ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ

ನಲುಮೆಯ ಓದುಗರೇ ನಮಸ್ಕಾರ!
  
‘ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯ ಅರಳಿ ಘಮಘಮಿಸುವ ಹೂವಾದದ್ದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯುನ್ನತಿಯ,ಶಿಖರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ದು ಮೂರುಸಲ. ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಆದಿಕವಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ತಪೋಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ;  ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಕವಿಕುಲಗುರು ಕಾಳಿದಾಸನ ಕಲಾಜಾಲದಲ್ಲಿ; ನಂತರ ಗುರುದೇವ ರವೀಂದ್ರರ ಗೀತಾಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ’. ಇದು ನಾನು ನನ್ನ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಭಾಷಣದ ಸಾಲುಗಳು. ಬಹುಶ: ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕರ ಪುಸ್ತಕದ ಸಾಲುಗಳಿರಬಹುದು ಇವು.(ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ) ಒಂದಕ್ಷರ ಆಚೀಚೆಯಾಗದಂತೆ ಇನ್ನೂ ನೆನಪಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಅಚ್ಚರಿ. ನುಡಿದು ಬೇಸತ್ತಾಗ ದುಡಿದುಡಿದು ಸತ್ತಾಗ ಜನಕ ಹಿಗ್ಗಿನ ಹಾಡು ನೀಡಿದ, ಭಾರತ ಭಾಗ್ಯವಿಧಾತನ ಜಯಗಾಥೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಜನ್ಮದಿನ ಇದೇ ಮೇ ಏಳರಂದು. ಆ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಕ್ಕೊಂದು ಭಾವನಮನ. 

‘ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಎನ್ನದಿರಯ್ಯ. ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಎಂದೆಣಿಸಯ್ಯ’ ಎಂಬ ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ ದ ತತ್ವ ಸಾರಿದ ಮಹಾನ್ ಶರಣ ಬಸವಣ್ಣ ಜನಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆಯಂದು..ಬಾಳಿದ್ದು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕಲಂಕವಿರದ ಅಕ್ಷಯ ಬದುಕನ್ನು..ನೀಡಿದ್ದು ಬಾಳು ಹಸನಾಗಿಸುವ,ದಿವಿನಾಗಿಸುವ ವಚನಗಳ ಅಕ್ಷಯ ನಿಧಿಯನ್ನು. ಅಂಥ ಶರಣನಿಗೆ ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು. 

ಬಸವೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಅವನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ, ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಪಚಾರವಾಗದಂತೆ  ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯರು ‘ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೊಂದು ಕಥೆ’ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ. ಆಸಕ್ತರು ಖಂಡಿತ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅವಲೋಕಿಸಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನಷ್ಟು ನಾವು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡರೆ ಜಗವೇ ಹಸನಾದೀತು ಅಲ್ಲವೇ? ‘ಲೋಕದ ಡೊಂಕ ನೀವೇಕೆ ತಿದ್ದುವಿರಿ?’ ವಚನ ಗಾಯನ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ ಅವರಿಂದ.

ಕೋವಿಡ್ ನಂಥ ಕಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದು ,ಪೋಷಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಟೀಮಿನಲ್ಲಿ ಶಾಮೀಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವದಿಂದ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ ಅವರು. ಅದ್ಯಾವ ಹವ್ಯಾಸವಪ್ಪ ಎಂದಿರಾ? ಬನ್ನಿ, ಓದಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಅಂದ ಹಾಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಕಡೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹ. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಂಬುಗೆಯಿಟ್ಟು ಇಷ್ಟುದಿನ ಅನಿವಾಸಿಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ಹಿರಿಯರಿಗೆ, ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಜಲಧಿಲಂಘನಗೈಸಿದ ಜಾಂಬವಂತರಿಗೆ, ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನಿವಾಸಿಯ ಉಗ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಸರಕು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ, ‘ಸಿಂಗನ ಮುಂದೆ ಮಂಗ’ನಂತೆ ನಾ ಬರೆದದ್ದನ್ನು, ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದನ್ನು ಓದಿ,ಮೆಚ್ಚಿದ ಎಲ್ಲ ಓದುಗರಿಗೆ, ಸಮಯಾಸಮಯದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ ನಾ ಕೇಳಿದಾಗೆಲ್ಲ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಹೃದಯರಿಗೆ,  ಕೊನೆಯದಾಗಿ ‘ಧರ್ಮೇ ಚ..ಅರ್ಥೇ ಚ.’ ದ ಜೊತೆಗೆ ‘ಸಂಪಾದಕೀಯೇಚ’ ದಲ್ಲೂ ನಿಜದ ಅರ್ಧಾಂಗನಾದ ಪತಿರಾಯ ಪ್ರಸನ್ನ ಅವರಿಗೂ ನಾನು ತುಂಬು ಆಭಾರಿ. ಅನಿವಾಸಿಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಇದೀಗ ಅತಿ ಸಮರ್ಥ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ .. ಸ್ವಾಗತ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರೇ.

ನಾವು ಬರತೇವಿನ್ನ ನಮ್ಮ ನೆನಪಿರಲಿ. ನಂ ನಮಸ್ಕಾರ  ನಿಮಗ.

~ ಸಂಪಾದಕಿ

’ಬಸವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾಲ’

’ಅದು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧಕ ಗ್ರಂಥ -ಡಾ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿಯವರ Basaveshwara and his Times.' ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಾನು ಅನುವಾದ ಮಾಡ ಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಿಸುತ್ತೀರಾ’ ಎಂದು ಧಾರವಾಡದ ಮಿತ್ರ ಜಿ ಸಿ ತಲ್ಲೂರ್ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅದು ಜಾನೇವರಿ 2015ರಲ್ಲಿ. ನಾನು ಆಗ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯ ಅರುಣನ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದ ತಲ್ಲೂರು ಸಹ ಅವನಂತೆ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎಂಜನಿಯರ್. ಬಹಳಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡವರು. ’ಆ ಆಂಗ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ ಜನರು ಓದುವಂತಾಗ ಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಅಭಿಲಾಷೆಯಾಗಿದೆ,’ ಅಂದರು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಡಾ ಪಾಂಡುರಂಗರಾವ ಭೀಮರಾವ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಕವಿವಿ)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ  1967ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಬಸವೇಶ್ವರ ಅಷ್ಟ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಗಿನ ಕವಿವಿ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಾ ಡಿ ಸಿ ಪಾವಟೆಯವರು ಆಗ ವಿಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ದೇಸಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಸಂಶೋಧನ ಗ್ರಂಥ ಬರೆಯಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಬಸವಣ್ಣನ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಥೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ (ನನಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರು) ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ಏಳೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ಆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಮಣಿಪಾಲ್ ಪವರ್ ಪ್ರೆಸ್ ನವರು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಕವಿವಿಯೇ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿದ್ದರು. 1968ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಆರು ದಶಕಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣವಾಗಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಅವೃತ್ತಿಯಾಗಲಿ ಆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ದಾದಾಸಾಹೇಬ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಪಾವಟೆಯವರು ಆ ಕೃತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿಯನ್ನೇ ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ 1967ರಲ್ಲೇ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದರೂ 1968ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬದ ಗವರ್ನರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಸವ ಸಮಿತಿಯವರು ಅದರ ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾದುದು, ಅದರ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರತರುವುದು ಅನ್ನುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಮೂಲ ಲೇಖಕರು ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವರೇ ಬರೆಯಬಹುದಿತ್ತೇನೊ. ಅವರು 1974ರಲ್ಲಿ ಹಟಾತ್ತನೆ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಎಡಗಡೆ: ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ ; ಉಳಿದೆರಡು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು (ಗದಗ)
ಅನುವಾದಕರಿಗಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಣೆ

ತಲ್ಲೂರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಪದವೂ ಅನುವಾದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಯೋಗದಿಂದ ಗದುಗಿನ ಪೂಜ್ಯ ತೋಂಟದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲ) ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸ್ಥೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ’ಪುಸ್ತಕದ ಸ್ವಾಮ” ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಗಳು ನೂರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಾಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಅನುವಾದದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತರು ಈ ಹಿಂದೆ ಅದನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸುದ್ದಿ ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು. ನಮಗೆಲ್ಲ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ಡಾ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಪ್ರೊ ಸದಾನಂದ ಕನವಳ್ಳಿಯವರು ಅರ್ಧ ಮರ್ಧ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅದರ ಭಾಷೆ, ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯಗಳು, ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್  ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಅನುವಾದ ಆಗದೇ ಇದ್ದ ವಚನಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ವಿಶ್ರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಪರಿಶ್ರಮಿಸಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಡದಿ ಹೇಮಾ ಅವರ ಋಣವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಾರರು. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕವಿವಿಯ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದುದರಿಂದ ನನ್ನ ಸೋದರರ ಪರವಾಗಿ ಕವಿವಿಯ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ ಪರವಾನಗಿ ಕೇಳಲು ಹೋದಾಗ ಸಿಕ್ಕವರು ಡಾ ಪ್ರಮೋದ ಗಾಯಿಯವರು. ಅವರ ಅಜ್ಜನ ಅಣ್ಣನೇ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸಹೋದ್ಯೋಯಿಯಾಗಿ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಕತಾಳೀಯ! ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸಹೋದರರು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮಿಳು ಮಯವಾದ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಗಂಧವೂ ಇದ್ದಿರದ ನನಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಚನವನ್ನು (’ಕಳ ಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ’) ನನ್ನ ತಂದೆ ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು. ಈಗ ಪ್ರಮೋದ ಗಾಯಿ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಂಗದಿಂದ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದೆವು. 2017ರ ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ತೋಂಟದ ಶ್ರೀಮಠದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡಿತು. ಅದೊಂದು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟನೆ. ಪ್ರೊ ಸದಾನಂದ ಕನವಳ್ಳಿಯವರ ಕುಟುಂಬದವರೂ ಅಂದು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀಗಳು ಆಂಗ್ಲ ಅವೃತ್ತಿಯ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು 2018ರ ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಂದು ಅದೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಲೇಖಕ ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾದ ’ಅಡಚಣೆಗಳು.’
Dr D C Pavate
ದಾ ಚಿಂ ಪಾವಟೆ
ಡಿ ಸಿ ಪಾವಟೆಯವರು ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ (1967) ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ”It is therefore befitting the occasion (octocentenary) that a historical account of his life and career, based on authentic sources, should be published. Such historical account as there is at present is either marked by communal prejudices or by excessive deification of his personality.  Actually there are enormous difficulties in compliling a true biography of Basaveshwar; for Basaveshwar (sic) does not figure in contemporary
PBD resized
ಡಾ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿ
inscriptions and the extant literary works do not furnish adequate historical facts about him. Thus the task poses a grave challenge to the historian and biographer.''  ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯನದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: ”ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ಶೋಧಿಸಿದ ಈ ಅವಧಿಯ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುರುವಿನ (ಬಸವಣ್ಣ) ಕುರಿತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಸಿಗಲಾರದು.” ಆದುದರಿಂದ ಅವರು ’ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ’  ಏಳು ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಗಿರುವ ಅನಂತರದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವದು; ಈ ಗುರುವಿನೊಡನೆ ಸಮೀಪದಿಂದ ಅಥವಾ ದೂರದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಸಮಕಾಲೀನ ಗಣ್ಯ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವದು; ಅವನು ಜೀವಿಸಿದ್ದ ... ಸ್ಥಳಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವದು; ... ವಿರೋಧಿ ಪಾಳೆಯಗಳಲ್ಲಿಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ಆಧಾರರಹಿತ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗೊಳಪಡದ, ಮತ್ತು  ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಪೀಡಿತ ಲೇಖಕರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವದು. ”ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರೇಳು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರತರಾದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ  ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತ ಅವರು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದೆ: ” ನಾನು ”ಜೈನಿಸಂ ಇನ್ ಸೌಥ್ ಇಂಡಿಯಾ” (ಅವರಿಗೆ ಡಿ ಲಿಟ್ ಡಿಗ್ರಿ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಕೃತಿ) ಬರೆಯುವಾಗ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಜಿನನಾಗಿದ್ದೆ; ಈಗ ಪೂರ್ಣ ಬಸವಮಯನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!” ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಿ ಸಿ ಪಾವಟೆಯವರು ತಾವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: ”ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ಬಹಳ ಪರಿಶ್ರಮಪಟ್ಟದ್ದು ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ತಂದಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿ ಶಾಸನಗಳು, ಅಂತೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರದು ಕೊನೆಯ ಮಾತೆಂದು ಯಾರೂ ಸೂಚಿಸುವದಿಲ್ಲ. ...ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಸ್ತಕವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು ನನ್ನ ಅಪಾರ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲೇಬೇಕು.” (ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಅನುವಾದ.).  ಪುಸ್ತಕದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಮಹತ್ವದ ಹೊಸ ವಿಷಯವಾಗಲಿ, ಶಿಲಾಶಾಸಸಗಳಾಗಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದು ತಮ್ಮ ಅವಗಾಹನೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದ ಕವಿವಿದ ಡಾ (ದಿ) ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಿತ್ತಿಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ’ಇಂದಿಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಮಾತು ಎನಿಸಿದರೂ ಅದು ಸತ್ಯ ’ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ* ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ದೇವರಕೊಂಡ ರೆಡ್ಡಿ.(Personal communication 4 May, 2022) 
ಅನುವಾದಕರಿಗೆ ಸವಾಲು

ಎಲ್ಲ ಅನುವಾದಕರೂ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ ಅನೇಕ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಗದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಾತನದಿಂದ ಅರ್ವಾಚೀನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ವಚನಗಳುಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ. ಇಂಥ ಕೆಲವು ವಚನಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ... ಕೆಲವನ್ನು ವಚನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವನ್ನು ಗದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಕೆಲವು ಸಲ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅವರ ಅನುವಾದ ಇತರ ಕೆಲವರವಚಾನುವಾದಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ತಂದ ಬಸವ, ಅಲ್ಲಮ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ನಾಗಾಂಬಾ, ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ ಮುಂತಾದವರ ವಚನಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕವನ್ನಾಗಿ ತರಬಹುದು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬಸವೇಶ್ವರನ ಬಗ್ಗೆ ದೇಸಾಯರ ಸಮರ್ಪಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದುದು.” (ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ, ’ಪರಿಷ್ಕರಣ ಕುರಿತು’ ಪು xv; ಬಸವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾಲ; 2017)P1030110

(ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ ಹೇಮಾ ಮತ್ತು ಡಾ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ)   ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಲೇಖಕರು ವಚನಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಾಗ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿಯ ಅಂಕಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಕೆಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವಾಗ ವಚನಕಾರರ (ಅಲ್ಲಮ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಸಹ) ಮೂಲ ವಚನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಾಯಿತು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮರುಅನುವಾದ ಮಾಡುವದು ಉಚಿತವಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಕಷ್ಟತರವಾದರೂ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕರು ವಚನಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಎ ಕೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ Speaking of Śiva, Penguin, 1973, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಅನೇಕರಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯ ಅನುವಾದ ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿದ್ದು ಮೂಲದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಆಯ್ದ ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ. ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುವಾದಕರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕಿವಿಮಾತುಗಳು ಉಂಟು.ಉದಾ: A translation has to be true to the translator no less than to the originals.  He cannot jump off his own shadow… In the act of translating, ‘the Spirit killeth and Letter giveth Life.’ etc. (p12 – 13). ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳು ಅನುಕರಣೀಯ.

ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ

ಮುಖ್ಯ ಒಳಪುಟದಲ್ಲೇ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ 1206 ಇಸವಿಯ ಅರ್ಜುನವಾಡ ಶಾಸನದ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಯಂತರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಹೂರಣದಲ್ಲಿ 26 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಕೊನೆಗೆ ಹತ್ತರಿಂದ ಮೂವತ್ತರ ವರೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷಯಗಳಾದ ಬಸವಣ್ಣನ ಬದುಕು, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಇಸವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಚರ್ಚೆ, ಕಲಚುರಿ ಮನೆತನದ ಇತಿಹಾಸ, ಬಿಜ್ಜಲನ ಹೆಸರಿನ ಸರಿಯಾದ ಉಚ್ಚಾರ, ಆತನ ಧರ್ಮ (ಆತ ಜೈನನಲ್ಲ, ಆತ ಶೈವನೆ ಆಗಿದ್ದ. ಪುಟ 51), ಆತನ ಕೊಲೆಗೆ ಯಾರು ಕಾರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 28 ಫೋಟೋಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೆರಡು ಮುಖ್ಯವಾದವು ಅರ್ಜುನವಾಡ ಶಾಸನದ್ದು. ಆ ಶಾಸನ ಪೂರ್ತಿ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹ ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆತ ಬದುಕಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಧರ್ಮಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದನೆಯ ಭಾಗ ಬಿಜ್ಜಳನ ಬಗ್ಗೆ. (ಲೇಖಕರು ಪುಸ್ತಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಜ್ಜಲ ಎಂದು ’ಲ’ ಕಾರವೇ ಸರಿಯೆಂದು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.) ಬಸವಣ್ಣನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇದು ಪೂರಕ ಎಂದು. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದ ಬಿಜ್ಜಳನಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಸವಣ್ಣ ಸೇವೆಗೈದು ಸಾಮನ್ಯ ಕರಣಿಕನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಭಂಡಾರಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ. ಕಲಚುರಿ ಮನೆತನದ ಬಿಜ್ಜಳ ಈಗಿನ ಮಂಗಳವೇಢೆಯಲ್ಲಿ (ಆಗಿನ ಮಂಗಳಿವಾಡ) ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರನಾಗಿದ್ದವ ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಪಹರಣ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುವದನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಿರಸವುಂಟಾಗಿ ಆತನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಪುರಾವೆಯಿಂದ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ
ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ಕುರಿತು (ಲೇಖಕರು ಬಸವೇಶ್ವರ ಎಂದೇ ಗೌರವದಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತ ಅದರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ).ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯ 18 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ  ಮೊದಲು ಆಕರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನಗಳು, ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ’ಈ ಗುರು’ವಿನ ಚರಿತ್ರೆಯ ರೂಪರೇಷೆ, ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಆತ ಆರಂಭಿಸಿದ ಚಳುವಳಿ, ನಂತರ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಜೀವನದ ದಿನಾಂಕಗಳ ಖಚಿತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಇವು ಇವೆ. ಆಂದೋಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಅನುವಾದಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ, ಪ್ರಾಕೃತ, ತೆಲುಗು ಇತ್ಯಾದಿ ಏಳು ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದಾಗೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನುವದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒರೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಬದುಕು, ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ರಮಣಿಕೆಯ ಖಚಿತವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇದರಿಂದ ಆಸಕ್ತರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಡಾ ಎಂ ಎಂ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಎಡೆಯೂರು-ಡಂಬಳ-ಗದಗ, 582101
ಬಸವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾಲ, ಲೇಖಕರು (ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಡಾ ಪಿ ಬಿ ದೇಸಾಯಿ; ಅನುವಾದ: ಪ್ರೊ ಸದಾನಂದ ಕನವಳ್ಳಿ; ಪರಿಷ್ಕರಣ: ಡಾ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ; 2017  ಪುಟಗಳು 413  ಬೆಲೆ: ರೂ. 400 (English edition: Rs 500) www.jtmathgadag.co.in  M +919448144419 .
ಲೇಖನ: ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ, ಡೋಂಕಾಸ್ಟರ್ UK

ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ: ಡಿ ಸಿ ಪಾವಟೆ ಮತ್ತು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ. ಉಳಿದ ಫೋಟೋಗಳು ಲೇಖಕರವು.

ಲೋಕದ ಡೊಂಕ

~ ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ

ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದ ಹವ್ಯಾಸ

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕೋಲಾಹಲವುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೂತಿದ್ದೆವಲ್ಲ, ಅದರ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭವೆಂದರೆ, ಸಿಕ್ಕ ಒಂದಷ್ಟು ಖಾಲಿ ಸಮಯ! ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರಾದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಕೆಲಸವಿದ್ದರೂ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನಬಹುದು.  ಆದರಲ್ಲೂ ಹಿಸ್ಟೋಪೆಥಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಆದ ನನಗೆ 9 – 5 ರ ದಿನ, ಅದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೇನಿಲ್ಲ. ಆ ವರ್ಷದ ಬೇಸಿಗೆಯ ರಜೆಯಲ್ಲಂತೂ ರಜೆ ಹಾಕಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾಡಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ಹುಡುಕಲೇಬೇಕಿತ್ತು. ಮುಂಚೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿದ್ದರೂ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಾನ್ಸ್, ಈಜು, ತಾಯಿಕ್ವೊಂಡೊ, ಪಿಯಾನೊ … ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಓಡಾದುವದರಲ್ಲೇ ತಾಯ್ತಂದೆಯರ ದಿನ, ಅಲ್ಲಲ್ಲ ವಾರವೇ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗೆಲ್ಲ ಮಾಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡ ಹೊಸ ಕೆಲಸಗಳ, ಹಾಬಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂಥದ್ದೊಂದು ಪಟ್ಟಿ ನನ್ನದೂ ಇದೆ. ಮಾಡಲಾಗದೇ ಕೊನೆಗೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ “ರಿಟೈರ್ಮೆಂಟ್ ಆದಮೇಲೆ” ಅಂತ ಒಂದು ಫೋಲ್ಡರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಇಟ್ಟಾಗಿತ್ತು.  ಈಗ ಸಿಕ್ತಲ್ಲ ಸಮಯ ಅಂತ ಲಿಸ್ಟಿನ ಐಟಮ್ಮುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾವುದು ಆಗುತ್ತವೆ, ಯಾವುದು ಆಗವು ಅನ್ನುವ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳು ತಯಾರಾದವು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ, ಯಾವುದು ಈಗಲೇ ಬೇಡ ಅನ್ನುವ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಮಾಡಿ, ಆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಇಷ್ಟದ ಹಾಬಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಒಂದು. ತುಂಬಾ ದಿನದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಲೆನ್ಸ್ ಕೊಳ್ಳಲು. ಈಗ ಗೃಹಮಂತ್ರಿಣಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದೆ. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮುಗಿದು ಹೊಸದೊಂದು ಸಿಗ್ಮಾ 105 ಮಿಮಿ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಲೆನ್ಸ್ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿತು. ನನಗೋ ಹಬ್ಬವಿಲ್ಲದೇ ಉಡುಗೊರೆ ಸಿಕ್ಕಷ್ಟು ಖುಶಿಯಾಯ್ತೆನ್ನಿ – ಇಲ್ಲಿನವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ “Christmas came early”.

ಇನ್ನು ದಾಸರು “ಗುರುವಿನ ಗುಲಾಮನಾಗುವ ತನಕ …” ಅಂತ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ತಕ್ಕ ಗುರುಗಳು ಬೇಕಲ್ಲ? ಈಗ ಅದೇನೂ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಗೂಗಲಿನ ಗುಲಾಮನಾದರಾಯಿತು, ಅಲ್ಲವೇ? ಸಾವಿರಾರು ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ಸ್ವಂತದ ಅಥವಾ ಪರರ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಲೆಂದೇ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಸಲ ಗೂಗಲ್ಲಿನಲ್ಲೋ, ಫೇಸ್ ಬುಕ್ಕಿನಲ್ಲೋ ಹುಡುಕಿದರಾಯಿತು, ಅವರ ಅಲ್ಗೊರಿದಮ್ ಗಳು ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಂಥದ್ದೇ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ರಾಶಿಯಾಗಿ ತಂದು ಹಾಕುತ್ತವೆ.  ಅದರಂತೆ ಗೂಗಲ್ಲು, ಯುಟ್ಯೂಬು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಜಾಲಾಡಿಸಿದ್ದಾಯಿತು, ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಓದಿ – ನೋಡಿದ್ದೂ ಆಯಿತು.  ಪಿಂಟರೆಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೂ ಆಯಿತು.  ಒಂದೆರಡು ಮೀಟಿಂಗುಗಳಾದ ನಂತರ ನಾನೂ, ನನ್ನ ಅಸ್ಸಿಸ್ಟಂಟ್ ನನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳ ಟೀಮ್ ತಯಾರಾಯ್ತು.  

ಬೇಕಾಗುವ ಉಪಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಿಂದ ಹುಡುಕಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಾಡೆಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದೆವು.  ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಉಪಹಾರದ್ವೀಪದ (breakfast island) ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಸರಿಯಿದೆಯೆಂದು ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆವು.  ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಒಂದು ಟೇಬಲ್ ಲ್ಯಾಂಪು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೂ ಆಯಿತು.  ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಒಂದೆರಡು ಹೂವು, ಬೀಜಗಳು ಇಂಥದ್ದೆಲ್ಲ ತಂದು ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡೆವು.  ಎಲ್ಲ ತಯಾರಿ ಮುಗಿದಾದ ಮೇಲೆ, ಮರುದಿನದ ಮುಹೂರ್ತದ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿ ಮಲಗಿದೆವು. 
ಸ್ವಲ್ಪ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಫೋಟೊಗ್ರಫಿಯ ವಿವರಣೆ:  ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆಂದು ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾದ ಈ ವಿಭಾಗ, ಈಗ ಅನೇಕ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ, ಹವ್ಯಾಸಿಗಳ ಇಷ್ಟದ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.  ಈಗಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 1900ರ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ; ಎಫ್. ಪರ್ಸಿ ಸ್ಮಿಥ್ ಎನ್ನುವವರು ಪುಟ್ಟ ಹುಳುಗಳ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದು.  ಮುಂದೆ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ SLR (single lens reflex) ಕ್ಯಾಮರಾ ಮತ್ತದರ ಲೆನ್ಸುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ, ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.    ಇದರಲ್ಲಿ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳು, ತಮ್ಮ ನಿಜಗಾತ್ರ (life-size) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.  ಕೆಲವಂತೂ ಅದ್ಭುತ ಬಣ್ಣ-ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮನ ತಣಿಸುತ್ತವೆ (ನಿಜಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗದಿದ್ದರೂ).  ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಲೆನ್ಸುಗಳೂ, ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಲೈಟುಗಳೂ, ಮೂರ್ಕಾಲು (ಟ್ರೈಪಾಡ್) ಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ.  ನಮ್ಮ ಹುಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಿಸೆಯ ಶಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕು, ಅಷ್ಟೇ! 

ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಫ್ರಿಜ್ಜಿನಿಂದ ಹಾಲು, ಪೂಜೆಯ ತಟ್ಟೆ ಇತ್ಯಾದಿ ತೊಗೊಳ್ಳುವಾಗ “ಕ್ಯಾಮರಾಕ್ಕೇನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬೇಕೇನು?” ಅಂತ ಕೇಳಿಬಂತು ಹಿಂದಿನಿಂದ!  

ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ, ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಮಾಡೆಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು, ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ನಡೆಯಿತು. ತೆಗೆದ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಮೊದಲು ಉಪಹಾರದ್ವೀಪದ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆದೇಶ ಹೊರಟಿತು, ಮನೆಯ ಯಜಮಾನತಿಯಿಂದ.  ಗೊಣಗುತ್ತಲೇ ಅದೆಲ್ಲ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಟೀವಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಫೋಟೋಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಮಸುಕಾದವನ್ನು ನಿರ್ದಯೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿ, ಉಳಿದವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದೆವು.  ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಸಮಾನಾಸಕ್ತರಿಗೂ, ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮೆಚ್ಚುವ ಬಂಧು-ಮಿತ್ರ ಗಣಕ್ಕೂ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು.  ಬಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ-ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿಕೊಂಡು ನಾನೂ, ನನ್ನ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಮಗಳೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆವೆಂಬಲ್ಲಿಗೆ …… ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಫೋಟೊಗ್ರಫಿ ವೃತ್ತಾಂತವು ಮುಗಿದುದು.  ನಿಮಗೂ ಒಂದು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ಲು ಇಟ್ಟಿದೆ, ನೋಡಿ ಹೇಗಿದೆ ಹೇಳಿ.

(ವಿ.ಸೂ: ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಲಿಪ್ಸಿಸ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಲೇಖಕನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಿರಿಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನವಿ – ಲೇ.) 

~ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್, ಪ್ರೆಸ್ಟನ್.  

ಕನ್ನಡ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದ ಚೈತ್ರ ಕಲರವ

ಮಾನವ ಮೂಲತ: ಸಂಘಜೀವಿ. ತನಗಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯ-ದಿರಿಸು-ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತನ್ನಿಷ್ಟದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗಲೇ ತೃಪ್ತಿ. ಕಷ್ಟ, ನೋವು, ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ಅದ್ಹೇಗೋ ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಅವಡುಗಚ್ಚಿ ಸಹಿಸಿಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಂತಸ, ಸಂಭ್ರಮ, ನಗುವನ್ನು ಸಮಾನಮನಸ್ಕ ನಾಲ್ಕು ಜನರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರಷ್ಟೇ ಧನ್ಯತೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಅಲ್ಲವೇ ನಮ್ಮ ಕಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮ ಹೇಳುವುದು-

‘ಒಬ್ಬನುಣುವೂಟದಲಿ ಸವಿಯಿಲ್ಲ ಸೊಗವಿಲ್ಲ
ಇಬ್ಬರಾಗುವೆನೆಂದನಂತೆ ಪರಬೊಮ್ಮಂ |
ಹೆಬ್ಬದುಕನೊಂಟಿತನದೊಳದೇನು ಬದುಕುವುದೋ?
ತಬ್ಬಿಕೊಳೊ ವಿಶ್ವವನು – ಮಂಕುತಿಮ್ಮ’

ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಹೆಬ್ಬದುಕಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಸುವ ಇಂಥ ಸವಿಯೂಟವನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ  ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಅನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉಣಬಡಿಸುವುದು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದೇ. ಕೋವಿಡ್ ರಕ್ಕಸನ ಕಬಂಧ ಬಾಹು ಕಳೆದೆರಡು ವರುಷದಿಂದ ಆ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿತ್ತಾದರೂ ಈ 2022 ರ ಯುಗಾದಿ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿದ್ದು ಸಂತಸ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಾನ ತಂದ ವಿಷಯ.

ಇಂದಿನ ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ ನಿಮ್ಮೆದಿರು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಶ್ರೀರಂಜಿನಿಯವರು. 
ಅದ್ಭುತ ನೃತ್ಯಗಾತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ  ಭಾರತದ ಅತೀ ಪುರಾತನ ಆಸ್ತಿಗಳಾದ ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಭರತನಾಟ್ಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಪೂರ್ವ ಭಂಗಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ, ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಅವರದೇ ಶಿಷ್ಯೆ ರಶ್ಮಿ ಮಂಜುನಾಥ ಅವರು.

ಗಾಯಕ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಮಾಡಿದ ಮೋಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ ಸ್ವತ: ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕಿಯಾದ ಪೂಜಾ ತಾಯೂರ್ ಅವರು.

ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿ.ಶ.1800 ರ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನು 2022ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಬಿಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತಂದಿಳಿಸಿದ ವಸುಂಧರಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ನೃತ್ಯಪಟುವಾದ ಸುಮನಾ ಅವರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳೋಣ ಅಲ್ಲಲ್ಲ ಓದೋಣ ಬನ್ನಿ.

ಸಮಾರಂಭದ ಗಡಿಬಿಡಿ ಗದ್ದಲದ ನಂತರದ ಆತ್ಮೀಯ, ಅತ್ಯಾಪ್ತ ಕಳುವೂಟದ ಪ್ರಥೆಯನ್ನು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ  ಸುಮನಾ-ಗಿರೀಶ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಬರಹದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯರು.

ಬನ್ನಿ..ಭೂರಿಭೋಜನ ಸವಿದು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ.

~ ಸಂಪಾದಕಿ

ಕನ್ನಡ ಬಳಗದಿಂದ ಯುಗಾದಿ ರಸದೌತಣ

ದೀಪವನು ಬೆಳಗು ಸುತ್ತ ಕವಿದಿಹ ಇರುಳ।।

ಕಾವಳವು ಅಳಿವಂತೆ ಕಾಂತಿ ಅರಳೆ…

ಹೃದಯ ಬೆಸೆಯುವ ನಗೆಯು ತುಂಬಿಬರಲಿ।।

ಎಂಬ ಎಸ್. ಅನಂತನಾರಾಯಣ ಅವರ ಕವಿತೆಯ ಭಾವದಂತೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲ Live eventನಿಂದಾಗಿ ’ಹೃದಯ ಬೆಸೆಯುವ ನಗೆಯು ತುಂಬಿಬಂದಿತ್ತು’. ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಬಳಗಯುಕೆ  ಹಾಗು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯು (KSSVV) ಜೊತೆಗೂಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಯುಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೆಲ, ತಮ್ಮ ಜನ ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ  ಆ ದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. 
23 ಏಪ್ರಿಲ್, 2022ರಂದು  ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯುಕೆ ವತಿಯಿಂದ ಈ ಯುಗಾದಿ ಸಂಭ್ರಮವು ಡಾರ್ಬಿ ನಗರದ ರಿವರ್ಸೈಡ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿನಡೆಯಿತು. ಅಂದಹಾಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬ ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿನಾನಂತೂ ಖಂಡಿತ ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ 
ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ನಾಟ್ಯ ವಿದುಷಿ ಡಾ  ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿಯವರು, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರು ಹಾಗು ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯುಕೆಯ ಗಣ್ಯ ಸದಸ್ಯರು ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದೇವಿಯ ನಮನವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಪೂಜಾ ತಾಯೂರ್  ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಿ ಎಲ್ಲರ  ಮನಸೆಳೆದರು. 

ಅನಂತರ ಡಾ  ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿ ಅವರಿಂದ  "ನಾಟ್ಯ ಯೋಗ ದರ್ಶನ" ಕುರಿತು ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು  ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. (ಇದರ ವಿವರವನ್ನು ಡಾ ರಶ್ಮಿ ಮಂಜುನಾಥ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ). ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಆದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಸದಸ್ಯರ ಪುಟಾಣಿ ಮಕ್ಕಳ ವತಿಯಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಭರತನಾಟ್ಯ ದಿಂದ ಬಾಲಿವುಡ್, ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಫಿಲಂ ಹಿಟ್ಸ್ ನಂತೆ ಈ ಕಾಲದ ಮಕ್ಕಳು ನಾವು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲಾ ಎಂಬಂತೆ ಎಲ್ಲರ ಮನ ಗೆದ್ದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹೊಸ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಘೋಷಣೆ ಆಯಿತು.

ಊಟದ ವಿರಾಮದನಂತರ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸಾಂಸೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಸುಮನಾ ನಾರಾಯಣರವರು  ಆಯೋಜಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ  ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಎಂಬಂತೆ ಇದ್ದವು. ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಕೌತ್ವಂ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹಾಗೆಯೇ Live ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕೂಚುಪುಡಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಹ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಕಲೆ - ಕಲಾವಿದರ ಪರಿಶ್ರಮ - ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಗರದಿಂದಾಚೆಯೂ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತಾಂಬೆಯೇ ಧನ್ಯೆ, ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ, ಇದಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸೊಗಡನ್ನು ದಂಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಡಾ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಹಾಗು ಸಾಹಸ ಸಿಂಹ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್  ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೆಲಕುಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಿತು. 

ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ ಇಷ್ಟನ್ನೇ ನೋಡಿ ಅಚ್ಚರಿಯಾದ ನಾನು  - ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ  ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಡಾ.ವಸುಂಧರಾ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ - ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನೇ  ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ  ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನೇ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕಥೆಯನ್ನು ನೃತ್ಯ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ  ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸಿತು.  ಕರ್ನಾಟಕದ  ವೀರ ವನಿತೆಯಾದ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಕಥೆ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕದಲ್ಲಿದ್ದು , ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾವ ಭಾವ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು  ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ  ಹುಚ್ಚೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನದ  ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಸುಂಧರಾ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಒಂದು ಸಲಾಂ! (ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮನಾಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಓದಿರಿ) 

।।ಗೀತಂ ವಾದ್ಯಂ ತಥಾ ನೃತ್ಯಂ ತ್ರಯಂ ಸಂಗೀತಮ್ ಉಚ್ಯತೇ ।। - ಭರತನ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ 

ನೃತ್ಯದ ನಂತರ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತದ ನಂತರ ನೃತ್ಯವೋ ಎಂಬಂತೆ ಮುಂದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶ್ರೀಹರ್ಷರವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ. Zee ಕನ್ನಡ ಸರೆಗಮಪ ಹೆಮ್ಮಯ ಗಾಯಕ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ್ಮ ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದರು ಆದ ಶ್ರೀಹರ್ಷರವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಯನ್ನು ಶಿವನ  ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ  ಹಿಂದಿ  ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಲವು ಸಮಾನವಾದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯುಳ್ಳ Medley ಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ, ಇವರೊಡನೆ ನಮ್ಮ ಯುಕೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರು ಯುಕೆ ಹಾಡುಗಾರರು ಸಹ ಯುಗಳ ಗೀತಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದರು. (ವಿವರಗಳನ್ನು ಪೂಜಾ ತಾಯೂರ್ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಓದಿರಿ)

ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುಗಾದಿ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಪಾಯಸದ  ಸಿಹಿ, ಮಿರ್ಚಿ ಬಜ್ಜಿಯ ತಿನಿಸು, ತಿಳಿ ಸಾರು ಎಲ್ಲವೂ ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾದಂತೆ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಈ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕಲೆಗಳ ರಸದೌತಣವನ್ನು ಉಣ ಬಡಿಸಿತು. ನಾನು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಹೆಮ್ಮೆಯೂ ಇದೆ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯುಕೆಗೆ ಮುಂದಿನ ವರುಷ ನಲವತ್ತರ ಹರುಷ - ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಭ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮೂಡಿಬರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುವೆ.     

~ ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ ಸಿಂಹ 

ಮನ ಮುಟ್ಟಿದ ನಾಟ್ಯ ಯೋಗ ಸಮನ್ವಯ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ

ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯು ಕೆ, ದಿನಾಂಕ ಎಪ್ರಿಲ್ 23, 2022 ರಂದು ಡಾರ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯ (KSSVV) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ ಗುರು ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿಯವರು ”ನಾಟ್ಯ ಯೋಗ ದರ್ಶನ” ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಮೊದಲಿಗೆ, ನಾಟ್ಯದ ಉಗಮ,  ವಿಕಾಸ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಭರತನಾಟ್ಯವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವೂ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದರು. ಋಗ್, ಯಜುರ್, ಸಾಮ, ಅಥರ್ವಣ -ಈ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಾರವನ್ನು ಆಯ್ದು ಉದ್ಭವವಾದ ಐದನೆಯ ವೇದವೇ ಪಂಚಮ ವೇದ -ಅದುವೇ ನೃತ್ಯ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಸುಂಧರಾರವರು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಭರತಮುನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಭರತ ಮುನಿಯು ಆಂಗಿಕ, ವಾಚಿಕ, ಆಹಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಅಭಿನಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯನ್ನು ತನ್ನು ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟು, ಅಂತೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಾಟ್ಯಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ನೃತ್ಯವು ಮೊದಲು ಷೋಡಷೋಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೇ ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯರಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ತೊಡಗಿತು. ನಂತರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನ ಲಭ್ಯವಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ನಿಲುಕುವಂತಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಮುಂದುವರೆದು, ಡಾ ವಸುಂಧರಾರವರು ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಆಸನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಆಸನಗಳು ಯೋಗದ ಆಸನಗಳೆಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭರತನಾಟ್ಯ ಭಂಗಿಗಳ ಹಾಗು ಯೋಗ ಆಸನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ ಗುರು ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಾಭಿ ಜೋಯಿಸ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದುವರೆದು. ”ನಾಟ್ಯ ಯೋಗ ಸಮನ್ವಯ” ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಯೋಗದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಈ ಎರಡೂ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದವರು ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ಅವರು. ನಾಟ್ಯವು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಯೋಗವೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವಸುಂಧರಾರವರು, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಂಟು ಸ್ಥರಗಳಾದ ಯಮ, ನಿಯಮ,ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪಥ್ಯಾಹಾರ, ಧ್ಯಾನ, ಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಿ -ಈ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡರ ಹರೆಯದ ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಂಗಿಗಳಿಂದ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಸನಗಳ ಹಾಗೂ ಭಂಗಿಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ನೀಡಿ ರಂಜಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ, ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ ವಿದ್ಯಾರಾಣಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಈ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದೆಯ ಶಿಷ್ಯೆ. ಇವರು ಗುರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಂತೆಯೇ ಮಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಆ ಸುಂದರ ಸಮಯವು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಚ್ಚ  ಹಸಿರಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು, ನನ್ನ ತಾಯಿ ಡಾ ಸರ್ವಮಂಗಳಾ ಶಂಕರ್ ರವರು ಮೈಸೂರಿನ ಡಾ ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಹಾಗು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ನೀಡಿದ ”ನಾಟ್ಯ ಕುಲೋತ್ತುಂಗ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಹಾಗೂ ವಸುಂಧರಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟ, ಸ್ನೇಹ, ಪ್ರೀತಿ-ವಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಹರ್ನಿಶಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಪೂರ್ವ ಕಲಾವಿದೆ ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ದೊರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕ. ಅವರು ನೀಡಿದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ, ಚಿಕ್ಕ, ಚೊಕ್ಕ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೂ, ಅದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆ (KSSVV), ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತ ಮಾಡಿ ಪರಿಚಯ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ಡಾ ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಂದನಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಡಾ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

~ ಡಾ ರಶ್ಮಿ ಮಂಜುನಾಥ
 MBBS, MRCP, MRCP ( Diabetes and Endocrinology), FRCP
Consultant Endocrinologist
Coventry. UK

ಹರುಷ ತಂದ ಶ್ರೀಹರ್ಷ

ನಾನು 'ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'ಗೆ ಬಂದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕೋವಿಡ್-19ನಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನವೇ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಆಗಿತ್ತು. 'ಫೇಸ್ಬುಕ್'ನಿಂದಾಗಿ ನನಗೆ 'ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಎಷ್ಟೋ ಜನರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.   ಶತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕನ್ನಡ ಬಳಗದವರ ಪರಿಚಯ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗ UK ಅವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಯುಗಾದಿ ಸಂಭ್ರಮ 2022'ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿದಾಗ, ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ, ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಜೀವಂತ ಮುಖ ಕಾಣಬಹುದು, ಮಾತನಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂತೋಷವೇ ಹೆಚ್ಚು! ಜೊತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಜೊತೆ ಸಂಜೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗೀತೆ  ಹಾಡಲು ಒಂದು ಸದವಕಾಶ ದೊರೆತಿತು. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ದೇವರನಾಮ, ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡುವ ನನಗೆ, ಇದು ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರಗೀತೆ ಗಾಯನಾವಕಾಶ. ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ, ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟು ಪರಿಚಯ ಇರ್ಲಿಲ್ಲ. ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಏನು ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ ಹೇಳಿ? ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಯೌಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ  ನೋಡಿ ನನಗೆ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ! ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವರು ಅವರ ಜೊತೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆ ಹಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿ ಶುರು ಆದರೂ, ಶ್ರೀಹರ್ಷರವರ 'ನಾದಮಯ'  ಬೇರೆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಹಾಡನ್ನು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕೇಳಿ, ಆನಂದಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬಳು. ಎಂಥ ಗಾಯನ, ಎಂಥ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ! ಹಿಂದಿ ಹಾಗು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಮಾನವಾಗಿರುವ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರು ಅಂತಹ ೨೪ ಹಾಡುಗಳ ಝಲಕ್ (ಸಮಾನ ರಾಗ-ತಾಳದ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಹಾಗು ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಹಾಡು) ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಸುಮಧುರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿದವು. ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಜೋರಾದ ಚಪ್ಪಾಳೆ, ಶಿಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಶ್ರೀಹರ್ಷರವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕನಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರದರ್ಶಕ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಕಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದ್ದಿದ್ದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿತು. ಇದೇನಪ್ಪ, ಎಲ್ಲ ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತಾ? ಹಾಗಾದರೆ ನಮಗೆ ಖಂಡಿತ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಿಸ್ ಆಯ್ತಾ ಅನ್ಕೊಂಡ್ರಾ? ಅದೇನೋ ಹೌದು. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ನನಗೆ ತುಸು ನಿರಾಶೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಚಾರ. ಒಂದೊಂದು ಯುಗಳ ಗೀತೆಯ ಮಧ್ಯೆ, ಒಂದೆರಡು 'ಟಪಾಂಗುಚಿ' ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದು. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಸೀನರಾಗಿರಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಯುಗಳಗೀತೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ನಂತರ 'ಟಪಾಂಗುಚಿ' ಹಾಡಬಹುದಿತ್ತೇನೋ ಅಂತ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.  ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಒಂದು ಯುಗಳ ಗೀತೆಯ ನಂತರ ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ, ಊಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಮಿಕ್ಕ ಯುಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕೇಳೋ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಇರಲಿ, ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಹಾಡಿಗೆ ಜನ ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ಕುಣಿದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು ಅಲ್ಲವೇ? ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳೋದಾದರೆ, ಕನ್ನಡ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಹರುಷ ತಂದು ಕೊಟ್ಟರು. ನನಗೆ ಅವರ ಜೊತೆ ಹಾಡಲು ಸದಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ UK ಗೆ ನಾನು ಸದಾ ಚಿರ ಋಣಿ.

~ ಪೂಜಾ ತಾಯೂರ್

ಕಿತ್ತೂರ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ

ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಅಂದು  ಸಂಜೆ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಡಾ. ವಸುಂಧರಾ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ  ರವರ  ನೃತ್ಯ ರೂಪಕ "ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ." ಇದು ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯವೂ ಆಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಪಾತ್ರ ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ದು. ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ದೇಶ ಭಕ್ತಿಯ ನೆತ್ತರು ಮೈಮನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಿ, ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಎದೆಯುಬ್ಬಿ, ಪರಕೀಯರಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾಗಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತ ವೀರ ಮಹಿಳೆಯ  ಚಿತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩ರ ಸಂಜೆ Derby ಯಲ್ಲಿ, ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವಬಂದು , ಸ್ವತಃ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನೇ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಕಂಡ ಅನುಭವ ಆಯಿತು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ. 

ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಬಾಲ್ಯ, ಮದುವೆ, ತಾಯ್ತನ, ರಾಜ್ಯಭಾರ, ಹೋರಾಟ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಹೆಣೆದಿರುವ ಕಥಾನಕ, ಸುಮಧುರ  ಸಂಗೀತ, ಅದ್ಭುತ ನೃತ್ಯ ಹಾಗು ಅಮೋಘವಾದ ಅಭಿನಯ ಸೇರಿ ನೋಡುಗರ  ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳು ತುಂಬಿ ಬಂದವು. ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ  ಕಂಡು ಬಂದ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವ ಯೋಗಾಸನಗಳು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದವು.
ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯವಾದರೂ,  ಇಲ್ಲಿ  ಮೂಡಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳೂ - ಮಗು ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮಲ್ಲಸರ್ಜ, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ವರೆಗೆ , ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹುಲಿ, ಕುದುರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸಹ ಜೀವತಳೆದು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನರ್ತಿಸಿದಂತಿತ್ತು. ಕುದುರೆಯ ಚಿತ್ರಣವಂತೂ  ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೂ ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿ, ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ತಾವೇ ಹೊಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣ  ತನ್ಮಯರಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಭಾವವನ್ನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಉಣಬಡಿಸಿದರು. ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಮದುವೆ ಇರಬಹುದು, ಅವಳು ಮಗುವನ್ನು ಆಡಿಸುವ ಪರಿ, ಮಗನನ್ನು  ಕಳೆದು ಕಂಡ ವೇದನೆ, ಠಾಕರೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಗ್ವಾದ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀವೇನೋ ಎನ್ನುವ ಅನುಭವ! ಒಂದು ಪಾತ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ   ಪರಿ ಅಂತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ  ಉಪಕರಣಗಳು  ಅತ್ಯಂತ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. 
 
ಇನ್ನು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ರೇಖಾ  ಗಣಿತವೇ  ಅಡವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನರ್ತಿಸಿದಂತಿತ್ತು, ಪ್ರತಿ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ  ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದ ಅದ್ಭುತ ಯೋಗಾಸನಗಳು, ಅವನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಬಗೆ, ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದ ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ಕಲಾಸಹಿಷ್ಣುತೆ ನೋಡುಗರನ್ನು ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸಿತು. ಚೂರೂ  ಯಾಂತ್ರಿಕವೆನಿಸದೆ ಪಾದರಸದಂತೆ ಸರಿದಾಡುತಿದ್ದ ಪರಿ ಹದಿಹರೆಯದವರನ್ನೂ ನಾಚಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಕಲರಿಪಯಟ್ಟುವಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ನೋಡುವಂತೆ ಇದ್ದರೆ, ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ದ್ರಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ತೇವ ಆಗದೆ ಇದ್ದವರೇ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಸುಂದರ ರೂಪಕವನ್ನು  ಬರೆದವರು ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜ್ಯೋತಿ ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಅವರದು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ವಿಸ್ಮಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಅಲ್ಲ. 
ಡಾ. ವಸುಂಧರಾರವರ ಕಲಾಸೇವೆ ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರೆದು ನಮಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಕಲೆಯ ರಸದೌತಣವನ್ನ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತ ಇರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸೋಣ

~  ಸುಮನಾ ನಾರಾಯಣ್
ನರಸಿಂಹಕೌತ್ವಂ

ನಮ್ಮೂರಿನ ಕೋಕೆನ್ ಹಾಫ್ ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷಧ್ವನಿ!

ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿ ಕೆಲವೊಂದು ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಸವಿಯುವ ಪರಿಪಾಠ ಡೋಂಕಾಸ್ಟರಿನ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನಿ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಸುಮನಾ ಮತ್ತು ಗಿರೀಶ್ ದಂಪತಿಗಳು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಲಾಭವನ್ನು ನಾನು ಅನೇಕ ಸಲ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸಲವೂ (ಎಪ್ರಿಲ್, 2022) ಡಾ ವಸುಂಧರಾ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಹರ್ಷ ದಂಪತಿಗಳೂ ಸಹ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. 
ಶನಿವಾರದ ಡಾರ್ಬಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮರು ದಿನ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಯಾರ್ಕ್ ಶೈರ್ ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ ದ ಸದಸ್ಯರು ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ನೆರೆದಿದ್ದರು ಆ ''ಟ್ಯೂಲಿಪ್ ಕಿಚನ್’''ನಲ್ಲಿ. ವಿಶಾಲವಾದ ಅಡಿಗೆಯ ಮನೆಯ ಒಂದು ಗೋಡೆಯಮೇಲಿನ ಹಸಿರು ಟ್ಯೂಲಿಪ್ಪುಗಳ ಸಾಲಿನ ಚಿತ್ರ  ಹಾಲಂಡಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಕೋಕೆನ್ ಹಾಫ್ ತೋಟವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೋಕೆನ್ ಹಾಫ಼ (Keukenhof) ಅಂದರೆ ಡಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್’ ಎಂದು. ಆ ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ನೆರೆದ ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಸುಕೊಳ್ಳುವದೂ ಒಂದು ರಿಚುಅಲ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ  ಕೆಲವು ಅತಿಥಿಗಳೆಂದರೆ ಗುರುರಾಜ ಕರ್ಜಗಿ, ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಸುಮನ್ ನಗರ್ಕರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸೂಲಿಬೆಲೆ, ಸೃಜನ್, ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ಬಿ ಆರ್ ಛಾಯಾ ಮುಂತಾದವರು. ಈ ಸಲ ವಸುಂಧರಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಮನಮುಟ್ಟುವ, ಅತ್ಮೀಯ ಭಾಷಣದ ನಂತರ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಹೊರಟಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಹರಟೆ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು, ವಿದ್ವತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಶನಿವಾರದ ಸಭೆಯ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ  ’ಪ್ರೂ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟ” ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಇವರೇನಾ ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಲು ದಾಟಿ ಅರ್ಧ ದಾರಿ ಅಮೇರಿಕೆಯಿಂದ ಹಾರಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ವರ್ಣಲತಾ ಸಹ ತಮ್ಮ ಸರಳ ಆತ್ಮೀಯ ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ ನೆರೆದ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಿಲನದ ಪ್ರೇಮಕಥನವನ್ನು ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳು, ಮಿಮಿಕ್ರಿ, ವ್ಯಂಗೋಕ್ತಿ,ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕೈದು ತಾಸಿನ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಇವರೇ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿಜವಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದೆ.  

~ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ, ಡೋಂಕಾಸ್ಟರ್


ಫೋಟೋಕೃಪೆ :'ಡಾ ದಿವ್ಯತೇಜ; ಡಾ LN ಗುಡೂರ್; ಡಾ. ರಾಂಶರಣ್ ; ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ; ಡಾ ನವೀನ್ C