ರಹಸ್ಯಗಳ ಗೂಡು ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ -ಭಾಗ 1 

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಯು.ಕೆ ಅಥವಾ ಯುನೈಟೆಡ್  ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅದರ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ರಾಜ ಮನೆತನಗಳ ಒಕ್ಕೊಟ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೀತನ್, ಜಾರ್ಜಿಯನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಕಾಲ ಘಟ್ಟಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು. ಅಂದು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಮುನ್ನಡೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ  ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಯ ಕೃತ್ಯವಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕುದುರಿ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಶ್ರೀಮಂತರಾದರು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಇರುವವರ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದವರ ನಡುವೆ  ಕಂದರಗಳು ಮೂಡಿತು. ರಾಜರು, ಸಾಮಂತರು, ಶ್ರೀಮಂತರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ವೈಭವದ ಬದುಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ, ಅದೇ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭುಗಳ  ಸೇವೆಗೈಯುತ್ತ ಕೆಳಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಸಮತೆ ಇದ್ದು ಜನ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು.  ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅದು ಈ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆಗಳ ಹೂದೋಟದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು, ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಹಳೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ ನೂತನವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಣ ನೂರಾರು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹಾಸು, ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಮರಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಸಂದರ ಅಲಂಕೃತ ಹೂದೋಟಗಳು, ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ನವಿಲುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಈ ಅರಮನೆಗಳು ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಬೇಕಾದ ಹಣ, ಜನಬಲ ಇವುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾದವು. ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳನ್ನು  ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಇಪ್ಪತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊರಗಿರುವ ಸಂಘಟನೆಗಳಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೋಟಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕದವಾದ ಆಯೋಜನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ನೂರಾರು ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳು ಯು.ಕೆ.ಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ಈಗ ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ತಾಣವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ತಾಣವಾದ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಕುರಿತು ಡಾ.ದೇಸಾಯಿಯವರು ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದು ಓದುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಾಲಿನ ಇತಿಹಾಸ, ಮಾಹಿತಿ, ಮತ್ತು ಹೂದೋಟದ ಸುಂದರ ವರ್ಣನೆ ಇವೆ. ಈ ಲೇಖನ ಎರಡು ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎರಡನೇ ಕಂತನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
       -ಸಂಪಾದಕ 

ರಹಸ್ಯಗಳ ಗೂಡು ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ -ಭಾಗ 1 – ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಈ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಇದೆ

 ನಾನು ಹೇಳ ಹೊರಟಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಯಾರ್ಕ್ ಶೈರಿನಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮೂರಾದ ಡೋಂಕಾಸ್ಟರ್ ದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಕಂಟ್ರಿ ಹೋಂ (Country Home)  ಅಥವಾ ‘ಜಮೀನುದಾರರ ಮನೆ’.  ಆ ಅಕರ್ಷಕ ಮನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ  ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ (ಎಸ್ಟೇಟ್) ನಮ್ಮೂರಿನ ಗುಟ್ಟು. Doncaster’s best kept secret ಎಂದು ಕೆಲವರೆಂದರೆ, ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋನ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ ’ಗರ್ ಫಿರ್ದೌಸ್ ಬರ್- ರುಯೇ-ಜಮೀ -ಅಸ್ತ್; ಹಮೀ ಅಸ್ತೋ, ಹಮೀ ಅಸ್ತೋ ಹಮೀ ಅಸ್ತ್’ ಅಂತ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅದು ”ಭೂಲೋಕದ ಸ್ವರ್ಗ” ಎಂದು ಫೇಸ್ ಬುಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಶೆ ಮಾಡಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಆ ವರ್ಣನೆ ಜಹಾಂಗೀರ ಕಂಡ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಅಂತ ಕೆಲವರ ವಾದ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನಂತೆ ಎಂಟು ಸಲ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಬಂದು ನೋಡುವಂಥ ಸ್ಥಳ ಅದು. ನಾನಂತೂ ಹಲವಾರು ಸಲ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ’ನಮ್ಮೂರ ರತ್ನ’ಕ್ಕೆ. ಮೇ ತಿಂಗಳ ಹೂಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಹೂಗಳ ಲೆಬರ್ನಂ ಕಮಾನಿನ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತು ನೋಡಿದಾಗ ಆ ಹಳದಿ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡ  ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಆ ದೃಶ್ಯವೊಂದೇ ಸಾಕು ನೀವು ತೆತ್ತ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪೌಂಡುಗಳ ಪ್ರವೇಶ ದರ ವಸೂಲಾಗಲು! ಬನ್ನಿ, ಈಗ ಈ ಮಹಲಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅರಿಯೋಣ.

ಈ ಮನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎಕರೆಗಳ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಧ್ಯದ ’ಹಾಲ್’ (ಇಲ್ಲಿ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಭವ್ಯ ಮನೆಗೆ ’ಹಾಲ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ)  ಸ್ವಿಸ್ಸರ್ಲೆಂಡಿನ ಜೆನೀವಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಆಗಿದ್ದ ಪೀಟರ್ ಥೆಲುಸ್ಸನ್ ಎನ್ನುವವನ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು 1790 ರಲ್ಲಿ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಲಿಯಾನ್ ದಿಂದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫ್ರೆಂಚರ ಮತಾಂಧತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಹ್ಯೂಗೆನೋ (Hugenot) ಎನ್ನುವ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತದ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಆತನ ಕುಟುಂಬ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದರು. ಆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಾ. ತಾನು ಗಳಿಸಿದ ಸೊತ್ತು ತನ್ನ ತರುವಾಯ ತನ್ನ ವಂಶಜರಿಂದ ಜಾರಿಹೋಗದಿರಲೆಂದು ಆತ ಚತುರತೆಯಿಂದ ಬರೆದ ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ಉಯಿಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಆತನ ಮೊಮ್ಮಗ ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಥೆಲುಸ್ಸನ್ ಅದರ ವಾರಸುದಾರನಾದ. ಹಳೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿಸಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಈಗ ನಾವು ನೋಡುವ ಮನೆ ಮತ್ತು  ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ತೋಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತಸ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಅದು ಶ್ರೀಮಂತರ ಆಡುಂಬೊಲವಾಯಿತು. ಆ ನಂತರ ತಲೆತಲಾಂತರವಾಗಿ ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ಸೊತ್ತು ಆ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವು. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಗಲದೆ ಅದರ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಾನೊಬ್ಬಳೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಮಾಲಕಿ ಸಿಲ್ವಿಯಾ 1988 ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ಭವ್ಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮಹಲು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಪಾಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಸೋರುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರು ಮತ್ತು ಧೂಳಿನಿಂದಾವೃತವಾದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮಹೋಗನಿ ಪೀಠೋಪಕರಣ, ಸಜ್ಜು-ಸರಂಜಾಮುಗಳು ಬಿಕೋ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವಳ ಮಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ (English Heritage) ಎನ್ನುವ ಚ್ಯಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೋವಿಡ್ ನಂತರದ ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಜನ ಸಂದಣಿ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ನವನವೋನ್ಮೇಷಶಾಲಿನಿ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್

ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಸಲ ಭೆಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.  15 ಏಕರೆ ಗಾರ್ಡನ್ ವಿವಿಧ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನವವವಧುವಿನಂತೆ ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿಯ landscaped gardens ಕಾರಣ. ಭೂಮಿಯ ಏರಿಳಿತಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೂವಿನ ತೋಟಗಳು, ಹೂವಿನ ಬಳ್ಳಿಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕಮಾನುಗಳು, ಉದ್ದನ್ನ ಗುಲಾಬಿಗಳ ಬಳ್ಳಿಮನೆ (pergola), ಧನುರ್ ವಿದ್ಯೆ (archery)ಗಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಹೌಸ್, ಹಸಿರು ಮಲ್ಮಲ್ ನಂತೆ ’ಕ್ರೋಕೆ’ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನ, ಬೇಲಿಗುಂಟ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಯುವತಿಯರ ಬಿಳಿ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು; ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದು ತರಹದ ’ರಾಜವೈಭವವನ್ನು’’ ಸಾರುತ್ತವೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ  ಒಂದೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ತೋಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾಬಿನ್ ಆಗಸ್ಟಸ್ ಥೆಲುಸ್ಸನ್ ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಮೂರಂತಸ್ತಿನ ’ಹಾಲ್’ ಅಂದರೆ ಮಹಲನ್ನು ಮ್ಯಾಗ್ನೀಸಿಯನ್ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ತೋಟ. ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಲೆಬರ್ನಮ್ (ಕುಕ್ಕೆ) ಹೂ ಮರದ ಕಮಾನಿನ ತೋರಣದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಹೂಗಳು ಜೋತು ಬಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ತುಂಬ ನೋಡ ಬಹುದು. ವಸಂತಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ರಚಿಸಿದ ಪಾತಿಗಳ ತುಂಬ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು. ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಕಂಟಿ ಫರ್ನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗ್ರೋಟೋ (grotto). ಕೆಲವರಿಗೆ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಬೀರುವ ಗುಲಾಬಿಗಳ ಛಾವಣಿಯಡಿ ನಡೆದಾಡಲು ಬಲು ಖುಶಿ. ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪುಟ್ಟ ಸಮ್ಮರ್ ಹೌಸ್ ದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತೋಟ ಮತ್ತು ಮಹಲಿನ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಾಲ್

ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ಒಬ್ಬ ಸಿರಿವಂತ ”ಜಮೀನ್ದಾರಿ’’ ಮನೆತನದ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ ಇಂಥದೊಂದು ಭವ್ಯ ಮನೆಯಯೊಳಗೆ ಕಾಲಿಡಬೇಕು. ಅದು ಸಣ್ಣದೊಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಹಸಿರುಟೊಂಗೆಗಳನ್ನು ಕೈಚಾಚಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 350 ವಸಂತಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಲೆಬನೀಸ್ ಸಿಡಾರ್ ಜಾತಿಯ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಅದರದ್ವಾರದಲ್ಲಿ. ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ ಡ್ರೈವ್ ಮೇಲೆ  ಕುದುರೆಗಳ ಸಾರೋಟಿನಲ್ಲಿ ಆರೂಢನಾಗಿ ಬಂದ ’ಸಾಹೇಬ’ನನ್ನು ಪೋರ್ಟಿಕೋದಲ್ಲಿ  ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಮನೆಯಾಳು (footman). ಘನವಾದ ಮಹೋಗನಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ಒಳಗೆ ಹೋದವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ’ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇಟಲಿಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಣ್ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಪಿಯಟ್ರೋ ಮ್ಯಾಗ್ನಿ ಕೊರೆದ ”ಉಯ್ಯಾಲೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಕುವರಿ” ಯ ಶಿಲ್ಪ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ. ಅದರಾಚೆಗೆ ಮೇಲ್ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಳಮನೆಯ ಕೋಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಸ್ಕಾಗ್ಲಿಯೊ ಎನ್ನುವ ಇಮಿಟೇಷನ್ ಮಾರ್ಬಲ್ ’ಶಿಲಾ” ಸ್ತಂಭಗಳು; ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೆತ್ತನೆಯ ರತ್ನಗಂಬಳಿ, ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು; 400ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚಿನ ಮರದ ಫರ್ನಿಚರ್ಗಳು ’ಮಹೋಗನಿ ಗಾನ’ದ ನಿಟ್ಟುಸಿರನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ (ಮುಂದಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ). ಅದೇ ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್, ಕುರ್ಚಿ, ಊಟದ ಮನೆಯ ಪೀಠಗಳು, ದಿವಾನ ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಓಟೋಮನ್ ಆಸನಗಳು, ಅವಕ್ಕೆ ’ಚಿನ್ಜ್’ ಹೊದಿಕೆಗಳು; ಗೋಡೆಯಮೇಲಿನ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಚಿತ್ರಗಳು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾಲಕರ ರೇಸ್ ಕುದುರೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ ರೂಮಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ; ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಗಳು; ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾರಿತೋಷಕಗಳು (Trophies) ವಿವಿಧ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿವೆ.  ಈ ಮನೆ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ “Upstairs and Downstairs Life Style” ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಸಹ. ಮೇಲ್ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಾಸ. ಅಂದರೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಸೇವಕರು. ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ(basement) ವಿಶಾಲವಾದ ಕಿಚನ್. ಅದರಾಚೆಗೆ ಸೇವಕ ಸೇವಕಿಯರ ವಾಸಸ್ಥಳ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಗಳು. 1990ರಲ್ಲಿ  ಇದನ್ನು ಕೊಂಡು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೋರುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರುಗಳಿಗೆ ಆವಶ್ಯಕ ದುರಸ್ತಿ-ರಿಪೇರು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಮಾಲಕರು ಬಿಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಮನೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ವಾಲ್ ಪೇಪರುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಿದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಾಲಿಶಿನಿಂದ ಮಿರಿ ಮಿರಿ ಮಿಂಚುವ ಮಹೋಗನಿ ಬಾಗಿಲು ಟೇಬಲ್ಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದ ವರ್ಷವಷ್ಟೇ ತಂದು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ಭ್ರಮೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಮೋಡಿಮಾಡಿದ ರಾತ್ರಿಯ ತೋಟ (Enchanted Garden)

ಇದು ಬ್ರಾಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ತೋಟದ ಶರದೃತುವಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಎರಡು ವಾರ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೋಟದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬುಗಳಿಂದ  ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ! ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಲ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಆ ತೋಟದ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಇಂದ್ರನ ನಂದನವನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆ ನೋಟವನ್ನು ಸವಿಯಲು ಮೊದಲೇ ಸ್ಪೆಶಲ್ ತಿಕೀಟು ಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ sold out ಆಗುವ ಸಾದ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಈಗ ಕೋವಿಡ್ನಿಂದಾಗಿ  ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಂತು ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲೆಂದು ಆಶಿಸುವೆ.

Animal Cemetery (with painting of Coup in inset)

ಮುದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಬ್ರಸ್ತಾನ (Animal cemetery)

ಬ್ರಿಟಿಶರಿಗೆ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ (pets) ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಗೋರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ 300ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೂತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಂಗ್ಲ ಕವಿ ಬೈರನ್ ತನ್ನ ಮುದ್ದು ನಾಯಿ ಬೋಟ್ಸ್ ವೇನಿಗೆ ಸಂಗಮರವರಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಬ್ರಾಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮುದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ತೋಟದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಶಲ್ ಕಬ್ರಸ್ತಾನವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಕೂಪ್’ ಎನ್ನುವ ನಾಯಿಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಪಾಲಿ ಎನ್ನುವ ಗಿಣಿಯ ವರೆಗೆ ಸಾಲಾಗಿ ಮಣ್ಣುಮಾಡಿದ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗೋರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೂಪ್ ನ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಸಹ ’ಹಾಲ್’ ನ ಮೊದಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.  

 ಅವನತಿಯತ್ತ ಸರಿದ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ವರ್ತ್

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನವರು 1990ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ’ರಾಜವೈಭವ’ದಿಂದ ಮೆರೆದ ಈ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬರಬರುತ್ತ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನತಿಯತ್ತ ಸರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಥೆಲ್ಲುಸನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸೇವಕರು, ಅಡಿಗೆಯವರು, ಆಳುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಆತನೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಅದ್ದೂರಿ ಪಾರ್ಟಿಗೆಂದು ಬಂದ ಅಂತಸ್ತಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಈತನ ಆತಿಥ್ಯ ಮನೆಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕರ ನಡತೆಯಲ್ಲೂ  ಆಢ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಕುಕ್ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಆಕೆಯೇ ಹಿಂದೆಯೇ ಆ ಜಾಯಿಂಟು ರವಾನಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು! ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ’ಸಾಹೇಬನ’ ಅಬ್ಬರ, ಬೈಗುಳ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಎಸ್ಟೇಟಿನ ಆಮದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಮಾಲಕರ ಸ್ವಾಮಿತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಆಮದು ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ತೆತ್ತಬೇಕಾದ ಮರಣ ಸುಂಕ (ಡೆತ್ ಡ್ಯೂಟಿ) ಇಂಥ ಎಲ್ಲ ”ಕಂಟ್ರಿ ಜೆಂಟ್ಸ್” ಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳು ಸೋರಿ ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸದ ವೆಚ್ಚ ದುಬಾರಿಯಾಯಿತು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮನೆಯಯನ್ನು ಕಾಯಿಸುವ ಬದಲು ವಾಸದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಬೆಚ್ಚಗಿಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಬಂತು. ಕೊನೆಯ ಮಾಲಕಿ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಗ್ರಾಂಟ್-ಡಾಲ್ಟನ್ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಪಾಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಭವ್ಯ ದಿವಾನಖಾನೆ

ಈಗ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ನಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇಸಿಗೆಯ ಪ್ರತಿ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಎರಡೂವರೆಗೆ  ಚಹ ಸೇವಿಸುತ್ತ ಕೇಕ್ ತಿನ್ನುವದು ಈಗ ಕಂಡುಬರುವ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಇದೇನಾ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋವಿನ ಕನಸಿನ ’ಹಮೀ ಅಸ್ತ, ಹಮೀ ಅಸ್ತ, ಹಮೀ ಅಸ್ತ್? 

ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಫೋಟೋಗಳು: ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ 

ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ‘ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ’ ಎಂಬ ಲೇಖನ  ಮತ್ತು ‘ಸ್ತಬ್ಧ’ ಎಂಬ ಕವನ ವಿಷಾದ  ಮತ್ತು ಕರಾಳ ವಿಷಯವಾದರೂ ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಚಾರ. ಕಷ್ಟಗಳ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ನಿಭಾಯಿಸಿ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿನ ಹಲವಾರು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ  ಹೊಂದಾಣಿಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ದಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಈ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಹೆಣಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕದಲ್ಲಿ  ಅವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಎಷ್ಟೋ ವೇಳೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆ ಇದದ್ದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬರಿ ದೊಡ್ಡವರ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು.  ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆ ತೀವ್ರ ವಾಗುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದು ಆಂತರಿಕ ಆವೇಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೆರವು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಈ ಹಠಾತ್ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಒಂದು ತೀವ್ರ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಕ್ಷಣವಾದರೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಖಿನ್ನರಾದವರು ಈ ಪಲಾಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಶೋಚನೀಯ. ಚಲನಶೀಲವಾದ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗಂಟೆಗೂ, ದಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಬದುಕಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅನೇಕ ಆಶಾದಾಯಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೆಲವರು ದುಡುಕಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಎಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದರೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅರಿವು ಮೂಡಿಸದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಲದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಒದಗಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ‘ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಮೋಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿದೆ’ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ.  ಭರವಸೆ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನ ಬುನಾದಿ.

ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ ಒಬ್ಬ ಅನುಕಂಪೆ ಉಳ್ಳ ವೈದ್ಯರಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಸತ್ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಲಂಡನ್ನಿನ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ವಿಹಾರಕ್ಕೆಂದು ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೇ "ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು "ಸ್ತಬ್ಧ" ಎಂಬ ಕವನ
     -ಸಂಪಾದಕ 


************************
ಎಲ್ಲಾ ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ – ಡಾ ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್
ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ 
ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ 

ದ ಲಾಸ್ಟ್  ಫೋಟೋ. ಇದೊಂದು ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಯಾವುದೊ ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಥೆಮ್ಸ್ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾದಚಾರಿಗಳ, ಟೂರಿಸ್ಟರ ಆರಾಮ ನಡುಗೆಗೆಂದು ಹಾಸಿರುವ ಕಲ್ನೆಲದ ಮೇಲೆ. ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಾಣುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ನಗು ಮುಖಗಳ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳನ್ನ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬರು ನಡೆಯುವಷ್ಟು ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟು ಆಚೆಗೊಂದು ಈಚೆಗೊಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಹತ್ತಿರ ಹೋದಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗೋದು ಇವು ಆ ನಗು ತುಂಬಿದ ಮುಖಗಳ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಎನ್ನೋ ವಿಷಾದದ ವಿಚಾರ. 

ನಗೆ ಮುಖದ, ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವ, ಇಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆಯವರು, ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಇರುವ, ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸೈಜಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು (portrait), ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಿರು ಪರಿಚಯ ಓದಲು ಬೇಕಾದ QR Code.  ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮೆ ಜೀವ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳವು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದು  ಲಂಡನ್ನಿನ CALM (Campaign Against Living Miserably) ಸಂಸ್ಥೆ; ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುಮಾರು ೨೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ರಿಸ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 

ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಅದೇ ಇದೇ ಕಾರಣ ಅಂತಿಲ್ಲ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣುವಂತ ಖಾಯಿಲೆ, ತೊಂದರೆ ಇರಬೇಕಂತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮತ್ಯಾವುದೋ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುಬೇಕಂತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಾವನ್ನ ತಡೆಯುವದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ, ಆ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬದುಕಿನತ್ತ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಶೇ. ೯೦ ಜನ ಮತ್ತೆ ಆ ಕಡೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕಾರಣ ಸಾಕಲ್ಲವೇ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ, ಕ್ಷಣಗಳ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳೇನಾದರೂ ಬಂದರೆ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲು? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವದೇ CALM ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದುದ್ದೇಶ. 

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಂತಹ ಸಣ್ಣ ದೇಶದಲ್ಲೇ ವಾರಕ್ಕೆ ೧೨೫ ಜನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಅಂಕಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೮೦೦೦೦೦ ಜನ ಹೀಗೆ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಯುವ ಜೀವಗಳ ಖಾಲಿಯಾಗುವದು ಇದರಿಂದಲೇ. ಗಂಡಸರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಂಗಸರಿಗಿಂತ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಮಾನಸಿಕ ಖಾಯಿಲೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಸ್ಕ್, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ತಡೆಯಲಾಗದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನ ಜೀವ ಕಳೆಯುವಷ್ಟು ಬಲಹೀನ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. 

ಆ ದುರ್ಬಲ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಒಲೆ, ಕತ್ತಿ, ಚಾಕು; ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಔಷಧಿ; ಇಲಿ ಪಾಷಾಣ; ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಮಾತ್ರೆಗಳು; ಸೀರೆ, ಪಂಚೆ; ಕೆರೆ, ಬಾವಿ, ನದಿ, ಸಮುದ್ರ; ರಸ್ತೆಯ ಬಸ್ಸು, ರೈಲಿನ ಪಟ್ಟಿ. . . ಯಾವುದೋ ಒಂದರ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಹೊರಡುತ್ತದೆ ಮನಸು. ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದ ಆ ಮನಸು, ದೇಹಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು, ಆವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ಮನೆಯವರಿಗೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನ ತುಂಬುವದು ಕಷ್ಟ.  

ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುವಾಗ ಹೊಟ್ಟೆ ಕಿವುಚಿ, ಮುಖ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣೀರು ಧುಮುಕುವಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಉತ್ಪಾತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿರುವ ಅಪರಿಚಿತರ ಚಿತ್ರಗಳಡಿಯ ನೋವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮರೆಯಾದವರ ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮನಸ್ಸನ್ನ ಒದ್ದೆ ಮಾಡಿತು. ಪರಿಚಿತರ ಮನೆಯ ಆ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಹುಡುಗಿ - ಹುಷಾರಿಲ್ಲವೆಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಹೆಡ್ ಮಿಸ್ ಎರ್ರಾಬಿರ್ರಿ ಬೈದರೆಂದು ನೊಂದು ಮಾರನೇ ದಿನ ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಮೇಲಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ... . ಎಷ್ಟು ನೊಂದಿರಬೇಕು ಆ ಚಿಕ್ಕ ಮನಸು. ಹೆಡ್ಮಿಸ್ಸಿಗೆ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ, ಆ ಮನೆಗಿದ್ದದ್ದು ಅವಳೊಬ್ಬಳೇ. ಸ್ವಲ್ಪ ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾವದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ, ಸಾಂತ್ವನವಿದ್ದಿದ್ದರೆ?. . . ಖಂಡಿತ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಳು ಆ ಹುಡುಗಿ. . .

ಒತ್ತಡ, ಸ್ಟ್ರೆಸ್, ಬುಲ್ಯಿಂಗ್, ಬಡತನ, ಸಾಲ, ಅತಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸೋಲು, ಗುಣವಾಗದ ಖಾಯಿಲೆ. . . ಹೀಗೆ ಕಾರಣ ನೂರಾರು. ಇಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಮಾತು, ಹಾವಭಾವ, ಬಟ್ಟೆ, ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ, ಮನೆಯವರಾಗಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಲಿ, ಕೇಳುವ ಕಿವಿ ಕೊಟ್ಟು, ಮಾತಾಡಲು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟು, ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಂತರೆ ಸಣ್ಣದರಲ್ಲಿಯೇ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನ ಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಬರುವವರಿಗೂ, ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡಲಾಗದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ, ಒತ್ತಡ ಇವೆಲ್ಲ ಮನಸಿನ ಒಳಗೇ ಕುದ್ದು ಕುದ್ದು ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳೋದು. ಉರಿ ಹತ್ತುವ ಮುನ್ನವೇ ಆರಿಸಬೇಕು. ಯಾರಾದರೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಿಸಿದರೆ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸಿದರೆ, ಮುಟ್ಟಿ ಮಾತಾಡಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಅಳುವಿನಂತೆ ಬೆಳೆದವರ ಅಳು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮಕ್ಕಳೇ. ಆಗಾಗ ಅಮ್ಮನ, ಅಪ್ಪನ, ಅಣ್ಣನ, ಅಕ್ಕನ, ಗೆಳೆಯರ ಮಡಿಲಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಮನೆ ಬೇಕು ಆರಡಿಯ, ಅರವತ್ತು ದಾಟಿದ ದೇಹಗಳಿಗೂ. . 

ಮನೆಯವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರೂ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದರೆ, ಒಂದಷ್ಟು ಜೀವಗಳನ್ನ ಉಳಿಸಬಹುದು. ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಚಟಪಟನೇ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಲ್ಲ ಏನೂ ಮಾತಾಡದೆ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಹಲೋ ಎಂದು ಮಾತಾಡಿಸಿದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗಬಹುದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಿ ರೈಲಿನಡಿಯ ಬದಲು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿನ ರೈಲಿನೊಳಗೆ ಓಡಲು. ಆ ಎಚ್ಚರದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರೊಂದು ಜೀವದ ಬಗ್ಗೆ ತುಡಿತ, ಆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ಪಂದನೆ, ಮೊಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೇ ನಾವು ಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಮುಳುಗಿರುವ ಈ 'ಬ್ಯುಸಿ-ಬ್ಯುಸಿ' ಟೈಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಧರ್ಭಕ್ಕೆ ಮಿಡಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭ ಅಪಾರ. 

ಅಂತಹ ಒಂದು ಘಟನೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೆ, ಬೆಳಗಿನ ವಾಕಿಂಗಿಗೆ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಆಚೆಗಿಷ್ಟು ಈಚೆಗಿಷ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓಡಿ ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ತುಸು ಹತ್ತಿರ ನಡೆದಾಗ, ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಬೆಳೆಸಿ ನನ್ನತ್ತ ಓಡಿ ಪಕ್ಕ ನಿಂತು, ಆತಂಕ ತುಂಬಿದ ಏದುಸಿರಿನಲ್ಲಿ, "ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅವನು, ಚಪ್ಪಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು, ನದಿಯ ಅಂಚಿನ ಬೇಲಿಗೆ ಅಂಟುಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲಾಡಿಲ್ಲ ". ನದಿಯತ್ತ ನೋಡಿದರೆ, ಯುವಕನೊಬ್ಬ ತಟಸ್ಥನಾಗಿ ನದಿಯ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಇತ್ತು. ಏನೂ ವಿಶೇಷ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು: "ನಾನು ಹೆಂಗಸು, ನಿಮ್ಮಂತ ಗಂಡಸರು ಬರುವದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತಾಡಿಸಿ, ನನಗೇನೋ ಆತಂಕ"* ಎಂದು ನಾನು ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುವದರೊಳಗೆ, ನನ್ನಿಂದ ದೂರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮ ಓಡಿದರು. ನಾನು ನಿಂತೆ. 

ನದಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿ ಅವನನ್ನ ನೋಡಿದೆ. ಹಾಗೇ ನಿಂತಿದ್ದ. ನಾನೂ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ ಕಾಣುವಂತೆ ದಡದ ಬೇಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನಿಂತೆ. ಅವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ. ಮುಖದ ಭಾವ ಶಾಂತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಮೋಡದ ಮರೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅವನ ಮುಖವನ್ನ ಹೊಳೆಸಿತ್ತು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ್ನೂ  ಅಪರಿಚಿತೆಯೊಬ್ಬಳು ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ, ನಾನೂ ಸೂರ್ಯನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ನಿಂತೆ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೋಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸೂರ್ಯನ ತೀಕ್ಷ್ಣಬೆಳಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚಿ, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಸೀನೊಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹಾರಿತು. ಆ ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಅವನು ಕಣ್ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದ. ಅವನ ತನ್ಮಯತೆ ಭಂಗ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರೀ ಎಂದೆ. ಅವನು, "ಬ್ಲೆಸ್ ಯೂ"" ಎಂದ. ಇದೇ ಅವಕಾಶವೆಂಬಂತೆ, ಒಂದೆರಡು ಮಾತಾಡಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕವಿಳಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ನಡುಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. 

ಮೇಲಿನ ಘಟನೆ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದ, ಏನೂ ಆಗದ ಸಂಗತಿಯಾದರೂ, ನನಗೊಂದು ಪಾಠ ಕಲಿಸಿತು. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಿನ ವಿಚಾರಗಳ, ಜನರನ್ನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರ ಜೀವವನ್ನಾದರೂ ಉಳಿಸಬಹುದೇನೋ ಅಂತ. ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನ , ಮನೆಯವರಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೊಯ್ದರೆ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮನಸಿನ ಎಳೆಗಳನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲೋ, ಉಡುಗೆಯಲ್ಲೋ, ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೋ ಕಾಣುತ್ತ, ಪರಿಹಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನ ಕಳಿಸುವಂತಾದರೆ , ಕೊನೆಯ ಫೋಟೋಗಳ ಕ್ಷಣಗಳು ಬರುವದು ತುಂಬು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಯತ್ನ, CALM ಸಂಸ್ಥೆಯದ್ದು. ಅದು ಎಲ್ಲರದ್ದೂ ಆಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಸದಾಶೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ, The Last Photo. 


ಟಿಪ್ಪಣಿ ೧: 
(*ಆಕೆ, 'ನಾನು ಹೆಂಗಸು. . .' ಎಂದು ಸಬೂಬು ಹೇಳಿದ್ದು ಯಾಕಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆಗಾಗ ಈಗಲೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಶ, ಗಂಡಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೆಂಗಸರು ಸಮಾಧಾನ ಹುಡುಕಿದ್ದು ಸಾಕು, ಈಗ ಗಂಡಸರೇ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಆಲೋಚನೆಯಿರಬಹುದೇ? ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಆ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ, ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿಯ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಹಿಳೆ (ತೆರೇಸಾ ಮೇ) ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿನ ಮುಖ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಆಫೀಸರೂ ಮಹಿಳೆ (ಕ್ರೆಸಿಡಾ ಡಿಕ್))

---------------
The Last Photo ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಕವನ:
ಸ್ತಬ್ಧ

ಮನ ಸಂಗಮ, ಮನ ಜಂಗಮ
ಗುರುವಿಲ್ಲದ ಗುಡಿಯ ಘಂಟೆಗಳು
ಹೊಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ

ಮುಗಿಲಾಳದ ಗುಡುಗುಗಳು
ಕೇಳಿಸದಷ್ಟು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ
ತಂಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ ಕಿವಿಗಳು

ಎಷ್ಟೇ ಮಳೆ ಸುರಿದರೂ
ತೋಯುವುದಿಲ್ಲ ಕೆಲವು ಬಯಲುಗಳು!

ಮುನ್ನೀರಿನ ಅಲೆಅಲೆಯ ಮೇಲೆ
ಹರಿದ ಕನಸುಗಳು ತೇಲಿವೆ
ಕಮಲವರಳಿದ ಕೆಸರಿನಡಿಯ
ಮೀನಿನ ಉಸಿರೆಲ್ಲ ಕರಗಿವೆ 

ಕಳೆ ಕೀಳುವ ಹನಿಗಳಿಗೆ
ಹೂವೊಂದು ಬಾಡಿ ಕರಟಿದೆ
ನೋವೆಳೆಯುವ ಹುಡಿಗಳಿಗೆ
ನುಡಿಯೊಂದು ಮೌನವಾಗಿದೆ

ಕಿಟಕಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಬೀಗ
ಪುಸ್ತಕ ತುಂಬಿದ ಪಾಠೀಚೀಲ,
ಪಾಲೀಶು ಮಾಡಿದ ಶೂ
ಕಾಯುತ್ತಿವೆ ತನ್ನೊಡೆಯರಿಗೆ

ಮೂಲೆ ಕೋಣೆಯ ಸೀಲಿಂಗಿಗಂಟಿದ
ಫ್ಯಾನೊಂದು ತಿರುತಿರುಗಿ ಮತ್ತದೇ
ಕಥೆ ಹೇಳುತಿದೆ:

ಜೋಲಿ ತೂಗುವ ಸೀರೆಯ ತುಣುಕೊಂದು
ಧೂಳಿನಡಿಯಲಿ ಮಲಗಿದೆ
ಅಂಗಳದಲಿ ಹಸಿದ ಕೂಸೊಂದು
ಅಮ್ಮನ ಮೊಲೆ ಬೇಕೆಂದು ಕೂಗಿ ಅಳುತಿದೆ.

ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್
೨೪.೦೬.೨೦೨೨