ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಸರ್ ಎಂವಿ

ಭಾರತ ರತ್ನ ಸರ್ ಎಂ ವಿ ( ೧೫/೦೯/೧೮೬೧ – ೧೨/೦೪/೧೯೬೨)

 

ನಮ್ಮ ಅನಿವಾಸಿಯ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರು ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಅವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯವೆನ್ನಬಹುದು.
ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ ವಯುಕ್ತಿಕ ಪರಿಚಯವಲ್ಲದೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ, ನಿಷ್ಠೆ ದೂರದೃಷ್ಟಿ , ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗಳು ಎದ್ದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಘಟನೆಗಳು ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ನಿಷ್ಣಾತ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ , ವಾಣಿಜ್ಯ, ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಾಕಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು  ಎಂಬ ವಿಷಯ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ತೋರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಬಾರದೆಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ರಾಮಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿರುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. (ಸಂ )

 

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮಯ ಪುತ್ರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಸರ್ ಎಂವಿ

ರಾಮಮೂರ್ತಿ

 

ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೮೬೧ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ವರ್ಷ ಎನ್ನ ಬಹುದು, ಈ ವರ್ಷ ಇಂಡಿಯ ದೇಶದ ಶಾಸನ ಸಭೆ (Indian Council Act ) ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಅಮರ ಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಠಾಗೂರ್, ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಮದನಮೋಹನ ಮಾಳವಿಯ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಈ  ವರ್ಷದಲ್ಲಿ  ಜನ್ಮ ತಾಳಿದರು.

ಸರ್ ಎಂವಿ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ್ ಹತ್ತಿರ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ ೧೮೬೧ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮ. ಇವರು ತೆಲಗು ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮನೆತನದವರು, ತಂದೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು . ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಳದ ಈ ಮಗುವಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಬಂದೇಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ವಾಯಿತು. ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ ೧೮೮೧ ನಲ್ಲಿ B A ಪದವಿ ಪಡೆದರು . ಆಗ ಈ ಕಾಲೇಜು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು, ಈತನನಿಗೆ ಹಣ ಸಹಾಯ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಬುದ್ದಿವಂತರಾದ ಎಂವಿ , ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಇದ್ದ ಕೊಡಗು ಮನೆತನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವರ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸಿದರು. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಪುಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿ ನೀಯರಿಂಗ್ ಓದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಎಂವಿ ಯವರು ೧೮೮೩ ನವೆಂಬರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಮೊದಲನೆಯ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ರಾಗಿ ೧೮೮೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಇಂಜಿನೀರ್ ಹುದ್ದೆ ಪಡೆದು ನಾಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಿದರು .

 

ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ೧೮೭೫

 

ಸರ್ ಎಂ. ವಿ. ಬೆಳದ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ ಮನೆ

ಮುಂಬೈ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲೇ ಮುಂದೆವರೆದು Executive Engineer ಆಗಿ ಅನೇಕ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನಗಳನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಡಿ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಮನ್ನಣೆ ಪಡದು ಲಂಡನ್ Institute of Civil Engineers ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದರು. ಈ ಒಂದು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ಸರ್ ಎಂವಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇವರಿಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ವಿಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಹಂಬಲವಿತ್ತು. ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಆ ದೇಶದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನ ಭಾರತವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಕನಸು ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಸಲ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು

೧೮೯೯ ನಲ್ಲಿ ಪುಣೆ ನಗರದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸರ್ ಎಂವಿ ಸೂಚಿಸಿದ Block System ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿ ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಅವರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಶ್ವರಯ್ಯ ನವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು “Automatic water flood gate system” ಅನ್ನುವ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ (design) ದಿಂದ  ಇದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಾಡಿ ಖಡಕ್ ವಾಸ್ಲಾ ಜಲಾಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಪೇಟೆಂಟ್ ನಿಂದಾಗಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರಿಗೆ ಹಣ ಬರಬಹುದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ತಾವು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಷ್ಟೇ ಮಾಡಿದೆರೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಇವರನ್ನು ಏಡನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೋರಿತು. ಇದು ಯಶಸ್ವಿ ಆದಮೇಲೆ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ chief engineer ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದರೂ ಮುಂಬೈ ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ರಜ ಪಡೆದು ೧೯೦೮ ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಮಾಡಿದರು . ಇಟಲಿಯ ಪ್ರವಾಸ ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ್ ಇವರ ಸಹಾಯ ಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿದಾಗ ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಪ್ರಹಾವದಿಂದ ವಿಪರೀತ ಅನಾಹುತ ತಪ್ಪಿಸಲು ಈ ನದಿಗೆ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳ ಚರಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ ೧೯೦೯ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣ ರಾಜಒಡೆಯರ್ಯರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚೀಫ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ಆಗಲು ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಾವು ಹುಟ್ಟಿದ ನಾಡಿಗೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

 

ದಿವಾನರಾಗಿ ಸರ್ ಎಂ.ವಿ. ೧೯೧೨

 

ಈಗಿನ ಮಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಮದ್ದೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಹಸಿರು! ಅದೇ ನೂರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬರಡಾಗಿತ್ತು. ನೀರಿನ ಅಭಾವಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಜನರು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೧೮೭೫-೭೬ ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ ಬಂದು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.
ಎಂವಿ ಅವರ ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಆಣೆ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು

ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ,ಹೇಮಾವತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತೀರ್ಥ ಮೂರು ನದಿಗಳು ಸೇರುವ ಜಾಗ . ಈಗಲೂ ಕಾವೇರಿ ನೀರನ ಬಗ್ಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ನಾಡಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮನಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ. ಇದೇನು ಹೊಸದಲ್ಲ ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೊ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು . ಆಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ೧೮೯೨ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದೆವರೆಸುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಹ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ೮೧ ಲಕ್ಷ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದಿವಾನ್ ಆನಂದ ರಾಯರು ಮಹಾರಾಜರೊಂದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ತಂದರು . ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕೊನಗೆ ೮೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ ೧೨೪ ಅಡಿ! ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮದ್ರಾಸಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಈ ಕಟ್ಟೆ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿಯನ್ನೇ ಪಾರಂಬಿಸಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ತಡವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಜಯವಾಗಿ ೧೯೧೧ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಶುರುವಾಗಿ ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಗೊಂಡಿತು. ೧೯೧೧ ನಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಹೊರದೇಶದಿಂದ ತರಿಸಿದ್ದರೆ ವಿಪರೀತ ವೆಚ್ಚ ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾರೆ (ಸುರ್ಕಿ) ಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು .

ಒಟ್ಟು ೪೮ ಉಕ್ಕಿನ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಜಲಾಶದಿಂದ ಅನೇಕ ಕಾಲುವೆಗಳು ತೋಡಿ ಮಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ದೊರಕಿ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಬದಲಾಗಿ ಜನಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸಹ ಒದಗಿತು , ಜಮೀನುಗಳೆಲ್ಲಾ ಹಸಿರಾಯಿತು . ೧೦,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ನೌಕರಿ ದೊರಕಿತು . ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳಗಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸರ್ಕಾರ ಬೇರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರು . ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಕಟ್ಟೆ ಹೆಸರು ಅಂದಿನ ಮಹಾರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಹೆಸರನಲ್ಲಿ. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ವಾಯಿತು.

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್

೧೯೧೨ ನವೆಂಬರ್ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಹುದ್ದೆ ಯಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿದ್ದ ಜಾತಿಯತೆಯ ಚಳುವಳಿ ಮೈಸೂರಿಗೂ ಹರಡಿ ಸರಕಾರೀ ಕೆಲಸಗಳು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿ ಯವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಬೇಕು ಅನ್ನುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಒತ್ತಡ ಬಂದಿತ್ತು. ಮಹಾರಾಜರು ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ಸರ್ ಲೆಸ್ಲಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದ ಸಮಿತಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾತಿ (reservation ) ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಸರ್ ಎಂವಿ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಹಣ ಕಾಸಿನ ಸಹಾಯಮಾಡಿ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಟ್ಟು ಮುಂದೆತರಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇವರಿಗೂ ಮಹಾರಾಜರಿಗೂ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ತಾಪ ಬಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೋದಾಗ ದಿವಾನರ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದದ್ದು ಅವರ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು

ಆಗ ತಾನೇ ಮೊದಲನೇ ಮಹಾ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಇವರ ದಿವಾನಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಗಿನ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಯಲ್ಲಿ ( Legislative Assembly ) ಕೇವಲ ೧೮ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೂ ನೇಮಕಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೧೮ ರಿಂದ ೨೪ ಸದಸ್ಯರು, ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ಈ ಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಣ ಕಾಸಿನ budget ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವಿಚಾರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆದವು. ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ “ Memoirs of my working life” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಅವರ ೮೯ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು !!

ಗಂಗಾ ನದಿಯ ೨ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಮೊಕಾಮ ಸೇತುವೆ ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೆಹರು ಅವರಿಂದ ಉಧ್ಘಾಟನೆ ಆಯಿತು. ಇದು ಬಿಹಾರಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೇರಿಸುವ ಸೇತುವೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ರಗಳೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು . ನೆಹರು ಅವರು ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ಸೇತುವೆ ಎಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಇವರಿಗೆ ೯೧ ವರ್ಷ ಆದರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನದಿಯ ಸರ್ವೇ ಮಾಡಿ ಸರಿಯಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

ಇವರ ಸಾದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡನಾಡಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರ ಬಹಳ. ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು
೧೯೧೧ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಾರಂಭ
೧೯೧೩ Bank of Mysore ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬಾಳದ ವ್ಯವಸಾಯದ ಶಾಲೆ ಸ್ಥಾಪನೆ
೧೯೧೪ ಮಲೆನಾಡು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಯೋಜನೆ
೧೯೧೫ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಸ್ಥಾಪನೆ
೧೯೧೬ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, Chamber of commerce ಸ್ಥಾಪನೆ. ರೇಷ್ಮೆ, ಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆ, ಮೈಸೂರ್ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೋಪ್ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ
೧೯೧೮ ಭದ್ರಾವತಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪನಿ, ಜೋಗ ಜಲಪಾತದಿಂದ ವಿಧ್ಯುಕ್ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ
ಇದಲ್ಲದೆ ಮಂಡ್ಯದ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಭದ್ರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಯಿತು.
ಆ ಕಾಲ ಮೈಸೂರಿನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಅಂದರೆ ಏನೊ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಭಾರತದಲ್ಲೆ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಜ್ಯ ವಾಗಿತ್ತು
೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ (ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ) ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ತಿಂಗಳು ಇದ್ದು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ Reconstructing India ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರ್ ಬಹಳ ವೈಖರಿಯ ಸಂಧರ್ಭವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅರಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ಕುರ್ಚಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡುತಿದ್ದರು . ಭಾರತೀಯ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕರಿ ಕೋಟು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಪೇಟ ಧರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಜಮಕಾನೆ ಮೇಲೆ ಕೂಡುವ ಪದ್ದತಿ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸರ್ ಎಂವಿ ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿ ಬಂದಾಗ ಗಮನಿಸಿ ೧೯೧೧ ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ದರ್ಬಾರ್ ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆಗ ಸರ್ ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಅವರದ್ದು. ಇವರ ನಿರಾಕರಣ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದಾಗ ಸರ್ ಎಂವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರಂತೆ “ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಬಳ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನಗಳು ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ದಿವಾನರು ಮೊದಲುಗೊಂಡು ದೇಶಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕೂಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ .ನನ್ನ ಕ್ಷಮಿಸಿ ” ಅಂದರಂತೆ. ಈ ವಿಚಾರ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದರು.

ಸರ್ ಎಂವಿ   ಅವರ  ಉಡುಪು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂಟ್, ಟೈ( three piece suit ) ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ರುಮಾಲು. ಆಗಿನ ನಮ್ಮಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಉಡುಪಿನ ಅಭ್ಯಾಸವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿಂಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ , ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿ ಮುಖ ಚೌರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ  ಕಾಲವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸರ್ ಎಂವಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರು. ಮಾಸ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರು ದಿವಾನರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾ ಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ದಿವಾನರ ಜೊತೆ ಮೀಟಿಂಗ್ ಮುಗಿದಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಶರ್ಟಿನ ಗುಂಡಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೈ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಲ್ಲಎಂದು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರಂತೆ !

ಈಗಿನ Bangalore ಕ್ಲಬ್ , ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ Bangalore United Services Club ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಬರಿ ಬಿಳೀ ಜನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ   ಸದಸ್ಯತ್ವ ವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು . ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸರ್ ಎಂವಿ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನೂರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ೧೯೧೭ ನಲ್ಲಿ Century Club ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿದರು. ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ೧೯೨೩ ಲಕ್ನೋ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ Indian Science Congress ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾದರು ಮತ್ತು ಭದ್ರಾವತಿಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಆಡಳಿತ ವನ್ನು ವಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರು. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆರು ವರ್ಷದ ಸಂಬಳ ಒಂದೂವರೆ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಬಳಸದೆ  ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ Jayachamarajendra Technical Institute ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ತಯಾರು  ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ All India Manufacturers Association ನಾಯಕರಾಗಿ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಫೋರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೆನ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ಸಹಾಯ ಕೋರಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ರಫ್ತು (export ) ಕಡಿಮೆ ಆಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುವುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಆಂಗ್ಲ ಸರ್ಕಾರ ದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ಹಾಕಿದ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಸರ್ಕಾರದವರು ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ HAL ಮತ್ತು Fiat ಕಂಪನಿಯ Premier Auto ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭ ವಾಯಿತು

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ  ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೧೦-೧೫ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು , ಇದರಿಂದ ಭಾರತದ ಮುಂದೆವರೆವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರಿತು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ತೊಡಗಿದರು.

ಇವರಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ

Fellowship of Institute of Civil Engineers London
೧೯೧೧ CIE ( Companion of the Order of the Indian Empire )
೧೯೧೫ Knighthood (became Sir M.Vishweshraiah)
೧೯೫೫ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತ ರತ್ನ
ಅನೇಕ ಡಾಕ್ಟ್ರೇಟ್ ಪದವಿಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಾ ಎರಡು ಮೆಟ್ರೋ ತಾಣಕ್ಕೆ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

 

 

ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರು ಜೀವಮಾನದ ಪೂರ್ತಿ ಒಂಟಿ ಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೮೮೨ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದ ರಾಮಚಂದ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಗಳ ಮಗಳು ಸರಸ್ವತಿ ಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವೂ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ೧೮೮೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಡದಿ ಶಿಶುವಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತ ದಿನವೇ ತಾಯಿ ಮಗು ತೀರಿಹೋದರು. ತಾಯಿಯ ಬಲವಂತದಿಂದ ಎರಡನೆ ಮದುವೆಯೂ ಆಗಿ ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಮರಣವಾಯಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದವರು ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಯನ್ನು ವಸ್ತುಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಮಂದಿರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ Vishwesharaiah Industrial and Science Museum ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

 

ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ ಎಂವಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ

ಸರ್ ಎಂವಿ ೧೯೬೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ ನೇ ತಾರೀಕು ಕೊನಯ ಉಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮಿಂದ ಅಗಲಿದರು ಆದರೆ ಅವರು ತೋರಿಸಿದ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಅಡಿಪಾಯ ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಬಾರದು

 

 

ರಾಮಮೂರ್ತಿ
ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್

Acknowledgements
Memoirs of my working life by Sir MV. 1951
ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ, Jeevana Publications By Masti Ventatesha Iyengar
Google Images

Advertisements

ಕಾಫಿಯ ಜೊತೆಗಿಷ್ಟು ಹುರಿಗಾಳು

“ತತ್ ತೇರಿ ಸೂಳೆಮಗಂದು”

 

ಕಾಫಿಯ ಜೊತೆಗಿಷ್ಟು ಹುರಿಗಾಳು; ಲಘು ಬರಹವೆನ್ನಿರಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಎನ್ನಿರಿ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಅನುಕಂಪೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಬ್ಬ ಮುಗ್ಧ ಯುವಕನ ಚಿತ್ರಣ. ಲೇಖಕ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ತಮಗೆ ತಿಳಿದ ಒಂದು ಮನೋ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ದ ಪರಿಸ್ಥಿಯನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೆಣೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೋ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಬಹುದಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗುವ  ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೆಂಟಗಾನ್ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇರುವ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುವಕ ಕುತೂಹಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇಧಿಸಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು ಅದು ಬಿ.ಬಿ.ಸಿ ವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ವೈದ್ಯರಾಗಿ ನಮ್ಮ ದಿನ ನಿತ್ಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಗಳು ನಮನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅದನ್ನು ನೆನೆಪಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೆಣೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದ ಡಾ. ಮಂದ ಗೆರೆ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯು.ಕೆ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ತಜ್ಞರು.

ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊಲಸು ಪದಗಳು ಸೇರಿರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅದರ ಬಳಕೆ ಒಂದು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣದ ಅಂಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗರು ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿಚಾರ ಕಥೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗೊಂಡಿದೆ.

ಡಾ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರು ಅನಿವಾಸಿ ಜಾಲಜಗುಲಿಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಅವರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇನೆ   (ಸಂ)

 

“ತತ್ ತೇರಿ ಸೂಳೆಮಗಂದು”
“ರೀ! ಆ ಹೆಂಗ್ಸು ಆಗಲಿಂದಾನೂ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಹತ್ರಾನೆ ಓಡಾಡ್ತಿದ್ದಾಳೆ! ನೋಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ!” ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುತಿದ್ದ ನನಗೆ ಹೇಳಿದಳು ಪತ್ನಿ. ತಿರುಗಿ ಗೇಟ್ ಹತ್ರ ಹೋದಾಗ ಕಂಡದ್ದು ಒಂದು ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಂಗಸು. ದೊಡ್ಡ ಕುಂಕುಮ, ಸಾಧಾರಣ ಸೀರೆ, ಗಾಜಿನ ಬಳೆಯಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಏನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನೋಡಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವಳ ಹಂಗೆ ಕಂಡರು. “ಯಾರಮ್ಮ? ಏನ್ಬೇಕು?” ಸ್ವಲ್ಪ ಗದರಿಸುವ ದನಿಯಲ್ಲೇ ಕೇಳಿದೆ. ” ಸಾರ್, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಹಾಯ ಆಗ್ಬೇಕಿತ್ತು”. ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಬೇಡುವವರಿಗೆ ನಾನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಏನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ? ಏನೋ? ಮೋಸದ ಜನಗಳೇ ಜಾಸ್ತಿ ಅಂತ ಕೇಳಿರುವುದರಿಂದ. ಆಕೆಯ ಮೇಲೇಕೋ, ಅಂದು ಕನಿಕರವಾಯ್ತು.” “ಲಕ್ಷ್ಮಿ! ನನ್ನ ಪರ್ಸ್ ಕೊಡು”. ಪತ್ನಿ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಪರ್ಸಿನಿಂದ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ತೆಗೆದು ಕೊಡ ಹೋದಾಗ, ” ದುಡ್ಡು ಬೇಡ ಸಾರ್, ಮಗನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿತ್ತು” ಅಂದರು ಆಕೆ. “ಓ! ಹಾಗೋ! ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಅವರು ಬೇಕಿದ್ರೆ ಅದು ಪಕ್ಕದ ಮನೆ”.

ನಾವಿರುವುದು ಕಾಲೇಜು ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ. ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದಿಂದ ಸೈಟುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಂಡಿದ್ದೀವಿ. ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದವರು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ. ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಫಸ್ಟ್ ಗ್ರೇಡ್ ಕಾಲೇಜ್ನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ. ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಾಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಸೀಟ್ ಕೊಡಿ ಅಂತ ಕೇಳ್ಕೊಂಡು ಅವರ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಂದು ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದ್ದಳು. “ಅವರಲ್ಲ ಸಾರ್, ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಾನೇ ಬೇಕಿತ್ತು.” ನಾನು ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ೬ ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನಿಂದ ಇನ್ಯಾವ ತರಹದ ಸಹಾಯ? ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯೂ ಬಂದು ಸೇರಿದಳು. ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಬಂದಾಕೆ ರಾಮ ದೇವರ ಗುಡಿಯ ಅರ್ಚಕರ ಪತ್ನಿಯಂತೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಮಗನನ್ನ ಪೊಲೀಸರು ದರೋಡೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರಂತೆ. ಅವನ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡಲು ಯಾವ ಲಾಯರೂ ಮುಂಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿಟ್ಟರು.” ಅಮ್ಮಾ ನೀವು ತಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯನ ಹತ್ರ ಬಂದಿದ್ದೀರ,” ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಲಾ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನಷ್ಟೆ, ಲಾಯರು ಅಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿ ಹೇಳಿ ಕಳಿಸಿದೆ. ಹಳೆ ಅರ್ಚಕರು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ನಂತರ ಬೇರೆ ಯುವಕ ಅರ್ಚಕರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಂದಳು ಪತ್ನಿ. “ದುಡ್ಡು ಮುಂದೆ ಇಡದಿದ್ರೆ ಯಾವ ಲಾಯರು ಮುಂದೆ ಬರ್ತಾನೆ ಅಲ್ವ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ!” ನಾನು ಲಾಯರ್ಗಿರಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಲಾಯರುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಗೊತ್ತಿತ್ತು.

ಸ್ನೇಹಿತನ ಮಗನ ಮದುವೆಗೆಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ, ಶಾಲೆಯ ಗೆಳೆಯ ರತ್ನಾಕರ. ರತ್ನಾಕರ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೈದ್ಯ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯನಾಗಿಇನ್ನೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಈ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸು ಎಷ್ಟೋ? ಲೋಕಾಭಿರೂಢಿ ಮಾತುಗಳ ನಂತರ, ” ಹೇಗಿದೆ ನಿವೃತ್ತ ಜೀವನ?” ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ನನ್ನನ್ನು ಲಾಯರು ಅನ್ಕೊಂಡು ಹುಡ್ಕೊಂಡು ಬಂದ ಹೆಂಗಸಿನ ಪ್ರಸಂಗ ಹೇಳಿದೆ. “ಮದುವೆ ರಿಸೆಪ್ಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ದಿನವೂ ಕೋಟ್ ಹಾಕದ ನಿನಗೂ ಲಾಯರ್ ಪಟ್ಟ ಕೊಟ್ಟರಲ್ಲ ಒಬ್ರು.” ಅಂತ ಹೇಳ್ದಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಕ್ಕೆವು. ಧಾರೆಯಾದ ನಂತರ ನಾನು ಊರಿಗೆ ಮರಳಿದೆ. ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಬಂದು ವಾರವಾದ್ರೂ ಆಕೆಯ ಮುಖವೇ ಯಾಕೋ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತಿತ್ತು. ” ಲಕ್ಷ್ಮಿ! ಆ ರಾಮ ದೇವರ ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಹುಡುಗನ ಕಥೆ ಏನಾಯ್ತೋ ಕೇಳೋಣ ಬಾ.” ಹಳೆ ಅರ್ಚಕರು ಗುಡಿಯ ಪಕ್ಕದ ಸಂದುನಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ ಸಿಗುವ ಹತ್ತನೇ ಮನೆಯ ಔಟ್ ಹೌಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವರೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು.

ಹಜಾರದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದರು ಅರ್ಚಕರು. ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮಾತಾಡಿದ್ದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅರ್ಚಕರ ಪತ್ನಿಯ ಅಣ್ಣ ಅವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದು ಮನೆಯ ಸಂಸಾರ ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಆತನೇ ಹುಡುಗನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಟ್ಟರು. ರಂಗ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನಂತೆ. ಓದಿನ ಮೇಲೆ ಎಂದೂ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗದಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೊಲಸು ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದನಂತೆ. ಓದೆಂದರೆ ಅಷ್ಟಕಷ್ಟೇ. ಮಾಸ್ತರೊಡನೆ ಜಗಳ. ಯಾರೊಡನೆಯೂ ಅಷ್ಟು ಸ್ನೇಹವಿಲ್ಲ.ಹಾಗಾಗಿ SSLCಯೂ ಮಾಡದೇ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಯಾವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ. ಅರ್ಚಕರು ಅವನ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಯಾವುದೊ ಜೆರಾಕ್ಸ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಅಲ್ಲೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಲಿಯುತಿದ್ದನಂತೆ. ಸೇರಿ ಇನ್ನೂ ೬ ತಿಂಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ,ಒಂದು ದಿನ ದಿಢೀರನೆ ಬಂದ ಪೊಲೀಸರು ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಯಾವುದೊ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ದರೋಡೆ ಮಾಡಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದ್ದಾನೆಂದು ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ್ದು ನಿಜವೆಂದು ಅವನೇ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನಂತೆ., ಜೈಲಿನ ವಾತಾವರಣ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೆರಡು ಸಲ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರೋಡೆಯ ಪ್ರಕರಣವಾದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಲಾಯರೂ ಈ ಕೇಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಮುಂಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಯಾರಾದರು ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಚಕರ ಪತ್ನಿ ಸರ,ಮಾಂಗಲ್ಯವನ್ನು ಮಾರಿ ಹಣ ಒದಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅಣ್ಣನವರ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಅಷ್ಟಕಷ್ಟೇ. ಅರ್ಚಕರು ಏನೋ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದೆ, “ಏನು ಹೇಳ್ತ ಇದಾರೆ?” ಕೇಳಿದೆ. “ಆ ಮನೆಹಾಳನ ವಿಚಾರ ಯಾಕೆ” ಅಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಚಕರು ಮಗನ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ರೋಸಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ” ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಹುಡಿಕಿದೆಯಮ್ಮ?” ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಕ್ಷಿದಾರರೊಬ್ಬರು ನನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದದ್ದು. “ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಬೇಸಗೆ ಶಿಬಿರದ ಬಗ್ಗೆ ಕರಪತ್ರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನುನೋಡಿದೆ. ನಾನು ದಿನವೂ ಹಾಲು ತರಲು ಹೋಗುವುದು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿಯೆ. ಇವರೇ ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಅವತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೀವು ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಿರಿ” ಅಂದರು ಅರ್ಚಕರ ಪತ್ನಿ. ಮನೆಗೆ ವಾಪಸು ಬರುವಾಗ ನಾನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಯಾವ ಮಾತನ್ನೂ ಆಡಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷಾದದಿಂದ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ನಿಜ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

“ರತ್ನಾಕರ್, ಅವತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಲಾಯರ್ ಮಾಡಿದ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಜ್ಞಾಪಕವಿದೆಯಾ? ಇಂದು ಆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ಬರ್ತೀಯ ಜೊತೆಗೆ?” ಕೇಳಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೇಕಾದವನೆಂದರೆ ರತ್ನಾಕರನೊಬ್ಬನೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಈ ಕೇಸಿನ ಬಗ್ಗೆಇದುವರೆಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದೆ. “ಅಂತೂ ರಿಟೈರ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಲಾಯರ್ಗಿರಿ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ. ಇವತ್ತು ಭಾನುವಾರವಾದ್ದರಿಂದ ನನಗೂ ವಿರಾಮ, ನಡಿ, ಹೋಗೋಣ” ಅಂದ. ” ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಹಗಲೇ ದರೋಡೆ ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡ ತಿಮಿಂಗಲಗಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹಾರಿ ಹೋಗ್ತಾವೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳೇ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳೋದು.” ಅಂದ ರತ್ನಾಕರ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲ್ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂತ ನನಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎದುರಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕೈದೋಟ, ಜೈಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ, ಖೈದಿಗಳೇ ಮಾಡಿದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಂಗಡಿ, ಖೈದಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯವರು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಮನೆಯ ಹಜಾರದಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕೊಠಡಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಖೈದಿಗಳಂತೆ ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಂಗನ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸದೇ ಅವನ ಕೋಣೆಗೆ ಒಯ್ದರು. ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿ, ಕಿಟಕಿಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆಂಪಗಾದ, ಗುಳಿಬಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕತ್ತರಿಸದೆ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ತಲೆಕೂದಲು, ಪೋಲೀಸರ ಒದೆತದಿಂದಾಗಿ ಮೈಯೆಲ್ಲ ಬಾಸುಂಡೆಗಳು, ಮೊಣಕೈ ಮೇಲೆ ರಕ್ತದ ಗೆರೆಗಳು ಕಂಡವು. ಸ್ವಂತ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕುರುಹು. ಹುಚ್ಚು ನಾಯಿ ಅಲೆದಂತೆ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಇತ್ತಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ, ಅತ್ತಲಿಂದ ಇತ್ತಲಿಗೆ ನೆಡೆದಾಡುತಿದ್ದ ರಂಗ. “ನೋಡೋ, ನಿನ್ನ ನೋಡೋಕೆ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಯಾರೋ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ!” ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ” ತತ್ ಥೇರಿ ಬೋಳಿಮಕ್ಕಳ. ಸಾರ್, ನಾನು ಅಂತ ತಪ್ಪೇನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಸಾರ್. ಬ್ಯಾಂಕನೋರು ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ ತೊಗಂಡೋರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಣ್ಣ ರೈತರನ್ನು ಪೀಡಿಸ್ತಿದ್ರಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಆಡಿಸಿದ್ರೆ ಹೇಗೆ ಅಂತ ಚಿಕ್ಕ ಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡಿದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಸೂಳೆ ಮಕ್ಳ, ತೂತ್ತೆರಿಕೆ. ಅದಾಗದೇ ಎಲ್ಲ ಸರಿ ಹೋಗ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್, ನನ್ನ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕರ್ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಾರ್. ಬೇವಾರ್ಸಿ ಮಕ್ಳ!” ಅವನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಲಸು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪೊಲೀಸರು ಇವನನ್ನು ತದಕಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಒಮ್ಮೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ, ರಂಗನ ನಡುವಳಿಕೆಯು ಕಟುಕನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ ಮೇಕೆಯ ಹತಾಶ ಕೂಗಿನಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗ, ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಗಿ, ಪೊಲೀಸ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಇದರ ಮೂಲ ರಂಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಳುಗೆಡಸುವ ಸಂಭವವಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಘೋರ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷೆ ಖಚಿತವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. “ರತ್ನಾಕರ, ನಿನ್ನ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾರಿ,” ಜೈಲಿನಿಂದ ವಾಪಸು ಬರುವಾಗ ಅಂದೆ. “ಛೆ, ಹಾಗೇಕೆ ಅಂತೀ, ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೇದಕ್ಕೆ!”

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ. ಸರಕಾರಿ ರಜೆಯಾದರೂ, ಕೆಲ ತುರ್ತಿನ ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಮೊಕ್ಕದ್ದೊಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ತಂದಿದ್ದರು. ರಂಗನದೂ ಒಂದು. “ಮಿಲಾರ್ಡ್, ರಂಗನ ಅಪರಾಧ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲ. ರಂಗ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬಲಿಪಶುವಾದ ಒಬ್ಬ ನತದೃಷ್ಟ. ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಾನು ಡಾಕ್ಟರ್ ರತ್ನಾಕರ್ ಅವರ ವರದಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ .” ರಂಗನಿಗೆ Asperger’s ಅನ್ನೋ ಖಾಯಿಲೆಯಿದೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಬೇರೆಯವರ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುವುದು ಅವನಿಗೆ ಕಷ್ಟ. ಕೆಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಮತ್ತು ನಿಪುಣತೆಯೂ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಏನೋ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ರಂಗನಿಗೆ tourett’ಸ್ ವ್ಯಾಧಿ ಕೂಡ ಇದೇ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜ ಒಪ್ಪದ ಅಶ್ಲೀಲ ಅಥವಾ ಹೊಲಸು ಮಾತುಗಳು ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನ ದುಷ್ಟ ಭಾವನೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಔಷಧವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ವರ್ತನೆಯ ತರಬೇತಿ ಕೊಟ್ಟು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗೆಂದು ಇದ್ದ ವಿವರವಾದ ವರದಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಮುಂದಿಟ್ಟೆ. “ಮಿಲಾರ್ಡ್, ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ರಂಗನದು diminished responsibility. ಮಾನವೀಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ”. ಪರಿಣಿತ ವೈದ್ಯರ ವರದಿ ನೋಡಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಅವನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದರು.

“ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ ರಂಗ? ನಿನ್ನ ಏಕೈಕ client.” ೬ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಕೇಳಿದ ರತ್ನಾಕರ. “ಒಳ್ಳೆ ತಿರುವು ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಯಾರೋ ಸರಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯವರು ಖಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ರಂಗನನ್ನೇ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಂತೆ. ಅವನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆ ಕೋಣೆ ಕೊಡಿಸಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತೆಗೆಸಿ ಕೊಟ್ಟುಈಗ ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಉಗ್ರರ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬೇಧಮಾಡಲು ಅವನ ಸಹಾಯ ಪಡೀತಿದ್ದಾರಂತೆ. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಂತೆ. ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ ಬೇಡ ಅಂತ ಮಾತು ತೊಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ. ಒಳ್ಳೆ ಹುಡುಗ. ನಿನ್ನ ತರಬೇತಿನಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಲಸು ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಾತು ಮಾತಿಗೂ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಅಂತಿರ್ತಾನೆ. ” ” ಪರವಾಗಿಲ್ಲವೇ, ಬೋಣಿ ಕೇಸಲ್ಲೆ ಲಾಟರಿ ಹೊಡದಂತೆ! ” ಅಂದ ರತ್ನಾಕರ. “ರತ್ನಾಕರ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವನ ಮೊಕ್ಕದ್ದೊಮ್ಮೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅರ್ಚಕರು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದು ಕೈ ಹಿಡಿದು “ಕಳೆದು ಹೋದ ಮಗನನ್ನು ನಂಗೆ ವಾಪಸು ತಂದು ಕೊಟ್ರಿ” ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ಅದುವೇ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ.”

ಪ್ರಿಯ ಓದುಗರೇ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕಣ್ಣುಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆಂದು ಬಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗೆ tourett ಖಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿದಾಗ, ಈ ಕಥೆ ಬರೆಯುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಬಂತು.  ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಹೀರುತ್ತಾ ಈ ಹರಟೆಯ ಹುರುಗಾಳನ್ನು ಸವಿಯಿರಿ. ಅಪರೂಪದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮದೇನಾದರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೆ ಬರೆಯಿರಿ. ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.
ಮಂದಗೆರೆ ವಿಶ್ವನಾಥ್