ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿ”ಯನ್ನುಭೇಟಿಯಾದಾಗ – ಶ್ರೀಹರ್ಷ

ಈ ವಾರದ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಅಪರೂಪವಾದುದು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅದ್ವಿತೀಯ ನಾಟಕಕಾರನೆಂದು ಹೆಸರಾದ  ವಿಲಿಯಮ್ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್  ಹುಟ್ಟಿದ  ನಾಡಲ್ಲೆ ಆತನ ಒಂದು ನಾಟಕದ -- ಎಂಥದೇ ಇರಲಿ,-- ಒಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ರಂಗಮಂಚ ಹತ್ತುವದು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಏಕೈಕ ಕನ್ನಡಿಗ ಲೀಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ರಿಹರ್ಷ ನೀರಗುಂದ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರು. ತಮ್ಮ ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಈ ರಸಭರಿತ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಆತ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ (ತಾರೀಕು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ)
’ಬಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಏವಾನ್’ ಎಂದು ಬಿರುದು ಪಡೆದ ಆತನ ೪೧೦ನೆಯ ಪುಣ್ಯತಿಥಿ ಇದೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೩ ರಂದು. ಶೇಕ್‌ಸ್ಪಿಯರ್ ನಾಟಕಗಳ ನಿತ್ಯ ಜೀವಂತಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ, ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದುದು, ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಓದುವವರನ್ನು, ನೋಡುವವರನ್ನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿಡುವ ಕಲೆ ಅವನಿಗೆ ಒಲಿದು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ದುರಂತ, ಹಾಸ್ಯ, ತೀವ್ರ ಚಿಂತನೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಬಲ್ಲ (೧೫೦೦ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು) ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ದಕ್ಕಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಭಾಷೆಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಆಟಗಳ ಮೂಲಕವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕೌಶಲ ಅವನಿಗಿತ್ತು’ಆತನ ಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಒಳಕನ್ನಡಿಗಳಂತೆ ಕಾಣ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿದ್ದ ಭಾವಗಳನ್ನು ಕಾಣದೆ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆತ ರಾಜರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಜನರ ಕಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದನೆಂತಲೆ’('ಬಾರ್ಡೋಲೇಟರ್’(Bardolater) ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಬ್ಲೂಂ) ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲ ನಾಡಲ್ಲೂ ಆತ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನದ ನಂತರವೂ ಸಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕ ಬಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಸ್ವಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಓದಿರಿ. (ಸಂಪಾದಕ)

ನನ್ನ ಹೆಸರು ಶ್ರೀಹರ್ಷ ನೀರಾಗುಂದ ನಾಗರಾಜ್. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಊರು ನೀರಾಗುಂದ, ಕರ್ನಾಟಕ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲೇ ನಡೆದದ್ದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಲೀಡ್ಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ನಾನು ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಲೀಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇವೆ.

ನನಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅದೇ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ನಾನು ಎರಡು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಟನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಅಭಿರುಚಿಯಿಂದ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. (ಅವರಿಗೆ ಪಾರ್ಕ್ ರನ್ನಿಂಗ್, ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟದ ಹವ್ಯಾಸವಿದೆ. ಈ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರಿನ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ದಲ್ಲಿ ಕಂಡಾರು! –ಸಂ)

ನನ್ನ ತಂದೆ ಡಾ. ನಾಗರಾಜ್ ನೀರಾಗುಂದ ಅವರು ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ, ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಟೈಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.


ಈಗ ನನ್ನ ಲೇಖನ ಓದಿರಿ

ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಆತ್ಮ ಹೊಂದಿದ ರಂಗಮಂದಿರ

ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಒಂದುಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನಿಂತಿದೆ.1740ರ ದಶಕದಲ್ಲಿMoravian Church ಸಹೋದರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸತಿ ಅದು. ಅದರ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಹಸಿರು ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಲಿನ ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಅಡಗಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ರತ್ನ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಅಂತರಂಗದ ಎಪ್ಪತ್ತು ಆಸನಗಳ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ ಇದೆ.

ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಗೋದಾಮಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮರವನ್ನು ಮರುಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮುದಾಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಮಯ ವಿವರ.
 ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಸಣ್ಣ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹಾನ್ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. Geoffrey Chaucer, Anton Chekhov, Henrik Ibsen, ಮತ್ತುWilliam Shakespeare ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ಡ್ರಾಮಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಈ ವಿಶೇಷ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ.
ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ
 ಈ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡೇವ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ (Dave Robbins) ಇದ್ದಾರೆ. 1990ರ ದಶಕದಿಂದ ಅವರು ಈ ರಂಗಮಂದಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
 ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು. 1968ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದರು, A Christmas Carol ನಾಟಕದಲ್ಲಿ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದವರು Charles Dickens. ರಾಬಿನ್ಸ್ ತಮ್ಮ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಡಿಕ್ ಪೋರ್ಟರ್.
ಇವರ ತಂದೆ ಪೀಟರ್ ಪೋರ್ಟರ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫುಲ್‌ನೇಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರ ತಾಯಿಯರೂ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.
 “ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ರಂಗಭೂಮಿ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ರಾಬಿನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
 “ಇತರರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಏನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ನಂಬುತ್ತಾ ನಾನು ಕಲಿತೆ.” ದಶಕಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷ ನೀಡುವುದು ನಾಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಲ್ಲ, ಜನರು.ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಪೀಳಿಗೆಯ ಶಕ್ತಿ ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ಡ್ರಾಮಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ನಟರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
 ಇಂದು ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
 ರಾಬಿನ್ಸ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಷಣ “Seven Ages of Man” ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.
 “ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ...” ಅವರು ನಗುತ್ತಾರೆ,
“ಬಹುಶಃ ನಾನು ಸಹ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
“ಆದರೆ ಕಾಗದದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಮನರಂಜನೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸವಾಲು ಇನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.” ನಂತರ ಅವರು ಈ ರಂಗಮಂದಿರದ ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದುಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
“ನಾವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ.” ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ
ನನ್ನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರವೇಶ
ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಂಗಮಂದಿರದೊಳಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನನಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಾನು ಹೋದೆ; ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಹೋದೆ! ನನಗೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಆ ಓದುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಡಿಷನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನನ್ನ ಫೋನ್ ಮೊಳಗಿತು.
ಅದು ಡೇವ್ ರಾಬಿನ್ಸ್. “ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಬರುವವರನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ,” ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
“ಆದರೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನಿಮಗಾಗಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಿದೆ!” ಹೀಗೆ ನನ್ನಜೀವನದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪರದೆ ತೆರೆಯಿತು. ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪಾತ್ರ ಹಿಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡಿನ ಒಬ್ಬ ಲಾರ್ಡ್.
“ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿ” ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣ
ಒಂದು ರಿಹರ್ಸಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೇವ್ ಹಠಾತ್ ಕೇಳಿದರು: ನಿಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಯಾರು?” ನಾನು ಕ್ಷಣವೂ ತಡ ಮಾಡದೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ: ವಿರಾಟ್ ಕೋಹ್ಲಿ ಅಂದೆ. ಡೇವ್ ನಕ್ಕರು.“ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿ.” ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು “ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ನನ್ನ ಪಾತ್ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಂದು ಚತುರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಾಜಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯನ ಪಾತ್ರ. ಅದು ಜೀವಂತ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತುಸ್ಮರಣೀಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

 ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕಲಾವಿದರು 
ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡರ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುವಯಸ್ಸಿನ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.
ರೋಸಲಿಂಡ್, ಒರ್ಲಾಂಡೋ, ಸೆಲಿಯಾ, ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಮತ್ತು ಜಾಕ್ಸ್ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್‌ನ ಲೋಕವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರು. 
ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡ್ಯೂಕ್ ಸೀನಿಯರ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್, ಒಲಿವರ್, ಸಿಲ್ವಿಯಸ್, ಫೀಬಿ, ಕೊರಿನ್, ಆಡ್ರಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಸೇರಿದ್ದರು.
ಪ್ರತಿ ಕಲಾವಿದ ತನ್ನದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ತಂದನು. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ರಿಹರ್ಸಲ್ ನಂತರ ಈ ತಂಡ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವಾಯಿತು. ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ರಿಹರ್ಸಲ್‌ಗಳು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳು ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆವು. ಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂಜರಿತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ.ನಾನೊಬ್ಬನೇ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ನಟ. ಆದರೆ ಆ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಬೇಗನೆ ಮಾಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಡೇವ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು.
ರಿಹರ್ಸಲ್ ನಂತರ ನಾವು ಹತ್ತಿರದ ಪಬ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಸಂಜೆಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದವು. ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್‌ನ ಭಾಷೆ, ಬೆಳಕು, ವಿನ್ಯಾಸ, ವೇಷಭೂಷಣ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಸಾರಿ ನಮ್ಮ ಬಂಧ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಜೀವನದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ:  ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್
As You Like It ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು “Seven Ages of Man” ಭಾಷಣ.
All the world’s a stage,
And all the men and women merely players;
They have their exits and their entrances;
And one man in his time plays many parts.
ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಜೀವನದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವನ ಜೀವನದ ಏಳು ಹಂತಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ನೋಡೋಣ
1. ಮಗು (Infant )
ಜೀವನದ ಆರಂಭ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬನೆ.ಅಳುವು, ನಗು, ಚಲನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹಜ.ಇಲ್ಲಿ ನಿರಪರಾಧಿತ್ವವಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಇಲ್ಲ.ಇದು ಜೀವನದ “ಆರಂಭದ ಸಂಗೀತ” (Beginning of Life’s Music).
2. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಬಾಲಕ (Schoolboy)
“Creeping like snail unwillingly to school.” ಇಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಬಾಲ್ಯದ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಡುವೆ ಮೊದಲ ಸಂಘರ್ಷ.
3. ಪ್ರೇಮಿಯ ಹಂತ (Lover); ಭಾವನೆಗಳ ಸ್ಫೋಟ. ಪ್ರೇಮ, ಕಾವ್ಯ, ಕನಸುಗಳು.ಇಲ್ಲಿ ತರ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೃದಯವೇ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಒಂದು ಕಾವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಸೈನಿಕ (Soldier)ಆತ್ಮಗೌರವ, ಧೈರ್ಯ, ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ.“Seeking the bubble reputation even in the cannon’s mouth”. ಹೆಸರು, ಮಾನ, ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧತೆ (Fight for Identity and Recognition).
5. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ (Justice)ಇದು ಪರಿಪಕ್ವತೆ. ಅನುಭವ, ಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ. ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಂತ (Stage of Wisdom and Balance).ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
6. ವೃದ್ಧ (Pantaloon) ಶಕ್ತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶರೀರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಸ್ಯವೂ ಇದೆ ಜೀವನ ತನ್ನ ವಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
7. ಅಂತಿಮ ಹಂತ (Second Childhood) “Sans teeth, sans eyes, sans taste, sans everything: ಮತ್ತೆ ಮಗುತನ — ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಕ್ಷೀಣತೆ ಜೊತೆಗೆ .ಇದು ಜೀವನದ ಮೌನ ಸಮಾಪ್ತಿ Sans teeth, sans eyes, sans taste, sans everything. ಆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆ ಪದಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಒಂದುಆಳವಾದ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

 ರಂಗಮಂದಿರವು ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಜೀವನದ ಕನ್ನಡಿಯಾಯಿತು.
ಆರು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಾಟಕದ ಮಾಯೆ
 ನಾಟಕವು ಆರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳವರೆಗೆ (Feb 28-March 7, 2026) ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಟಿಕೆಟ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ಆರು ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ರಂಗಮಂದಿರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಾಯೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು

ಎರಡು ರಂಗಭೂಮಿ ಲೋಕಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆ
 ಈ ಅನುಭವ ನನಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ Ranga Shankara ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತು. ಇದು Arundhati Nag ಅವರು Shankar Nag ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ. ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಇದ್ದರೂ, ಫುಲ್‌ನೇಕ್ ಮತ್ತು ರಂಗ ಶಂಕರ ಒಂದೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯ ರಂಗಭೂಮಿಗಳು. ಎರಡೂ ಹೊಸಬರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಕಥೆ ಹೇಳುವವರಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಂತಿಮ ನಮಸ್ಕಾರ
 ಈ ಅನುಭವ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಧೈರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಸ್ನೇಹದ ಬಗ್ಗೆ, ಸೃಜನಾತ್ಮಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು: ಈಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತೇ ಒಂದು ವೇದಿಕೆ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದುಮರೆಯಲಾಗದ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ,
 ಆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಗೌರವ ನನಗೆ ದೊರೆಯಿತು ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿಯಾಗಿ!

-- ಶ್ರೀಹರ್ಷ ನೀರಗುಂದ ನಾಗರಾಜ್

ಪಾತ್ರವರ್ಗ (ಪ್ರವೇಶ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ)
 ಮ್ಯಾಡಮ್ ಲೆ ಬ್ಯೂ (ಹಿರಿಯ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಕ) — ಸ್ಲಾವಿಕಾರಾಂಕೋವಿಕ್
ಒರ್ಲಾಂಡೊ ಡೆ ಬೋಯ್ಸ್ — ಜಾಕ್ ಮಾಸ್ಸಿ
ಆಡಮ್ (ಒಲಿವರ್ ಡೆ ಬೋಯ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇವಕ) — ಡಿಕ್ ಪೋರ್ಟರ್
ಒಲಿವರ್ ಡೆ ಬೋಯ್ಸ್ (ಒರ್ಲಾಂಡೊನ ಸಹೋದರ) — ಕ್ರಿಸ್ಲಾಂಗ್
ಡೆನಿಸ್ (ಫ್ರೆಡಾ ಅವರ ಬಾಡಿಗಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು) — ಜಾರ್ಜಿಯಾನಾ ಗ್ರಾಂಟ್
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಫ್ರೆಡಾ ಅವರ ಬಾಡಿಗಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಸ್ತಿ ಪಟು) — ಜೋ ಬ್ರಾಹಮ್
ಸಿಲಿಯಾ (ಡಚೆಸ್ ಫ್ರೆಡಾ ಅವರ ಮಗಳು) — ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾಲಿಸ್
ರೊಸಾಲಿಂಡ್ (ಫ್ರೆಡಾ ಅವರ ಸೋದರ ಮಗಳು / ಸಿಲಿಯಾ ಅವರಕಜಿನ್) — ಕ್ಲೇರ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್
ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್ (ಫ್ರೆಡಾ ಅವರ ಅರಮನೆಯ ಹಾಸ್ಯಗಾರ) — ಗ್ರೆಗ್ಆಡಮ್ಸ್
ಡಚೆಸ್ ಫ್ರೆಡಾ (ಹೊಸ ‘ಡಚೆಸ್’) — ಕ್ರಿಸ್ ರಾಬಿನ್ಸ್
ಎಲಿನರ್ (ಹಳೆಯ, ಈಗ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ‘ಡಚೆಸ್’) —ಕ್ರಿಸ್ ಪೋರ್ಟರ್
ಅಮಿಯನ್ಸ್ (ಹಿಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸದಸ್ಯ) — ಮಾಗ್ದಾ ಲೈಡನ್
ಲಾರ್ಡ್ ಕೋಹ್ಲಿ (ಹಿಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸದಸ್ಯ) — ಶ್ರೀಹರ್ಷ ನೀರಗುಂದ ನಾಗರಾಜ್
ಜಾಕ್ವೀಸ್ (ವಿಷಾದಭರಿತ ಸ್ವಭಾವದ ಮಾಜಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸದ) — ಡೊಮಿನಿಕ್ ಆಡಮ್ಸ್
ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ (ಫೀಬಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ರೈತ) — ಚಾರ್ಲಿಕ್ರೋಝಿಯರ್
ಕೊರಿನ್ (ಸಿಲ್ವಿಯಸ್‌ನ ಕುರಿಗಾಹಿ) — ಪಾಲ್ ಕಲ್ಲಿಂಗ್ಫೋರ್ಡ್
ಆಡ್ರಿ (ಚಂಚಲ ಸ್ವಭಾವದ ಕುರಿಗಾಹಿ) — ಹೆಲೆನ್ ಚೆಸ್ಟರ್ಮನ್
ಆಡು (ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದವರು) — ಕ್ಲೇರ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್
ರೆವ್. ಓಲಿವರ್ ಮಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಎವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ಉಪದೇಶಕ) — ಮೈಕ್ ಹೇಯ್ಸ್
ಫೀಬಿ (ಆಕರ್ಷಕ ಕುರಿಗಾಹಿ, ಸಿಲ್ವಿಯಸ್‌ನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸದವಳು) — ಏಮಿ ವುಡ್ರಫ್
ವಿಲಿಯಂ (ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸರಳ ಯುವಕ) — ವಿಲಿಯಂ ಲಿಂಡ್ಲಿ
ಆರ್ಡನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಪಬ್‌ನ ಮಾಲೀಕ — ವಿಲಿಯಂ ಲಿಂಡ್ಲಿ
ಹೈಮನ್ (ದೈವಿಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕ) — ಪಾಲ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್

ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು: ಶ್ರೀಹರ್ಷ ನೀರಗುಂದ ನಾಗರಾಜ್ 

(ಉದಯವಾಣಿಯNRI ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ ಈ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.)




ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ”ಚಾಂಡಾಳ ಚೌಕಡಿ” -ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಬರೆದ ನಾಟಕ ವಿಮರ್ಶೆ

SPDesai for KSSVV anivaasi
ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಸಿನೆಮಾ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಆಡುವ ಮತ್ತು ನೋಡುವ ಚಟ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಸಿನೆಮಾದ ಝಂಝಾವಾತಕ್ಕೆ ತತ್ತರಿಸಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳೆಲ್ಲ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ, `ನೀನಾಸಂ` ತರಹದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಧುನಿಕ ನಾಟಕದ ಶೈಲಿಯತ್ತ ಹೊರಳಿದವು. ಸಿನೆಮಾದ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಆದರೂ, ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಲಾಭ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರು ತಾವು ಇತ್ತೀಚೆ ನೋಡಿದ ಶರಲೇಖ ಹೋಮ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಾಯನನ `ಚಂಡಾಳ ಚೌಕಡಿ` ನಾಟಕದ ಬಗ್ಗೆ ಆಪ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. – ಸಂ

Sherlock Holmes on tour 2018-19 (with kind permission from Blackeyed Theatre)

ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಯಾರ್ಕ್ ಶೈರ್ ದ ಡೋಂಕಾಸ್ಟರ್ ದಲ್ಲಿ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ ಬರೆದ ” ಎ ಸೈನ್ ಆಫ್ ಫೋರ್” (ಆ ನಾಲ್ವರನ್ನೇ ನಾನು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಾಂಡಾಳ್ ಚೌಕಡಿ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು – ವಿವರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ) ಕಥೆಯ ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಅದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಡ್ ಥಿಯೇಟರ್ (Blackeyed Theatre) ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ  ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಟಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು.

ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯನಾದ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಶೆರ್ಲಾಕ್ಸ್ ಹೋಮ್ಸ್ ನನ್ನ ಅಚ್ಚುಮಚ್ಚಿನ ಪತ್ತೇದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಆತನ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ್ ಬರೆದ ನಾಲ್ಕು ಕಿರುಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಛಪ್ಪನ್ನೈವತ್ತಾರು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಹಸವನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಿದ್ದೆನಾದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಊರಲ್ಲೇ ಈ ನಾಟಕ ಬಂದಾಗ ಅವಕಾಶ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನೋಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿರಾಶೆಯಂತೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಇಚ್ಚೆಯಾಗುವಷ್ಟು ಹಿಡಿಸಿತು.

”ಎ ಸೈನ್ ಆಫ್ ದ ಫೋರ್” (ಐದು ಶಬ್ದಗಳು, ಆನಂತರ ’ದ’ ಲೋಪವಾಯಿತು) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 1890 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಲಿಪ್ಪಿನ್ಕಾಟ್ ಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲನ ಎರಡನೆಯ ಶೆರ್ಲಾಕ್ (ಹೋಮ್ಸ್) ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲು ಓದಿದ್ದು, 1963ರಲ್ಲಿ. ಮೊದಲನೆಯದು ’ಎ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್’. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 1857ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ (ಬ್ರಿಟಿಶರು ಸಿಪಾಹಿ ದಂಗೆ ಎಂದು ಕರೆದರು!) ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧ, ಕಳವು, ಕೊಲೆ, ವಂಚನೆ. ಸೇಡು, ರೋಮಾನ್ಸ್, ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ’ಚೇಸ” ಇವೆಲ್ಲ ಕೂಡಿದ ನವರಸ ಭರಿತ ಕಥೆ ಅದು. ನೀವೆಲ್ಲ ಓದಿದ್ದರೂ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಲು ಅದರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಮೊದಲು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ:

ಮೇರಿ ಮೋರ್ಸ್ಟನ್ ವೃತ್ತಾಂತ

ಕಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಇಸವಿ 1878. ಬಿಡಿಸಲು ಕ್ರೈಮ್ ಕೇಸುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬೇಜಾರು ಕಳೆಯಲು ಕೋಕೇನ್ ಸೂಜಿಮದ್ದು ಏರಿಸುವ, ಮೂಡು ಬಂದಾಗ ವಯೋಲಿನ್ ನುಡಿಸುವ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ವಭಾವದ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಶೆರ್ಲಾಕನ 221 B ಬೇಕರ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕೋಣೆಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ ಮಕ್ಕಳ ಗವರ್ನೆಸ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮೇರಿ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಾರ್ಸ್ಟನ್ ಭಾರತದಿಂದ ಸರ್ವಿಸ್ ಮುಗಿಸಿ ಮರಳಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೂ ಆತನ ಸುಳುವೇ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಹಿತೈಷಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಆರು ಅಮೂಲ್ಯ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಅಂಚೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಹೋಂಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ ವಾಟ್ಸನ್ನರ ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಬಳಿ ನಾಲ್ವರ ನಿಗೂಢ ಸಹಿಯಿರುವ ಒಂದು ಕಾಗದ (Sign of the Four) ಇದೆ. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಒಂದು ಮರಗಾಲಿನ ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಸಿಪಾಹಿ. ಆತನೋ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ”ಆಗ್ರಾ ನಿಧಿ”ಯ ಶೋಧದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಲೂಟಿಯ ಪಾಲುಗಾರರಾದ ನಾಲ್ವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಸ್ಮಾಲ್ ನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಅದನ್ನು ’ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಲಾಡ್ಜ್ ’ ನಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮೇಜರ್ ಶೋಲ್ಟೋನ ಅವಳಿ-ಜವಳಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೊಬ್ಬನೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಆ ಹಿತೈಷಿ ಥೇಡ್ಡಿಯಸ್ ಶೋಲ್ಟೋ. ಕ್ರೈಮ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಅಂದ ಮೇಲೆ ಹೆಣಗಳು ಬೀಳಲೇ ಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಥೇಡ್ಡಿಯಸ್ ಶೋಲ್ಟೋನ ಸಹೋದರನ ಕೊಲೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ನಾವು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ನೋಡುವದು. ಈಗಾಗಲೆ ಇನ್ನು ಮೂವರ ಹತ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ, ಅಥವಾ ಆಗಲಿವೆ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾರಾಜನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾರದ ’’ಆಗ್ರಾ ನಿಧಿ” ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಟೇಮ್ಸ ನದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಹಡಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವದರಲ್ಲಿ ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಂಸ್ ಸಫಲನಾದರೂ ಈ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಕದ್ದು ತೊಗೊಂಡೋಡಿದ್ದವರು ಸ್ಮಾಲ್ ಮತ್ತವನ ಸಹಾಯಕ -ಅಂದಮಾನ್ ಮೂಲದ ಟೋಂಗಾ ಎನ್ನುವ ”ಕುಳ್ಳ, ಕರಿಯ, ಕಾಡುಮನುಷ್ಯನಂಥ ಅಸಹ್ಯಪ್ರಾಣಿ.” ಅವರು ಹೋಂಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡ ಯಾರ್ಡ ಪತ್ತೇದಾರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ನಿಧಿ ಅವರ ಕೈಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅದರ ಹಕ್ಕಿನ ವಾರಸುದಾರಳಾದ ಮೇರಿ ಶ್ರೀಮಂತಳಾಗುತ್ತಾಳೆಯೇ? ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ’ಬಡ’ ಡಾಕ್ಟರ್ ವಾಟ್ಸನ್ನನ್ನು ವರಿಸುವಳೇ? ಇವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಡುತ್ತೇನೆ. ಹೋಂಸನ ಪೈಪೋಟಿ ಯಾರು ಅಂದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡ್ ಯಾರ್ಡಿನ ಅಧಿಕೃತ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಅಥೆಲ್ನಿ ಜೋನ್ಸ್. ಆತ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೂ (ಥೇಡ್ಡಿಯಸ್ ನೇ ಸ್ವತಃ ದಾಯಾದಿಯ ಕೊಲೆಗಾರ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಕೈದುಮಾಡಿದ್ದು) ಕೇಸ್ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬರುತ್ತದೆ!

Victoria Spearing’s original design concept (With permission from Blackeyed Theatre)

ಕಥಾವಸ್ತು ತೊಡಕಿನದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1857ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆದ್ದ ಸಿಪಾಹಿಗಳಿಂದಾದ ಅಶಾಂತಿ, ಆಗ್ರಾ ನಿಧಿಯ ಅಪಹರಣ, ಭೀಕರ ಕೊಲೆ, ಅದರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಅಂದಮಾನ್ ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮರಗಾಲಿನ ಸ್ಮಾಲ್, ಅವನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಲಪಟಾಯಿಸಿದ ಮೇಜರ್ ಶೊಲ್ಟೋ, ಮೇರಿಯ ತಂದೆಯ ನಿಗೂಢ ನಿರ್ಗಮನ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲೇ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ರಂಗ ಭೂಮಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ನಿಕ್ ಲೇನ್ ಅವರ ಬರಹ ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಷನ್ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಎಡವುವದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪರಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆರೆಯಿಲ್ಲದ ರಂಗ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ತಂದ ಯಶಸ್ಸು ಸ್ಟೇಜ್ ಡಿಸೈನರ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಪಿಯರಿಂಗ್ ಅವರ ಕುಶಲ ರಂಗ ಸಜ್ಜಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಜ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ (props) ದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆರೇ ಜನ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ನಟರು (ensemble cast). ಅವರೇ ಹದಿನೇಳು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಆಡುವದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ವಾದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ! ಅಂದರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ, ಮುದ್ರಿತ ಧ್ವನಿಪ್ರಸಾರ ಇಲ್ಲವೆಂತಲ್ಲ. ಅದು ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯೇ. ನಾಟಕದ ಅಂಕದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಬದಲಾಗುವಾಗ props ಜೋಡಣೆ ಸಹ ನಟರೇ ಮಾಡುವದು. ಬಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದೂವರೆ ನಿಮಿಷ ಸಹ ಹಿಡಿಯುವದಿಲ್ಲ. ಹೋಂಸ್-ವಾಟ್ಸನ್ ಕುಳಿತ ಕುರ್ಚಿ ಮತ್ತಿತರ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೂವರು ಕುಳಿತು ಕುದುರೆಯ ಖುರಪುಟದದೊಡನೆ ಹೊರಟಂತೆ ಮೈಯಲಾಡಿಸಿದರೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಾಬ್ಬಲ್ ಸ್ಟೋನ್ ಹಾಸುಗಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಬ್ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ! ಅದು ಸಹ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಪಿಯರಿಂಗ್ ಅವರೇ ಯೋಜಿಸಿದ್ದು. ಆಳವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗೋಪುರಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿನ ಬಂದರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಳಂತೆ. (ಚಿತ್ರ ನೋಡಿರಿ). ಸಿಪಾಹಿಗಳು ದಂಗೆ ಏಳುವ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀನಾರುಗಳು, ಗೋಪುರಗಳ ತುದಿಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಟೇಮ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುವ ಮೊನಚಾದ ಮೂಗಿನ ಹಡಗವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕರತಾಡನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸ್ಸಿದ್ದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ! ಈ ಹಿಂದೆ 14 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಲ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ ನ ಈ ಕಥೆ ನಾಟಕ, ಸಿನಿಮಾ ಅಥವಾ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಇದು ನವೀನ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ರೂಪದ್ದು ಎನಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರವಾಸೀ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಟೂರಿಂಗ್ ಗೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂತಿದೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಎಣಿಕೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯವರು (www.blackeyedtheatre.co.uk). ಇದನ್ನು ಹಾಲೆಂಡ ಸೇರಿ ಮುಂದಿನ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶದ 55 ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆಂದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮನದಟ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Holmes 1930

ಇನ್ನು ಅಭಿನಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಆರೂ ನಟರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ನಿಂತದ್ದು ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಡಿಯರ್ ಸ್ಟಾಕರ್ (Deer stalker)) ಹ್ಯಾಟ್ ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಜೋತುಬಿದ್ದ ಬಾಗಿದ ಪೈಪನ್ನು ಕಚ್ಚುವ ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ ಕಾಯದ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪೆದ್ದನಂತೆ ನಟಿಸುವ ಡಾಕ್ಟರ್ ವಾಟ್ಸನ್. ಆದರೆ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ನೋಡುವದು ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನ ಹೋಂಸ್-ವಾಟ್ಸನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ ಶಿಪ್ಪನ್ನೇ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಜಯಭೇರಿ ಹೊಡೆದ ಬಿಬಿಸಿಯ ’ಶೆರ್ಲಾಕ್ ’ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕಂಬರ್ಬ್ಯಾಚ್- ಮಾರ್ಟಿನ್ ಫ್ರೀಮನ್ ಜೋಡಿಯ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸರಿಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೈನ್ ಆಫ್ ಫೋರ್ ಈ ಪತ್ತೇದಾರನ  ಬರೀ ಎರಡನೆಯ ಸಾಹಸವೆ ಅಲ್ಲವೆ? ಲೂಕ್ ಬಾರ್ಟನ್ನನ ಹೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸನ್ನನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಜೋಸೆಫ್ ಡೆರ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಮಾತ್ರ ಒಂದೊಂದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕದ ಡಾ. ಜಾನ್ ವಾಟ್ಸನ್ ನೈಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿರುವದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲವೇನೋ. ಅವರಿಬ್ಬರ ಅಭಿನಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ಪಟು ಝಾಕ್ ಲೀ (ಜೊನಾಥನ್ ಸ್ಮಾಲ್) ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ಸ್ವಗತದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ತೊಡಕು ಬಿಡಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಳೆದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಕಥೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀರಿಯಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಂಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೂಕ ಬಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಶೋಲ್ಟೋ ಅವಳಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ರೂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ತುಂಬಿದ್ದು ದಿಗ್ದರ್ಶಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

My copy of complete Sherlock Holmes

ಚಾಂಡಾಳ ಚೌಕಡಿ: ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು – ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು- ದುರುಳರ ಗುಂಪಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ಅ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಮಹಾಭಾರತದ ದುಷ್ಟ ಚತುಷ್ಟಯ (ದುರ್ಯೋಧನ, ದುಶ್ಶಾಸನ, ಶಕುನಿ, ಕರ್ಣ) ಇರಬಹುದು. ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ, ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಸಹ ಆಗಿವೆಯಂತೆ. ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಸಹಿ (sign) ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದರೆ ಜೊನಾಥನ್ ಸ್ಮಾಲ್, ದೋಸ್ತ್ ಅಕ್ಬರ್, ಮೆಹಮತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಖಾನ್.

ಟೋಂಗಾ ಎನ್ನುವ ಅಂದಮಾನಿನ ಕುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನ ವರ್ಣನೆಯಷ್ಟೇ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ- ಆ ಜನರು ”ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣು, ಸದ್ದಾ ಮುದ್ದಾ ಆಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ತಲೆ, ವಿಕಾರವಾದ ಮುಖವುಳ್ಳ ನರಭಕ್ಷಕರು ಇತ್ಯಾದಿ”. ಆ ಪಾತ್ರ ರಂಗಮಂಚಕ್ಕೆ ಬರುವದಿಲ್ಲ. ಆತನ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಾಗೆಲ್ಲ ಓದುಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೇಸಿಕೆ ಹುಟ್ಟುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ ರೇಸಿಸ್ಟ್ ಎನಿಸಿದರೂ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮಹಾರಾಣಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳು ಇದ್ದವು; ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲವಿದ್ದಂತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯೂ ಇತ್ತು. ಕೆಲವು ಅಸತ್ಯಗಳ ಪ್ರಚಾರವಿತ್ತೆಂದೂ ಅದನ್ನೇ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ -ಆತ ಎಂದೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ- ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಅನ್ಯದ್ವೇಶಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (xenophobist or racist) ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. (See McBratney below **) ಅದೇನೆ ಇರಲಿ, ಟೋಂಗಾ ವಿಷಲೇಪಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಊದುವ ಅಂದಮಾನಿನ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನಾಂಗದವನೆಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ.

ಸೈನ್ ಆಫ್ ಫೋರ್ ನಾಟಕ ಈ ದೇಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ*, ಆಸ್ಥೆಯಿದ್ದವರು ಹೋಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಟಿಕೀಟು ದರ ಸ್ವಲ್ಪ ದುಬಾರಿಯೆನ್ನ ಬಹುದು; ಸೀನಿಯರ್ ಸಿಟಿಸನ್ ರಿಯಾಯಿತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಗೊಣಗು! ಹೋಮ್ಸ್ ಭಕ್ತರು ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ನಾನೂ ಆತ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವದನ್ನೇ ತಿರುಚಿ ಹೇಳುವೆ: “Come on, Watson. The game is afoot. Get into your clothes, and go and see!”

(I gratefully acknowledge the permission granted by Adrian McDougall, Artistic Director of Blackeyed Theatre for their consent to reproduce  Victoria Spearing’s sketch and the poster of the play- Author)

*Link: www.blackeyedtheatre.co.uk

**McBratney, J. (2005). RACIAL AND CRIMINAL TYPES: INDIAN ETHNOGRAPHY AND SIR ARTHUR CONAN DOYLE’S THE SIGN OF FOUR. Victorian Literature and Culture, 33(1), 149-167. doi:10.1017/S106015030500077X