಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀಡಿದ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅನನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. “ನಾನೇಕೆ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ., ರಾಮಚಂದ್ರ ಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ನುಡಿಗಳನ್ನುಚ್ಛರಿಸಿ ಕವಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಈ ಮೂಲಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿದರು.ಹೃದಯಾಳದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲ ಹಾಡು ಕವನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಲೇಶದಿಂದಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ದಾರಿಗಳೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

ಇನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕವನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಮಲಾರವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

 ದೇಸಾಯಿಯವರು ರಚಿಸಿ ವಾಚಿಸಿದ ಕವನ , ಪು.ತಿ.ನ ರವರ “ದಿನಪತ್ರಿಕೆ” ಎಂಬ ಕವನದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿತವಾಗಿದ್ದು. ಇವೆರಡು ಕವನಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಮಲಾರವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕೇಶವ ರವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಿಸಲಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲನಿಗೆ ಕೇಳಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿದರು. ಕೇಶವರಂತೆಯೇ ಕಾಲನಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಕವನವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿಯವರನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ‘ನಲವತ್ತರ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ‘ ಎಂಬ ನನ್ನ ಕವನವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ‘ಅವಳಿಗೀಗ ಐವತ್ತು’ ಎಂಬ ಕವನವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾಗರಾಜರವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತವರ ಇಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಲಹುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ “ಶ್ರವಣಿ”ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ರಾಂ ರವರ ಕವಿತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು, ಶೇಕ್ಸಪೀಯರ್ ನ soliliquyಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಸ್ವಗತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳೇ ಕಾವ್ಯದ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಪ್ರೇಮಲತಾರವರ ಬ್ಯಾಗು ಪ್ಯಾಕಿನ ರೂಪಕವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಟೆಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ‘ಎಂದೂ ತೆರೆಯದ ನೋವಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ’ ಎಂಬ ಕವನದೆಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದರು. 

ದಿ.ಕಾವಳೆಯವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿದೇಶಿ ಕನ್ನಡಿಗನ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮನೋಹರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿ ನಗೆಗಡಲಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಿದರು. ಗುಡೂರ್ ರವರು, ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಧಾಟಿಯ ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಗೆ ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿರವರ ‘ಶಾರದೆ’ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮನವನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿಸಿ, ರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಅವರ ಕವಿಹೃದಯಕ್ಕೆ ನಮಿಸಿದರು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರಸಾದ್ ರವರ ತಂದೆಯವರಾದ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ರವರ ಆಸರೆಯ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ತಮ್ಮ ಸವಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ‘ಬಾವುಟಗಳು’ ಕವನದ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಡಿರೇಖೆಯೊಳಗೆಯೂ ಮತ್ತು ಗಡಿರೇಖೆಯಾಚೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಬಾವುಟಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ , ಹೇಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಬೇಕಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಡಿಗರ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾಸಿ ಬಳಗದಿಂದ ಪುಟ್ಟ ಕಾಣಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಜಯರಾಂ ಅವರು ಅನಿವಾಸಿ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರ ಕನ್ನಡದ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿದರು.ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ಸಂವಾದ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅನಿವಾಸಿ ವೃಂದದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ‌ವು ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಮಲಾರವರು ತುಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟರು. ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು, ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಿದು ಮನವನ್ನು ನವಿರಾಗಿಸಿದ ಮಳೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಇರುವ ಒಲವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಗೆ, ಸಭಿಕರಿಗೆ ,ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಭೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗಕ್ಕೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ರಾಂ ರವರು ಅರ್ಪಿಸುವದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

ಕಮಲಾರವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ.

https://drive.google.com/file/d/1J1mfwKurT-IaArsdpT4hCKANCFYvJdX5/view?usp=sharing

ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಕವನಗಳು

1. ವಿದೇಶೀ ಕನ್ನಡಿಗನ ಕೊರಗು – (ದಿ) ರಾಜಾರಾಂ ಕಾವಳೆ 
2. ಜೀವನದ ಸಮಾಚಾರ- ಲಕ್ಷ್ಸ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್ 
3. ಕಾಲದ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಚಿಲ್ಲರೆ – ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿ
4. ಅನಿಸಿಕೆ – ರಾಂ 
5. ರಮಣಿ- ಶ್ರವಣಿ – ನಾಗರಾಜ ಗೌಡ 
6. ಬಾವುಟಗಳು -ಡಾ ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್
7. ಹೀಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಿತ್ತು – ಡಾ ಪ್ರೇಮಲತ ಬಿ 
8. ನಲವತ್ತರ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ – ದೀಪಾ 
9. ಪು ತಿ ನ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ವಾಟ್ಸಪ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ – ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (ಫಾಲ್ಕೆ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ರೂಢಿ, ಆದರೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪಾಳಕೆ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾಳ್ಕೆ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಓದಿದಾಗ, ನನಗಾದ ಸಂತೋಷವನ್ನು, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಇರಲಾಗದೇ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಬರೀ ಸಂತೋಷವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಆಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋದವರಲ್ಲವಲ್ಲ! ಯಾವು ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಅರ್ಧಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ಕನ್ನಡದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೂ  ಕಾಲುಪುಟದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕವರ್ ಮಾಡಿತ್ತು.  ನೋಡಿ ಬೇಜಾರಾಯಿತು. 

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ  ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಎಂದರೆ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅಂದಾಜು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸಿಗಬಹುದು. ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳು, ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಿನಿಮಾ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಯಾವುದಾದರೂ ಸರಿ. ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಪದ್ಮಭೂಷಣ, ಈಗ ಫಾಲ್ಕೆ! ಎಂಥ ಅದ್ಭುತ ಮನುಷ್ಯ, ಎಷ್ಟು ವಿನೀತ, ಕನ್ನಡಿಗರು ಪುನೀತ!

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಹ್ಯಾಂಡ್-ಸಮ್ ಹೀರೋ ಎಂದು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು (ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆತ್ತಿದಂತಹ, ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುರಿಗೊಳಿಸಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ). ಅವರು ಮೀಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರಲಿ, ಕ್ಲೀನ್-ಶೇವ್ ಮಾಡಿರಲಿ, ಯುವಕನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕನಿರಲಿ, ಅವರದು ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮಾಸಿಲ್ಲ!

ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದು ಅವರ ಮುಗುಳುನಗೆ. ಅದು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ, ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಕ್ವವಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೆ. ಆ ಒಂದು ಸರಳ ಮುಗುಳುನಗೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ತುಂಟತನ, ಚೇಷ್ಟೆ, ವಿನೋದ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಡಗಿದೆ! ನಿಮಗಿಂತ ತನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ಮುಗುಳುನಗೆ! 

ಅವರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಲ್ಲೇ ಆನಂದವಿದೆ: ಕೃತಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸದ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗ. ಬಹುಶಃ ಕೊಂಕಣಿ, ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಸಹಜ ಬಹುಭಾಷಿಗರಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.

ಅನಂತನಾಗ್ ‘ನಟಿಸದೆ’ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಹಜ ನಟನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಗಾಧವಾದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಫಲ. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದವರು. ಸತ್ಯದೇವ್ ದುಬೆಯಂತಹವರ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ ಕಲಿತವರು. ನಂತರ ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸಮಾಂತರ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದವರು. ಕನ್ನಡದ ನಾಯಕರಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನಂತನಾಗ್ ಅಂಕುರ್, ನಿಶಾಂತ್, ಮಂಥನ್ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಕಾದಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು.

ಕನ್ನಡದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು. ಅವರು ಹತ್ತು ಖಳರನ್ನು ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ನೃತ್ಯ ಕೂಡ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ನಾಯಕನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಾರುವ ಪ್ರವೇಶ ದೃಶ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಅಂತರ್ಮುಖಿ, ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಿಯಕರ, ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಪತಿ, ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಗುಮಾಸ್ತ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕ, ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ ನೆರೆಯವನು, ಆಡಂಬರದ ಗೋಸುಂಬೆ, ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವನು, ಪ್ರಮಾದ ಮಾಡಿ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನರಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಏನನ್ನೋ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ತುಂಟ, ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಯುವಕ… ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರು ನಾವೇ ಆಗಿದ್ದರು.

ಅನಂತನಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತನಾಗ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಿ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದಶಕ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವರ ನಡುವಿನ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಥದಿತ್ತು. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆಯೇ ಪ್ರಣಯ ಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಕಿರಿಕಿರಿ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ವಾದ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ನೆಮ್ಮದಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಂದಾಗಿಯೇ ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್ ಯುಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು, ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ ಜೋಡಿಯು ಸಂಗೀತದ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಬಯಲು ದಾರಿ, ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ, ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ನನ್ನ ನೆನಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಎಸ್‌ಪಿಬಿ (ಎ ಸ್ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ)    ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯದಿದ್ದರೆ ಈ ಲೇಖನ ಅಪೂರ್ಣ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತನಾಗ್  ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಪಿಬಿಗೆ ಏನು ಕೆಲಸ? ಅನಂತನಾಗ್ ಹೇಗೆ ಹಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ಎಸ್‌ಪಿಬಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಗಮನವಿಟ್ಟು ಆಲಿಸಿ. ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರಿಗಾಗಿ, ಎಸ್‌ಪಿಬಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಸಿಕ ಧ್ವನಿಯ ಛಾಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು (ನಿನ್ನ ನಗುವು ಹೂವಂತೆ ಹಾಡನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ್ತು ಆಲಿಸಿ). ದಪ್ಪಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿರುವ ಅಂಬರೀಷ್ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಒರಟು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿರುವ ಶಂಕರನಾಗ್ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ, ಎಸ್‌ಪಿಬಿ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ‘ನಿನ್ನ ನೀನು ಮರೆತರೇನು’, ‘ಎಲ್ಲಿರುವೆ ಮನವ ಕಾಡುವ ರೂಪಾಸಿಯೇ’, ‘ಕನಸಲು ನೀನೆ ಮನಸಲು ನೀನೆ’, ‘ಆಕಾಶದಿಂದ ಧರೆಗಿಳಿದ ರಂಭೆ’, ‘ನಾನು ನೀನು ಒಂದಾದ’, ‘ಬಿಸಿಲಾದರೇನು’, ‘ಒಲಿದ ಜೀವ ಜೊತೆಯಲಿರಲು’ – ಇವು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಬಾನುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದವು.

ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ, ಅನಂತನಾಗ್ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಅಂಕುರ್, ನಿಶಾಂತ್, ಮಂಥನ್, ಭೋಮಿಕಾ, ಕಲಿಯುಗ್ ಸಿನೆಮಾಗಳು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಹಂಸಗೀತೆ, ಬರ, ಅವಸ್ಥೆ, ಅನ್ವೇಷಣೆ ಸಿನೆಮಾಗಳು ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ (ಈಗ ಅವರೆಲ್ಲ ಅರವತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತು ದಾಟಿದ್ದಾರೆ) ಬಯಲುದಾರಿ, ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ, ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ, ಬಾಡದ ಹೂ, ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ, ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು, ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು, ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರೆಡು ಸೂತ್ರಗಳು, ಒಲವು ಮೂಡಿದಾಗ, ಅರುಣರಾಗ, ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ…ಸಾಲು ಸಾಲು ಸಿನೆಮಾಗಳು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲುವ ಮಿಂಚಿನ ಓಟ, ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ, ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್, ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ ಸಿನೆಮಾಗಳೂ ಇವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹುಣ್ಣಾಗಿಸುವಂತೆ ನಗಿಸುವ ನಾರದ ವಿಜಯ, ಹೆಂಡ್ತಿಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ, ಗೋಲಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ, ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ, ಗೋಲ್-ಮಾಲ್, ಗೌರಿ ಗಣೇಶ, ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ ಸಿನೆಮಾಗಳಿವೆ. ಅನನ್ಯವಾದ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ ಇದೆ.

ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ವಯಸ್ಸಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಏನೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತೆರೆಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ! ಅನಂತನಾಗ್ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದರು. ‘ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ’ಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿ ನಗೆಗಡಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರು. ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಹಿರಿಯ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ, ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ತಾತನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ‘ಗೋಧಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.

ಶಂಕರನಾಗ್ ಅವರಿಂದ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಅನಂತನಾಗ್ ತಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ‘ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ’. ನಿರೂಪಣೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಅಣ್ಣನ ವಾತ್ಸಲ್ಯವೂ ಇದೆ. ಅಣ್ಣ ಅನಂತ ಶಾಂತ, ಸಂಯಮ ಮೂರ್ತಿ; ಶಂಕರ ಅಸಹನೆಯ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸತೇನನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸವ ಚಂಚಲ. ಶಂಕರನಾಗ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮಿಂಚಿನ ಓಟ, ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಅಣ್ಣ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ತಮ್ಮ ಶಂಕರನಾಗ್ ಇಂದು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಎಂದು ಅನಿಸದೇ ಇರದು. 

ಅನಂತನಾಗ್ ಸುತ್ತ ಅಭಿಮಾನಿ ಸಂಘ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ತೆರೆಯ ಮೇಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿರಲಿ ಬಿರುದು-ಬಾವಲಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರದ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅವರ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ‘ಸ್ಟಾರ್’ ಇಲ್ಲ. ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಲು ಸುರಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಐವತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್-ಔಟ್‌ಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿದೊಡ್ಡ (ಅನಧಿಕೃತ) ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಅನಂತನಾಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದು!

ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇಬ್ಬರು ಕನ್ನಡಿಗರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅನನ್ಯತೆಯಿದೆ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ಅನಂತನಾಗ್ ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ  ಬಂದವರು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ರಾಜ್ ಅಣ್ಣಾವ್ರು, ಅನಂತನಾಗ್ ಶಂಕರನಿಗೆ ಅಣ್ಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಣ್ಣವನಂತೆ ಉಳಿದವರು. ಅವರು ದಂತಕತೆ, ಇವರು ನಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮಂತೆ. ಅವರು ನೈತಿಕತೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ, ಇವರು ತುಂಟಗಾರ. ಅವರು ಸಮೂಹದ ಸಮ್ಮೋಹನಿಯ ಸಂಕೇತ, ಇವರು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರತೀಕ. ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಾಗಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ನಾರದನಾಗಿ ಅನಂತನಾಗ್. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಇಡೀ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ, ತಲೆಯಿಂದ ಉಂಗುಷ್ಜದವರೆಗೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ಏನು ಬೇಕಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ, ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾವಿದನಂತೆ. ನಾರದನಾಗಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಆ ‘ಅನಂತನಾಗ್’ ಮುಗುಳುನಗುವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಾರೆ! ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ನಮಗೆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. 

ಅನಂತನಾಗ್ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಹಿಂದೆ ಓಡಲಿಲ್ಲ, ತಾರೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ನಟಿಸುತ್ತಾ, ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನೂ ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಎಂದೂ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿ (larger than life) ಕಾಣದ ನಟನ ಬಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗೌರವವು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ!

ಯೋಗೀಂದ್ರ ಮರವಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಓದಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಬರಹದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಯ, ವಿಷಯದಿಂದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಚಿಂತನೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸುವ ಸಂಗತಿಯೊಳಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಥೆ-ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಣ್ಣು ಪರಿಚಿತವೇ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಬಂಧ ಆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಓದಿದ ನಂತರ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಸಾಲು, ಯಾವ ಕಥೆ, ಯಾವ ಬೀದಿ, ಯಾವ ನೆನಪು ಜೊತೆಯಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಾಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಂತಹ ಬರಹಗಳ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಓದುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂವಾದದಲ್ಲೂ ಇದೆ. – ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿ (ಈ ವಾರದ ನಿರ್ವಾಹಕ)

ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ  “ಚಾರುಲತಾ” ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಯಕಿ  ಒಂದು ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಿಟಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತ ದಾರಿಹೋಕರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗನನ್ನು ಆಡಿಸುವಾತ  ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ .ಪಾತ್ರೆ ಮಾರುವವನು ಕೂಗುತ್ತ ಸಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಾಗಿ ಢಣ ಢಣ ಎನ್ನುತ್ತಿವೆ. ರಸ್ತೆಯ  ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ದುರ್ಬೀನು ಹಿಡಿದು ನೋಡಿ ಆಕೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಪತಿಯ ಅರಮನೆಯಂತಹ  ಮಹಲಿನ ಏಕಾಂಗಿತನದಲ್ಲಿ  ಚಾರುಲತಾ ಬೀದಿಯ ಬದುಕಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೂಕ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ತಲುಪುವ ಶಬ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗುವುದು ಚಾರುಲತಳಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಗೋರರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಸಿನಿಮಾದ ಚಾರುಲತಳಂತೆ ಒಬ್ಬಂಟಿತನದಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಕಲರವದೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದವರು ಸಾಗಿಸುವವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ  ಸಿನೆಮಾಗಳು ಕತೆಗಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬೀದಿಯ ಲೋಕಾಂತವನ್ನು ಮನೆಯ ಏಕಾಂತವನ್ನು ಎದುರು ಬದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಇವೆ. ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಅವವುಗಳ ಗಡಿ ಆವರಣ ಹೊಂದಿರುವ  ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜಗತ್ತುಗಳಾದರೂ ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಇರುವಾಗ ಇವೆರಡೂ ಸಂಭಾಷಿಸ ತೊಡಗುತ್ತವೆ ಸ್ಪಂದಿಸ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಸಂಗ ಸಖ್ಯ ಬೇಡುತ್ತವೆ. ಒಂದನ್ನೊಂದು ದೂಷಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಬೆಸುಗೆಯಲ್ಲಿ  ಕೂಡುಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ .

ರಸ್ತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಊರು ಕೇರಿಗಳ  ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣವಾದರೂ, ಸದ್ದು ತುಂಬಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಬೀದಿಗಳು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುವ ದಟ್ಟ ಜಗತ್ತು ಆಯಾ ನಗರದ  ಬೀದಿಬದಿ ಮನೆಗಳ ಎದೆಬಡಿತದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗುವ ಎದೆಬಡಿತ ರಾತ್ರಿಯಾದಂತೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಕೆಲ ಹೊತ್ತು ಮೌನವೂ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾದ ,  ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೂಗುಗಳು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ  ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೊಂದು ಪೋಷಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.  ರಸ್ತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಬರೇ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗ , ಕಾಲು ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಾದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಬಿರುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೂ ಮೂಲಭೂತ ಆಸರೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವ ನೆಳಲ ತಾಣ.

ಬೀದಿಯ ಗೌಜುಗದ್ದಲ ಕೂಗುಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಮನೆಯವರಿಗೇನೋ ಏಕಾಂತವಿರುವಾಗ  ಸಾಂತ್ವನವನ್ನೋ ಅಥವಾ  ಶಬಮಾಲಿನ್ಯದ ಏಕತಾನತೆಯ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನೋ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹೊರಡಿಸುವ ನಾಟಕೀಯ ಸದ್ದುಗಳು  ಉಳಿವಿನ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ  ಕವಿ ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರು  ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೂಗು ಎನ್ನುವ  ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುಗಳು , ವ್ಯಾಪಾರೀ ಘೋಷಣೆಗಳು  ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ,  ವ್ಯಾಪಾರದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೂಗಿನ ಹಿಂದಿನ ತುರ್ತು ಬಹಳ ಬದಲಾಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರ  ಕವಿತೆಯು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೂಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೀದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಜಾನೆ, ಕೆಲಸಗಾರರು  ಆತುರದಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋಗುವುದು , ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷರು ಧಾವಿಸಿ ಹೋಗುವಾಗ , “ರೊಟ್ಟಿ ಕೊಳ್ಳಿರಿ ” ಎಂಬ ಕೂಗು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ  ಕೇಳುತ್ತದೆ . ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಕಠಿಣ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೌನವಾಗಿರುವಾಗ , ಗಂಟಲುಗಳು ಒಣಗಿರುವಾಗ, “ಹಣ್ಣು ಕೊಳ್ಳಿರಿ ” ಎಂಬ ಕೂಗು ತಂಪಾದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ . ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಬಜಾರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ , ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಬೆಳಗಿದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ  ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗ,  “ಹೂವು ಕೊಳ್ಳಿರಿ” ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ . ಈ ಸರಳ ಜನರ ಧ್ವನಿಗಳು ನಗರದ ಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೂಗೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

“ಮುಂಜಾವಿನ ಮೊದಲ ತಾಳಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು  ತಟ್ಟಿದಾಗ  ,
ಜಗವನ್ನು  ಕೆಲಸದವರ ನಾನಾ ಕೂಗಿಗೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ,
ಹಿಂಡನ್ನು ಕಾಯಲು, ಮಾಗುತ್ತಿರುವ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು,
ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಹರಿಸಿ  ತುಸು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ,
ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಆತುರದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟಾಗ,
“ರೊಟ್ಟಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ, ರೊಟ್ಟಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ”, ಮೊಳಗುತ್ತದೆ ಕಾತರದ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ.

ಭೂಮಿ ತತ್ತರಿಸಿ ನೀರು ಒಣಗಿ
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಿರ್ದಯಿ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಳಲಿದಾಗ,
ನೆರಳಿನ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ  ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಹಾಡು ಮೌನವಾದಾಗ ,
ಮತ್ತು ಗಂಟಲುಗಳು ಬತ್ತಿ ಬಾಡಿ ಸ್ವರ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ
ಬಿಸಿಲ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ  ಜಲಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುವಾಗ,
“ಹಣ್ಣು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ, ಹಣ್ಣು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ”, ಏದುಸಿರು ಬಿಡುವ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ.

ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಬೆಳಕು ಬಜಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವಾಗ ,
ಥಟ್ಟನೆ  ನಕ್ಷತ್ರಗಳು  ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದಾಗ,
ಸಂಗೀತದ ತಂತಿ ಮೀಟಿ , ಪರಿಮಳದ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದಾಗ,
ಪ್ರಶಾಂತ ಮಾಳಿಗೆಗಳಲಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಕುಳಿತು  
ಜೀವಪ್ರೇಮ ಸುಧೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಸವಿಯುವಾಗ ,
“ಹೂವು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ, ಹೂವು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ”, ತೇಲಿಬರುತ್ತದೆ ಗುನುಗುನಿಸುವ  ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ.”

ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡುರವರ ಕವಿತೆಯ ಸಂದರ್ಭ , ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಚಾರುಲತಾಳ ಕತೆಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಿ ನಾವಿರುವ ಲಂಡನ್ನಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದರೆ  ೧೭೦೮ರಲ್ಲಿ,  ಒಬ್ಬ ಅನಾಮಧೇಯ ಕವಿ ಲಂಡನ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಹೀಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದನಂತೆ:

“ಒಂದು ಸಂಜೆ, ಸೂರ್ಯನು ಆಗಷ್ಟೇ  ಅಸ್ತಮಿಸಿದ್ದಾಗ,
    ಮತ್ತು ನಾನು ಗದ್ದಲದ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ,
    ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀದಿಯಲ್ಲೂ ಹಠಾತ್ತನೆ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತ್ತು,
    ಲಂಡನ್‌ನ ಆತ್ಮವೇ ಹೊರಟುಹೋದಂತಿತ್ತು.”

ಹಾಗಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿತ್ತು? ಹಠಾತ್ ಮೌನಕ್ಕೆ  ಕಾರಣವೇನು? “ಬೆನೆಟ್” ಎಂದು ಲಂಡನ್ನಿಗರಿಗೆ  ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬೀದಿ  ವ್ಯಾಪಾರಿ ಅಂದು ನಿಧನನಾಗಿದ್ದನಂತೆ. ಅನಾಮಧೇಯ ಕವಿಯ ಸಾಲಿನಂತೆ “ಹೋಮರ್‌ನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಗತ್ತು ಅಂಥ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ”. ಆದರೆ ಹೋಮರ್ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದರೆ, “ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ರಾಜಕುಮಾರ” ಬೆನೆಟ್‌ಗೆ ಓದಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ  ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಶೋಕಗೀತೆಯನ್ನು ಕವಿಯಿಂದ ಬರೆಸಿಕೊಂಡ  ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ  ಬೆನೆಟ್ , ಎಲ್ಲ ಕಾಲದ ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ  ಅಥವಾ ಬೀದಿ ಮಾರಾಟಗಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನೆರೆಯ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ   ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಮೊಲಿ ಮ್ಯಾಲೋನ್‌ ಎನ್ನುವ ಮೀನು ಮಾರಾಟಗಾರ್ತಿ , ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ   “ತನ್ನ ಚಕ್ರದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಅಗಲ ಕಿರಿದಾದ  ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಳ್ಳುತ್ತಾ ‘ಮಳಿ ಮತ್ತು  ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಸಜೀವವಾಗಿವೆ , ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ  ಓಹೋ !” ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತ ತನ್ನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ  ಸಮುದ್ರಚರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಎನ್ನುವ ಗೀತೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ . ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊಲಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಸತ್ತಳು, ಆದರೆ ಆ ಗೀತೆ ಮತ್ತು  ಅವಳ ಆತ್ಮವನ್ನು , ಐರಿಷ್ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರತೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಳು ಆಳಿದ ಮೇಲೂ ಎಂದಿನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವ ದಂತಕತೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಜನಪ್ರಿಯ ಐರಿಷ್ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ  ಮೊಲಿ ಎನ್ನುವ  ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಿಜವಾಗಿ  ಇದ್ದಳೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವುದು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಚರ್ಚೆ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೂ   ಆಕೆ ಒಂದು ದಂತಕತೆಯಾಗಿ ಈಗಲೂ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಡಿ ದೂಡಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಈಗಲೂ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಸಫೋಕ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದ  ಮುಂದೆ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು  ಹೇರಿಕೊಂಡ ಮೊಲಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.

ಇನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ  ಲಂಡನ್‌ನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ  ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗಿನ  ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ನಗರದ ವಾತಾವರಣದ ಒಂದು ಕಿರುನೋಟ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಜನರು ಏನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು, ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು  ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು  ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ, ಲಂಡನ್‌ನ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ದಾಖಲಿಸಿಸುರುವುದನ್ನು ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಗದ್ದಲಮಯ ನಗರದಲ್ಲೂ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಕೂಗುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ಗದ್ದಲದ ಒಂದು ಭಾಗ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರದು ಎನ್ನುವುದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ವಾಸ್ತವ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿಯೂ, ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಸಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಘೋಷವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು “street cries” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು  ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು .  ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು  ಬೀದಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು  ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕಾಪಿಡುವಲ್ಲಿ  ಸೋತರೂ ನೋಡುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಅವರರಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾದ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಸ್ವರವನ್ನೋ ಘೋಷವಾಕ್ಯವನ್ನೋ ನೆನಪಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಜೀವನದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಅವರೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ  ಆಯಾ ನಗರದಷ್ಟೇ ಹಳಬರೆನೋ  ಎನ್ನಿಸುವವರು. ಅವರಿರುವ ಬೀದಿಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕಿ ಬರುವ ದೂರವಾಸಿಗಲಿದ್ದಾರೆ . ಪ್ರವಾಸಿಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣದ ಯಾವುದೊ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಸದ್ದುಗದ್ದಲದ ಪುರಾತನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮಾರಾಟಕ್ಕಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು  ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ , ಬೀದಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು  ತಿಂದು  ರಸಭೋಜನವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಹಾಗಂತ ಆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಗುರುತನ್ನು  ಬಲ್ಲ ಗ್ರಾಹಕರು ವಿರಳ. ಯಾವುದೊ ಒಂದು ರಸ್ತೆಯೇ ಅವರ ಖಾಯಂ ವಿಳಾಸ. ಒಂದು ಕೂಗೇ ಆ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರ.  ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಅವರೆಲ್ಲರ ನಿಜವಾದ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಗುರುತೇ ಅವರ ಗಾಡಿ, ಬುಟ್ಟಿ ,ಘೋಷಣೆ , ಧ್ವನಿ,ಗೌಜು,ವಾಸನೆ ,ಚಿತ್ರ.  ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಅಗೋರಾದಲ್ಲಿ  ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬಟ್ಟೆ, ಸಿಹಿತಿನಿಸು, ಮೀನು, ಗುಲಾಮರು, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ  ಹೆರ್ನಾಂಡೊ ಕಾರ್ಟೆಸ್ ಎನ್ನುವ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕಣಿವೆಯ ಬೃಹತ್ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಆಹಾರ, ಆಭರಣಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮರ, ಗರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಮಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬೆರಗಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಮಾರಬಹುದಾದ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು  ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮಾರಾಟಗಾರರ  ಲಯಬದ್ಧ ಬೀದಿ ಕೂಗುಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಅಮರವಾಗಿವೆ; ವ್ಯಾಪರಿಗಳ ಅಂತಹ ಕೂಗುಗಗಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ  ‘ಹಾಟ್ ಕ್ರಾಸ್ ಬನ್ಸ್’ ನಂತಹ ಸಾಲುಗಳನ್ನು  ಇಂದಿಗೂ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿಸಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಕಾದಂಬರಿ ಕವಿತೆ ಸಿನೆಮಾ ಜನಪದಗೀತೆ  ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು  ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವಂತೆಯೇ  ನಗರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರ ಬರಹ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಚಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.  ನಗರ ಜೀವನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಆಸಕ್ತರಿಗೆ  ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಗಳು ಯಥೇಚ್ಛ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ . ೧೯ನೆಯ  ಶತಮಾನದ ನಗರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಗೋವಿಂದ ನಾರಾಯಣ್ , ಮುಂಬೈ  ನಗರದ ಮುಂಜಾನೆಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಕೂಗುಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೂಗೂ   ‘ನಾಲಿಗೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೊರಳಾಟ’ ದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದು , ಮುಂಜಾನೆಯ ಚರ್ಚ್ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊಳಗು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರು ತಾವು ಮಾರಾಟಮಾಡ ಬಯಸುವ   ಸಿಹಿ ಉಪ್ಪು ರುಚಿಯ  ” ನೀರಾ”ದ ಕಡೆ  ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಅವರ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ . ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೂಗುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದರೆ  ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು  ೧೮೬೦-೭೦ ದಶಕದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ  ಸಿಗುತ್ತವೆ. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, “ಕೋಲ್ಕತಾರ್ ಫೆರಿಯೋಲಾರ್  ಡಾಕ್  ಆರ್ ರಸ್ತಾರ್ ಆವಾಜ್” ( ದಿ ಕ್ರೈಸ್  ಆಫ್ ದಿ ಹಾಕರ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆಕರ್ಷಕ  ಪುಟ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಾಧಾಪ್ರಸಾದ್ ಗುಪ್ತಾ ಎನ್ನುವವರು ಬರೆದಿದ್ದರು ,  ಬೀದಿ ಧ್ವನಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮುಂಬೈಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವೂ  ಬೀದಿಯ ವಿವಿಧ ಕೂಗುಗಳನ್ನು   ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ  ಚಿತ್ರಿಸಿ ಸ್ಮರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ . ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಯುಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಜಾನಿ ವಾಕರ್,  ‘ತೆಲ್ ಮಾಲಿಶ್’ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾರುವ  ಮೂಗಿನ ಧ್ವನಿಯ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು .

ಬೀದಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊರಡಿಸುವ ಸದ್ದುಗಳು ಸಾಲುಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಾಲ ಮತ್ತ್ತು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ , ಗ್ರಾಹಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇವೆಯನ್ನು  ಒದಗಿಸಿದರೆ , ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅನಿಯಮಿತ  ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು  ನೀಡುತ್ತವೆ.  ಇನ್ನು ಬೀದಿ ಜಗತ್ತಿನ  ಮುಖ್ಯ ಪಾಲುದಾರರಾದ   ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು , ಸ್ಥಳೀಯ , ದೂರದ ದಾರಿಹೋಕ ಗ್ರಾಹಕರು , ಆಸುಪಾಸಿನ ಮನೆಯವರ ಮಟ್ಟಿಗ ಬೀದಿಯ ನಿತ್ಯದ  ವಿದ್ಯಮಾನ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತೆ   ಬೇರೆಬೇರೆ  ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನೂ  ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಇನ್ನು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಹಾದಿಯ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ನಗರ ಸಭೆ ಮತ್ತಿತರ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾನೂನು ಸುವವಸ್ಥೆಯ ಕನ್ನಡಕದಿಂದಲೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಲ ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭದ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಜಗತ್ತು, ಸರಳ ಸುಲಲಿತ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ರಮ್ಯ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪರ ವಿರೋಧಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ  ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಇವೆ.

ರಾಲ್ಫ್ ಕ್ರೋಶೆಟ್ ಎಂಬಾತ  ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭೧೧ರಲ್ಲಿ ” ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್‌” ಪತ್ರಿಕೆ  ಕಾಗದ  ಬರೆದು, ಲಂಡನ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು “ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ  ಲಂಡನ್‌ನ ಕೂಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ  ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಕ” ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದ. ಮತ್ತೆ ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ತಾನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದೂ  ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಅವನದೇ  ಆಯ್ಕೆಗೆ  ಆತ  ನೀಡಿದ್ದ  ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ  ಅವನಿಗಿದ್ದ   ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗೆಗಿನ  ಅಪಾರ ಒಳನೋಟ ಮತ್ತು “ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಣತಿ” . ಹಾಗಂತ  ಲಂಡನ್ನಿನ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನೇನೂ ಮನ್ನಿಸಿದ ಹಾಗಿಲ್ಲ.  ಲಂಡನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಲ್ಲಿ,  ಬೀದಿಯ  ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಾಸ್ತವ್ಯ  ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣ, ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಆಗಾಗ ಕರೆಯುವುದಿದೆ, ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿದೆ . ಬೀದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಇಕ್ಕೆಲದಲ್ಲಿರುವ  ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಅಥವಾ ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸೇರಿದ್ದು ಎನ್ನುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿನ  ನಿರ್ವಾಹಕರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. ಕೊಲ್ಕತ್ತವನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮಾಡುವುದು, ಮುಂಬೈಯನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಮತ್ತೆ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು  ಸಿಂಗಾಪುರವಾಗಿ  ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ  ಭರವಸೆಗಳ ಕೆಲವಂಶವಾದರೂ  ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ  ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.  ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುರಿ ಎಂದೂ ರಸ್ತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ , ಚರಂಡಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು,ನಗರಾಡಳಿತಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಬದಲಿಗೆ  ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದೋ , ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ  ಸೌಂದರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗಿಡ ನೆಡುವುದೋ ,ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದೋ,  ಹೊಸ ಬಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದೋ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೀದಿಬದಿಯ  ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದೇ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ  ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಹಾಗಂತ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅನಾನುಕೂಲವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಹಲವು ಇವೆ. ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಸವಾಲು ಅಥವಾ  ಚರ್ಚೆ ಅಲ್ಲ. ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಯಾವ ನಗರದ ಯಾವ ಯಾವ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು  ಹೇಗಿರಬೇಕು , ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಂದುವ,  ಸಮತೋಲಿತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಎಂತಹ  ಚಿಂತನೆ , ತಯಾರಿ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ  ಅರಿವು  ನಗರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ  ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ.    ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಗೂ ಸೇರಬೇಕಾಗಿರುವ ನೆಲ ಜಲ ಗಾಳಿ ಇನ್ನಿತರ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ ಹಕ್ಕು ಎಷ್ಟು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು  ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮನೋಧರ್ಮ , ವೈಶಾಲ್ಯ , ಸುಲಲಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ , ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ  ಸೂಕ್ತ ಸಂಘಟನೆ ,ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೂ  ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹಾಗೊಂದು  ನ್ಯಾಯಯುತ  ಚರ್ಚೆ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಡೆಯುವುದು  ಸಾಧ್ಯ ಆಗಿಲ್ಲ. 

೧೯೭೦-೮೦ರ  ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತೆರವುಗಳ ನಂತರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಸಂಘಗಳು ಪೀಡಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪಪ್ರಚಾರವನ್ನು  ತಡೆಯಲು  ದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರ  ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು.  National Association of Street Vendors of India ಮತ್ತು Self Employed Women’s Associationಗಳ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಮಿಕ್ಕಿದ  ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ, Protection of Livelihoods and Regulation of Street Vending (PLRSV) ಮಸೂದೆಯನ್ನು  ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನಿಗೆ  ಮಿತಿಗಳಿದ್ದರೂ, ಬೀದಿ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಜಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಬೀದಿ ಮಾರಾಟವನ್ನು  , ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ ತಡೆಯಬೇಕಾದ ವ್ಯವಹಾರವಲ್ಲ  , ರಕ್ಷಿಸಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕಾದ ಮಾನ್ಯ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈಗ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೨.೫% ವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಪರವಾನಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಾರಾಟಗಾರರ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ದೊರೆತಿದೆ. ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು, ‘natural markets’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಹಲವು ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ  ಆದಂತೆ  ಈ  ಕಾಯ್ದೆಗೂ  ಅಂಗೀಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿ  ಹಲವು  ವರ್ಷಗಳಾದರೂ, ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೇನೂ  ಬಹಳ ಬಲ  ಬಂದಂತೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಯಿದೆಯ  ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ  ಪ್ರಗತಿಯಷ್ಟೇ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ನಾಶ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪರವಾನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ವ್ಯವಹರಿಸುವವರನ್ನು ಸರಕಾರೀ ಯಂತ್ರದ ಆಲಸ್ಯ ಅಸಡ್ಡೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೋ ಲಂಚದ ಆಸೆಗೋ , ಕಾಲುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ  ನೆಲೆ ಊರಲು ಬಿಡುವುದು , ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಚಾನಕ್ ಆಗಿ ಒಂದು ದಿನ ಗುಳೆ ಹೊರಡಿಸುವುದು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ . ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು ಆಯಾಮಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇವೆ.

ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಬೀದಿಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಕುರಿತಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬೀದಿಗಳು ಅಪಾರ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ ಉಳಿಯಲಿವೆ. ಪಾದಚಾರಿಗಳು, ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ  ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವೂ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.  ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ  ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸದ್ದು  ಗದ್ದಲ ಕೂಗುಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಚಾರಿ ಗಾಡಿಗಳು , ವಿಧವಿಧದ ಕೂಗುಗಳು ಶಬ್ದಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ  ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಈಗಲೂ ಹಲವು ನಗರಗಳ ಹಲವು ಬೀದಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ . ಚಾರುಲತಾಳ ಮಹಲಿನ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿದ , ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡುರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಹೂವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿರೆಂದು ಕೂಗಿ ಕರೆದ , ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ , ಲಂಡನ್, ಡಬ್ಲಿನ್ ಗಳ ಶಬ್ದ ವಾಸನೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಪ್ತವೂ  ಸ್ಮರಣೀಯವೂ ಆಗಿಸಿದ  ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ,ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ಇರಲಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ?

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಹಬ್ಬವಾದ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವೇ ಸರಿ. UKಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ರಜೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನಾವು ಈ ಬಾರಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು!

ಇನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.

– ಸಂ

ಎರಡು ದಿನ.ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದೇ ಪ್ರತಿ ವರುಷ ಭಾರತದ ಸ್ವತಂತ್ರ ದಿವಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಈ ದಿನಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾವುದಾರೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿಸೋಣ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾದರೂ ಕೇವಲ ೨ ದಿನಗಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಯಾವ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಯೋಚನೆ ಹಾಗು ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕಲಿಯಬಹುದಾ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ.ಆಗ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿಸೋಣ ಅಂದರು. ಸರಿ ಬಲು ಸುಲಭವಾದ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದೆನಿಸಿತು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್ ಕಲಿಯೋಕೆ ಎರಡು ದಿನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಅಂದುಕೊಂಡೆವು. ಸರಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಿವಿ. ಒಂದು ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡಿಸೋಣ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿವಿ. ಈ ಬಾರಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಬಿಜಾಪುರ್ ಬಾಗಲ್ಕೋಟಿಯ ನೆನಪು ತಂದಿತು. ಈ ಉರಿ ಬಿಸಿಲು ಹಾಗು ಶೆಕೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಗು ವಾಕಿಂಗ್ ಅಂತ ಹೋಗುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ವಿ. ಆದರೆ ಸಂಜೆ ೪ ಘಂಟೆ ಎಂದರೆ ರಣರಣ ರಕರಕ. ಸ್ವತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆ ಎಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರೋಲ್ಲ ಬಿಡಿ.
ಸುಮಾರು ೧೦-೧೨ ಮಕ್ಕಳು ಐದು ವಯಸ್ಸಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೫ ವಯಸ್ಸಿನ ವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಗುಂಪಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದ್ದರು. ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಹೋದಂತೆ ನಾನು ನನ್ನ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪರೇಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ನೆನಪಾಯಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಮಕ್ಕಳು ಲೀಡರ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ಎತ್ತರದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತರು. ಲೀಡರ್ ಹೇಗೆ ಮಾರ್ಚ್ ಮಾಡಬೆಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿ ಲೆಫ್ಟ್ ರೈಟ್ ಲೆಫ್ಟ್ ರೈಟ್ ಅಂತ ಕೂಗಿ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕೆಲ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುತೂಹಲ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಂದೇಹ ಮತ್ತಿನಿತರರಿಗೆ ಏನೂ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಬಲವಂತಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಂತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಕಾಡುತಿತ್ತು.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಎಂಟು–ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಭಾರತದ ಧ್ವಜದ ಮುಂದೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು? ಮೊದಲು ಮಾರ್ಚ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲಿ ಅಂತ ಅವರ ನಡಿಗೆ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ನಂತರ ಮನೆಯ ಕಡೆ ನಡೆದವಿ. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನಂತರ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. What function is this ? We usually sing and dance for Deepavali ? I don’t understand why are we simply walking in a different way?
“ಹ್ಮ್ಮ್…” ಎಂದು ನಾನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟೆ.
ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿತೆಂದು ಅನಿಸಿತು.

ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಗೊತ್ತು. ಖಂಡಿತ ಗೊತ್ತು.

ಆದರೆ ಅವರ ಭಾರತವೆಂದರೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು—ಅದು ನೆನಪುಗಳ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಪಂಚ.

ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಜ–ಅಜ್ಜಿಯರ ಮಮತೆಯ ನೆರಳು.
ಬೇಸಿಗೆಯ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದಿರುವ ಬಿಸಿಲಿನ ಸ್ಪರ್ಶ.
ಗದ್ದಲದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕುಟುಂಬ ಸಮಾರಂಭಗಳು.
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಒಂದು ತುಂಡು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ, “ಇದರ ರುಚಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ?” ಎಂದು ಮನಸ್ಸೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಣ.
ಮದುವೆಗಳ ಸಂಭ್ರಮ, ಮೈದಾನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕಂಡರೂ “ಅಯ್ಯೋ, ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದಿದ್ದೀಯಾ!” ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಪಡುವ ಬಂಧುಗಳ ಪ್ರೀತಿ.

ಮತ್ತು ಊಟ…

ಭಾರತೀಯ ಊಟವೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಹಾರವಲ್ಲ; ಅದರೊಳಗೆ ಮನೆಯ ವಾಸನೆ ಇತ್ತು, ಅಮ್ಮನ ಕೈರುಚಿ ಇತ್ತು, ಅಜ್ಜಿಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ನೆನಪು ಇತ್ತು—ಆ ರುಚಿಯನ್ನು ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಸವಿಯಬಹುದಿತ್ತು.

ಅವರಿಗೆ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಒಂದು ದೇಶ.
ನಮಗೆ ಭಾರತವೆಂದರೆ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ, ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ದೇಶ.

ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಒಂದು ಸ್ಥಳ.ನಮಗೆ ಭಾರತ ಒಂದು ಭಾವನೆ.
ಅವರಿಗೆ ಅದು ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಬರುವ ತಾಣ.
ನಮಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಜೊತೆಗಿರುವ ಮನೆ.
ಆದರೆ…
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ?
ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ.
ಅದು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಪರಿಚಯವಾಗದ ಭಾರತದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ.

ನಾವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತ, ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವಾಸದ ನೆನಪುಗಳ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆ ನೆನಪುಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟು ಹೋರಾಟ, ಎಷ್ಟು ತ್ಯಾಗ, ಎಷ್ಟು ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಕನಸುಗಳು ಅಡಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿವಾಯಿತು—

ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ;
ಆದರೆ ಈಗ ಭಾರತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯವೇ ?

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ದೂರ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು.

ಹೇಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದರು ಅವರ ಹಿಂಸೆ ಭಾರತೀಯರ ನೋವು ದೇಶದ ವಿಭಜನೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ವಿಷಯಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ೭-೮ ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವು ಒಂದು ಸವಾಲೇ ಆಯಿತು ಆ ಕ್ಷಣ. ಆದರೆ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಕೇವಲ ಪದರು ಪದರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ . ಅದು ಒಂದು ನೂರಾರು ಗಂಟುಗಳಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಉಣ್ಣೆಯ ಚೆಂಡು. ಒಂದೊಂದು ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಟಾಗುವ ಭಯ. ಇಂತಹ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ನನ್ನಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ –

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದರು ಎಂದೇ. ನಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರು ಎನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ.

ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಮುಗ್ಧವಾಗಿತ್ತು:

“ಅಮ್ಮ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭಾರತವನ್ನು ಯಾಕೆ ಆಳಿತು?”

ನಾನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸುಮ್ಮನಾದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪಾಠ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ!

ನಾನು ಉತ್ತರಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂತು:

“ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರಾ?”

ನನಗೆ ನಗು ಬಂತು.

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ಅವರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಬ್ರಿಟನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಂದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಯಾರೋ ಹೋಗಿ,

“ಸರಿ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವರ್ಷ ಇದ್ದೀರಿ. ಈಗ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಮಯ.”

ಎಂದು ಹೇಳಿರಬೇಕು!

ಅಯ್ಯೋ… ಇತಿಹಾಸ ಅಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು!

ಆದರೆ ಎಂಟು–ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಗುವಿಗೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಎಂದರೇನು ಎಂದು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸುವುದು?

ಅವರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ದೇಶವೇ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲದ ದೇಶವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಆಳಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು?

ನಾನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಯೋಚಿಸಿ, ಅವರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಷ್ಟು ಸರಳವಾದರೂ, ಆ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡದಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದೆ.

ಭಾರತ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಬೇಕು ಎಂಬ ಬಯಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರಮ,ಜನರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು,ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸತ್ಯ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೇಳಲು ತುಂಬಾ ಯೋಚಿಸಿದೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು,

“ಸರಿ, ಇವತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಡೋಣ.”

ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.

ಆಗ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ:

“ಆದರೆ ಭಾರತ ಸರಳವಾಗಿ ‘ನೀವು ಹೋಗಿ’ ಅಂತ ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲ?”

ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ನಗು ಬಂತು.

ಶತಮಾನಗಳ ರಾಜಕೀಯ, ಅಧಿಕಾರ, ಹೋರಾಟ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಮಗುವಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಒಂದೆರಡು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೇಳುವುದು?

ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ ಯಾವಾಗಲೂ ನೇರವಾದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಾರಿ.

ಅದರಲ್ಲೂ ಹೋರಾಟಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಸೋಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಅಡೆತಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಕೈಬಿಡದ ಜನರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೋ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಬಹುಶಃ ಆ ದಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಬಹುಶಃ ಆ ಸಂಜೆ ನಾವು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಕುತೂಹಲದ ಬೀಜ.ಸಂಬಂಧದ ಬೀಜ.ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯ ಬೀಜ.

ಒಂದು ದಿನ ಆ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ, ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಮರುದಿನ…

ನಾವು ವಾಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಒಂದು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಗೆ ತಲುಪಿದೆವು.

ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಡೆದ ನಮ್ಮ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಜೀವಂತವಾದಂತೆ ಅನಿಸಿತು.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಾರತದ ಧ್ವಜಗಳು.ಬ್ರಿಟನಿನ್ನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲು ದೂರದ ಭಾರತದಿಂದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತುಂಡು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಬಂದು ಆ ದಿನವನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡವು.

ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ , ರಜೆಯೇ ಬಂದ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಖುಷಿ.ಭಾರತೀಯ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಭ್ರಮ. ಹವೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ಉತ್ಸಾಹ. ನಂತರ ಆ ಕ್ಷಣ ಬಂತು.

ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್.

ಮಕ್ಕಳು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತರು.ಪುಟ್ಟ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳು.
ಚಿಕ್ಕ ಹೆಗಲುಗಳು ನೇರವಾದವು.ಕೆಲವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರತೆ.
ಕೆಲವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ. ಮತ್ತು, ಸಹಜವಾಗಿಯೇ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ,

“ಊಟ ಯಾವಾಗ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ?”ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ!
ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಒಂದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ.
ಭಾರತದ ಧ್ವಜದ ಕಡೆಗೆ.
ನಾನು ಅವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದೆ.
ನನ್ನೊಳಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ.

ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು:

“ಅಮ್ಮ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭಾರತವನ್ನು ಯಾಕೆ ಆಳಿತು?”

“ಅವರು ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರಾ?”

ಮತ್ತು ಈಗ…

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಆ ಮಕ್ಕಳು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲೇ ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಮುಂದೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇತಿಹಾಸ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತಂತೆ ಅನಿಸಿತು.

ಅವರಿಗೆ ಆ ಕ್ಷಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಾಂಭೀರ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು.

ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ತ್ಯಾಗಗಳು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರದೇ ಇರಬಹುದು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಏನರ್ಥವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಅರಿತಿರಲಾರರು.

ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಹುಶಃ ಅದೇ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಯಾಣವೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಅವರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇಶ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದಿಂದ ದೂರವಾದ ಕಥೆಯಲ್ಲ.

ಅದು ಗೌರವದ ಕಥೆ. ಅದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಥೆ. ಅದು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಕಥೆ.

ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಅಂದು ಯಾರು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.ಯಾವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಏನು ತಿಂದರು ಎಂಬುದಂತೂ ಖಂಡಿತ ನೆನಪಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ಆದರೆ ಅವರು ಆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಆ ಪುಟ್ಟ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಭಾವನೆ. ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ ಭಾವನೆ.

ಭಾರತದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತ ಭಾವನೆ.

ಏಕೆಂದರೆ ಗುರುತು ಎಂಬುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನೊಳಗೆ ಸೆರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದು ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿರಬಹುದು.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ನೆಲ. ಭಾರತ ಅವರ ಪರಂಪರೆ.

ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಅವರು ಯಾರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಬಹುಶಃ ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದುಬರುವುದರ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಇದು.

ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಒಂದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದು.

ಕುಟುಂಬ, ನೆನಪು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ನೆಲಕ್ಕೂ ಸೇರಬಹುದು.

ಅದೇ ಬಹುಶಃ ಆ ವರ್ಷದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅರ್ಥ.

ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗದ ಒಂದು ಪಾಠ.

ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ಕಥೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಎರಡು ಮುಗ್ಧ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕಥೆ:

ನಂತರ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು:

“ಅಮ್ಮ… ಸಮೋಸಾ ಇದೆಯಾ?”

ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಪಾಠ ಮುಗಿಯಿತು.

ಕನಿಷ್ಠ ಮುಂದಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯವರೆಗಾದರೂ!

ಬೋಲೋ ಭಾರತ್ ಮಾತಾಕಿ ಜೈ ! ವOದೇ ಮಾತರಂ !

~ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿ

ಒಂದು ಎರಡು
ಪ್ಲೇನಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಡು

ಮೂರು ನಾಲ್ಕು
ನೆಂಟರ ಕಲೆ ಹಾಕು

ಐದು ಆರು
ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆ ಸೇರು

ಏಳು ಎಂಟು
ಕಟ್ಟು ನೆನಪುಗಳ ಗಂಟು

ಒಂಬತ್ತು ಹತ್ತು
ಮತ್ತೆ ಪ್ಲೇನ್ ಹತ್ತು

ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತು ಹೀಗಿತ್ತು, ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿದಿತ್ತು.

ಇದರ ಒಂದು ಕಿರು ನೋಟ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖನ.

ನಮ್ಮ ಈ ಬಾರಿಯ ಭಾರತ ಪಯಣ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು — ಏನೇನು ನೋಡಬೇಕು, ಏನೆಲ್ಲಾ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಯಾರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಭೇಟಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆಯಬೇಕು… ಹೀಗೆ ಪಯಣ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಭಾರತ ಸುತ್ತಿ ಬಂದಿತ್ತು.

ನೆಂಟರ/ ಗೆಳೆಯರ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಮಾತು ಆರಂಭವಾಗುದು — “ಮೊದಲು ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಿ!” ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯದೊಂದಿಗೆ. ತಿಂಡಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, “ಊಟಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸಮಯ ಇದೆ, ಕಾಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ” ಎನ್ನುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರೀತಿ. ಕಾಫಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಊಟದ ಸಮಯವೇ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗಿ ಹೊಸಹೊಸ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬೇಕೆಂಬ ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕೈಚೆಲ್ಲತೊಡಗಿದವು. ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್ — ಅದು ನಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅನಧಿಕೃತ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೋಗಬೇಕಾದ ಜಾಗಕ್ಕಿಂತ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಧ ದಿನ ಕಳೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕಾದವರ ಪಟ್ಟಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಮಯದ ಅಭಾವ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಪಯಣದ ಅರ್ಧ ಸಮಯವನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನಮ್ಮ ಸನಿಹದ ಸಂಬಂಧಿಕರೆಲ್ಲ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೆವು — ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಳೆಯೋಣ ಎಂದು. ಹಳೆತಲೆಮಾರಿಗೆ ಈ ಭೇಟಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲಕು ಹಾಕುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಇದು ಜೊತೆಗೂಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೋದ ವರ್ಷ ನಾವು ಬಾದಾಮಿ–ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿದ್ದೆವು, ಈ ವರ್ಷವೂ ಅದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿಸೋಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ, ಈ ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ಭೇಟಿಯ ತಾಣವಾಗಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆವು. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಸತಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆವು. ನಗರಗಳ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ, ಕಾವೇರಿಯ ಹರಿವಿನ ಸದ್ದು, ಹಸಿರಿನ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಸುಂದರ ಪರಿಸರ — ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕಾವೇರಿಯ ಹರಿವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಮರೆತಾಗ ಅನಿಸಿದ್ದು,

“ಸಮಯ, ಸಾಗುವ ಗತಿಯ, ತಡೆಯುವ ಪರಿಯ ನಾ ಕಾಣೆನು
ಕಳೆವ, ಸನಿಹದ ಕ್ಷಣವ, ಮೌನದ ಸ್ವರವ ಕೂಡಿಡುವೆನು”

ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಟ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯ 90 ವರುಷದ “ಸೌರಿ ಶಾಂತಿ” ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ 90 ವರುಷದ ಆಯುಷ್ಯನ್ನು ಕಳೆದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮನದ ಮಾತು “ನೀವು ಬದುಕಿದಿರಿ; ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದಿರಿ; ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವದಿಂದ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದಿರಿ — ನಿಮ್ಮ ಈ ದೀರ್ಘ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ನಮನ”. ಅವರು ಕಳೆದ ಆಯುಷ್ಯ, ಬರಿಯ ವಯಸ್ಸಲ್ಲ… ಅದು ಅವರು ಕಲೆತು ಹಾಕಿದ ಕುಟುಂಬದ, ಜೀವನದ ನೆನಪುಗಳು… ಪಾಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೊಂಡಿ… ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮರಿ ಮಕ್ಕಳು, ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಪಾಠಗಳು. ಇಂತಹ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವದಿಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ಪೂಜೆ, ಹವನ, ತುಲಾಭಾರ ಮಾಡುವದನ್ನು ನೋಡಿ ನೆರೆದ ಜನ ಪಟ್ಟ ಸಂತೋಷ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಸಫಲ ಎನಿಸಿತು. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರಿ ಎಂದು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆಲ್ಲ ಆದ ಸಂತೋಷ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ.

ಯಾರೂ ಅನಾಮದೇಯ ಬರೆದ ಒಂದು ಕವನ ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ

ಆ ಕವನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದ ನಗು ಇದೆ.
ಯೌವನದ ಕನಸು ಇದೆ.
ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆ ಇದೆ.
ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ನಗುವಿನ ಸಂತೋಷ ಇದೆ.
ಸ್ನೇಹಿತರ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು ಇದೆ.
ಕಾಲ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಅನುಭವವಿದೆ.

ಇದು ತೊಂಬ್ಬತ್ತು ವರುಷದ ಅನುಭವದ ಕವನ.

ನಂತರದ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಮುಳ್ಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಾನು ಕೂಡ ನನ್ನ ಇರುವ ಜಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾಗದತ್ತ, ಒಂದು ಅನುಭವದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನುಭವದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಸುತ್ತಿಬಂದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ, ಕಂಡ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಅಳತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳು ದಾರಿಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಾದರೆ, ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ನೆನಪಿನ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟವು.

ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಪ್ಪನ ದರ್ಶನ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ. ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ಜನಸಾಗರ, ಅವರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದವು. ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ ದರ್ಶನವೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ಜನರ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಅದರಂತೆಯೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಇತರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ದರ್ಶನವೂ ಭಕ್ತಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಢಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸದ ಸೊಗಸೇ ಬೇರೆ — ದೇವರ ದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ತಿನಿಸು, ಊರಿನ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಪ್ರಯಾಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ದೇವರ ನೆನಪಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದರೆ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಾಲಿಗೆಯ ರುಚಿಯಿಂದ!

ಅಂತಹ ರುಚಿಕರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿ.ವಿ. ಪುರಂನ ತಿಂಡಿ ಬೀದಿಯೂ ಒಂದು. ಅಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವ ತಿಂಡಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸೋಡಾ ಕುಡಿಯುವ ಅನುಭವವೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಹಸವೇ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಸೋಡಾ ಎಂದರೆ ಲೋಟದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಸೋಡಾದ ಕಥೆಯೇ ಬೇರೆ. ತುಸು ಸೋಡಾ ಇರುವ ಲೋಟವನ್ನು ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಮೇಲಿನಿಂದ ಸೋಡಾವನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಬೇಕು. ಸೋಡಾ ಗಂಟಲೊಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆಯೋ, ನಗು ಬರುತ್ತಿದೆಯೋ, ಉಸಿರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದೆಯೋ — ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ… ಆದರೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಖುಷಿ.

ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಸೋಡಾ ಅನುಭವ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ “ಫುಲ್ಜಾರ್” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊದಲು ಅದರ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅದು “ಫುಲ್ ಜಾರ್ ಸೋಡಾ” ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಜಾರ್ ತುಂಬಾ ಸೋಡಾ. ಅದನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವ ವಿಧಾನ ಮಾತ್ರ ಅದೇ — ಒಂದೇ ಗುಟುಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಬೇಕು! ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ಸೋಡಾಕ್ಕಿಂತ ಇವುಗಳ ರುಚಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕುಡಿಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೋಜಿದೆ. ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಅನುಭವಗಳೇ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ನೆನಪುಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ನನಗೆ ಎದುರಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವ — ಫೈರ್ ಪಾನ್…

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆ, ಅಡಿಕೆ, ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಪಾನ್ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾನ್‌ಗೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲವಂಗ ಇಟ್ಟು, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಇಡುವಾಗ ಆ ಬೆಂಕಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೂ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ನಂತರ ಬೆಂಕಿ ನಂದಿ, ಬಾಯಿಂದ ಹೊಗೆ ಹೊರಬರುವಾಗ ಅದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವ. ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬಾಯಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತೇನೋ ಎಂದು ನನ್ನ ಮಗ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಆತಂಕವನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ನಗಬೇಕೋ, ಅವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬೇಕೋ ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭಗಳನ್ನು ತಾವೂ ಅನುಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಇದು ನಿಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತಾಜಾ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಖುಷಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆ ಬರೆಯಿರಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೊ ನಿಮ್ಮ ಮನದ ವಿಚಾರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.

---

ಪ್ರಿಯ ಓದುಗರಿಗೆ, ಈ ವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನದೊಂದು ಕಥೆ. ಎರಡು ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸುಧಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “ಯುದ್ಧಗಳು” ಎಂಬ ನನ್ನ ಕಥೆಯ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಓದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಿ – ಇಂತಿ ಸಂಪಾದಕ

---

ಚದುರಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ಮೆಲ್ಲನೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ, ಬ್ರಹದಾಕಾರದ ಕರಿಮೋಡಾಗಿ, ನಸು ನಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು
ಮರೆಮಾಚಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಸೂಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಶನಿವಾರದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಿಂದ, ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ, ಹರಿದು ಬಂದ ಜನ, ಜಾರ್ಜ್ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಮುಗುಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕೂಗುತ್ತಲಿದ್ದರು ” ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೆಲೆ ಬೇಡಾ, ನಮ್ಮ ದೇಶ ನಮಗೆ, ನೋ ಟು ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್, ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿ, ದೇಶ ಉಳಿಸಿ”
ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ ಮರಿಯಾಳಿಗೆ ಆ ಘೋಷಣೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹರಿತವಾದ ಚೂರಿಗಳಂತೆನಿಸಿ ಎದೆಯನ್ನು
ಇರಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೈಯಲ್ಲಿ ನಡುಕು ಹುಟ್ಟಿ, ಕಾಲುಗಳು ನಡುಗಿ, ಬೆವರಾಡಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕತ್ತಲೆ
ಕಟ್ಟಿದಂತಾದರೂ, ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕತೊಡಗಿದಳು. ದಿನಾಲೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ
ನೂರಾರು ಹಸನ್ಮುಖಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ, ಈ ಹೊತ್ತು ನೆರೆದಿದ್ದ ಬ್ರಹತ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಅವರ ಘೋಷಣೆಗಳು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿ, ಮನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಹೇಗೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಮನೆಯತ್ತ ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕತೊಡಗಿದಳು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಪಿಶಾಚಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ಉಕ್ರೈನಿನ ಕಾರ್ಕಿವಿನಿಂದ ಪಲಾಯನಗೈದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಆದರದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ಇವರೇ ಏನು? ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಅಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೇನಾಯಿತು? ಇವರ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಷಜಂತು ತಿರಸ್ಕಾರದ ವಿಷವನ್ನು ಬಿತ್ತಿತು? ಯಾಕೆ ಈ ಆಕ್ರೋಶದ ಹೊಗೆ ಎದ್ದಿತು? ಮನದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಮರಿಯಾ,
ತಾನಿದ್ದ ಪೇಯಿಂಗ್ ಗೆಸ್ಟ್ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲವನ್ನು ತಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಬಾಗಿಲವನ್ನು ತೆರೆದು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನೆಯ ಒಡತಿ ಸಿಸ್ಟೆರ್
ಲೂಸಿ, ಅವಳ ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತವಾದ ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡು,
“ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇದೆ, ಬೇಡವೆಂದರೂ ರಾತ್ರಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ ತಾನೆ?” ಎಂತೆಂದರು.
ಮೈಮೇಲಿದ್ದ ಭಾರವಾದ ಕೋಟನ್ನು ಕಳಚುತ್ತ ಮರಿಯಾ,
” ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ ಇರದಿದ್ದರೂ, ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕಲ್ಲಾ ಸಿಸ್ಟೆರ್”
ಅವಳ ಮನದಾಳವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಲೂಸಿ,
“ಲಂಚ್ ತಯ್ಯಾರಾಗಿದೆ ಮರಿಯಾ, ಫ್ರೆಶ್ ಆಗಿ ಬಂದು ಬಿಡು, ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಾತಾಡೋಣ” ಎಂದು ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು
ಟೇಬಲ್ಮೇಲೆ ಇಡತೊಡಗಿದರು. ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಸೂತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ
ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಲೂಸಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಲೂಸಿ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ
ಜೀವನವನ್ನು, ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಪೈಶಾಚಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಸೈನಿಕರ ಅಮಾನವೀಯ ಅಟ್ಟಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಅಮಾಯಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ
ಅತ್ಯಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತೆಯಾಗಿ ಪಲಾಯನಗೈದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾದಾಗ, ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಹೀನಾಯ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿರುವೆನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪಾಪದ ಪಿಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಬೀಸಾಕಿರೆಂದು ಗೋಗರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮರಿಯಾಳನ್ನು ಸಂತೈಸಿ, ಬದುಕುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು ಆಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿ.
ಟೆಸ್ಕೋ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದಿನಸಿ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ
ಹೊಂದಿ, ಅತ್ಯಾಚಾರದಿಂದ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಮಗುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಬೆಳೆಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ
ಪೇಯಿಂಗ್ ಗೆಸ್ಟ್ ಆಗಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಲೂಸಿಯ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಳು ಮರಿಯಾ. ಹಲ್ಲುಜ್ಜಿ, ಮುಖತೊಳೆದು ಫ್ರೆಶ್ ಆಗಿ ಬಂದ ಮರಿಯಾಗೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಮುಖವು ಕಾಣಿಸದೆ ಇದ್ದಾಗ,
“ಸಿಸ್ಟೆರ್, ಪೆಟ್ರೋ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸ್ತಾನೆೇ ಇಲ್ಲ?”
“ಅವನೆಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ? ಬ್ರೇಕ್ಫಾಸ್ಟ್ ತಿಂದು ಮೇಲಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಇವಾನನ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಯುಸಿ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾವು ಏಣಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಿರಬಹುದು. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಆಸಕ್ತಿ”
ಎಂದು ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು ಲೂಸಿ.
“ಪೆಟ್ರೋ…. ಲಂಚ್ ರೆಡಿ .. ” ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದಳು ಮರಿಯಾ.
ಅಮ್ಮನ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಓಡುತ್ತ ಬಂದ ಪೆಟ್ರೋ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಪೆಟ್ರೋನ ಮುಖವು ತನ್ನ ಬಾಳನ್ನೇ
ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಆ ಪಿಶಾಚಿ ಸೈನಿಕನ ತದ್ರೂಪವೆನಿಸಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ತಾತ್ಸಾರ ಮೂಡಿದ್ದರೂ, ಕಂದನ ಬಿಸಿ
ಅಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯ್ತನದ ಮಮಕಾರವರಳಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಳು ಮರಿಯಾ. ಯುದ್ಧದ ಕಠೋರತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶೀಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಇಷ್ಟವಿರದಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಯ್ಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟು, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮರೆಯಾಗಿ ಬಿಡೋಣವೆಂದು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಾಯ್ತನದ ಅಂಕುರವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ ಬದುಕಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯ ಚಿಗುರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು ಪೆಟ್ರೋ ತಾನೇ? ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ರಕ್ತ ತಾನೇ? ಅವನ ಬಾಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ವ್ಯ ತಾನೇ? ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಾಳ ಬಂಡಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಲಿದ್ದ ಮರಿಯಾಗೆ, ಈ ದಿನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಲಿರುವ ಇಂತ ಘಟನೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವನ್ನೇ ಮೂಡಿಸಿದ್ದವು.
ಅಮ್ಮನ ಅಪ್ಪುಗೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಲಾಡ್ ಬನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಪೆಟ್ರೋ,
“ಅಮ್ಮ, ಹಾವು ಏಣಿಯಾಟದಲ್ಲಿ ಇವಾನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ” ಎಂದು ಗರ್ವದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
“ಮಗು, ಜೀವನದ ಏಣಿಯನ್ನು ಏರುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೆಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಕಷ್ಟವೆಂಬ ಕಾಣದ ಹಾವುಗಳು ಕಚ್ಚಲು ಕಾತೊರೆದು ಕುಳಿತ್ತಿರುತ್ತವೆ”
ಮುಗ್ದ ಮನಸಿಗೆ ಅಮ್ಮನ ಮಾತಿನ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೂ, ತಲೆಯನ್ನಾಲಿಡಿಸುತ್ತ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯ ಇವಾನಿಗೊಂದು
ಬನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮೇಲಿನ ಕೋಣೆಗೆ ಓಡಿಹೋದನು ಪೆಟ್ರೋ.

ಅವಳ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವಳ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ತುಮುಲು ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುವುದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮರಿಯಾಗೆ,
“ನಿನ್ನ ಮನಸಿನ ದುಗುಡು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಬಿಡು” ಎಂದು ಅವಳ ತಟ್ಟೆಗೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಡಿಸಿದರು
ಲೂಸಿ.
“ಉದ್ಭವಿಸಿರುವ ಈ ದ್ವೇಷದ ಜ್ವಾಲೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಶಮನವಾಗುವದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವಾರ ಲಂಡನ್
… ಈ ವಾರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ … ಮುಂದಿನ ವಾರ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್ … ಹಾಗೆಯೇ ಪಟ್ಟಿ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಲಕ್ಷಗಂಟೆಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದು ನನ್ನಂತ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಚಿಂತೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲವೇ
ಸಿಸ್ಟೆರ್?” ಎಂತೆಂದಳು ಮರಿಯಾ.
“ನಿನಗೊಬ್ಬಳಿಗೇಕೆ? ನನ್ನಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿಗೂ ಇದು ಚಿಂತೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲವೇ? ಇದಷ್ಟೇ ಏಕೆ? ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ
ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಲ್ಲವೂ ಚಿಂತೆಯ ಹಂದರವಲ್ಲವೇ? ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಗಡ, ಬಣ್ಣ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪರದಾಟ
ಬಡಿದಾಟ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಚೋದನೆ, ಪ್ರತಿರೋಧ, ಪ್ರತೀಕಾರ. ಯುದ್ಧ, ಕ್ರಾಂತಿ, ಕೊಲೆ, ಕಡಿ ಬಡಿ ಎಂಬ ಅಂಧಃಕಾರದ ಕೇಕೆ.
ಮಾನವೀತೆಯ ಹರಣ, ಬರೀ ಮಾರಣಹೋಮ. ಮನಸುಗಳನ್ನರಿಯದೆ ಉಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ಮತ್ಸರ, ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವ
ತಾತ್ಸಾರದ ಅಪಸ್ವರ. ಯಾರು ಕಾರಣ? ರೂಢಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ? ಮೃಗವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನವನೇ?”
ಭಾವುಕರಾಗಿ ಮನದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊರ ಹಾಕಿ, ಗಟ ಗಟನೆ ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ತಟಸ್ಥರಾದರು
ಸಿಸ್ಟೆರ್ ಲೂಸಿ.
ಕ್ಷಣಕಾಲ ಆವರಿಸಿದ ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿದು, ತಾನೂ ಒಂದು ಗುಟುಕು ನೀರು ನುಂಗಿ ಮರಿಯಾ,
“ಕಾರಣ ಹುಡುಕುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಿಂದಾಗುವ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟವಲ್ಲವೇ ಸಿಸ್ಟರ್? ಯಾರು ಕಾರಣರೆಂದು ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು?”
ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಬುಟ್ಟಿಯತ್ತ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ,
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಕೊಳೆತ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ಸಾಕಲ್ಲವೇ ಆ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಾಳುಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಯಾರದೋ
ತಾತ್ಸಾರದ ಒಂದು ಕೂಗು ಸಾಕಲ್ಲವೇ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಲಿಕ್ಕೆ”
ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿಯ ಪ್ಲೇಟಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಖಾಲಿ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸೂಪ್ ಸುರಿಯುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು,
“ನುಸುಳಿ ನುಗ್ಗುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ಹಾರಿ ಹರಿದು ಬರುವ ವಲಸಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಒಳ್ಳೆಯವರೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ. ನಿಜವಾದ
ಆಶ್ರಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದವರು ಎಷ್ಟು ಜನ? ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಜನ? ಮೈ ಮುರಿದು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬದುಕುವವರು ಎಷ್ಟು ಜನ? ದೊರಕುವ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೋಮಾರಿ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬೀಡಿ ಸಿಗರೇಟ್ಸೇ ದುವವರು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಜನ? ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನನಗೇನೇ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದು ಬೀಗುವವರು
ಮತ್ತೆಷ್ಟು ಜನ? ಪರಕೀಯಳಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಬದಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇವರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ನನ್ನಂತವರು ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಜನ? ಎಲ್ಲಾ ನನ್ನ ಹಣೆಬರಹವಲ್ಲವೇ?” ಮಾತು ಮುಗಿಸಿ ಉದಾಸೀನತೆಯ ಉಸಿರನ್ನೆಳೆದಳು ಮರಿಯಾ.

” ರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಬಳಲಿರುವೆ ಹೋಗಿ ಮಲಗಿಕೊ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಮಾತಾಡೋಣ” ಎಂತೆಂದು ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯತ್ತ ನಡೆದರು ಲೂಸಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮುಸುಕಿದ್ದ ಮೋಡಗಳು ತೆರವಾಗಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸತೊಡಗಿದ್ದನು. ಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ನಿಖರವಾದ ಬೆಳಕು ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪಿಗೆ ಸುರುವುತ್ತ,
“ಸಿಸ್ಟರ್ ಕಾಫಿ ರೆಡಿ … ಪ್ಲೀಸ್ ಕಮ್” ಎಂದು ಮರಿಯಾ ಕೂಗುತ್ತಲಿದ್ದಳು.
ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಲೂಸಿ,
“ಓಹ್! ಎಷ್ಟೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಂಜೆ. ಕಮಾನ್ … ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಾಫಿ ಹೀರೋಣ”
ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಹೊರ ನಡೆದರು. ಕುಕ್ಕೂ … ಕುಕ್ಕೂ … ಎಂದು ದೂರದಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷಿಯ ಕೂಗನ್ನು ಅನುಕರಣೆ
ಮಾಡುತ್ತಾ ಪೆಟ್ರೋ ಕೂಡ ಗಾರ್ಡನ್ನನಲ್ಲಿ ಜಿಗಿದು ಆಟವಾಡತೊಡಗಿದನು.
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಆ ಪಕ್ಷಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಚನ್ನಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲ, ಬಹುಷಃ ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆತು”
ಕಾಫಿಯ ಗುಟುಕನ್ನು ಹೀರುತ್ತಾ ಲೂಸಿ ಅಂದರು,
“ಹೌದು, ಕುಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ, ಬಹಳ ಇಂಪಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತೆ … ಬೇಸಿಗೆಯ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ … ಬಹುಷಃ
ಇನ್ನೊಂದಷ್ಟು ದಿನಗಳು … ಆ ಮೇಲೆ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತೆ”
ಮರಿಯಾ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ತಿತವಾಗಿ ಅವರ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
“ಹೌದು ಮರಿಯಾ ಇದು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿ. ಇದಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ದೇಶವಿಲ್ಲ. ಅನಾನುಕೂಲವಾದ ಜಾಗದಿಂದ ಅನುಕೂಲವಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಜಾಗ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದರ ಸವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ಗೂಡು ಇರದಿದ್ದರೂ, ಬೇರೆಯವರ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಸಮಯ ಎದುರಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಜಾಗವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುತ್ತೆ” ಎಂದು ಕುಕ್ಕುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹರಿಬಿಟ್ಟರು ಲೂಸಿ.
“ಓಹ್! ಇದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಪಾಗಿ ಹಾಡಿದರೂ ಇದೆಂತ ಸ್ವಾರ್ಥ ಕಪಟ ಹಕ್ಕಿ” ಎಂದು ಉದ್ಘಾರ ತೆಗೆದಳು
ಮರಿಯಾ.

“ನೋ! ಅದು ಕಪಟ ಹಕ್ಕಿ ಅಲ್ಲಾ, ಬದುಕುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಚನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವ ಜಾಣ ಹಕ್ಕಿ. ಜಾಣರೂ ಸಹ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ
ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂಬುವದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡ ಮರಿಯಾ. ಕಾಫಿ ಆರಿ ಹೋಗುತ್ತೆ ಕುಡಿದು ಬಿಡು” ಎಂದು ಕಪ್ಪನ್ನು ಅವಳತ್ತ ಸರಿಸಿದರು ಲೂಸಿ.

ಇನ್ನೂ ಜೋರಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಲಿದ್ದ ಆ ಹಕ್ಕಿಯ ಕುಕ್ಕು ಹಾಡನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಳು ಮರಿಯಾ.
“ನಿನಗೊಂದು ಹೊಸ ಸುದ್ಧಿ. ನನ್ನ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಕರೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಶನಿವಾರ ಈ ದಿನ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ
ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿ ನಮ್ಮಂತ ಎಲ್ಲ ಸಂಘಟನೆಯವರಿಂದ ಪ್ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇದೆ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಚಕ್ಕರ್ ಹೊಡೆದು ಬಂದು ಬಿಡು. ನಮ್ಮ
ಭಲವೂ ಬಲಿಷ್ಠವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ” ಎಂತೆಂದರು ಲೂಸಿ.
“ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬಂದಿರುವ ನಮಗೂ
ಇದೆಯೇ ಸಿಸ್ಟರ್”
“ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆಲ್ಲವೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂಬುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡ ಮರಿಯಾ.
ಕತ್ತಲಾಗತೊಡಗಿದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಡಿನ್ನರ್ ಮಾಡೋಣ ಬಾ”ಎಂದು ಮೇಲೆದ್ದರು ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿ.
ಸಿಸ್ಟರ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಸರಿಯೆನಿಸಿದರೂ, ಹೋಗುವುದೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ವಾರವು ಉರುಳಿ ಹೋಗಿದ್ದು
ಮರಿಯಾಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಶನಿವಾರದ ಮುಂಜಾನೆ … ಅದೇ ಸ್ಥಳ, ಅದೇ ಬೀದಿ, ಜನರು ಬೇರೆ,
ಘೋಷಣೆಗಳು ಬೇರೆ, ಉದ್ದೇಶ ಬೇರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಪೊಲೀಸರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಜಾಸ್ತಿ ಎನಿಸಿತು ಮರಿಯಾಗೆ. ‘ಕಳೆದ
ವಾರ ಸೇರಿದ ಜನಸಾಗರವೆಲ್ಲಿ? ಈಹೊತ್ತಿನ ಗುಂಪೆಲ್ಲಿ? ಆದರೂ ಮನಸುಗಳನ್ನರಿತು ಮಾನವೀತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುವ
ಇಷ್ಟಾದರೂ ಜನರಿದ್ದಾರಲ್ಲ’ ಎಂದು ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಉಸಿರನ್ನೆಳೆದಳು ಮರಿಯಾ. ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆದ
ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇಳಿ ಸಂಜೆಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಮನೆಗೆ ಮರಳೋಣವೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರಿಯಾಗೆ,
“ವಾಟ್ ಎ ಲವ್ಲೀ ಡೇ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುತ್ತಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣವೆ?” ಎಂತೆಂದರು ಲೂಸಿ.
“ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟರ್! ಆ ನದಿಯ ದಂಡೆಯನ್ನು, ಅಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಆ ಹಡಗನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?” ಎಂದು
ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು ಮರಿಯಾ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಉಕ್ರೈನಿನಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ, ಕ್ಲೈಡ್ ನದಿಯ
ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸರಕಾರವು ‘ಎಂ ಎಸ್ ಅಂಬಿಷನ್’ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸಿ ಹಡಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ
ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದೂ, ವರ್ಷ ಕಾಲ ಪೆಟ್ರೋನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಕಳೆದಿದ್ದೂ ಅವಳ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಚ್ಚು ಹಸಿರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನದಿಯತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ ಮರಿಯಾ,
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಅವೇ ಅಲೆಗಳು, ಅದೇ ದಂಡೆ, ಅದೇ ಓಡಾಡುವ ಜನರು ಆದರೆ, ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಹಡಗು ಮಾತ್ತ್ರ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರಬಹುದಲ್ಲವೇ?”

“ಜೀವನವೂ ಹಾಗೇಯಲ್ಲವೇ ಮರಿಯಾ! ನಿಂತ ನೀರಾಗಬಾರದು, ಹರಿಯಿತ್ತುರುವ ನದಿಯಾಗಬೇಕು, ತೇಲುತ್ತಿರುವ
ನೌಕೆಯಾಗಿ, ಬೇಕಿದ್ದ ದಡವನ್ನು ಸೇರಲೇಬೇಕು. ಸರಿ! ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ, ಪೆಟ್ರೋ ಇವಾನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವನು
ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನ ಬರೋಣ” ಎಂದು ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿ ಕಾರಿನತ್ತ ನಡೆದರು.
ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿಯ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಯಾರೋ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನೆಸೆದು ‘ಬೀ ಕೇರ್ಫುಲ್’ ಎಂದು ಗೋಡೆಯ
ಮೇಲೆ ಬರೆದು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಮರಿಯಾ ದಂಗಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಳು. ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿ ಜೋರಾಗಿ ಕಿರುಚಾಡುತ್ತಿದ್ದರು,
“ಈ ಕಿತಾಪತಿಯೆಲ್ಲವೂ ಆ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಹೌಸಿನ ಮಕ್ಕಳದೇ. ಕುಳಿತು ಪುಕಸಟ್ಟೆ ತಿನ್ನಲು ಗೊತ್ತು. ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲಾ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಲ್ಲ.
ನಾನೇನು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಫೋನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಪಾಠ ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ” ಏನಾಗಿದೆ ಎಂಬ
ಅರಿವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಲೂಸಿಯ ಇಂತ ಕಿರುಚಾಟವನ್ನು ಎಂದೂ ಕಾಣದಿದ್ದ ಪೆಟ್ರೋ ಭಯಭೀತನಾಗಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು
ಅವರನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಲಿದ್ದನು. ಪೆಟ್ರೋನ ತಲೆಯನ್ನು ಸವರುತ್ತ ಮರಿಯಾ,
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಸಾರೀ, ನನ್ನಿಂದ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನೇ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು
ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವೆ”
“ಬೇರೆಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತವರು ಇರುವದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವೆಯಾ? ಇಂತ ಕಿತಾಪತಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಕೊರತೆ
ಏನು? ನೀನೇನು ಹೆದರಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಇಂತವರನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಂಡಿರುವೆ. ನೀನು ಧೈರ್ಯದಿಂದಿರು, ನಾನು ಎಲ್ಲ ಸರಿ
ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂತೆಂದು ಪೆಟ್ರೋನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಸವರಿದರು ಲೂಸಿ.

---

ದೇಶದ ವಿವಿದೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಕದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಟಿವಿ ಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ
ದಿನಾಲೂ ಹರಿದಾಡತೊಡಗಿದ್ದವು. ಮರಿಯಾಗೆ ನಿರಾಳವಾಗಿ ಅಡ್ಡಾಡಲೂ ಕೂಡಾ ಭಯವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧ ನಿರಾಶ್ರಿತರ
ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿದ್ದ ಜನರ ಕನಿಕರ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಅವಳಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗತೊಡಗಿತ್ತು.
ಆಕ್ರೋಶದೊಂದಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿರುವವರು ಹದಿ ಹರೆಯದ ಭಾವಿ ನಾಗರೀಕರೆಂಬುವುದು
ಅವಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಕ್ಕೆ ಆಗಲೇ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಾದರೂ ಎಷ್ಟು ದಿನವೆಂದು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಾರು?
ಹಾಗಾದರೆ, ನನ್ನಂತ ನಿರಾಶ್ರಿತ ವಲೆಸಿಗರ ಭವಿಷ್ಯವೇನು? ಮನುಷ್ಯನೇ ರೂಪಿಸಿರುವ ಈ ಮಾನವೀಯ ಭಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ
ಪರಿಹಾರವೇನು? ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾನೇ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಾನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ತಾನೇ?
ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿರಲಿ, ಬಂದಿದ್ದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲವೇ? ನನಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸ್ವಂತ ಕಾಲಮೇಲೆ ನಿಂತು ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ಇದೆಯಲ್ಲವೇ? ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ತಾನೂ ಬದಲಾಗಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಸಿಸ್ಟರ್ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಜೀವನವು ನಿಂತ ನೀರಾಗಬಾರದಲ್ಲವೇ? ಅವಳ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂತ ಸಾವಿರಾರು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಸುತ್ತತೊಡಗಿದ್ದವು.
ಅದೊಂದು ಸಂಜೆ ಮನೆಯ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟರ್ ಲೂಸಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮರಿಯಾ ಮಾತೆತ್ತಿದಳು ,

“ಸಿಸ್ಟರ್! ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಾನು ಚಿರಋಣಿ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಉಕ್ರೈನಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಇಲ್ಲಿಯೇ
ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳೋಣವೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳಿಂದ, ಪರಕೀಯರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ
ಹಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಯಾಕೋ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರಬಹುದೇನೋ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಸಹದ್ಯೋಗಿಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆನೇ ಮಾತನಾಡಬಹುತ್ತಿರುವರೇನೋ , ಪೆಟ್ರೋನನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಎತ್ತಿಕೊಂಡುಹೋಗಬಹುದೇನೋ, ಯಾರೋ ಅಸಡ್ಡೆ ಹುಡುಗರು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆಮಾಡಬಹುದೇನೋ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಎಷ್ಟೊಂದು ದಿನ ಬದುಕುವುದು? ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳಸುವುದು? ಎಂದು ದಿನಾಲೂ ಯೋಚಿಸಿ ಸಾಕಾಗಿಹೋಗಿದೆ”
ಲೂಸಿ ಅವಳ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ,
“ಮರಿಯಾ ನೀನು ಧೈರ್ಯವಂತೆ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ”
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಭೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪಲಾಯನಗೈಯುವಾಗ ಹೇಡಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರ
ಹೆಂಗಳೆಯರಂತೆ, ನಾನೂ ಸಹ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಮೂರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜೀವನವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ, ಈಗ ಧೈರ್ಯವಂತೆಯಾಗಿರುವೆ. ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋನ
ಬಾಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮನಸಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಉಕ್ರೈನ್ನಗೆ ಮರಳಿ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವೆ”
“ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವೆಯಾ?” ಎಂತೆಂದರು ಲೂಸಿ.
ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ ಸಿಸ್ಟರ್! ಆದರೆ,
ಏನೇ ಆದರೂ ಅದು ನನ್ನ ದೇಶ ತಾನೇ? ನನಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗು ಅನ್ನುವವರು ಯಾರು? ಇಂತ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ
ಇಲ್ಲಿ ಬಾಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಗಂಜಿಯನ್ನಾದರೂ ಕುಡಿದು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಳುವುದೇ ಲೇಸು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ”
“ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೀನು ಸ್ವತಂತ್ರೆ. ನೀನು ಏನೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಯೋಚಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವೆ ಎಂದು
ನಂಬಿರುವೆ. ಆದರೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸು ಎಂಬುವುದೇ ನನ್ನ ಸಲಹೆ”
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಬಹಳೇ ಯೋಚಿಸಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ”
ಮರಿಯಾಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ಕಂಡು ಲೂಸಿ,
“ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನನ್ನು, ಈ ದೇಶವನ್ನು ಮರೆತು ಬಿಡುವೆಯಾ?”
“ಸಿಸ್ಟರ್! ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿ ಬಂದವರು ನೀವು ಮತ್ತು ಈ ದೇಶಾ. ಏಳೇಳು ಜನುಮದಲ್ಲಿಯೂ
ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನಾನು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಬದುಕಿರುವುದೇ ನಿಮ್ಮಿಂದ. ದಿನಾಲೂ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ನೆನೆದು
ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಖಂಡಿತ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತೇವೆ ಆದರೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿಯಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿಕರಾಗಿ”
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಸಪ್ಪೆ ಮುಖಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಪೆಟ್ರೋ,
“ಅಮ್ಮಾ, ಯಾಕೋ ಕುಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ ಹಾಡ್ತಾ ಇಲ್ಲಾ” ಎಂದು ಬೇಸರವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಗ್ದ ಮೊಗವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ
ಮರಿಯಾ,

“ಮಗು, ಕೇಳದೇ ಬಂದಿದ್ದ ಕುಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ, ಪ್ರತಿಕೂಲತೆ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ, ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದೆಯೇ ಹಾರಿ ಹೋಗಿದೆ” ಎಂದು
ಆಕಾಶದತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಅಮ್ಮನ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥವಾಗದ ಪೆಟ್ರೋ ಲೂಸಿಯವರ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಂತನು.

———– ಡಾ. ಶಿವಶಂಕರ್ ಮೇಟಿ

ಉಮೈರಾ ಅವರು ಅನಿವಾಸಿಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಗೋಳು ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ನಮ್ಮೊಂದಿದೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರಿಂಗ ಪ್ರೇರೇಪಿತಳಾದ ನಾನು ತ್ರಿಶಂಕುವಾದ ನನ್ನ ಆಫೀಸಿನ ಗೀಳನ್ನು ಕಾಫಿ ಟಾಕ್ ಸ್ (small talks) – ‘ಚಾ ಜೋಡಿ ಚೂಡಾ’ಅಲ್ಲ ರೀ, ಬರಿ ವಣ ವಣ ಬ್ರೆಡ್ ಗತೆ ಏನು ಸತ್ವವಿಲ್ಲದ, ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗದ ದೈನಂದಿನ ದೃಶ್ಯ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಂದಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು.
ದಯವಿಟ್ಟು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ
~ಸಂ

ಅಲ್ಲೊಂದು ಕೋಮು ಗಲಭೆಯಂತೆ
ಕೇಳಿ ಎದೆಯಲ್ಲೊಂದು,
ಬೆಂಕಿ ಇಟ್ಟಂತೆ ಭಾಸ ,
ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಕೊಲೆಯಾದನಂತೆ,

ಪತ್ರಿಕೆಯೊಳಗೆ ಕಣ್ಣಾಯಿಸಿದೆ ,
ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದವನ ಹೆಸರೇನು,
ಜಾತಿಯೇನು,
ಯಾವ ಊರಿನವನು,
ನಮ್ಮ ಜಾತಿಯವನೇ ಆದರೆ,
ಇನ್ನೂ ಚಿಂತೆ ಅಳುಕು

ವಿಧಿ ಸಾಗರದಾಚೆ
ನನ್ನ ಚಿಟಕ್ಕೆಂದು
ಎಳೆದು ತಂದಿತು,
ಈಗ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಗುಲ್ಲು,
ಬೇಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ ಜೀವದ ಮೇಲೆ

ಬೀದಿಯಲ್ಲೊಂದು ಫಲಕ:
“Immigrants, we
don’t need you here”

ಮತ್ತೆ ಕಾಡಿತು ಆ ಗೊಂದಲ,
ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವವಳು?

ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ದುಡಿದು,
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಊರ
ಸುಗಂಧ ಕಾಡಿದಾಗ,
ಊರಿಗೆ ಹೊರಟಾಗಲೆಲ್ಲ
ನಮ್ಮವರದೇ ಧ್ವನಿ ,
ಅವರೇನು ಮಾರಾಯ NRI ಗಳು,
ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ NRI quota

ಆಗೊಂದು ICICI ಗ್ರಾಹಕ
ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಕರೆ ,
ನೀವು ನಮ್ಮ
ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಗ್ರಾಹಕರು,
ನಿಮಗೆ ಲೋನ್ ಇದೆ,
ಸ್ಪೆಷಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇದೆ,

ಎಲ್ಲೂ ಸಲ್ಲದಿದ್ದರೂ
ನಾನು,
ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವೆ ..

-ಉಮೈರ
Gloucester

Coffee with Karen (kitchen + Random office person)

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:07ಕ್ಕೆ ನಾನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ.

ಆಫೀಸ್ ಕಿಚನ್‌ಗೆ ಹೋದೆ.

ಕೆಟಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ಆನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಅಷ್ಟೇ… ಏನೋ ದಿಗಿಲು.
ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ಸ್ಮಾಲ್ ಟಾಕ್ ಅಂದರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಾತಾಡೋದು ಅಲ್ಲ.
ಅದು ಒಂದು ಕಲೆ. ಒಂದು ವಿಧಿ.
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮಗ್ಗು ಹಿಡಿದು ಮಾಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ.

“ಗುಡ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್,” ನಾನು ಹೇಳಿದೆ.

ನನ್ನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕೇಳಿ ನನಗೇ ಅನುಮಾನ ಬಂತು.

“ಗುಡ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್,” ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.
ನ್ಯೂಟ್ರಲ್. ಸೇಫ್.
ಇಬ್ಬರೂ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಾಟಿದ್ದೆವು.
ಆಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂತು.
” Guess ! it ‘s a busy day today?

ಆಹಾ… ಸ್ಮಾಲ್ ಟಾಕ್‌ನ ಮೊದಲ ನಿಯಮ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಯಾರೂ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

“Yeah ! It has been busy off late ” ಎಂದು ನಾನು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದೆ.

ನನಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅವರಿಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಆದರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ತಲೆ ಆಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೆಟಲ್ “ಕ್ಲಿಕ್” ಅಂತ ಆಫ್ ಆಯ್ತು.
ತುಂಬಾ ಬೇಗ ನೀರು ಕುದಿಯಿತು ಅನಿಸಿತು.
ಮಾತುಕತೆ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ obvious ಪ್ರಶ್ನೆ “ಭಯಂಕರ ಶೆಕೆ?” ಅವರು ಕೇಳಿದರು.

ಅಯ್ಯೋ ಹೌದು ತಡೆಯಲಾರದಷ್ಟು ಬಿಸಿಲು ಧಗೆ ಅಂದೇ.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಅಂದ್ರೆ ಹವಾಮಾನ ಅಲ್ಲ.

ಅದು ಸಂಭಾಷಣೆ ಶುರು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕೃತ ವಿಷಯ.

“ಹೌದು,” ನಾನು ಹೇಳಿದೆ.
“ನಿನ್ನೆ ಚಳಿ ಇತ್ತು. ಇವತ್ತು ಕೂಡ ಎಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಆಗತ್ತೋ ಅಂತ ಇಂದು ತಪ್ಪು ಜಾಕೆಟ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೀನಿ.”

ಇದಂತೂ ಹಸಿ ಸುಳ್ಳು.

ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅದೇ ಜಾಕೆಟ್ ಹಾಕುತ್ತೇನೆ.

ಆದರೆ ಸ್ಮಾಲ್ ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ನಿಯಮ.

ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನಕ್ಕೆವು.

ಜೋರಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುವ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಲುಪದ ನಗು.

ಆಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ.

“ವೀಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಇದೆಯಾ?”

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದು ಬಲೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು.

“ಏನೂ ಇಲ್ಲ” ಅಂದ್ರೆ ಬೋರ್.

“ಮನೆಲ್ಲೇ ರೆಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ತೀನಿ” ಅಂದ್ರೆ ಸೋಮಾರಿ.

ತುಂಬಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಹೇಳಿದ್ರೆ ಶೋಆಫ್.

ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟೆ.

“ಏನೋ… ಬ್ಯುಸಿಯಾಗೇ ಇರುತ್ತೀನಿ.”

(ಅಂದ್ರೆ ? ಅಂತ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಬೇಡಿ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಬಹುಶಃ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಲಾಂಡ್ರಿ, ದಿನಸಿ ಸಾಮಾನು ಶಾಪಿಂಗ್.

ಅಥವಾ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನೇ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು.)

ಅವರು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದರು.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.

ಮಗ್ಗಿಗೆ ಹಾಲು ಸುರಿಯಿತು.ಕಾಫಿ ತಯಾರಾಯಿತು.ಮಗ್ಗುಗಳು ತುಂಬಿದವು.

ಆದರೆ ಮೌನ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ತುಂಬಲೇ ಇಲ್ಲ.ಹಾಗಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಹಂತ ಶುರುವಾಯಿತು.

“ಈ ವರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೋಗ್ತಿದೆ ಅಲ್ವಾ?”

ಹೌದು.

ಸಮಯ ಯಾವಾಗಲೂ ವೇಗವಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸತ್ಯ.

“ನಂಬೋಕಾಗಲ್ಲ,” ಎಂದು ನಾನು ಉತ್ತರಿಸಿದೆ.

ಜನವರಿಯನ್ನು ನಾನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದವನಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತಲೆಯಾಡಿಸುತ್ತಾ.

ಕೊನೆಗೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯ ಬಂತು.

“ಸರಿ… ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು.”

ಇದರ ಅರ್ಥ:

ಸಂಪ್ರದಾಯ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

(ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.ಯಾರೂ ಅಸಹಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ.)

ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೊರಗೆ ನಡೆದೆವು.

ಇನ್ನೂ 43 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇದೇ ಕಿಚನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ…

ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಹಾಗೆ ನಡೆದೆವು.ನಾಳೆಯೂ ಇದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ಮೊದಲು ಹವಾಮಾನ.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ಯುಸಿ ಡೇ.

ನಂತರ ವೀಕೆಂಡ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ…

“ಸರಿ… ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು.”

ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ಸ್ಮಾಲ್ ಟಾಕ್‌ನ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡೋದು ಅಲ್ಲ.

ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ:

ನೀವು ಸ್ನೇಹಪರ.ಆದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ನೀವು ಮನುಷ್ಯ.ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲ್ಲ.

ನೀವು ಬದುಕಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬೊಬ್ಬಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕಂದ್ರೆ…

ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕೌಶಲ್ಯ.

ಸರಿ, ನಾನು ಹೊರಡ್ತೀನಿ.

ನಾಳೆ ಕಿಚನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಲು ಈಗಿನಿಂದಲೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡ್ಬೇಕು.

ಒಂದುವೇಳೆ… ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾಗಿದ್ರೆ!

ಒಂದು ಕಿವಿ ಮಾತು.. ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವೋ ಕಷ್ಟವೋ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಹಿತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ನಿಮ್ಮ ಆಫೀಸಿನ ಜೀವನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಾಗವಾಗಬಹುದೇನೋ.

~ರಾಧಿಕಾ

ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಲಿರುವ, ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಚೆಸ್ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ

ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ನಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತ  ಬೋರ್ಡ್ ಮುಂದೆ  ಕೂತಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಗ್ರಾಂಡ್  ಮಾಸ್ಟರ್ ಗ್ಯಾರಿ ಕಾಸ್ಪರೋವ್ ರ  “ಚೆಸ್ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ” ಎನ್ನುವ  ತಲ್ಲಣವನ್ನು  ಖಂಡಿತ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಚೆಸ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ  ಆಗಿದೆ: ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕ್ರೂರ ಮಾಪಕ, ಮಾನವ ಅನುಭವದ ರೂಪಕ, ರಾಜಕೀಯ ಆಯುಧ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ,  ಮೋಜಿನ ಸಣ್ಣ ಹವ್ಯಾಸ. ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ನಾಟಕ “ದಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಬಿಟ್” ನ ಯಶಸ್ಸು ಆಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗೆ  ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದೆ , ಆದರೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಮಯದಿಂದ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ? ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ, ಯಾಕೆ, ಹೇಗೆ? ಹಾಗಾದರೆ ಚೆಸ್ ಬರೇ ಆಟವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುದು ಅಷ್ಟೆಯೇ?

ಭಾರತದ ಚದುರಂಗ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ,  ಪರ್ಶಿಯಾದ ಶತರಂಜ್ ಆಗಿದ್ದು ನಂತರ  ಇರಾನ್‌ಗೆ  ವಲಸೆಯಾಗಿ  ಚತ್ರಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಟವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಅದರ ನಿಯಮಗಳು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಚೆಸ್ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜನನ್ನು ‘ಚೆಕ್’ ಮೂಲಕ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಪರ್ಶಿಯನ್ನರು.

ಪರ್ಶಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಚತ್ರಂಗ್‌ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಶಹನಾಮೆಯನ್ನು ಓದಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ   ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಅಥವಾ ಇಟಲಿಯ ಡಾಂಟೆಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವನು  ಎಂದು ಇರಾನಿಗರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬರಹಗಾರ  ಫೆರ್ಡೋವ್ಸಿ ಬರೆದ ಶಹನಾಮೆ  ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ನ  ಮೂಲ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.   ಭಾರತದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ  ರಾಯಭಾರಿಯೊಬ್ಬ  ಪರ್ಶಿಯನ್  ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ತಂದಿರುತ್ತಾನೆ  ಜೊತೆಗೆ  ನಿಗೂಢ ಹಲಗೆ ಮತ್ತು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಕೂಡ. ರಾಯಭಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ  ‘ಓ ಮಹಾನ್ ದೊರೆಯೇ , ನಿಮ್ಮ ನೆಲದ ಬುದ್ಧಿವಂತರನ್ನು ಕರೆತನ್ನಿ ಮತ್ತು ಈ ಆಟದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಪರಿಹರಿಸಲಿ. ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ  , ನನ್ನೊಡೆಯ  ಹಿಂದ್‌ನ ರಾಜನು  ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವರು ವಿಫಲವಾದರೆ ಪರ್ಶಿಯನ್ನರು  ಕಡಿಮೆ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಇರುವವರು  ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ನಾವು ಇರಾನ್‌ನಿಂದ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ”. ಹಿಂದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಚದುರಂಗ ತಲುಪಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಈ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳೇ ಸಾಕು. ರಾಯಭಾರಿಯ ಲೇಖನ ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲು, ನಿಗೂಢ ಹಲಗೆ , ತುಣುಕುಗಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆಹ್ವಾನ ಮತ್ತೆ ದೂರದೇಶದ ಹೊಸ ಆಟವೊಂದು ಪರ್ಶಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಅದು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕದಡುತ್ತದೆ.

ಪರ್ಶಿಯನ್ನರ  ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ , ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬೊಜೋರ್ಗ್‌ಮೆಹರ್ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಆಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಡಬೇಕೆಂದು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ವಿಯಾದನಂತೆ.  ಭಾರತೀಯ ಆಟವನ್ನು ಪರ್ಶಿಯನ್  ಚತ್ರಂಗ್‌ನ  ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣ ಅದು. ಆಟದ ಈ ಮೂಲಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು  ಸತ್ಯವಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ, ಎಂಬುದನ್ನು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವವರು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚತ್ರಂಗ್‌ ಪರ್ಶಿಯಾದಲ್ಲಿ   ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪರ್ಶಿಯವನ್ನು  ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದಾಗಲೂ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಆಟವನ್ನು  ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ  ಆಟವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೂ ಹರಡಿತು.

ಚೆಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಗಳು ಶ್ರೀಮಂತರು, ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ  ನೈತಿಕ ಭೀತಿಯೂ ಇತ್ತು , ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ  ದೂರದರ್ಶನ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ  ಚರ್ಚೆ , ಕಾಳಜಿಗಳಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. ೧೦೦೫ರಲ್ಲಿ   ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ೧೦೬೧ ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ನ ಸಲಹೆಗಾರರು , ಪೋಪ್ ರಿಗೆ  ಅರ್ಚಕ ವೃತ್ತಿಯವರು  ಚೆಸ್ ಆಡುವಲ್ಲೇ  ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ,   ೯ನೆಯ ಲೂಯಿಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ, ಈ ಆಟದಿಂದ  ಬರೇ ಸಮಯ ಹಾಳು ಎಂದ.

ಆದರೂ , ಆಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬದಲಾದವು, ಇಂದು ನಾವು ಗುರುತಿಸುವ ಚೆಸ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ “ವಜೀರ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ತುಣುಕು, ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದೇ ಮುಂದೆ  ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯ ರಾಣಿಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮರ್ಲಿನ್ ಯಾಲೋಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು,  ಆ ಪರಿವರ್ತನೆ   ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು  ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಣಿ ಎಲೆನಾರ್  ಮತ್ತು  ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಣಿ  ಇಸಾಬೆಲ್ಲರ  ನಿಜ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದರು.

ಹಾಗಂತ  ಚೆಸ್ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಲು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು . ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ಸಂಬಂಧಿ  ಪುಸ್ತಕಗಳು , ಸಮುದಾಯಗಳುಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೆಸ್ ಪಂದ್ಯ ೧೮೫೧ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆದ್ಯ ಆಟಗಾರ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೌಂಟನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದು . ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚೆಸ್ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಆತನ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಸ್ಟೌಂಟನ್ ಚೆಸ್ ಸೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ . ಆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ವಿಜೇತ  ಜರ್ಮನ್ ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ  ಅಡಾಲ್ಫ್ ಆಂಡರ್ಸನ್. ಅವನ ಆಂದಿನ ಆಟ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ‘ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್’ ಶೈಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಟದುದ್ದಕ್ಕೂ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಡೆಗಳು, ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಬಲಿ ,  ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳು ಕಂಡವು . ಇದು  ನಂತರ  ರೂಢಿಗೆ ಬಂದ   ಗುಪ್ತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತೋಟಿ ಪಡೆಯುವ  ವಿಧಾನಗಳಿಂದ  ತುಂಬ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್ಸ್ಸನ್  ಆಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂದ್ಯ ‘ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ ಗೇಮ್’ ಅಥವಾ  ಅಮರ್ತ್ಯ ಆಟ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಚೆಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತೆ ಇಂದಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಚೆಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.  ಅಗಾಧ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಆಂಡರ್ಸನ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ರೂಕ್‌ಗಳನ್ನು, ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು  ರಾಣಿಯನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿಯೂ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುದು ನಾಟಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ಆಟದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಚೆಸ್  ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಗ್ಯಾರಿ ಕಾಸ್ಪರೋವ್ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿದಂತೆ , ‘ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ  ಪಶ್ಚಿಮದ  ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಚೆಸ್ ನ್ನು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು”.  ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಚೆಸ್ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತಿರೇಕದ  ಆಸಕ್ತಿ  ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚೆಸ್ ಕೂಡ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬೋರಿಸ್ ಸ್ಪಾಸ್ಕಿ ಮತ್ತು  ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ  ಬಾಬಿ ಫಿಷರ್ ನಡುವಿನ ‘ಶತಮಾನದ ಆಟ ‘ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪಂದ್ಯ  ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಆ ಪಂದ್ಯ  ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ  ಸವಾಲೊಡ್ಡಿತು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಮುಖಾಮುಖಿ ಅಮೆರಿಕ -ಸೋವಿಯೆತ್ ಗಳ ನಡುವಿನ  ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ಚೆಸ್ ಬೋರ್ಡಿಗೂ  ತಂದಿತು . ಇಡೀ ಪಂದ್ಯ, ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಚಿತ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ , ಪರಸ್ಪರರ ಬಗೆಗಿನ  ಅವ್ಯಕ್ತ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಸ್ವತಃ  ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ , ಹೋರಾಟದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ  ಫಿಷರ್ , ತಾನೆಂದಿಗೂ ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲು  ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿ ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸ್ಸಿಂಗರ್   ವಿಶೇಷ ಫೋನ್ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಮನವೊಲಿಸಬೆಕಾಯಿತು.

ಫಿಷರ್ ಅಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಸ್ಕಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು,  ‘ಸುಳ್ಳು, ಮೋಸ, ಬೂಟಾಟಿಕೆ’ಯ  ಸೋವಿಯತ್ ಚೆಸ್ ಯಂತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ‘ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಗತ್ತು’  ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ತಿಳಿಯಿತು. ಈ ಗೆಲುವು ಫಿಷರ್ ಗೆ , ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಗೆ ದೊರಕಿದ್ದ ರೀತಿಯ  ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು  ನೀಡಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ  ಚೆಸ್ ಜಗತ್ತು ಹಲವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದವರನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಉದಯದಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ  ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಚೆಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮತ್ತು ಆಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ ,  ಚೆಸ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದೂವರೆ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೂ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಕಾಲದ ನಂತರವೂ   ಇತಿಹಾಸ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಮಾನವ  ಬೌದ್ಧಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಸರಕಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ, ಮುಂದೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿದೆ.

ಪ್ರಿಯ ಓದುಗರಿಗೆ,
ಈ ವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಾ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿಯವರ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾವಭರಿತ ಬರಹವಿದೆ. ಅವರ ಬರಹದ ಒಂದೊಂದು
ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕವಿತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ, ಭಾವಗಳ ಮಹಾಪೂರವಿದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಮಿಡಿತವಿದೆ. ಈ ವಾರದ ಬರಹವು,
ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ “ಭಾವನಾ ಗಂಗೋತ್ರಿ” ಮತ್ತು “ಒಲುಮೆಯಿಂದ
ಆತ್ಮಸಾಂಗತ್ಯದತ್ತ”ಗಳ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬರಹವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಓದುವವರ ಮನಸಿಗೆ ಮಧುರವಾದ
ಮುದವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುವುದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರದೂ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದು ನಂಬಿರುವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಓದಿ
ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
—— ಇಂತಿ ಸಂಪಾದಕ

---

ಅದೊಂದು ದಿನ ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾ ಕಂಡುಕೊಂಡೇನು ಎಂಬ ಆಶಂಕೆಯಿಂದಲೇ
ಇಷ್ಟು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹೆನು. ನಿನ್ನ ಜೀವನದ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲವೆಂದರಿತ ಮೇಲೂ ಮನಸು ನಿನ್ನ ಕುರಿತ
ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡಲೊಲ್ಲದು. ಅದೊಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಭಾವ… ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಬಯಸದಂಥ ಸುಖದಾಯಕ ನೋವು. ಆ
ಭಾವವನ್ನು ನಾನೂ ಕೂಡ ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಿಡಿದ ತಂತಿ ಮೌನಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಪದೇ
ಪದೇ ಮರುಕಳಿಸಿ ಆ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೇ ಜೀವಿಸದಿದ್ದರೆ ಆ ಭಾವ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಯೇ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಆ
ಭಾವದೀಪಕ್ಕೆ ನೆನಪುಗಳ ತೈಲವನೆರೆದು ಸಮಯದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಡಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವೆನು. ನಿನ್ನಿಂದ ಏನೊಂದನ್ನುಅಪೇಕ್ಷಿಸಿಹೆನು. ಮೊದಮೊದಲು ನೀನು ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿನೀರಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ತೋರಿದೆ. ನನ್ನ ಧ್ವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನುಡಿದೆ. ಒಲವಿನ ಹೊನ್ನೊಳೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸಿತ್ತು. ನಿನ್ನೊಡನೆಯ ಮಾತುಗಳು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಸಂಭಾಷಿಸಲಾಗದ, ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ಅರಿಯದ ಯಾವುದೋ ಪ್ರಬುದ್ಧಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ವಯಂಯೋಚನೆಯಿಂದ ಬಗೆಹರಿಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿವೇಚಿಸುತ್ತಲೇ ತಿಳಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಜೀವನದ ಎಂದೂ ಕಾಣದೇ ಇದ್ದ ಆಯಾಮಗಳು ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಯಾರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗದ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳು ನಿನಗೆ ಅದ್ಭುತವೆಂದೆನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.ಲೌಕಿಕ ಲೋಕದ ಲಘುತನದಿಂದ ಮೇಲೆಮೇಲೇರಿ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಮೇಳೈಸದ ಆಪ್ತತೆಯನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡೆನು. ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದು ಹೋದ ನನ್ನ ಆತ್ಮದ ಚೂರೊಂದನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದೆನು.

ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾದೆನು, ಸಂಪೂರ್ಣಳಾದೆನು. ನಿನ್ನ ಜೀವನದೆಡೆಗಿನ
ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ, ನನ್ನ ಸುಪ್ತವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕೆಣಕಿ ಹೊಡೆದೆಬ್ಬಿಸಿತು. ನಿನ್ನ ಲವಲವಿಕೆ ನನ್ನ ಅಂತರಾಳದ ಕೋಣೆ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು
ಶೋಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನಿನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಸದೃಶವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ನಾನು ನನ್ನ ಪರಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ವಿಶ್ವವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳಲು
ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಪ್ರೀತಿಪ್ರೇಮಪ್ರಣಯಗಳ ಕ್ಷಣಿಕ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ನಿನ್ನನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡದೆಯೇ ನನ್ನೊಳಗಿನ
ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಾದ ಆತ್ಮಸಂಗಾತಿಯೆಂದೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ಸುಳಿವು ಮತ್ತು ಅರಿವು ನಿನಗೆ
ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇರುವುದೆಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆನು. ಬರೀ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಜಡತ್ವದಿಂದ ಸುಚೇತನೆಯಾಗಿ ನಾನು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಭರದಲ್ಲಿ ನೀನಿಟ್ಟ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸದೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದ್ದದ್ದೇ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅವಿವೇಕದ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಸಂಗತಿ! ನಿನ್ನ ಪರೋಕ್ಷವಾದ ಇರುವನ್ನು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ನೂಲಿನೊಂದಿಗೆ ನೇಯುತ್ತಲೇ ಹೋದೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಯಲ್ಲೂ ನಿನ್ನಯ ಕಂಪನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿ ಸೋಜಿಗದಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಉಸಿರನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಗೋಜಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಹಜವಾದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಸಫಲಳಾದೆ. ನಿನ್ನ ಸಾಂಗತ್ಯದಿಂದ ಒಸರಿದ ಭಾವೋನ್ಮಾದಕ್ಕೆ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಪದಗುಚ್ಚ್ಛಗಳ ಆಕಾರ ನೀಡಿದೆ.

ನನ್ನ ಜೀವನದ ಸೆಲೆ ಭೋರ್ಗರೆದು ನಾನು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದ ಸರಿಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೀನು ತಣ್ಣಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದು ಯಾಕೆ
ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾವಿರ ಕಾಳಿಂಗಸರ್ಪದ ರೂಪದಾಳಿ ತಲೆಯೊಳು
ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿ ಉತ್ತರ ದೊರಕದೇ ಸೋತು ನಿಸ್ತೇಜವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸಂತದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಗತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಃವರ್ಣವಾಗಿ
ತೋರಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಡನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತೇ ಮತ್ತೇ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುರಣಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಮೀಕರಣವು
ಎಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಗರಿಸಿತು ಎಂದು ಪದೇಪದೇ ಮನವು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಪರಿತಾಪಕ್ಕೆ ನಿರುತ್ತರವೇ ನಿನ್ನ ಮಾರುತ್ತರ. ಪ್ರತಿ
ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ರಂಗವೈಭವವನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಮನಸಿನ ಪರದೆ ಈಗ ಬರೀ ಶ್ವೇತಪತ್ರವಾಗಿ “ಏನು ಬೇಕಾದರೂ
ಉತ್ತರ ಬರೆದುಕೋ” ಎಂದು ಅಣಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಈ ದಿನಚರಿಯೂ ಒಗ್ಗಿಹೋಗಿದೆ. ಹಿನ್ನೋಟ ಹರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕಲ್ಪವೊಂದು ಮಸುಕು ಮಸುಕಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದು. ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಾಗದೇ ನನ್ನನ್ನು ಹಣ್ಣುಹಣ್ಣಾಗಿಸಿಹುದು.

ಪರುಷಮಣಿಯ ಸ್ಪರ್ಷಮಹಿಮೆದಂತೆ ನಿನ್ನ ಸಾಂಗತ್ಯ, ನನ್ನಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲೋಸುಗ ನನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ನೀನು ಬಂದು ಅಂಕುರಿಸರಬೇಕು.‌ ಇಲ್ಲವೇ, ಇದೆಲ್ಲ ನಾನಾಗಿಯೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭ್ರಮಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಷ್ಟೇ, ಇವನಿಗೂ ನಿಜ ಜೀವನದ ನಿನಗೂ ಎಳ್ಳು ಮಾತ್ರದಷ್ಟೂ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಭಾವಭರಿತ ಒಳದೃಷ್ಟಿಗೆ ಮಹನೀಯನಂತೆ ತೋರುವ ನೀನು, ಅಸಲಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಾಗೆ ಯಕಶ್ಚಿತ್ ಒಬ್ಬ ಸಾಧುಮನುಷ್ಯನೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗೊ ನೀರಿಗೆ, ಗಾಳಿಗೆ, ಮೋಡಕ್ಕೆ ಆಕಾರ ಮತ್ತೂಉದ್ದೇಶ ನೀಡಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ನನ್ನ ಮುಗ್ಧಮನಸಿನ ಕವಿಯ ಹಂಬಲಿಕೆಯೇ ನೀನಾಗಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಸಂಭವಿಸಲಿರುವ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ತೀರದೇ ಉಳಿದ ಋಣಾನುಬಂಧವೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಸೋಪಾನವಾಗಿರಬಹುದು, ಯಾರು ಬಲ್ಲರು? ಬಾಳಿನ ಪ್ರತಿ ಘಟಿತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಜೀವನ ಸುಲಭವಾದೀತೆ ಅಥವಾ ನೀರಸವೋದೀತೆ?
ಉತ್ತರ ಅವರವರು ಕಂಡಂತೆ!

———- ದೀವಿ (ದೀಪಾ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ)

ವಿಜಯ್ ಖುರ್ಸಾಪೂರ, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಕಳೆದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್-ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ, ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಶಿಗ್ಗಾವಿ (ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾವೇರಿ ), ಓದಿದ್ದು ಧಾರವಾಡ-ಗದಗ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ೪ -೫ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. (ಚಿತ್ರಕಾರ: ಎಐ)

ಕರ

ಕರವೆಂಬ ಕರು
ಬೆಳೆದು ಹೋರಿಯಾಗಿ
ಖರೀದಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಿ
ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಬಟ್ಟೆಗೆ
ಕತ್ರಿ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ

ತರತರವಾದ ತೆರಿಗೆಗಳು
ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇವೆ
ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ
ಕನಸುಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ
ಮೊಟಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇವೆ

ಸುಂಕದ ಭಾರಗಳು
ಸುಖವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಸಿ
ದುಡಿದ ಕೈಗಳನು
ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿಂಡುತಿವೆ

ಪೊಗದಿಯ ಏರು ಪೇರು
ಸರಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸ ತುಂಬಲು
ಮಾಡಿಕೊಂಡ
ಪಗಡೆ ಆಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾತ್ರ ವೃದ್ಧನಾಗಿ
ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ಕುಂಟುತಿದೆ

ಕೈಲಾಗದವನ ಕೂಗು

ಕೈಲಾಗದವನ ಕೂಗು ಕೇಳುವರಾರು?
“ಕೈಲಾಗದವನು” ಎಂಬುದು ಬರಿ ಮಾತಷ್ಟೇ.
ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳುಂಟು,
ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿರುವುದು ಉಂಟು,
ಆದರೂ ಇವನು ಕೈಲಾಗದವನೇ ?

ಏಕೆಂದರೆ?
ದೇಶ-ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ,
ಆಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಡುವಾಗ
ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇದು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ.
ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ
ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಇಷ್ಟ-ಕಷ್ಟ.

ಬುತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ,
ಹಸಿವು ನೀಗಿದರೆ ಸಾಕು.
ಬಟ್ಟೆಗೆ ಕೊಳೆ ಹತ್ತಿದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ,
ಮೈ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು.
ಇದನ್ನರಿತ ಮೇಲಿನವರು
ಮತ್ತಷ್ಟು ಇವರನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ
ಒಡ್ಡುವವರೇ ಎಲ್ಲ.

ನಾಯಕ /ಖಳನಾಯಕ

ಜಗದಲ್ಲಿ ಕದನಗಳು
ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲ; ಹಿಂದೇನೂ
ಇದ್ದವು,
ಬಹುಶಃ ಮುಂದೇನೂ
ಇರುತ್ತವೆ.

ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದವರ
ಅಧಿಕಾರದ ದಾಹ
ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ,
ಕಾಯಕವ ನಂಬಿ
ದುಡಿದವರ ಹೊಟ್ಟೆ
ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಹೋದ
ಪ್ರತಿ ಕದನಗಳಲ್ಲೂ ಸತ್ತವರು
ಸಾಮಾನ್ಯರೇ!
ಸೋತರು ಗೆದ್ದರು
ಉಳಿದವರು ಮಾತ್ರ
ಪಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವರೇ!

ಎಲ್ಲಾ ಕದನಗಳೂ
ಪದೇ ಪದೇ ಕಲಿಸುವುದು
ಒಂದೇ ಪಾಠ, ಏನೆಂದರೆ
ಮುಗ್ದರು ನಂಬಿ ಮಾಡಿದ ನಾಯಕನೇ
ನಾಳೆ ಅವರಿಗೇ ಕಾಡುವ ಖಳನಾಯಕ.

ಒಮ್ಮೆ ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಹಸ್ತ ನೀಡಿದ
ಕೈಗಳು ಪದವಿಗೆ ಏರಿದ ಮೇಲೆ
ಬದಲಾಗುವುದೇಕೆ?
ಇಂತಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೇ
ಇಂದಿಗೂ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?

ಪ್ರಕೃತಿ ಇನ್ನು ಎಷ್ಟು
ಸಲ ತೋರಿಸಬೇಕು,
ಅತಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರವನು
ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು
ಯಾರಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ
ಕೊಡಬಾರದೆಂದು,
ಕೊಡಬಾರದೆಂದು.

ಈ ವಾರದ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಕಥೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಆತ್ಮ ಕಥೆ ಸಹ. ಇದನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಜುಗರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾಕೆ ಅಂತ ಮುಂದೆ ಓದಿದರೆ ನಿಮಗೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಾರವೂ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ ಬರೆಯಲೂ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ದಯವಿಟ್ಟು ಎಂದಿನಂತೆ ಓದಿ ಕಮೆಂಟ್ ಮಾಡಲು  ಮರೆಯ ಬೇಡಿ! (ಸಂ)
 

ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆ
’ಅನಿವಾಸಿ’ ಬ್ಲಾಗ್ ಜಾಲತಾಣ ಯು ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ತಂಗುದಾಣ ಎನ್ನುವ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದಾಗಿನಿಂದ ತಪ್ಪದೇ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಒಂದು ಬರಹವನ್ನೊ, ಕವಿತೆ, ಕಥೆ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಹರಟೆ, ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ ಹೀಗೇ ಯವುದೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ತಪ್ಪಿದರೆ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿ ಸಂಪಾದಕರ ಸರತಿ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಕವಿವರ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನ ಬಂದಾಗ ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಸಲ ಸಹ, ಅನಿವಾಸಿ ಸಂಚಿಕೆ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಿದೆ! ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುವದು ತಪ್ಪಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅನಿವಾಸಿ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಉದಯವಾಗಲು ತಪ್ಪಿಸಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಈಗ ಹೇಳಲಿಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರ ಅಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ೨೪ ತಾಸಿನ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಿತ್ತು ಅನ್ನಿ. ಆ ದಿನ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಹಲ! ನನ್ನನ್ನು ಯಾಕೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರೋ ಏನೋ, ಯಾಕೆ ಈ ಸಲ ಅನಿವಾಸಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಅಂತ, ನನಗೇ ಈ-ಮೇಲು ಫೋನ್ ಕರೆಗಳ ಸುರಿಮಳೆ! ಆಗ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ವಾಟ್ಸಪ್ ಹಾವಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಅದು ಯಾರ ಸರತಿಯಿತ್ತು ಅಂತ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಅವರು ಒಳಗೊಳಗೇ ಛಿಮಾರಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ ಒದ್ದಾಡಿ ಬಿಟ್ಟರು!

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಪಾಳಿ (ಸರತಿ) ಪ್ರಕಾರ ’ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು’ ಮರೆತಾಗ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೊರೆ ಹೋಗ ಬೇಕಾಯಿತು. ಮಾತುಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಅವರಿಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆ ಗಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಕಳಿಸಲು ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಈ ವಾರ ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಲೇಖನವನ್ನು ಆ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಉಪಯೊಗಿಸಿದ್ದೆ. ಅಂದರೆ ಈ ವಾರ ರಿಕ್ತವಾಯಿತು. ಈ ವಾರಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಾ ಅಂತ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ’ಸ್ಟಾಕ್’ ಸರಕು ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸರಕಿನ ಮೂಟೆ ಗೋದಾಮಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರಲು ನಾನೇನೂ ಆ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಲೇಖಕ-ಲೇಖಕಿಯರಂತೆಯೇ? ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ’ಕಾಸಿ ಬಡಿ’ಯುವವನಾಗಿದ್ದೆ. ಅದು ಸಹ ಅಷ್ಟು ಸಮರ್ಕಪವಾಗಿ ಕೂಡಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುವದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗ ಕೈಕೂಡಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಚಾವು ಮಾಡಿದ್ದು ಒಬ್ಬ ಗತ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೇ! ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿತೇ? ಅದು ನನ್ನ ತಂದೆಯೇ!
 
  

ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೈಗೆ ಬಂತು ಪುಸ್ತಕ
Written in stone ಎನ್ನುವ ಆಂಗ್ಲ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದು, ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಗಿಸಲಾಗುವದಿಲ್ಲಂತ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು carved in stone ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿತು ಅಂತ ವಸುಧೇಂದ್ರರವರು ತಮ್ಮ ’ರೇಶ್ಮೆ ಬಟ್ಟ’ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ಹೇಳಿದಂತೆ ನೆನಪು. ಅದಕ್ಕೇ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ತಾಮ್ರ ಶಾಸನ, ಶಿಲಾ ಶಾಸನ ಅಥವಾ ತಾಳೆಗೆರೆಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುವದು ಸಹಜ. ನನ್ನ ದಿವಂಗತ ತಂದೆಯವರು ಒಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, ಶಾಸನತಜ್ಞರು  ಅಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ನಾನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಲಾಶಾಸನದ ಪ್ರತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು  ನೋಡಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ. ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ’ಓಮ್, ಸ್ವಸ್ತಿ, ಶ್ರೀ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಒಂದು ಶಿವ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣು ದೇವಸ್ತುತಿಯಿರುತ್ತದೆ:
 ’ನಮಸ್ತುಂಗ ಶಿರಶ್ಚುಂಬಿ ಚಂದ್ರ ಚಾಮರ ಚಾರವೇ 
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ನಗರಾರಂಭ ಮೂಲಸ್ಥಂಭಾಯ ಶಂಭವೇ’ 
ಅಂತ ಕಂಡರೆ ಅದು ಶಿವಾರಾಧಕರಿಂದ. ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನಷ್ಟೇ ಕಲಿತು ಮನನ ಮಾಡಿ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಕಲಿತು ಕುಕನೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ್ಲಿನ, ಗುಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡ, ವಿಪುಲವಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಓದುವದನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಿಂದಲೇ ಕಲಿತು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಂತರಂತೆ. ನನಗೆ ಅವರ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪರಿಚಯವಿದ್ದರೂ, (ಒಂದೆರಡು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ) ಅವರು ಕಥೆಗಾರರು ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು ಎನ್ನುವದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಧವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ನಿಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆ ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾದದ್ದು, ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಕಳೆದವಾರದಲ್ಲಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಅವರ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿದ ಪ್ರತಿ! ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ. 

ತಮಿಳು (ಬಾಲಿಶ) ತಲೆಗಳ ನಡುವೆ 
ಈ ಶಿರ್ಷಿಕೆ ನಿಮಗೆ ಬಿ ಜಿ ಎಲ್ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಇದೇ ತರದ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಅವರು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ತಮಿಳು ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲೇ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆ ನಂತರ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೆ! ನನಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವಾದದ್ದೇ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ತಿರುವಳ್ಳುವರ ಮೊದಲ ದ್ವಿಪದಿ ’ಅಗರ ಮೊದಲೆಳುತ್ತೆಲ್ಲಾಮ್’ ಹೇಳುವಂತೆ ಕಲಿತು, ತಮಿಳು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಟೀನೇಜರ್ ಆಗುವ ವರೆಗೆ ಕಲಿತೆ. ತಮಿಳು ಮಗ್ಗಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು (ಇಂದಿಗೂ ಗುಣಾಕಾರಕ್ಕೆ ಅವುಗಳೇ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗುವವು) ಸಂಗಮ್ ತಮಿಳಿನ ಭೋ ಪರಾಕ್ ಹೇಳುತ್ತ ಬೆಳೆದೆ. ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಾಣದ ಉಚ್ಚಾರವಿಲ್ಲ. ಕಾಗುಣಿತ ಎಂದರೇನು ಸಹ ಗೊತ್ತಿರದ ನನಗೆ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ  ನಾಲ್ಕೂ ವ್ಯಂಜನಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರೂಡಿ. ನಾವು ಮೂವರು ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿಯೇ. ಇಲ್ಲಿಯ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದೇ ತರಹದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನ ಬಹುದು, ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ. ಅದಕ್ಕೇ ನಮ್ಮ ತಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ’ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೀವು’ ಕೊಂಗರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡ ಬೇಡಿ, ಅಂತೆಲ್ಲ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾವಾಯಿತು, ತಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳಾಯಿತು ಅಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಒಂದು ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ತಾವು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮವೀರದಂಥ ನಿಯತ ಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೂರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಕಾಪಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ನಮಗೆ ಕನ್ನಡದ ರೂಢಿಯಾಗಲೆಂದು. ಆದರೆ ಕಥೆ ಪುಸ್ತಕ, ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವರೆಗೆ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕ್ಲಾಸ್ ತುಂಬ ಹಲ್ ಕಟ್ಟರು!
ಹಟಾತ್ತನೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾಧ್ಯಮ ಒಮ್ಮೆಲೆ ತಮಿಳಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಓವರ್ನೈಟ್ ಬದಲಾದ ಕೂಡಲೇ ನಮಗೆ ಆದದ್ದು systemic shock! ಯಾರಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿಸಿದರೆ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆದಾಗ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದುದು ತಮಿಳಿನ ’ಜಿಬ್ಬರಿಷ್’ ಅಂತ ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್! ಏನು ಬಡಬಡಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದೀಯಾ, ಅನ್ನಬೇಕು ಅರ್ಥವಾಗದ ಹುಡುಗರೆಲ್ಲ! ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಂಡುಮೆಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾದ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಆರರವರೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಪಾಟೀಲ, ’ಮನಿ’ಗಳು (ಮುಂದಿನ ಮನಿ, ಹಿತ್ತಲಮನಿ, ಮಿಟ್ಟಿಮನಿ,ಮೇಲ್ಮನಿ, ದೊಡ್ಮನಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಇರುತ್ತಿದ್ದರು!  ವಿವಿಧ ’ಕಟ್ಟಿ’ಗಳ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನ ನಾಮಧೇಯ ಹೊತ್ತ ಸಾಧು ಹುಡುಗರು ಸಹ ಇದ್ದರು. ಇದೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಹೊಸತು; ಮತ್ತು ತಮಾಷೆ, ಸಹ! ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಪೀರಿಯಡ್ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ’ಬ್ರೆಕ್’ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಗೋಲಿ (marbles) ಆಟ. ಅಂದರೆ ಜಗಳಾಟ. ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗನನ್ನು ರೇಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬೈಯುತ್ತ ’ಅಂವ ಒಬ್ಬ ಹಲಕಟ್ಟ, ಇಂವ ಒಬ್ಬ ಹಲಕಟ್ಟ, ಎಲ್ಲರೂ ಸೂ...ಮಕ್ಕಳು’ ಅಂತ ಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ಪುಷ್ಪ ತೂರುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ದಿನ ಸಂಜೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ನಾವು ಆ ದಿನದ ಶಾಲೆಯ ವೃತ್ತಾಂತವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾಯಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು. ಆಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಗೊಟ್ಟು ಕೇಳಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಂತ್ವನ ಮಾಡುತ್ತ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಅವ್ವ. ಆಕೆಗೆ ಗೊತ್ತು, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ತಲೆಗಳಾಗಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಪರದಾಟ!  ಟಾಕು ಮಸಿ ದೌತಿ, ಬರೆಯಲು ಕಾಗದ, ಇವುಗಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರು ಯಾವಾಗಲೋ  ಕಳೆದು ಹೋಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ದಿನ ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ವರದಿ ನಮ್ಮ ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನ ನಾಮಧಾರಿಗಳ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ’ಸ್ಕೋರ್’ ಹೇಳುತ್ತ, ’ನಮ್ಮ ಕ್ಲಾಸಿನಾಗ ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಹಲಕಟ್ಟರು ಭರ್ತಿಯಾಗ್ಯಾರ’ ಅಂದೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ’ಬರೀ ನಾಲ್ಕೇ? ನೀವು ಹೋಗೋ ಆ ಸಾಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅದs. ಒಂದಿಪ್ಪತ್ತು ಹಲಕಟ್ಟರಾದರೂ ಸಿಗತಾರ ಆ ಸಾಲ್ಯಾಗ!’ ಅಂತ ಹೇಳಿ, ಆ ’ಬಿರುದಿನ’ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ. ವಾಯವ್ಯ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ಅವಯವದಂತೆ ಅವ್ವುಯ್ಯನೂ ಒಂದು ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಂತ ನಮಗೆ ಗೊಂದಲ. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿತೆವು ಅನ್ನುವ ವಿಷಯ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ಮಯದಾಯಕ!          

ಅದ್ಯಾವ ಪುಸ್ತಕ?
ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಈಗ ತಾನೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ೧೯೫೧ ರಿಂದ ೧೯೫೩ರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರ್ಮವೀರ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯವರು (ಡಾ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇಸಾಯಿ) ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಾರ ತಪ್ಪದೆ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳ ಗುಚ್ಛ. ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸಲುವಾಗಿ ಧಾರವಾಡದ ಕಿಟಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಲೇಖಕ-ವಿಮರ್ಶಕ ಡಾ ಜಿ ಎಂಹೆಗಡೆಯವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೋಗಿ ಈಗ ಝಿರಾಕ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಳೆಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು. ಅದು ಇನ್ನೂ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ತುರ್ತು ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿಸೋಣ ಎಂದು ಫೋನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ವಿನಂತಿಸಿದೆ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಯು ಕೆ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ಹಿನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಲೇಖಕರ ವಿವರದೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರದ ಪರಿಚಯ ಸಹ ನಿಮಗೆ ಓದಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲಾರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನಿಂದ ಅದು ಉಚಿತವೂ ಅಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಓದುಗ ಪ್ರಾಜ್ಞರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು. ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಸುದ್ದಿ ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ. ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ, ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ, ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದುದ್ದುದು ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ೭೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರು ಬರೆದ ಕಥೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತೋಪದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಮಾತಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿಚಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾಡುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಉಳಿದ ವಿವರಗಳು ಕವರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಡಾ ಜಿ ಎಂ ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ನನ್ನ ಮಿತ್ರ ಡಾ ಶಿವಶಂಕರ್ ಅವರಿಗೂ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.
 
ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು: ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಚಿತರೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತಾವು ನಾಸ್ತಿಕರೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಅದಕ್ಕೆ ದೇವೆರೇ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಗೊತ್ತಾಯಿತು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೋವಿಡ್ ಇಂದ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾದಾಗ ಇವರು ದೇವರಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವರು ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜನರು ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಯಾರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲ ಲೇಖಕರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದಾಗ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಮಗನೆಂದು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಿ ಜೀವಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದೊರೆತ ಆಸರೆ ಮುದ್ದು ಕೃಷ್ಣ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಅರೋಷ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಸೂರ್ಯನ ಮೊದಲ ಕಿರಣ; ಅರೋಷ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ನನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರುಗಳು. ಮೊದಲನೆಯವ ನನ್ನ ಕರುಳ ಬಳ್ಳಿ – ನನ್ನ ರಕ್ತ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟಿದವ, ಎರಡನೆಯವನು ನನ್ನ ಭಾವಬಳ್ಳಿ – ನನ್ನ ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ (ಇದು ಲೇಖಕರ ಮಾತು). ಇವರ ಜೀವನದ ಅನುಭಗಳು ಪ್ರಾರಂಭ ಆಗುವುದು ಅವರ ಭಿಲಾಯ್ ನಗರದಿಂದ, ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ವಿವರ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ. ಇವರ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಹೇಗೆ ಸರಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದದ್ದು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಸೆದ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಭಕ್ತಿ ಜೀವನದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು. ಇಂತಹ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿದೊಡನೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಕೆಳಗಿನ ಸಾಲುಗಳು

ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರ ಆನಂದ ಸಾಗರ,
ಪ್ರೀತಿಎಂಬ ದೈವವೇ ನಮಗಾಧಾರಾ,
ಆ ದೈವ ತಂದ ವರದಿಂದ,
ಬಾಳೇ ಬಂಗಾರಾ

ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಲೇಖಕರು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆ, ನಂತರ ಗಂಡನ ಮನೆಯ ವಿಷಯ, ಅತ್ತೆ ವಿಷಯ ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷದ ವಿವರ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಗನ ಹುಟ್ಟು, ಅರೋಷ್ ಆಗಮನ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷದ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಆಘಾತವಾದ ವಿಷಯ “ಮಗನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್”. ಅರೋಷ್ಗೆ diffuse pontine glioma, ಒಂದು ಗಡ್ಡೆ ಅವನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಅವರ ಜೀವನ ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲವಾಗಿತ್ತು. ಪೂಜೆ, ಪುನಸ್ಕಾರ, ಹೋಮ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ದರ್ಗಾ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ… ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಮೊದಲ ಕಿರಣ ಕಾಣದಾಯಿತು, ಅರೋಷ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ “ಹರಿವು” ಚಿತ್ರ ಈ ಒಂದು ಜೀವನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಠಿಣ ಪಯಣ ಮನ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಥೆಯಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರ. ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ನಟನೆ ಹೃದಯ ಹಿಂಡುವಂತಿದೆ. ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿಯಂತೆ, ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಮಗನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಂದೆ ಎಂತಹ ಸಾಹಸಕ್ಕೂ ಸಿದ್ದ ಎಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನೋಡಿರದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪದೆ ನೋಡಿ. ಡಿಂಪಲ್ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಗ “ಅರೋಷ್” ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಾಗ ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಹರಿವು ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದಾಗ ಅದ ಮನ ಕಲುಕುವ ಅನುಭವ ಆಯಿತು. ಇಂತಹದೇ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ, ಡಿಂಪಲ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ “ದೇವರು ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಾನೆ”.

ನಾಗರ ಹೊಳೆಯ ಚಿತ್ರ ಹಾಡಿನ ಸಾಲುಗಳು ನಿಜ ಎನಿಸುತ್ತದೆ

ಇಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಇಲ್ಲೇ ನರಕ
ಮೇಲೇನಿಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು..
ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ..
ಮೂರು ದಿನದ ಬಾಳು

“ಅರೋಷ್” ಇಲ್ಲದ ಬರಿದಾದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಜೀವನ ಸವೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಡಿಂಪಲ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಮತ್ತು ಮುದ್ದು ಕೃಷ್ಣ. ಅವರ ನೆರೆಮನೆಯ ಗೆಳತೀ ಶ್ವೇತಾ ಚತುರ್ವೇದಿ ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಇಸ್ಕಾನ್ ಶಿಬಿರ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ಒದಗಿಸಿತು.

ಯೇ ಯಥಾ ಮಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ತಾಂಸ್ತಥೈವ ಭಜಾಮ್ಯಹಮ್ |
ಮಮ ವರ್ತ್ಮಾನುವರ್ತಂತೇ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಾರ್ಥ ಸರ್ವಶಃ |
(ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೪-೧೧)

ವಿವರ: ಯಾರು ತಮ್ಮನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರದ ಹಾಡು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ

ನಾನೂ ನೀನೂ ನೆಂಟರಯ್ಯಾ
ನಮಗೆ ಭೇದ ಇಲ್ಲವಯ್ಯಾ
ಮಾಧವ, ನಿನ್ನ ನಾಮಾಮೃತದ
ಸಾಧನೆ ಒಂದೇ ಸಾಕಯ್ಯ ತಂದೆ

“ಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ನಾಮಾಮೃತದ ಪ್ರೀತಿ ಒಂದೇ ಸಾಕಯ್ಯ ಮಗನೆ” ಎನ್ನುವ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಡಿಂಪಲ್ ದಂಪತಿಗಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಗನೆಂದು ಆರಾಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕುಳಿತರೆ ಕೃಷ್ಣ, ನಿಂತರೆ ಕೃಷ್ಣ, ಉಂಡರೆ ಕೃಷ್ಣ ಅನ್ನುವ ತನಕ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಗನೆಂದು ಪ್ರೀತಿಸಿದರು, ಪೂಜಿಸದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನೇ ಅರೋಷನಾದ, ಮತ್ತು ಅರೋಷ ಕೃಷ್ಣನಾದ. ಅವರ ಈ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅಕಸ್ಕಿವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಜಗನಾಥಪುರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು, ನಂತರ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಓದುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಪಥದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮೋಽಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ನ ಮೇ ದ್ವೇಷ್ಯೋಽಸ್ತಿ ನ ಪ್ರಿಯಃ |
ಯೇ ಭಜಂತಿ ತು ಮಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಯಿ ತೇ ತೇಷು ಚಾಪ್ಯಹಮ್ ||
ಭವದ್ಗೀತೆ (೯ -೨೯)

ಭಗವಂತನಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು. ದೇವರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವರು ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಡುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯಾರು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಭಗವಂತನು ಅಂತಹ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಮಗು ಬರುವ ಸುದ್ದಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಸಂತೋಷದ ಕ್ಷಣಗಳ ಆಗಮನವಾಯಿತು. ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು, ಹೀಗೆ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೊರಕಿತು.

ದೇವರ ಆಟ ಬಲ್ಲವರಾರು
ಆತನ ಎದಿರು ನಿಲ್ಲುವರಾರು
ಕೇಳದೆ ಸುಖವ ತರುವ
ಹೇಳದೆ ದುಃಖವ ಕೊಡುವ
ತನ್ನ ಮನದಂತೆ ಕುಣಿಸಿ ಆಡುವ

ಅಂತೆಯೇ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ಆಗಮನ ಡಿಂಪಲ್ ದಂಪತಿಗಳ ಜೀವನ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಸಂತೋಷದ ಜೀವನ ಅನುಭವಿಸಿದರು ಆದರೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ತಿರುವು ಬಂದು, ಮೂಲ ಲೇಖಕರಾದ ಡಿಂಪಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನಾ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬಲವಂತವಾದರೆ
ನೀ ಮಾಡುವುದೇನೋ ದೇವ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲಿದು
ಬ್ರಹ್ಮ ಬರೆದ ಬರಹ ನೇಮದಿಂದಲಿ ಎನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದುದಕೆ

ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಗಿದ್ದರೂ ದ್ರೌಪದಿ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಪಡೆದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಅಂತಹ ಸಂಕಟಗಳ ನಡೆವೆಯೂ ಕೃಷ್ಣನ ಸಾಂಗತ್ಯ ಅವಳಿಗೆ ಬಲದಂತೆ ಇತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಾಂಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಎಂತಹ ಕಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದರಿಸಲು ಧೈರ್ಯ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಜೀವನಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಇದ್ದರೂ ಹೇಗೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅವರ ಜೀವನಗಾಥೆ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ — ಅದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಟಿ. ಆರ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಜೀವಂತ ನಿದರ್ಶನ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ಮೂರು ಕವಿತೆಗಳು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಭಾವಪ್ರಪಂಚಗಳ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ.

“ಹಿರಿ ಹಕ್ಕಿಯುಲಿತ ಅನನ್ಯಾನುಭವ ಹಿತವಚನ” — ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಈ ಕವಿತೆ ಹತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಮಾಲೆ. ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಸತ್ಯಸಂಧತೆ, ಜೀವನದ ಗುರಿ, ದಯಾಶೀಲತೆ — ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಹಿರಿ ಅನುಭವಿ ನೀಡುವ ಹಿತವಚನಗಳಂತೆ ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯವೂ ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

“ವಸಂತಾಗಮನ” — ಶಿಶಿರದ ತಣ್ಣನೆಯ ಕೊರೆತದ ನಂತರ ಬರುವ ವಸಂತ ಋತುವನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ನವಚೇತನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮಿನ ಮುದಯಾನ ಬಿಳಿ ಮೋಡ, ರವಿಕಿರಣ, ಬಿಸಿಲ ಕೋಲುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ.

“ವಿಲಯವಾದವರ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ” — ಈ ಕವಿತೆ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ. ತೀರಿಕೊಂಡ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಕುಲ, ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅನಸ್ತಿತ್ವದ ನಡುವಿನ ತೊಳಲಾಟ, ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ದರ್ಶನದ ಉಲ್ಲೇಖದೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ-ಮರಣದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹಾದಿ — ಇವೆಲ್ಲ ಓದುಗರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತಟ್ಟದೇ ಇರಲಾರವು.

ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಕವಿತೆಯ ಜೊತೆ ಶಬ್ದ ವಿಭಾಗ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅವರ ಕ್ರಮ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. KBUK ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿಯ ಕವಿ ಟಿ. ಆರ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಈ ಮೂರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುಗರ ಮುಂದೆ ತರಲು ನಮಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕವಿ ಪರಿಚಯ

ಟಿ. ಆರ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (KEB) ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅಭಿಯಂತರರು. ತಾಂತ್ರಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವರು ವರ್ಷದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ — ತಮ್ಮ ಮಗಳು, KBUK ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರೂ ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರೂ ಆದ ಡಾ. ಸುಮನಾ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಜೊತೆ. ಅರ್ಧ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ಟಿ. ಆರ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ವಿದೇಶದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಪರದೇಶದಲ್ಲೂ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕನ್ನಡದ ಸಂಧಿ-ಸಮಾಸಗಳ ಬಳಕೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಾನುಭವದ ಸಾರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಿಳಿತವಾಗಿವೆ.

-ಸಂ

---

ಪ್ರಿಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ವಾರದ ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ವೀರೇಶ್ ಪಾಟೀಲರು ಬರೆದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವೆ. ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅನಿವಾಸಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓದಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬರಹಗಳು ಹೊಮ್ಮಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುವೆ. (ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ)

—– ಇಂತಿ ಸಂಪಾದಕ

---

ತವರು

ತವರು, ಅಲ್ಲಿಹರು ನನ್ನವರು
ಸುತ್ತಿದರೇನು ನೂರು ಊರು 
ಮನೆ ಇರುವುದು ತವರು,
ಅಲ್ಲೇ ಇಹರು ನನ್ನ ದೇವರು.

ಏರಿದರೇನು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರ 
 ಸೇರಬೇಕಿರುವುದು ನಿನ್ನ ಹತ್ತಿರ.
ನೋಡಿದರೆನಂತೆ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ
 ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಸರ್ವ ಸಂಭ್ರಮ.

ನಾ ನಡೆದರೇನಂತೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ
 ದಾರಿ ಬರುವುದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿಗೆ.
 ಬದುಕ ಪಯಣದಿ, ಎಷ್ಟೋ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ 
ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನದೇ ದೇಣಿಗೆ.

ತವರು, ಅಲ್ಲಿಹರು ನನ್ನವರು
ಸುತ್ತಿದರೇನು ನೂರು ಊರು
ಮನೆ ಇರುವುದು ತವರು,
ಅಲ್ಲೇ ಇಹಳು ನನ್ನ ದೇವರು.
                                  
ವೀರೇಶ್ ಪಾಟೀಲ 

ಈ ವಾರಾಂತ್ಯದ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಲು ನಾನು ಬರೆದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕವಿತೆ, ಒಂದು ಅನುವಾದಿತ ಗಜಲ್, ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಝೆನ್-ನೀಲು (ಚುಟುಕು) ಗಳಿವೆ – ಕೇಶವ

ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನಿನಗೊಂದು ಕವಿತೆ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ

ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನಿನಗೊಂದು ಕವಿತೆ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ
ಆದರೆ ಈ ಊರು ಅಡ್ಡ ಬರುತ್ತಿದೆ

ನಾಳೆ ಎಂಬುದೇ ಸುಳ್ಳು ಎಂಬಂತೆ
ದಾರಿಗಳು ತೆರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು
ಒಂದೇ ದಿನ ಬದುಕುವ ಜೀವಿಗಳಂತೆ
ನಾವು ಅಲೆದಾಡಿದೆವು

ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಕವಿತೆ
ಆ ನಡಿಗೆಯಾಯಿತು
ನಗುವಾಯಿತು
ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ನಡುವಿನ
ಮೌನದ ಕ್ಷಣಗಳಾಯಿತು

ಬಹುಶಃ ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಕವಿತೆ
ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಜೀವಿಸಿದ ಮೇಲೆ
ಬರೆಯಲು ಉಳಿಯುವುದಾದರೂ ಏನು?

ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಇಲ್ಲ

ಬದುಕಿಗಿಂತ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಇಲ್ಲ
ಇನ್ನಾವ ಅಪರಾಧವೂ ಉಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ

ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿರುವೆನು
ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂಚೂರೂ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ

ಜೀವವೇ, ಮರಣವೇ ನಿನ್ನ ಗುರಿ
ಬೇರೆ ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ

ಚೂರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾದರದು ಸತ್ಯವೇ ಅಲ್ಲ
ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಮಿತಿಯೆಂಬುದು ಅಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ

ಜೀವವೇ, ಈಗ ಹೇಳು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ
ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ ಕೂಡ ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ

ಎಂಥ ಅವತಾರ, ಎಂಥ ಪೈಗಂಬರ
ಅನಿಸುತಿದೆ ದೇವರು ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ

ಚಿನ್ನದ ಚೌಕಟ್ಟನು ಹಾಕಿದರೆ ಏನು
ಕನ್ನಡಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ

ತನ್ನ ಪದಗಳೊಳಗೆ ತಾನು ಜೀವಂತ
‘ನೂರ್’ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೋಗಲೇ ಇಲ್ಲ

(ಕೃಷ್ಣ ಬಿಹಾರಿ ನೂರ್ ಅವರ ज़िंदगी से बड़ी सज़ा ही नहीं ಗಜಲಿನ ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದ)

ಝೆನ್ ನೀಲುಗಳು (ಗುರು ಶಿಷ್ಯನ ಸಂವಾದಗಳು)

ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿನಾ?
ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ
ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದು ಸರಿನಾ?
ಕೇಳಿದ ಗುರು

---

‘ಯಾವುದು ಸತ್ಯ, ‌ಯಾವುದು ಮಾಯೆ?’
ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ.
‘ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದೂ ಮಾಯೆ
ಮಾಯೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಸತ್ಯ
ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ,’
ಎಂದು ನಕ್ಕ ಗುರು

---

ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ
ಅಂದ ಗುರು
ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ, ಶುದ್ಧ ಸುಳ್ಳು
ಎಂದ ಶಿಷ್ಯ
ಗುರು ನಕ್ಕ

---

‘ನೀವು ಒಂದು ವಾರ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದು
ಈ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ
ಎಂದಲ್ಲವೇ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ
ಹೌದೆಂದು ಗುರು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದ
‘ಹಾಗಾದರೆ ನೀವು ಒಂದು ವಾರ ಮಾತಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ
ಏನೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೇ?’ ಎಂದ
‘ಅಷ್ಟಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತಲ್ಲ,’
ಎಂದು ಗುರು ನಕ್ಕ

---

‘ನಾನು ಏನನ್ನೋ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವೆ?’ ಎಂದ ಗುರು
‘ಏನದು?’ ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ
‘ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವೆ’
‘ಏನು‌ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿರದೇ ಹೇಗೆ ಹುಡುಕುವುದು?’
‘ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ:
ನಾನು ಏನನ್ನೋ ಹೇಗೇಗೋ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ
ಆದರೆ ಅದು ಸಿಕ್ಕರೆ ಖಂಡಿತ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ’

---

‘ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯ
ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ?’
ಶಿಷ್ಯ ಕೇಳಿದ
‘ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ
ಯಾವುದೂ ಅಮುಖ್ಯವಲ್ಲ,’
ಗುರು ಹೇಳಿದ,
‘ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ
ನನ್ನ ಉತ್ತರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ’

---

‘ಬುದ್ಧನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?’
ಕೇಳಿದ‌ ಶಿಷ್ಯ.
‘ಬುದ್ಧನಾಗುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು,’
ಹೇಳಿದ‌ ಗುರು.

---

‘ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಎಂದರೇನು?’
ಕೇಳಿದ‌ ಶಿಷ್ಯ
‘ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬ ಊಟ
ತಿಂದಿದ್ದೆಲ್ಲ ಕರಗುವಂಥ ವ್ಯಾಯಾಮ
ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗುವ ಯೋಗಾಸನ
ತಲೆ ಒಂಚೂರೇ ಹಗುರಾಗಿಸುವಷ್ಟು ವೈನು
ಮಿತ್ರರು
ಸುಖವಾದ ಹಿತವಾದ ಆತುರವಿಲ್ಲದ ಮೈಥುನ
ಕಣ್ಣತುಂಬ‌ ನಿದ್ದೆ’

---

‘ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು?’
ಶಿಷ್ಯ ಕೇಳಿದ
‘ನೀನು ಬದುಕಿದ್ದೇ ಬದುಕು,’
ಗುರು ಹೇಳಿದ

---

‘ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಏನು?` ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ,
‘ಸಂಪಾದನೆ?’
‘ಅಲ್ಲ’ ಎಂದ ಗುರು
‘ಯಶಸ್ಸು?’
‘ಅಲ್ಲ’
ದಾನ?’
‘ಅಲ್ಲ’
‘ಗೆಳತನ?’
‘ಅಲ್ಲ’
‘ಪುಣ್ಯ?’
‘ಅಲ್ಲ’
‘ಪಾಪ?’
‘ಅಲ್ಲ’
‘ಜ್ಞಾನ?’
‘ಇಲ್ಲ’
‘ಕರ್ಮ?’
‘ಇಲ್ಲ’
ಭಕ್ತಿ?’
‘ಇಲ್ಲ’
‘ದೇವರು?’
‘ಇಲ್ಲ’
‘ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ?’
‘ಇಲ್ಲ’
‘ಸಂತೋಷದ ದಿನಗಳು?’
‘ಇಲ್ಲ’
‘ನೀವು ಕಲಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ?’
‘ಅದಂತೂ ಅಪ್ರಯೋಜಕ’
‘ಮತ್ತಿನ್ನೇನು?’
‘ಯಾವುದೂ‌ ಇಲ್ಲ’

---

ಪ್ರವಚನ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ
‘ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಿತ್ತು
ಎನಿಸುತ್ತೆ, ಯಾವುದು ಸತ್ಯ?’
ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ
‘ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೇಳಿರುವುದೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು
ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣ ಅದೂ ಕೂಡ ಸುಳ್ಳು’
ಎಂದ ಗುರು

---

ಶಿಷ್ಯ ಕೇಳಿದನ,
‘ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶವೇನು?’
ಗುರು ತಿರುಗಿ ಕೇಳಿದನು,
‘ಜೀವನಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶ ಏಕಿರಬೇಕು?’

---

‘ಜ್ಞಾನೋದಯ ಎಂದರೆ ಏನು?’
ಶಿಷ್ಯ ಕೇಳಿದ, ಗುರು ಹೇಳಿದ,
‘ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವುದು
ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು
ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಊಟ ಮಾಡುವುದು
ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು’

---

‘ದುಃಖದಿಂದ‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?’
ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ; ಗುರು ಕೇಳಿದ,
‘ಸುಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಎಂದು ಯಾವತ್ತಾದರೂ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ?’

---

‘ಯಾಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬುದ್ಧರಾಗಬೇಕು?’
ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯ; ಗುರು ಹೇಳಿದ
‘ಬುದ್ಧ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ
ಬುದ್ಧರಾಗಬಹುದು ಎಂದದ್ದು
ಯಾಕೆ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ’

ದೇಶಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಿಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯ ಬಂದಾಗ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖ–ಸೌಕರ್ಯ, ಭಯ, ಭವಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವೇ ನಿಜವಾದ ದೇಶಭಕ್ತಿ. ಇಂತಹ ಮೌನವಾದ, ಆದರೆ ಅಪಾರ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೇ ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್.ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮಹಿಳೆಯರ ತ್ಯಾಗಗಳು ಅಂಚಿಗೆ ಸರಿದಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮೂಲದ ಅನೇಕರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸೂಕ್ತ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೂಢಚರ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಜೀವನವು, ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವು ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮಾನವೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮರೆತುಹೋಗಿರುವ ವೀರಗಾಥೆಗಳು ಪುನಃ ಓದಿಗೆ ಬರುವುದೇ ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಕಥೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಘೋಷಣೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಮೌನ ತ್ಯಾಗ, ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗಿನ ಧೈರ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಮೈಜುಮ್ಮೆನ್ನುವ ರೋಚಕ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿದೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗೆ ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸುಪರಿಚಿತರಾದ ರಾಮಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.
~ ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿ

1914–1918 ಮತ್ತು 1939–1945ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಎರಡು ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ಸೈನಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇವರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ Remembrance Day ದಿನದಂದು Poppy Wreath ಇಡುವುದು ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರೂ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಒಬ್ಬಳು. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀವು ಬಹುಶಃ ಕೇಳಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. 112 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜನಿಸಿದ ಭಾರತ ಮೂಲದ ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾದುದು.

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸರ್ ವಿಂಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ Special Operations Executive (SOE) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಶತ್ರುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಅವಳ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೂಢಚಾರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ ಸಾವೇ ಶಿಕ್ಷೆ.

ಪ್ರತಿ ದಿನ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಅಟ್ಟದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲೋ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸುಳಿವು ಸಿಗದಂತೆ ಅವಳು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು—ಮ್ಯಾಡಲೀನ್, ನೊರಾ ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ದ್ರೋಹಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿ ಭೀಕರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿದರೂ, ಒಂದು ಚೂರು ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡದ ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ Dachau Concentration Camp ನಲ್ಲಿ Gestapo ಗುಂಡಿನಿಂದ ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾದಳು.

ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ತಂದೆ ಹಜರತ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಬರೋಡಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಾಯಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ವಂಶಸ್ಥರು(ಮರಿಮಗ). ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ 1799ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಹಜರತ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಸೂಫಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತವರು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು.

ತಾಯಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಜೆ ಒರಾ ರೇ ಬೇಕರ್; ನಂತರ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಮೀನಾ ಬೇಗಂ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದರು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳು ಮಾಸ್ಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, 1914ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ (Bloomsbury)ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನೂರ್ 01-01-1914ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ 1920ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸೂಫಿ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ 1927ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.

13 ವರ್ಷದ ನೂರ್ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ Sorbonne ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (Child Psychology) ಪದವಿ ಪಡೆದಳು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಅವಳು ಪ್ರವೀಣಳಾಗಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ, 1939ರಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ “ಇಪ್ಪತ್ತು ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳು” ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬರಹಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು.

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಆಪರೇಟರ್

1939ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿಯ ವಶವಾಯಿತು. ಅಹಿಂಸಾವಾದಿಗಳಾದ ಈ ಕುಟುಂಬ Bordeaux ನಿಂದ ಸರಕು ಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು.
ನೂರ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಹೋದರ ವಿಲಾಯತ್ ಅವರ ತಂದೆಯಂತೆ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾಗಬೇಕೆಂದು ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಜರ್ಮನಿ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡವನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಅಪಾಯ ಎದುರಾದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ನೂರ್ ಆಗತಾನೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ WAAF (Women’s Auxiliary Air Force) ಗೆ ಸೇರಿ Signals ಮತ್ತು Wireless ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು, ಜೂನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದಳು. Gestapo ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೂಢಚಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕ್ರೂರ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ನೂರ್ ವೇಷ ಬದಲಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನೆಗಳಿಂದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು.

ಅವಳ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಸ್ಥಳೀಯರಂತೆಯೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶಯ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕವಿತ್ತು; ಹಲವು ಬಾರಿ ಅವಳನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಬರಲು ಕರೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ನೂರ್ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು.
ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಒಬ್ಬ Double Agent ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ Gestapo ನೂರ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು

Gestapo ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. Gestapo ಎಷ್ಟೇ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಿದರೂ ನೂರ್ ತನ್ನ Code Word ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಇತರ ಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೆರೆಯ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು.

ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ಏಕಾಂತ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೂ ಯಾವುದೂ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವಳನ್ನು ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಠಿಣ Pforzheim ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಅಮಾನವೀಯವಾಗಿ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ನವೆಂಬರ್ 1943. ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಕೊನೆಗೆ ನೂರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಿಗಳನ್ನು Dachau Concentration Camp ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1944ರಂದು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾದರು (ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ಚೇಂಬರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು).

ನೂರ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಅವಳ ತುಟಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದದ್ದು—“LIBERTÉ”, ಅಂದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಕೇವಲ 30 ವರ್ಷದ ಈ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.
ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಯೋಚನೆ ಅವಳಿಗಿತ್ತು. WAAF ಸೇರಿದ್ದಾಗ ನೂರ್ ಇದನ್ನು ಕೆಲವರ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

Dachau ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು Gestapo ಯ ಅಮಾನವೀಯ ವರ್ತನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಹೀಗೆ ಮೃತರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅನೇಕ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೂರ್‌ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ವಿವರಗಳು National Archives ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.

ಭಾರತದ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಶ್ರಭಾನಿ ಬಸು ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ನೂರ್ ಕುರಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾದವು. ನಂತರ “Spy Princess: The Life of Noor Khan” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವಗಳು

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರ ಸ್ಮಾರಕ Runnymede ನಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಲಂಡನ್‌ನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು George Cross ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ Croix de Guerre.
08-11-2012ರಂದು ಅವಳ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು Bloomsbury ಯ Gordon Square ನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನೂರ್ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ Taviton Street ಮನೆಯ ಮುಂದೆ 2020ರಲ್ಲಿ
English Heritage ಸಂಸ್ಥೆ Blue Plaque ಅನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿತು. 25-03-2014ರಂದು ನೂರ್ ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

2019ರ ಚಲನಚಿತ್ರ A Call to Spy ಯಲ್ಲಿ ರಾಧಿಕಾ ಆಪ್ಟೆ ನೂರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
The Independent ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ:
She died with “freedom” on her lips. It was hers. And it was ours as well.

— ರಾಮಮೂರ್ತಿ
ಕಾಂಗಲ್ ಟನ್, ಚೆಶೈರ್

Acknowledgements

Images from Google

The Princess who became a Spy: Independent Fed 2016  National Archives National Archives

——————————————————————————————————————–

ಈ ವಾರದ ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಡಗಿದ ಜೀವಿಗಳ ಮನಸಿನಿಂದ ಮಹಾಪೂರವಾಗಿ ಹರಿದು ಬಂದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, ಸುಂದರ ಪದಗಳಿಂದ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ ದೀಪಾ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿಯವರು. ದಯವಿಟ್ಟು ಓದಿ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

— ಇಂತಿ ಸಂಪಾದಕ

——————————————————————————————————————–

ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವಾರಾಣಸಿಯ ನಮೋಘಾಟ್ ನಲ್ಲಿ,
ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ದೂರ ರಭಸದಿಂದ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಗೆ, ಉದಯರವಿಯ ಕೇಸರಿಯ ರಂಗವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿರಿಮಿರಿಯಾಗಿ ಮಿಂದು ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಲ್ಲಿಲ್ಲೊಂದು ಬಾನಾಡಿಯ ಹಿಂಡು, ತುಂಬು ಅವಸರದಿಂದ ಚಿಲಿಪಿಲಿಗೈದು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದ್ದವು. ಒಂದೆರಡು ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತೊಂದುಬಾರಿ ಗಂಗೆಯ ಅಲೆಅಲೆಗಳಿಗೆ ಕೆನ್ನೆದೊರಲು ತವಕಿಸುತ್ತ ದಡದಲ್ಲೇ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಬರುವಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಶಬ್ದಪ್ರಳಯಗೈಯುತ್ತ ಹೋದ ರೈಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದೋಣಿಪರ್ಯಟನೆಯ ಸವಾರಿಗಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೇವಟರ ಆರ್ಭಟವಾಗಲಿ, ಅದೊಂದೂ ಅವಳ ಕಿವಿಗೆ ತಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹರಿವ
ನೀರಿಗೆ ಕಾಲ್ಗಳನ್ನು ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಕುಳಿತ ಅವಳ ಮನ ನೆನ್ನೆ ಸಂಜೆ ಕಂಡು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಗಂಗಾರತಿಯನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಂಧ್ಯಾರತಿ ಸಮಯದ ರಸಾವೇಶ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಗಾದರೂ ಅವಳ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಸ್ಥಂಭಿಭೂತಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾಗಿರಥಿಯಂತೆಯೇ
ಅವಳ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳೂ ಭರಪೂರ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಿಯಿಸಲು ತವಕಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಗಂಗಾರತಿಯಿಂದ ಒದಗಿದ ಅನುಭಾವಕ್ಕಿಂತ, ಬರಲಿರುವ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಾತರತೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು!

ನಲವತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೆ ಚಿಗುರೊಡೆದ ಅವರಿಬ್ಬರ ಒಲುಮೆಯು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತಂತೆ,
ಅಪರಂಜಿಯಂತೆ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿ ದಿನೇದಿನೇ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜಗನ್ನಯನಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತವೆಂದೆನಿಸಿದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ಅಂತರ್ ನಯನಕ್ಕೆ ಈ ಬಂಧ, ಜಗನ್ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದು ಭಾವಪರಿಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ, ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿಲ್ಲದ ನಿರಪೇಕ್ಷಿತವಾದ ವಿವೇಚನಾತ್ಮಕವಾದ ಇವರ ಸಾಂಗತ್ಯ ಇವರಿರ್ವರ ಮಧ್ಯೆ ಅಪರೂಪದ ಭಾವಸೇತುವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ಪದೇಪದೇ ಕೆನ್ನೆಯೆಡೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದ ಹರ್ಷಬಿಂದುಗಳನ್ನು ತೋರುಬೆರಳಿಂದ ಮೀಟಿ ಹರಿವ ನೀರಿಗೆ ಸಿಂಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೊನ್ನಲೆಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ನೋಟದಿಂದ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ನಿರುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಿಸಿಯುಸಿರೊಂದು
ತನ್ನಾವರಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಮೃದುವಾದ ಬಿಸುಪಿನ ಕೈಗಳೆಡು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹಿಂದೆಳೆದಾಗ ಮೈಮನಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಾರವಾದಂತಾಯಿತು. ಅವನು ಇರುವಿನ ಅರಿವಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲೆಲ್ಲ ವಸಂತಕಾಲದ ಪ್ರಫುಲ್ಲತೆ ಮೈದೋರಿದಂತಾಯಿತು. ಕಂಗಳನ್ನು ಅಂಗೈಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದೇ ಆ ಮನದಂಗಳದ ಮಂಗಳಮೂರುತಿ, ನಿಂತಿತ್ತು ಹರುಷದಿ ಚೆಲ್ಲುತ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಕಾಂತಿ…
ಕುಶಲಕ್ಷೇಮ,ಸಂಸಾರ ಗ್ರಹಚಾರ, ಸ್ನೇಹಪರರ ಲಘುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತಿತರ ಲೋಕಾಭಿರಾಮದ ವಿಚಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ
ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಮೇಲೇರಿ ಕೆಳಿಗಿಳಿಯುತಲಿತ್ತು.

ಈ ಖಾಲಿಹರಟೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬರೀ ಹೊರಮೇಲ್ಮೆಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾತುಗಳೆಂದು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬಲ್ಲರು. ಕಲಕಿದ ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೊಂದಿ ಮೇಲೆಯೇ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಅಂತರಂಗದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಕಾಣಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಬಿಂಬಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ “ಮೌನ”ವೆಂಬ ಅಶೃತಮಾತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಔಚಿತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ,
ಮುಜುಗರವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಮೌನವೂ ಕೂಡ ಮುದವಾಗಿ ಮಧುರವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವೆಂದೆನಿಸುವುದು! ಸುತ್ತಲಿನ ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಮನದ ಮಂದ ಓಘಕ್ಕೆ ಇವರಿರ್ವರು ಸಂಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.
“ಗಂಗಾನದಿಯೆಂದರೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಮೂಡುವ ಭಾವ ಯಾವುದು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಅವಳ
ಸುಪ್ತಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವನ ಕಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಣುಕಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕಂಡು ನಿಡುಸಿರುಗೈದಳು. ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಲಹರಿ ಇವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಳೆಯಿತು ಎಂದು ನಸುನಗುತ್ತಾ,
“ನನ್ನ ಅತಿಸಾಮಾನ್ಯ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚಾರದ ಹಂದರದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಿ ಹೇಳು? ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಧರೆಗಿಳಿದ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಂದೊ, ನಮ್ಮನ್ನುದ್ಧರಿಸುವ ಭಾಗಿರಥಿಯೆಂದೊ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿಯಾಗಿಯೋ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಿಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ವರದಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದೇವವ್ರತನಂತಹ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಖಿಲ ಭರತಖಂಡದ ಪ್ರತಿ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಆದಿಯಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮೂಕಪ್ರೇಕ್ಷಕಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಅವಳು ನಿತ್ಯನಿರಂತರತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇನ್ನು
ನಮ್ಮ ಅತಿನಾಗರಿಕವಾದ ಜೀವನದ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಅವಳ ಇಂದಿನ ಕರುಣಾಜನಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೃದಯದುಂಬಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಭಾವಜೀವಿಯಾದ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಜೀವದಂತೆ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವಳ ಮತ್ತು ಪರಶಿವನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ನನಗೆ ಸದಾ ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರರೂಪಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿಗೂ ಕೂಡ ಅಲಭ್ಯವಾದ ಶಿವನ ಶಿರೋಮಣಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಂಗೆಯು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಗಾವತರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾದೇವನೆಡೆಗೆ ಇದ್ದ ಅದಮ್ಯ ಅನಂತತೆಯ ಒಲವನ್ನು ತನ್ನ ಸಜಲಕಾಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಅದೆಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಅವನತ್ತ ಧುಮುಕಿದ್ದಳೋ… ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಗಂಗಾಧರನಾದ ಶಿವನೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಹೇಳಬೇಕು! ಅವನ ಜಟೆಯ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕ್ಷುಬ್ಧಮನಃಸಮುದ್ರ ಶಾಂತವಾಗಿ ಶೀತಲಚಿತ್ತೆಯಾಗಿ ಧರೆಗಿಳಿದಿರಬಹುದು.ಪುರುಷ-ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲೀಲೆಗಳಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಯಾಗದೇ ವರ್ಷಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಪೂರಕಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದೇ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಪ್ರತಿ ಗಿರಿಶೃಂಗವು
ಶಂಕರನ ಶಿರದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹರಿವ ಸಲೀಲಧಾರೆಗಳೆಲ್ಲ ಗಂಗೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ.”
“ಆದರೆ ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವದ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ “ಗಂಗಾಶಂಕರ” ನೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಒಂದು ಅಪಸ್ವರದಂತೆ ಕೇಳಬಹುದು ಎಂದು ನನ್ನ ಮನ ಅಳುಕುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವನೆಡೆಗೆ ನೋಡಿದಳು.

ಕ್ಷಣಕಾಲ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಅವಳ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದ ನೋಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಮನದಿಂಗಿತ ಅರಿವಾಯಿತು. ಕವಿಯ ಭಾವ ಎಲ್ಲಿಂದೆಲ್ಲಿಗೆಯೋ ವಿಹರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಶಿವಶಂಕರನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೇಮವನ್ನೆರೆಯುವ ಗಂಗೆಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಅವನು ನಿರುತ್ತರನಾದನು. ಕೆಲಕಾಲ ಕಣ್ಣೋಟದ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದೂರದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿರಮಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದನು.
” ವೈವಾಹಿಕ ಬಂಧನವೊಂದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಳೆಯಷ್ಟೆ. ಎರಡು ಜೀವಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಭವಿಷ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣೆಯುವುದೇ ವಿವಾಹದ ಧ್ಯೇಯವಲ್ಲವೇ! ಸತಿಪತಿಯರು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಆಸಕ್ತಿ ಅಭಿರುಚಿಯುಳ್ಳವರಾದರೂ ಕುಟುಂಬದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಸ್ವರ ಸೇರಿಸಿ ಸಂಸಾರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಯತ್ನಸುತ್ತಾರೆ . ಅದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿ ಮಂದ್ರಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ
ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರಭಾರ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿನವು ದೂರು ದೂಷಣೆ ಶೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅರ್ಥವೇ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿ ದುರ್ಗಂಧವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೇ ಕೆಲವು “ಎಮ್ಮೆ ಏರಿಗೆ ಏರಿದರೆ ಕೋಣ ಕೆರೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು” ಎಂಬಂತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಏದುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಏಗುತ್ತ ಜೀವಂತ ಶವಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಹೆಬ್ಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ,ಸಮಾಜದ ಸಂತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಕ್ಷಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ ಮನದ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಕಿರುಭಿತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಟುಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇವೆಲ್ಲವೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಲೌಕಿಕಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳ ಮೇರೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಉನ್ನತವಾದ ಮೇಲುಸ್ತರವೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈ ಎಲ್ಲ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿ ಮೇಲೇರಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ನಿಲುಕುವಂತದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುವ ಎರಡು ಸ್ನೇಹಜೀವಿಗಳು ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಹಾಗೆ ಆತ್ಮವಿಕಸನದ
ಹಾದಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿವವರು ಮಾತ್ರ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಮ್ಮಥನದ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜಂಜಾಟಗಳು ಗೌಣವಾಗುತ್ತವೆ, ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಕ್ರರೂಪವನ್ನು ತೋರದೆ ಚಿಂತನ-ಮನನಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕಡುಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಜೀವನದ ಕುರೂಪತೆಯನ್ನೂ ನಗ್ನತೆಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಪಕ್ವಗೊಂಡಂತೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ತೋರುವ ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಂಬದಂತೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲರು. ಈ ಎರಡು ಭಾವಜೀವಿಗಳು ಹರಿವ ಆನಂದಪ್ರೇಮನದಿಯ ಎರಡು ಕಿನಾರೆಗಳಿದ್ದಂತೆ, ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯಿಂದ ಹರಿಯುದಷ್ಟೇ ಅವರ ಗುರಿ. ಸೀಮಾತೀತರಾಗಿ ಗತಿಗೆಟ್ಟು ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ಪ್ರಳಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುವರೆಂದು ಅರಿತ ಪ್ರೌಢರು ಅವರು.ಪರಸ್ಪರರ
ಸಮಾವೇಶದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವರು,

“ಗಂಗಾವತರಣ” ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಪ್ರ‌ಳಯಾಂಕಿತ ಗಂಗೆಯು ಪಾವನದಾಯಿನಿಯಾದಂತೆ, ಶಂಕರನು
ಲೋಕೋದ್ಧಾರಕನಾದಂತೆ!! ” ಅವನ ಮನದಾಳದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಂತೆ ಉದುರುದುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪುಟಿಪುಟಿದು ಕರ್ಣಾನಂದಕರ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದವು. ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿದ್ದ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತೇ ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಉದಯರವಿ ತನ್ನ ಶೈಶವದ ಮೃದುತ್ವನನ್ನು ತೊರೆದು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಖರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದ. ಗುರುತರವಾದ ನಿಶ್ಯಬ್ದವನ್ನು ಚಹಾ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬ “ಚಾಯ್ ಚಾಯ್” ಎಂದು ಭೇಧಿಸಿದ. ಬೆಳಗಿನ ತಣ್ಣನೆಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಚಹಾದ ಬಿಸುಪು ಚೇತೋಹಾರಿಯೆಂದೆನಿಸಿತು. ಶವದಹನಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ದೋಣಿಯೊಂದು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ದೆಡೆಗೆ ನಿರಸವಾಗಿ ನಿರ್ಭಾವವಾಗಿ ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು. ಭಕ್ತರ ಬಳಗವೊಂದರ “ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಗಂಗೆ” ಎಂದೆಂಬ ಜಯಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಇವರಿರ್ವರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು.
——– ದೀವಿ

ಈ ವಾರ ಡಾ ಉಮೇಶ್ ನಾಗಲೂತಿಮಠ ಅವರ ಹರಟೆಯಂಥ ಲೇಖನ, ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಓದಿ, ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ – ಸಂ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆ ವಂಶಾವಳಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು (surname/family name) ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಊರಿನ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಕುಲಕಸುಬಿನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಬಡಿಗೇರ (ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ)
ಕಮ್ಮಾರ (ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೆಲಸ)
ಕುಂಬಾರ (ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ)
ಹೂಗಾರ (ಹೂವಿನ ಕೆಲಸ) ಇತ್ಯಾದಿ.

ಹಲವು ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಕುಲಕಸುಬಿನಿಂದ ಬಂದರೂ, ನಮಗೆ ಅವು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪಾಟೀಲ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು “ಪಟ್ಟಿ”ಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಅದು ಕುಲಕಸುಬು ಆಗಿ ‘ಪಟೆಲ’ ಅಥವಾ ‘ಪಾಟೀಲ’ ಎಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಗಾಂಧಿ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಗಂಧ ಅಂದರೆ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಪೂಜಾರಿ, ಪುರೋಹಿತ, ಸ್ವಾಮಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀ – ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಸುಬಿನಿಂದ ಬಂದವು.

ಕರಣಿಕರು ಎಂದರೆ accountants. ಕುಲದಿಂದಲೇ ಕರಣಿಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಕುಲಕರ್ಣಿ, ನಾಡಿನ ಕರಣಿಕರಿಗೆ ನಾಡಕರ್ಣಿ, ಬರಿಕರಣಿಕರಿಗೆ ಕರಣೆ/ಕರಣಿಕರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಹೇಳಿಕೆ.

ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಕಸುಬಿನಿಂದ ಬಂದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ:

Taylor (ದರ್ಜಿ/ಶಿಂಪಿಗೇರ)
Blacksmith (ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೆಲಸಗಾರ)
Goldsmith (ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ)
Smith (ಲೋಹದ ಕೆಲಸಗಾರ)
Fisher (ಮೀನುಗಾರ)
Hunter (ಬೇಡರ, ಉದಾ: ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ)
Carter (ಚಕ್ಕಡಿ ಹೊಳೆಯುವವ, ಸಾರಥಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಗಳು:

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಉಪ್ಪಿನ, ಬೆಲ್ಲದ, ಜೀರಿಗೆ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬಳ್ಳೊಳ್ಳಿ.

ಪಾಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನತೆ:
Rice (ಅಕ್ಕಿ)
Salt (ಉಪ್ಪಿನ)
Beans (ಅವರೆಕಾಯಿ)
Oliver (ಆಲಿವ್)
Pepper (ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ)
Kale (ಕೆಲ್ ಸೊಪ್ಪು)

ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನುಡಿಸುಳುಗಳು:

ಮೊನ್ನೆ ರುಮೇನಿಯಾದ ನರ್ಸ್ ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು, ಅವರ ಅಡ್ಡಹೆಸರು Cabbage. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರುದಿಂದ ಮಜುಗರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದುವೆ ನಿಶ್ಚಯವಾದಾಗ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬದಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಅವರಿಗೊಂದು ಸಂತೋಷ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ರುಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಕಾಯಿಪಲ್ಲೆ, ಧಾನ್ಯ, ತಿನಿಸುಗಳ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ.

ಒಂದೊಂದು ಸಲ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿ/ಅಭಿರುಚಿ ಸೇರಿ ಹೋಗದ ಅವಸ್ಥೆ ಬರುವುದೂಂಟು:

ಬ್ರಿಟನ್‌ನ Clarks ಕಂಪನಿ ಬೂಟು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ Boots ಕಂಪನಿ ಔಷಧ ಮಾರುತ್ತೆ! Ted Baker ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ Taylor ಎಂಬ ಬೇಕರಿಗಳಿವೆ!

ಭಾರತದಲ್ಲೂ ವೈದ್ಯ ಎಂಬ ಸೈನಿಕರು ಇದ್ದರೆ, ಸುಬೇದಾರ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ! “ಮಂತ್ರಿ” ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯೂ ಇದೆ. ಉಪ್ಪಾರ (ಮನೆ ಕಟ್ಟುವವರ ಹೆಸರು) ಎಂಬವರು ರಾಜಕೀಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ!

ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ: White ಎಂದರೆ ಕರಿ ಕೋಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗಬಹುದು. Black ಎಂದರೆ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು! Green ಕೆಂಪು ಕಾರು ಇಷ್ಟಪಡಬಹುದು, Red ಕಪ್ಪು ಕಾರು ಓಡಿಸಬಹುದು!

ಊರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಊರಿನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ: ಕಿತ್ತೂರು, ಧಾರವಾಡಕರ, ಬೆಳಗಾಂವ್ಕರ್, ಹುಕ್ಕೇರಿ, ಹಾವೇರಿ, ಪುಣೇಕರ್. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಪುಣೇಕರ್ ಅವರು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಬೆಳಗಾಂವ್ಕರ್ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ!

ವಿದೇಶಿಗಳ ಹೆಸರಿನ ಅಪಾರ್ಥಗಳು:

ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಹೆಸರು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಡಾ. ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಗೆ “This eye, not that eye – Des ai!” ಎಂದು ನರ್ಸ್ ಕರೆದರು ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕತೆಯಂತೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ, ಪೋಲಂಡ್, ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳ ಓದುವಂತಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ! ಆದರ ಛಾಯೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೂ! ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೂ ಊರಿನ ಪ್ರಭಾವ: Holland, Garton, Harlow, London. Jameson, Harrison, Davidson – ಇವುಗಳಲ್ಲಿ “son” ಅಂದರೆ “ಮಗ”. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹರಿಯಪ್ಪ, ದೇವಪ್ಪ, ಭೀಮಪ್ಪ – “ಅಪ್ಪ” ಇದ್ದಂತೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್: MacDonald, MacMillan (Mac/Mc = Son of…) ಐರ್ಲೆಂಡ್: O’Sullivan, O’Brien, O’Callaghan – ಇಲ್ಲಿ “O” ಅಂದರೆ “ವಂಶದವ”.

ವಿನೋದಭರಿತ ಅನುಭವಗಳು:
ಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಬೂಟುಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವೆಂದು ಹೇಳಿದ. ನರ್ಸ್ ಕೇಳಿದಳು: “ಎಲ್ಲಿ?” ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು: Shoebury! ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆಸರೇನಪ್ಪಾ ಎಂದರೆ: Mr. Shoeman! ನರ್ಸ್ ನಗುತ್ತ ಹೇಳಿದರು: “Mr. Shoeman lost his shoes in Shoebury!”

ಮತ್ತೊಂದು:
Mr. Drinkwater ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಿತ್ತದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಅವರು ದಿನಪೂರ್ತಿ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.ನಾನು ಹೇಳಿದೆ: “Drinkwater, please reduce coffee and drink water.” ಆತ ನಕ್ಕು: “ನನ್ನ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ Mr. Drinkwater drink water! ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಫಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿದ್ದೇನೆ!”

• * ಯು.ಕೆ = ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ / United Kingdom

ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟನಾಗಿದ್ದ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಹುಟ್ಟಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಆತನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ಪಕ್ಕದ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾದ ನೀತ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಟ್ಟಿನವರು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಿಂದ ವೈಭವದಿಂದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಶಾಲಿನಿಯವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ (homage) ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಕೆಲವು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದ್ದೇನೆ!
ಅದರ ನಂತರ ಬಹಳ ದಿನಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಡಾ ರಾಜಶ್ರೀ ಪಾಟೀಲ ಅವರು ಬರೆದ ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳನ್ನೂ ಓದಿರಿ. ಎಂದಿನಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಾಗತ -(ಸಂ)

ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಟ್—ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪೋನ್ಟ್ರೈಡಿವೆನ್ (Pontrhydyfen) ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ನೀತ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಆವಾನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ, ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಹಳ್ಳಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ ಗಣಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಗಣಿಗಾರ (miners)ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮಗನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದನು. ರಿಚರ್ಡ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ಹುಡುಗನು ನಂತರ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಯುವನು. ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ರ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯ ಶೈಲಿ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಟೇಲರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವಿವಾಹ (ಎರಡು ಬಾರಿ) —ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ “ಗೋಲ್ಡನ್ ಕಪಲ್” ಆಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು—ಇಂದಿಗೂ ಎಷ್ಟೋ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಮರೆಯಲಾಗದ ನೆನಪುಗಳಾಗಿವೆ.

1943ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೆಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1949ರಲ್ಲಿ, ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಡೋಲ್ವಿನ್ ಅವನ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದಿ ರೋಬ್ (1953), ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರಾ (1963) ಎಲಿಜಬೆತ್ ಟೇಲರ್ ಜೊತೆ, ಮತ್ತು ವೇರ್ ಈಗಲ್ಸ್ ಡೇರ್ (1968) ಕ್ಲಿಂಟ್ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್ ಜೊತೆ— ನೋಡಬೇಕಾದ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ (classics ). ಇಷ್ಟು ಹಳೆಯ ನಟನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ನೆನೆದುಕೊಂಡೆ? ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಟನ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ನಾನು ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ದಿನ, ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ನೋಡಿದೆ. ಅದು ನನಗೆ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತು. ನನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ನನಗೆ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುದ್ದು. ನಾನು ಚಿಕ್ಕವಳಾಗಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಾನು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಬಂದಾಗ, ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನ ರಾಯಲ್ ವೆಲ್ಶ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಾಮಾದ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.

ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಟನ್ ಚಿತ್ರವು ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ—ಪೋನ್ಟ್ರೈಡಿವೆನ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಂಗಮಂದಿರಗಳವರೆಗೆ ಯುವಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು—ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, “ಬರ್ಟನ್” ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನೂ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಆಳವಾದ, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದ ನನಗೆ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅವರ Pontrhydyfen ಪಾಂಟ್ರಿಡ್ ವೆನ್ (ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ’f’ ಗೆ ವ ಎನ್ನುವ ಉಚ್ಚಾರ) ಜನ್ಮಸ್ಥಳವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ಈ ವರ್ಷ 2025 ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದ್ದು, ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ‘ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಟ್ರೈಲ್(trail)’ ಆಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆ.

ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪೋನ್ಟ್ರೈಡಿವೆನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಮೈನರ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಪಬ್ ಮುಂದೆ ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಎದುರು ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು: ಪಬ್ ಪಕ್ಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅವರ ಜೀವಂತ ಗಾತ್ರದ ಚಿತ್ರ! (ಚಿತ್ರ 1).
ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ 2 ಡಾನ್-ಯ-ಬೋಂಟ್ ರಿಚರ್ಡನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ, ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಸೇತುವೆ (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅದರ ಇಂದಿನ ದೃಶ್ಯ ಇವೆ) ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿರುವ ಐಕಾನಿಕ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಇದೆ. ಸೇತುವೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಥೆಲ್ ಚಾಪೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸೇವೆ ನಡೆಯಿತು. ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಫೆ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು ಜಾಗವನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಈ ಕೆಫೆಯನ್ನು ‘ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಟನ್’ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆ ಗ್ರೀನ್ ರೂಮ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಲೋಹದ ಶಿಲ್ಪವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ತಮ್ಮದೇ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ: “ಇದು ತುಂಬಾ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖತನದಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಧ್ವನಿ ನೋವು ಕಾಣುವವರೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದೆ, ಅದು ನೋವು ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡಲು. ಇದು ತುಂಬಾ ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.”
ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಅವರದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಧ್ವನಿ, ಅಲ್ಲವೇ!


ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್‌ನ ಅದ್ಭುತ ಕಣಿವೆಗಳು. ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸರ್ ಆಂಟನಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ಅವರು ಮಾರ್ಗಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, 15ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದರು. ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಝೊರೊ, ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್, ಕಿಂಗ್ ಲಿಯರ್, ದಿ ಟು ಪೋಪ್ಸ್, ದಿ ಫಾದರ್—ಅವರ ಅಭಿನಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಡಾ. ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ನಾನು “ಪ್ಯಾಷನ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ—2011ರಲ್ಲಿ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೇಯಿಂದ ಈಸ್ಟರ್ ಸಂಡೇವರೆಗೆ ನಡೆದ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಈ ನಾಟಕವು ಕ್ರಿಸ್ತನ ‘ಪುನರುತ್ಥಾನ’ದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ಯಾಷನ್ ಪ್ಲೇ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪರಂಪರೆ 1633ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಪ್ರತೀ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ಯಾಷನ್ ಪ್ಲೇಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಮೈಕೆಲ್ ಶೀನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದವರು. ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಕಲಾವಿದರು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕರು—1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಈ ಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.

ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬೋಟ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಖ್ಯಾತಿ- 2018ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್‌ನ ಒಂದು ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ಕಲಾಕೃತಿ ‘ಸೀಸನ್ಸ್ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ್’! ಸುಮಾರು 20,000 ಮಂದಿ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ಭೇಟಿ ನಂತರ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಕಲೆಯ ಗ್ರಫಿಟಿ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಗೋಡೆಯೂ ಇದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ಅವರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹಿಮದ ಹನಿಗಳನ್ನು ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿನ ಚಿತ್ರವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಸುಟ್ಟ ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಏರುತ್ತಿರುವ ಬೂದಿಯೆಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ—ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್‌ನ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಟೀಕೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸಂಬಂಧದ ಸಿಹಿಕಹಿ ರೂಪಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಈಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿರುವ ಪೋರ್ಟ್ ಟಾಲ್ಬಾಟ್‌ನಿಂದ ನಿರಂತರ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಹೊರಬಂದಿವೆ.

—ಶಾಲಿನಿ ಜ್ಞಾನಸುಬ್ರಹ್ಮಣಿಯನ್

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ತಮ್ಮ ವೇಲ್ಸ್ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ನಾನು ಈ ದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟದ್ದು 1974 ರಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ವಾರ. ಮಾಡ್ ಕವಿಡ್ ಆಕಾಶ ಜಿಟಿ ಜಿಟಿ ಮಳೆ. ಧಾರವಾಡದ ಶ್ರಾವಣವನ್ನು ನೆನೆಯುತಿತ್ತು ಮನ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು. ನಾನು ಮೊದಲು ಕಂಡ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿವೆ. ನಾನು ಭೇಟಿಯಾದ ಎಳೆದೆಳೆದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತಾಡುವ ವೆಲ್ಶ್ ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿlilt ಒಂದು ತರದ ಲಯ. ಅಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ eisteddfod (ಐಸ್ಟೆಡ್ವಡ್) ಎನ್ನುವ ವೆಲ್ಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪ್ರಚಾರ, ಉತ್ಸಾಹ. ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಗೀತ, ಕಲಾಕಾರರ ಕೂಟ. ಸ್ಫರ್ಧೆಗಳು, ಕವನಗೋಷ್ಠಿ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಸಹ ಹುಡುಗರ ಸೊಪ್ರಾನೊ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ. ಆತನ ದನಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ.ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಡಿಲನ್ ಥಾಮಸ್ಸನ ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕ 'ಅಂಡರ್ ಮಿಲ್ಕ್ ವುಡ್ 'ನ ಆತನ ವಾಚನವನ್ನು Voice of Wales: mellifluous, baritone, ಎಂದು ಕರೆದು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿರಿ.)
ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಝಬೆತ್ ಟೇಲರ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುದ್ದಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಲಿವುಡ್ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಹಂಡೆ ಗಟ್ಟಲೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಕೆಯ 7 ಗಂಡಂದಿರು, ಈತನಿಗೆ ಮೂವರು ಹೆಂಡತಿಯರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಮೊದಲ ಸಲ ಇವರಿಬ್ಬರು ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಕೆಯ ಐದನೆಯವನು, ಈತನ ಎರಡನೆಯವಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಡಿವೋರ್ಸ್ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮರುಮದುವೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರಾ ಸಿನಿಮಾ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.  ರಿಚರ್ಡ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಆಂಥನಿ ಪಾತ್ರ. ಸತ್ಯವೋ ಮಿಥ್ಯವೋ ರಾಣಿ ಕ್ಲಿಯೋಗೆ ಕತ್ತೆಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇತ್ತಂತೆ. ಅದು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಪೋಷಕ ಎಂದು ಆಕೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ಆ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸ್ನಾನದ ಟಬ್ ತುಂಬಲು ನೂರಾರು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಗಾರ್ಧಭಗಳನ್ನು ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹಿಡಿದು ತರುವುದು? ಕೊನೆಗೆ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವಷ್ಟೇ ಸಿನಿಮಾ  ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಷ್ಟೇ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ, ಒಬ್ಬ ಕುರುಡ ಕವಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊರತಾಗಿ. ಆಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾದುದು ಆತನ ಪಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಕುರುಡು, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಅಂತ!
ನಾನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲದೆ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳು ಅತಿಪ್ರಿಯವಾದವು - ರಗ್ಬಿ ಆಟ, ದಿನದ ದುಡಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಪಬ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವದು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಣ್ನುಡಿ ಇದೆ: ವಲಸೆ ಹೋದರೂನು ಮೂವರು ವೆಲ್ಷ್ ಜನ ಕೂಡಿದರೆ ಸಾಕು ಅಲ್ಲೇ ಮೂರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರಂತೆ: ರಗ್ಬಿ ಕ್ಲಬ್ಬು, ಪಬ್ಬು ಮತ್ತು ಒಂದು ಐಸ್ಟೆಡ್ವಡ್! ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚಿರಾಯುವಾಗಿರಲಿ!

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ 

ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳು -- ಡಾ ರಾಜಶ್ರೀ ಪಾಟೀಲ 

1. ಮಿತಿಯ ಪರಿಮಿತಿ 

ತಿಳಿದಿತ್ತು ಹರಿವ ನದಿ, ಸಾಗರ ಸೇರುವದೇ ಗುರಿಯೆಂದು, 
ಅದಕೇನು ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಸಾಗರದಲೆ ಸೇರುವದರೊಟ್ಟಿಗೆ,  
ಅದಕುಂಟು ಮೇಘ ಕಟ್ಟುವ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 
ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕಾಣುವ ಕನಸುಗಳ ನನಸಾಗಿಸುವ, 
ಕೈಗೆಟುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪೂರೈಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ 
ಅರಿವಾರಿಗುಂಟು ಪ್ರತಿ ಜೀವದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿಯೆಲ್ಲಿ ?

ರಾಜಶ್ರೀ ಪಾಟೀಲ

2. ಅರಿವಿನ ಪರದೆ 

ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಅಟ್ಟಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದ ತೋರಿಸೋ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಚರಿಗೆ,
ದೇವರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರು ನಡೆಸೋ ತಾಮ್ರದ ಚರಿಗೆ, 
ಬಯಲಿನ ಬಿಸಿಲುರಿಯ ದಾಹ ನೀಗುವ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಸ್ಟೀಲಿನ ಚರಿಗೆ ,
ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಹಿತ್ತಲ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸೋ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚರಿಗೆ ,
ಮರೆಯದೆ ಪ್ರತಿ ಅಮವಾಸೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಬಯಲಿನ ಜೀವಜಂತುಗಳಿಗೆ ಅವ್ವ ಕಳಿಸುವ ಚರಗದ ಮಣ್ಣಿನ ಚರಿಗೆ ,
ಬಣ್ಣ ತರಾವರಿ, ಆಕಾರ ತರಾವರಿ, ಮೈಮಾಟ ತರಾವರಿ 
ಆದರೆ ಪರಿ ಪರಿಯಾಗಿ ತುಂಬಿ ನೀಡುವದಲ್ಲವೇ ಗುರಿ ?

ರಾಜಶ್ರೀ ಪಾಟೀಲ

ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದ ಚಿತ್ರಗಳು: ಇಂಟರ್ ನೆಟ್

ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿರುವ ವಿಜಯ್ ಖುರ್ಸಾಪೂರ, ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಶಿಗ್ಗಾವಿ (ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾವೇರಿ ), ಓದಿದ್ದು ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ. ಬೆಂಗಳೂರು. ಹೈದರಾಬಾದ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ೪ -೫ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಅವರು ಕಳೆದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ, ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. – ಸಂ 

ಹಣತೆ

ಬೆಳಗಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಬೆಳಕು
ತನ್ನ ತಾ ಸುಟ್ಟರೂ ಜಗಕೆಲ್ಲ
ತೋರುತಿಹುದು ದಾರಿ,
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಡುತ
ಕತ್ತಲನು ಕಳೆಯಲು ಹೆಣಗಾಡುತಿದೆ..

ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತಲು ಕವಿದ
ಬಡ ಹೃದಯಗಳಿಗೆ
ಬೆಳಕಿನ ಕಣ್ಣಂತೆ
ನಾಳೆಯ ಮುಟ್ಟುವ
ಭರವಸೆಯ ಆಸರೆಯಂತೆ
ಬೆಳಗುತಿದೆ ತನ್ನ ತಾ ಸುಡುತ

ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ನಂಬಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ನೆಡೆದರೆ
ತುಂಬಿದ ಆಸೆಯ
ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಸಿರಿ
ತೋರುತ ಬೆಳಗಿದೆ
ತನ್ನ ತಾ ಸುಡುತ

ಮೇಲು ಕೀಳು ವರ್ಣ
ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗದ
ಬೆಳಕನು ಚಲ್ಲುತ ಸಾಗಿದೆ
ಕತ್ತಲೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಲು
ದುಡಿಯುತಿದೆ
ತನ್ನ ತಾ ಸುಡುತ.

ನೆಮ್ಮದಿಯ ಉಸಿರು

ಬೆಳಕ ನಾಚಿಸುವ
ನಗುವೊಂದು ಹರೆದಿದಿತ್ತು
ಕಲ್ಲೆದೆಯ ನಾಟಿ
ಹೃದಯಾನ ಮೀಟಿ
ನಡುಕಾನ ಹುಟ್ಟಿಸಿತ್ತು

ಕಾಣಲಾರದ ಚಂದಕೆ,
ಬೆರಗಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಅರಳಿತ್ತು
ಹೊಸ ರಾಗದ ಮದ್ದಳೆ
ಮನಸಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಎದೆ
ಗೂಡು ಕನಸೊಂದ ಕಟ್ಟಿತ್ತು

ಕತ್ತಲೆಯ ಮನಕೆ
ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲೆಯಲಿ
ನಂಬಿಕೆಯ ಆಸರೆ ಹನಿ
ಹನಿಯಾಗಿ ಸೊರಿತ್ತು
ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸೂರಲ್ಲಿ
ಹೊದಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ
ನೆಮ್ಮದಿಯ ಉಸಿರು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು

ಆಸೆಯ ಗುರಿ

ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ, ಅತ್ತಿತ್ತ
ಹರಿದಾಡಿದ್ದ ಚಿಟ್ಟೆಯನು,
ಅರಳಿದ್ದ ಸೊಗಸೊಂದು ಒಲವಿನ
ನಗೆಯ ಬೀರಿ ಕರೆಯುತಿರಲು
ಆಗದಿರಲಿ ಕನಸಿನ ಸುಲಿಗೆ; ತೆರೆ
ಬಿಳದಿರಲಿ, ಇನ್ನೇನು ಉಲ್ಲಾಸದಿ ತೇಲುವ ಆಸೆಯ ಗುರಿಗೆ

ಸಾಧನೆಯ ಫಲಗಳೆಲ್ಲ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಕಂಡು,
ಸಂತಸದಲಿ ಮನ, ಗರಿ ಬಿಚ್ಚಿ
ಕುಣಿಯಲು ಅಣಿಯಾಗುತಿರಲು
ಆಗದಿರಲಿ ಕನಸಿನ ಸುಲಿಗೆ; ತೆರೆ
ಬಿಳದಿರಲಿ, ಇನ್ನೇನು ಉಲ್ಲಾಸದಿ ತೇಲುವ ಆಸೆಯ ಗುರಿಗೆ

ನಿದ್ದೆ

ಗೊತ್ತು ಗುರಿ ಇಲ್ಲದೆ
ನಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಗುಮ್ಮನಂತೆ
ಸಾಗುತ್ತಿರಲು ನಿನ್ನ
ದರುಶನದ ಭಯಕೆಯೇ
ನನಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ .

ಹೊತ್ತು ಹೋದಂತೆ
ದೇಹ ಸೋತು,
ನಿನಗಾಗಿ ಅರಸಿ ನಾ
ಸೊರಗಿರುವೆ ಪೂರ್ತಿ

ತಡವಾದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ
ಮಲಗುವ ವೇಳೆ ಮೀರಿದರೆ
ಹಿತವಲ್ಲ,
ಮರೆಯದೆ ಬಂದು
ಆವರಿಸಿ ಬೆಳಗು ಕೀರ್ತಿ

ಭಾವನೆಗೆ ಬೆಲೆ

ಸಂತಸವ ಅರಸಿ ಬಾಳನ್ನು ಸವೆಸಿ
ನೆಡೆಯುತ್ತ ಹೋದ ದಾರಿಯಲಿ
ಕಲ್ಲು ಮುಳ್ಳು ಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲಿ
ದಾಹ ಮರೆತು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಡುತ್ತ
ನೆಡೆದರೂ ಹನಿ ನೀರ ಎರಚುವರ
ಸಂಖ್ಯೆ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲಿ
ಬಿದ್ದಾಗ ಚುಚ್ಚುತ್ತ ಗೆದ್ದಾಗ
ಕಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಳಾಡುವರರ
ಸಂಖ್ಯೆಗೇನು ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲಿ?
ಭಾವನೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವವರು ಯಾರಿಲ್ಲಿ

ಕ್ಷಣಿಕ ಸುಖಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟು
ನಂಬಿದವರ ಕೈ ಬಿಟ್ಟು
ಮತ್ತೆ೦ಬ ಮದವ ಕುಡಿದು
ಕಾಣದ ಆಸೆಗೆ ತುಡಿದು
ಮೋಸ ಮಾಡುವವರೇ ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲಿ
ಭಾವನೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವವರು ಯಾರಿಲ್ಲಿ

ಅಳುತಿರಲು ಹೃದಯ ಮೌನದಲಿ
ಭಾವನೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವವರು ಯಾರಿಲ್ಲಿ?

ಕಿನ್ಸುಗಿ

ಹೇಳದೇ ಉಳಿದ ಮಾತು
ಧಡಕ್ಕನೇ ಹಾಕಿದ ಬಾಗಿಲು
ಕಣ್ಣಲ್ಲೇ ಉಳಿದ ಕಂಬನಿ
ಎದೆಯಲ್ಲೇ ಕುದಿವ ಅವಮಾನ
ತಲೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಅನುಮಾನ

ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ಬದುಕುಗಳು
ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ
ಬಿದ್ದ ಪಾರಿಜಾತದ ಹೂಗಳಂತೆ
ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಪಚ್ಚೆಯಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಒಣಗಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ
ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದರೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನರಳುತ್ತವೆ
ಹಸಿ ಕೊಳಕು

ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಶಬ್ದದ ರುಚಿ
ಸಾಂಬಾರಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಸುಳ್ಳಿನ ವಾಸನೆ
ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳು ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ
ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡುತ್ತವೆ ಅಪ್-ಡೇಟಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತ

ಮೂವ್ ಆನ್ ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ ಥೆರಪಿಸ್ಟು
ದುಃಖ ಎನ್ನುವುದೇನು ನೇರ ದಾರಿಯೇ?
ಅದೊಂದು ಕಾಲುದಾರಿಯೂ ಇರದ ಬೆಟ್ಟ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ
ಸೋಲುಗಳನ್ನು ನೋವುಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಗಳನ್ನು
ನೆನಪಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ
“ಏಕೆ, ಹೇಗೆ, ನನಗೇ ಯಾಕೆ, ನಾನೇನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ?”
ಎಂದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ

ಗಾಜಿನಂತೆ ಒಂದೇ ಸಲ ಚೂರು ಚೂರಾಗುವುದಿಲ್ಲ
ಮೊದಲು ನೆಗ್ಗುತ್ತೇವೆ
ಆಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತೇವೆ
ಬಿ ರು ಕು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ
ತುಂಡಾ
ಗುತ್ತೇವೆ

ಜಪಾನೀಜರು ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು
ಚಿನ್ನದಿಂದ ಕಿನ್ಸುಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರಂತೆ
ಬಿರುಕುಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ಸುಂದರ
ಅಚ್ಚಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಲು
ಭೂತವನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ

ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ
ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಜೋಡಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ
ಹೊಸ ಆಕಾರದಲ್ಲೂ
ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಬಹುದು
ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿಯೇ
ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳಗಬಹುದಲ್ಲವೇ ಸಖಿ?

ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದುದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳೋಣ
ಒಂದು ನೆನಪಿನ ನಗು
ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹಿಡಿದ ಕೈ
ವಿನಾಕರಣ ನಗು
ಅಕಾರಣ ಪ್ರೀತಿ
ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜೋಪಾನವಾಗಿ
ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸೋಣ

ಅನ್ನೋ ಜನರು

`ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ನಗು,
ಆದರೆ ಗಂಡಸರ ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ನಗಬೇಡ.

ನಿನಗೇನು ಬೇಕೋ ಹಾಕಿಕೊ,
ಆದರೆ ಸ್ಕರ್ಟನ್ನು ಮೊಣಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿಕೊ,
ಎದೆಯ ಸೀಳು ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕುಳ ಕಾಣದಂಥ ಟಾಪ್ ಹಾಕಿಕೊ,`

ಎಂದ ಅಮ್ಮನ ಮಾತಿಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ನಕ್ಕೆ.
ಪೇಪರ್ ಓದುತ್ತ ಕೂತ ಅಪ್ಪ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಿದ್ದ.

`ನಿನ್ನ ಗಂಡ ಏನೂ ಅನ್ನುವುದಿಲ್ಲವೇನೇ?
ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದಳು.

`ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಲಹಬಲ್ಲೆ,
ಮನೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಬಲ್ಲೆ,
ವಾಹನವನ್ನೂ ಓಡಿಸಬಲ್ಲೆ,
ಆಫೀಸನ್ನೂ ನಡೆಸಬಲ್ಲೆ,

ಮಣಭಾರದ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು
ಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪದಲ್ಲಿ
ದಿನವಿಡೀ ಓಡಾಡಬಲ್ಲೆ,
ಹೈಹೀಲ್ಸ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು
ಕ್ಲಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ
ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕುಣಿಯಬಲ್ಲೆ.

ಎಲ್ಲರ ಮಾತು ಕೇಳುವಂತೆ
ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನೂ
ನನ್ನ ಗಂಡನ ಮಾತನ್ನೂ
ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ
(ನನ್ನ ಗಂಡ ನಿನ್ನಂತೆ ನೇರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೇ)
ಅನ್ನೋ ಜನರು ಅನ್ನಲಿ ಬಿಡಿ, ಅಮ್ಮ.