ನಮಸ್ಕಾರ ಡೊರೊತಿ, ಹೇಗಿದ್ದೀರ? – ವಿನತೆ ಶರ್ಮ

ಸಂಪಾದಕರ ನುಡಿ

(‘ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಗಂಡಸಿನ ಹಿಂದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ’ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಾಣ್ಣುಡಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಮಹಿಳೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಹೆಂಡತಿ, ಪ್ರಿಯತಮೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕವಿ ವಿಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಅವನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅವನ ತಂಗಿ ಡೊರೊತಿ ಕಾರಣಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು  ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ತನ್ನ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದ  Tintern Abbey ಕವನದಲ್ಲಿ  ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂಗಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ;

My Dear , Dear Friend

And in thy voice I catch The language of my former heart

And read my former pleasure in the shooting lights of thy wild eyes

My dear sister!

ಡೊರೊತಿ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ೧೭-೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯಿತ್ರಿ ಅಥವಾ ಲೇಖಕಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಅಥವಾ ಆಸೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾಗು ಗೆಳಯ ಕೋಲ್ ರಿಡ್ಜ್  ಜೊತೆಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಮ್ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ನೆಲಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿನನಿತ್ಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒಂದು ದಿನಚರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಾಲಾನಂತರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದು ಜರ್ನಲ್ ರೂಪ ತಳೆದು ಈಗ ಬಹಳ  ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗಿದೆ. ಅವಳ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ಸ್ ಹೂವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲುಗಳು ಅವಳ ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಮ್ ಬರೆದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ಸ್ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು  ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ  ಆ ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿವೆ;

We saw a few daffodils close to the water side, little colony had so sprung up — But as we went along there were more and yet more. I never saw daffodils so beautiful they grew among the mossy stones about and about them, some rested their heads upon these stones as on a pillow for weariness and the rest tossed and reeled and danced and seemed as if they verily laughed with the wind that blew upon them over the Lake, they looked so gay ever glancing ever changing.

ಡೊರೊತಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸುಂದರ ಪರಿಸರ ಹಾಗು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಾಗೃತವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಅವಳ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇಷ್ಟು ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿ ತನ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನ್ನಣೆ ಕಾಣದಾದಳು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ . ಮುಂದೆ ಅವಳ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವಳ ಡೈರಿ ಹಾಗು ಜರ್ನಲ್ ಗಳು ಡವ್ ಕಾಟೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ತಲುಪಿರುವುದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ವಿಚಾರ. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಡೊರೊತಿ ಅಣ್ಣನಷ್ಟೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು

ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತೆ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ, ಲಿಂಗ ಭೇದ ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಭೇದ ಈ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಖರವಾದ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದು ಆ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ  ಕವನ ಹಾಗು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ  ಪ್ರಗತಿಪರ ಲೇಖಕಿ ವಿನತೆ ಶರ್ಮ ಅವರು ಡೊರೊತಿ ಯನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿದ್ದು ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿದೆ – ಸಂ)

 ***

ನಮಸ್ಕಾರ ಡೊರೊತಿ, ಹೇಗಿದ್ದೀರ? ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ ವಿಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು  ಡೊರೊತಿ ಮತ್ತು  ಅವರ ಡಾಫೊಡಿಲ್  ಹೂ

ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು:  ವಿನತೆ ಶರ್ಮ

 

ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ – ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

 

 

“ಈ ನನ್ನ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆರಗು, ಅಚ್ಚರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ನನಗೆ ಮೆಚ್ಚು.ಅದನ್ನು ಓದುವುದು ಅಣ್ಣನ ಇಷ್ಟ. ಮುಂದಿನ ವಿಷಯ ನನಗೆ ಬೇಡ. ಅದನ್ನು ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಬಿಡುತ್ತೀನಿ” ಎಂದು ಡೊರೊತಿ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ತಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ವಿವರಿಸಿದ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಹೂಗಳು ಅರಳುವ ಋತುಮಾನ, ಆ ಹೂವಿನ ಅಂದ-ಚೆಂದ, ಆ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮನ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬರಹಗಳನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಕವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಣಿಯ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿ ಬಾಳಿದರು. ತಂಗಿ ಡೊರೊತಿ ಅದೇ ಸುಂದರ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು. ಅವರ ಆ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆರಗು, ಅಚ್ಚರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬರೆದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಡಲಿನ ಮುದ್ದು ಕೂಸಾಗೆ ಬದುಕಿದರು.

೨೦೧೩ ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ಶುಕ್ರವಾರ ನಾನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ ವಿಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಗಿ ಡೊರೊತಿ  ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ಇತ್ತದ್ದು. ಅವರ ಮನೆ ‘ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್’ ಇರುವ ಗ್ರಾಸ್ಮೀರ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಿದ್ದದ್ದು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ ಕಂಬ್ರಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗಲಿಂದಲೂ ವಿಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ತಾಣವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ನನಗೆ ಇತ್ತು. ಬಂದ ಹೊಸತರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಕವಿಯ ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಬಂತು.

ಜೊತೆಗೆ ಕವಿಯ ತಂಗಿ ಡೊರೊತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶವೊಂದು ಏರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಡೊರೊತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹೆಸರು “ಡೊರೊತಿ  ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ – ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ಬೆರಗು”. ನನ್ನನ್ನು ಮೋಡಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹೆಸರೇ ಸಾಕಿತ್ತು! ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಗರಿಕೆದರಿತು. ಇದೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೨೦೧೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೩ ರಿಂದ ೨೦೧೪ ಜನವರಿ ೫ರ ತನಕ ಡೊರೊತಿ  ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು, ದಿನನಿತ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಕೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ‘ ಗ್ರಾಸ್ಮೀರ್ ಜರ್ನಲ್ ‘ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಡೋವ್ ಕಾಟೆಜ್ ನ ಪಕ್ಕದ ಕಟ್ಟಡ ‘ಜಾರ್ವುಡ್ ಕೇಂದ್ರ’ ದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಾಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಆಗ ಓದಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ರ ಕವಿತೆಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ, ಕವಿಯ ಒಳದೃಷ್ಟಿ ನೋಡುವ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ನಾವು ಹತ್ತಿರವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸವಿನುಡಿಗಳ ನೆನಪು ನುಗ್ಗಿ ಬಂತು. ಆತನ ‘ಡಾಫೊಡಿಲ್’ ಕವನವನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಹೂ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಚಿತ್ರ ನೋಡಲು ಆಗ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ಓಡಿದ್ದೆ. ಆತನ ಈ ಬರಹಗಳ, ಆ ಸವಿನುಡಿಗಳ, ಆತನ ಬಾಗಿಲ ಹಿಂದೆ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಡೊರೊತಿ ಕಡೆಗೂ ಈಗ ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಾದರು.

೧೭೭೧ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಡೊರೊತಿ, ವಿಲಿಯಂ ಗಿಂತ ಒಂದೇ ವರ್ಷ ಚಿಕ್ಕವರು. ಐದು ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮೂರನೇ ಮಗು; ತಂದೆಯ ಸಂಪಾದನೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹುಡುಗಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಾಯಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಫಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಧುವಿನ (ಆಂಟಿ) ಹತ್ತಿರ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ೧೭೮೩ರಲ್ಲಿ ಸತ್ತಾಗ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬಂಧುಗಳ ಬಳಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಡೊರೊತಿ ಒಬ್ಬ ಅಂಕಲ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿ ಅಂಕಲ್ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಮರ್, ಶೇಕ್ಸ್ ಪೀಯರ್ ಮುಂತಾದ ಕವಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನ ಓದುವುದಲ್ಲದೆ, ಆ ಕುಟುಂಬದ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಲಾಲನೆ, ಪಾಲನೆಯನ್ನೂ ಬಹಳ ಕುಶಲವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಂತದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವು, ಲಾಲನೆ-ಪಾಲನೆ, ಸಣ್ಣ, ಪುಟ್ಟ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆವೈದ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕುಶಲಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಫಲವಾಗಿ ಡೊರೊತಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾ, ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂ ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಣ್ಣನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾ, ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಕುಟುಂಬದ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ತಂಗಿಯಾಗಿ, ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿ, ಅತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ತನ್ನ, ಅವರೆಲ್ಲರ ದಿನನಿತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ತನ್ನ ಜರ್ನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಗಾಗ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗದೆ, ಜೀವನದ ಕಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪರಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿ  ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಂಗಸರು ಬುದ್ಧಿಮತಿಗಳಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ, ಮಿಂಚಿದ ಕಾಲವಲ್ಲ ಅದು. ಸಮಾಜ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಂಡಸರನ್ನೇ ಮೇಲು ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಕಾಲ ಆಗ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಭೆ ಇದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ನಿಜ ಹೆಸರನ್ನು, ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬದುಕಿದ ದಿನಗಳು ಅವು. ಬಹಳ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬರಹಗಾರ್ತಿಯರಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಮಾಜ ಡೊರೊತಿ ಯ ಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಬರಹಗಳು ವಿಲಿಯಂರ ಕವನಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಆಕೆಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ನಾನು ಓದುತ್ತಾ, ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯ ತಿಳಿದಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಡೊರೊತಿ  ಬರೆದ ದಿನಚರಿಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಮುಂದೆ ವಿಲಿಯಂ ರ ಕವನಗಳಾಗಿದ್ದು ತಿಳಿದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಜೊತೆ ದುಃಖವೂ ಆಯಿತು. ಆಹ್ ಲೋಕವೇ, ಆಕೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಗುರುತು, ಸರಿಯಾದ ಗೌರವ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ತನ್ನ ತಂಗಿ ಡೊರೊತಿಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಏನೂ ತಕರಾರಿಲ್ಲ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಮಾಡಬಾರದು. ಅಲ್ಲದೆ, ನಾವು, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಿಂಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ, ಸಮಾನತೆಯ ಅರಿವು ಇರುವವರು ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನವಾಯಿತು.

ಚರಿತ್ರಕಾರರು, ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರರು ಡೊರೊತಿ   ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂ ಜೊತೆ ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಕೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ, ಮಾತುಕತೆ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನಲೆ ಹೀಗಿದೆ.

ಹುಡುಗಿ ಡೊರೊತಿ  ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ  ೧೭೯೫ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ೧೭೯೮ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗಾಗಲೇ ವಿಲಿಯಂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹುಡುಗಿ ಅನೆಟ್ ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡಿ ಅವಳಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್ ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಮೇರಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ  ವಿಲಿಯಂ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಡೊರೊತಿ  ಈ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿ, ಇಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅತ್ತೆಯಾಗಿ ಕಡೆಯತನಕ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇರಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾನು, ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯಂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್ ಗೆ ಆಗಾಗ ಬಂದು, ಕಡೆಗೆ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಮೊದಲು ಇಷ್ಟ ಪಡದಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳನ್ನಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರ ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಧೈರ್ಯವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಳಲನ್ನು, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಆಕೆ ಬರೆದ ದಿನಚರಿಯ ದಾಖಲೆ  ಹೀಗಿದೆ: “ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪, ಸೋಮವಾರ ೧೮೦೨ – ನನ್ನ ಸೋದರ ವಿಲಿಯಂನ ಮದುವೆ ಮೇರಿ ಹಚಿಂಸೋನ್ ಜೊತೆಗೆ ಆಯಿತು.” ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದುಗುಡ, ತಳಮಳವನ್ನು, ತನಗೆ ಎಷ್ಟು ಮಾನಸಿಕ ತಲ್ಲಣವುಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತಾನು ಬರೆದಿರುವ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಶಾಯಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪದಗಳು ಏನು ಎಂದು ನೋಡುಗರಿಗೆ, ಓದುಗರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕ್ಯೂರೆಟರ್ ದೊಡ್ಡ ಪದಗಳಲ್ಲಿ “ಓದುಗರೇ, ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಏನನ್ನು ಬರೆದು ನಂತರ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿದ್ದಾಳೆ? ನೀವೇ ಊಹಿಸಿ, ನೀವು ಏನೆಂದು, ಹೇಗೆಂದು ಇದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತೀರ?” ಎಂದು ಬರೆದು ನಮಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ನಾನೂ ಕೂಡ ಬಗ್ಗಿ ಬಗ್ಗಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗಿರುವ ಡೊರೊತಿ ಯ ದಿನಚರಿಯ ಆ ಎರಡು ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೋಡಿದೆ. ಓದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಉಹುಂ, ಆಕೆ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿರುವ ಆ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ, ಆ ರಹಸ್ಯವೇನು ಎಂದು ಕಡೆಗೂ ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ.

ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡೊರೊತಿ ತಾನು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸದೆ, ಇಷ್ಟಪಡದೆ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದರೂ, ಡೊರೊತಿ   ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂರ ಕೆಲ ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಕವಿ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಕೋಲ್ರಿಜ್ ಒಬ್ಬರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಾಮಸ್ ಕ್ವಿನ್ಸಿ. ಈ ಇಬ್ಬರೂ  ಡೊರೊತಿ, ಮತ್ತಾಕೆಯ ಬರವಣಿಗೆ ವಿಲಿಯಂರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು ಎಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಡೊರೊತಿಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಕವಿದೃಷ್ಠಿ, ಓದುಗರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ, ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನೇ ಆಕೆ ಅಷ್ಟೂ ಅಚ್ಚರಿ, ಬೆರಗು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುವುದು, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಗತವೆಂಬಂತೆ ಹೇಳುವುದು, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರೆಣೆಗೆ, ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ, ತಂಗಿ ಡೋವ್ ಕಾಟೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ೧೮೦೨ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾಲೊ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ‘ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ವಾಲೋಸ್’ ಸ್ವಗತದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೊದಲ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ, ಮತ್ತೆ ಆಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು, ಕೆಲ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿಂದುಗಡೆ ಇದ್ದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನನಗೆ ಈ ಬರಹದ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸರಳವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಮನ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸುವ ಆ ಧಾಟಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಮಗುವಿನಂತೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮರುಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ನನಗೆ ಬಹಳ ಆಪ್ತವೆನಿಸಿತು. ಆ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಆ ಧ್ಯಾನ – ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಅವರ ಜರ್ನಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸ್ನೇಹಿತೆಯರಿಗೆ (ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಗೆಳತಿ ಜೇನ್ ಪೋಲಾರ್ದ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಚೆರ್ಕಸೊನ್, ಲೇಡಿ ಬೋಮೊಂಟ್) ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಶಾಲಾ ಗೆಳತಿ ಜೇನ್ ಪೋಲಾರ್ದ್ ಬಳಿ ಜೀವನದ ಸುಮಾರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ ಡೊರೊತಿಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಆಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಓದುವ ಅಭಿಲಾಷೆ, ಆಸಕ್ತಿ, ಕೊನೆ ಮೊದಲಿಲ್ಲದ ನಡಿಗೆ, ಚಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರೀತಿ, ತಿರುಗಾಟ, ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರೇಮ, ಅವಿರತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತೋಟದ ಕೆಲಸ. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೇ ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ, ತಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕೆ ಮುಚ್ಚಟೆಯಿಂದ, ಬಿಮ್ಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ಆದರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಾನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಬರಹ, ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಹೋದಾಗ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿಮಾನ ಮೂಡಿತು. ನಿಸರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಡೊರೊತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ, ತೋರಿಸಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಕುತೂಹಲ, ಆಸಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಅಚ್ಚರಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ, ಮತ್ತದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಭ್ಯಾಸ – ಈ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ ಅಪರೂಪವಲ್ಲವೇ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರತಿದಿನದ ಜೀವನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬೆರಗು, ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪರಿ, ಆಕೆಯ ಆ ‘ನಿಸರ್ಗ ವಿಟಮಿನ್’ ಈ ನಮ್ಮ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಕಿದೆ ಎಂದೆನಿಸಿತು. ಹಾಗೆ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅವರ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅತಿರೇಕದ ಚಳಿಗಾಲ, ಆ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನರ ಸಂಭಾಳಿಕೆ, ಅಣ್ಣನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ… ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಆಕೆ ಬರೆದಿದ್ದೆ ಬರೆದಿದ್ದು. ವಾಹ್,  ಡೊರೊತಿ , ನೀವು ಭೇಷ್ ಭೇಷ್ ಎಂದುಕೊಂಡೆ.

ಅಣ್ಣ ವಿಲಿಯ0 ನ ಖಾಸಗಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಂತೆ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತ ಆತ  ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ತಾನು ಆತನ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಣ್ಣನ ಜೊತೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಿಸರ್ಗ, ಕವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ. ತಾನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತೋಟದ ತರಕಾರಿ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾದಂತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು, ಆ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬಿಸಿಲು, ಚಳಿ, ಹಿಮ, ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕೈಗೊಂಡ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಗಳು, ಚಾರಣಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿದೆ.

ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಹೂ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬರೆದ ಸುದೀರ್ಘ ಸ್ವಗತದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನಾನು ಓದಿದೆ. ಆ ಹೂ ಹುಟ್ಟುವ ಮುಂಚಿನ ಋತುಮಾನ, ನಂತರ ಬರುವ ವಸಂತ ಮಾಸ, ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಹೂ ಬಿಡಲು ತಯಾರಾಗುವುದು, ಹೂ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ, ಅ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮನಮೋಹಕತೆ – ಓಹ್, ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾದ ವಿವರಣೆ. ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಓದುತ್ತಾ ಬೇರೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಕಡೆಗೂ ನಾನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಹೂ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಚಿತ್ರ ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನನಗ್ಯಾಕೋ ವಿಲಿಯಂರ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಕವನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಡೊರೊತಿ ಯ ಈ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಸ್ವಗತದ ಬರಹವೇ ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಎನಿಸಿತು. ಈ ಅನಾಮಿಕ ತಂಗಿ ತಾನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಹೂವಿನ ಸೌಂದರ್ಯದ ವಿವರಗಳೇ ಮುಂದೆ ವಿಲಿಯಂ ರ ಕವನವಾಯಿತು! ಡೊರೊತಿ  ತನ್ನ ನಿಜ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿದ ಆ ಹೂವಿನ ಬೆರಗಿನ ವಿವರಣೆಯ ಮುಂದೆ ವಿಲಿಯಂರ ಪ್ರಪಂಚ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡಿದೆಯೇನೋ ಎಂದೆನಿಸಿತು. ಡೊರೊತಿಗೆ ಬೈ ಎಂದು ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಡದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಡಾಫೊಡಿಲ್ ಹೂ ಕಾಣುತ್ತದಾ ಎಂದು ಹುಡುಕಿತು. ಅರೆ, ಏನಿದು ಡೊರೊತಿ ಯ ಪ್ರಭಾವವೇ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ನಕ್ಕಿತು.

ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು – ವಿನತೆ ಶರ್ಮ

 

 

ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂ ಮತ್ತು ‘ಡಾಫೋಡಿಲ್ಸ’ ಕವನ –ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಲೇಖನ

ಈ ವಾರ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರು ವಿಲ್ಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥ್ ನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡ್ಯಾಫೋಡಿಲ್ ಕವನದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸುತ್ತ ಸೊಗಸಾದ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಓದುಗರಿಗೆ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಚಿರಪರಿಚಿತರು. ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಲೇಖನ, ಕವನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರೂ, ಕಾವ್ಯ ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಾಧ್ಯಮ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರೇಮದ ಮೂಲವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ನಾಡಗೀರ ಮಾಸ್ತರರ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿಯನ್ನು ಅನುಪಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓದೋಣವೇ….

 ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥ್ ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂ ಮತ್ತು ’ಡಾಫೋಡಿಲ್ಸ” ಕವನ

ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ವಸಂತ ಋತು ಎರಡು ತರಹದ ಶತಾಬ್ದಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಂತಾಯಿತು.

ಈ ವರ್ಷ ‘ಡಾಫೋಡಿಲ್ಸ್’ಗೆ 200 ತುಂಬಿತು!

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂಗ್ಲ ಮಹಾಕವಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವನ ”ಡಾಫೋಡಿಲ್ಸ್’’ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಸರಿಯಾಗಿ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ.  ಆತನ ತಂಗಿ ಡೊರೊಥಿ ಎಪ್ರಿಲ್ 15, 1802 ರಂದು ತನ್ನ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ”ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯಮೇಲೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡುತ್ತ, ಕುಣಿದ ನೆಲನೈದಿಲೆ”ಗಳ ವರ್ಣನೆಯೇ ಅವಳ ಅಣ್ಣನ ಈ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಪಂಡಿತರ ಒಮ್ಮತವಿದೆ.

Daffodil by SPD

ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲೂ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದರ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ನಾನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ ನಾವು ಇದನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಆಗ ನಮಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವರಾವ ಗುರುರಾವ ನಾಡಗೀರ ಗುರುಗಳ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಧಾರವಾಡದ ಕೆ.ಇ.ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿತು. ಈ ಹೂವು ಹೇಗಿರ ಬಹುದು? ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏಕಿಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಕಲ್ಪನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ದಶಕ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ವರ್ಚಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಮಾಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಬೆರಗುಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವವರನೇಕರಿದ್ದರು.

ನಮ್ಮನೆ ಅಲ್ಲಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಸುಮ್ಮನೆ.

ಯಾರಿಗೆ ಕನಸಿಲ್ಲ?

ನಮ್ಮದು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಯೇ. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ನಾಡಗೀರ ಸರ್. ಆಗಾಗಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಮ್ ಎ ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿಯ ದೇಶಭಕ್ತರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಜುಕೇಶನ್ ಬೋರ್ಡಿನ ಶಾಲೆಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿದರು. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕವಿಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಅವರು ನಮಗೆ ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಲಿಸುವಾಗ ಆ ಭಾಷೆಯಮೇಲಿನ ಅವರ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ನಮಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದು 1959-60 ರ ಸಮಯ. ಮೊಬೈಲ ಫೋನು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಿಡಿ, ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಸಹ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಡಾಫೋಡಿಲ” ಮತ್ತು ಯೇಟ್ಸನ ”ಲೇಕ್ ಐಲ್ ಆಫ್ ಇನ್ನಿಸ್ಫ್ರೀ” ಈ ಎರಡು ಕವನಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಹಳದಿ ವರ್ಣದ್ದೆಂದು ಕೇಳಿದ ಆ ಹೂವು ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಎಂದಾದರು ನೋಡಿಯೇನೆ? ಆ ಇನ್ನಿಸ್ಫ್ರೀ ಎಂಬ ಕೆರೆ ಮಧ್ಯದ ನಡುಗಡ್ಡೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯೋ? ಆಗ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕರು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಕವಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡಿನಿಂದ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮರಳಿದ ಅವರು ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಲೇಜಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮನೆ. ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಬಂದ ಸಿರ್ಸಿಯ ಪಿ. ಎಂ (ಪೋಯಂ ಹೆಗಡೇ ಎಂದೇ ಅವರಿಗೆ ಅಂಟಿದ ಹೆಸರು!) ಅವರ ಶಿಷ್ಯವೃಂದದಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಅವರಿಗೆ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಬಟ್ಲರ್ ಯೇಟ್ಸ್ ಅಂದರೆ ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಹಾ ಮಾಡಿ, ನನಗೂ ಕುಡಿಸುತ್ತ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೊಂದು ಅವನ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಓದಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನನ್ನ ಕನಸು ನೆರವೇರಿದರೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಂಡಿಗೆ ಹೋಗಲಾದರೆ, ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಅಯರ್ಲಂಡಿನ ಇನ್ನಿಸ್ಫ್ರೀಗೂ ಹೋಗಬಹುದಲ್ಲ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಕನಸು ಕಂಡರೂ ಮುಂದೆ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ್ದೆ.

ನನಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೂಡಿ ಬಂದು ಇಂಗ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಫ್ ಆರ್ ಸಿ ಯಸ್ ಪಾಸಾದನಂತರ ’ಸುಮ್ಮನೆ” ಒಂದು ಸಲ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಹೋಗಿ ’ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ಥ್ ಯಾತ್ರೆ’ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ಮರಳುವಾ ಎಂದು ಹೊರಟೆ.

”I wandered lonely as a cloud

daffodils and Clouds MMವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ನ ಪದ್ಯದ ಏಕಾಕಿ ಮೋಡದಂತೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 1982ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೊಡನೆ ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡುತ್ತ ಅಲ್ಸ್ ವಾಟರ್ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆ ಗುಂಟ ಹೋದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ! ನೀರಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲು ಮರಗಳು. ಅವುಗಳಡಿ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ಮಂಜಳಹೂಗಿಡಗಳ ಗುಂಪೇ ರಾರಾಜಿಸಿತ್ತು. ನಾನು ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೋಡ, ಗಾಳಿ, ತಂಪು ಹವೆ! 15 ಏಪ್ರಿಲ್, 1802 ರಲ್ಲೂ ಹಾಗೇ ಇತ್ತಂತೆ. ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಡೋರಥಿ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ಥಳ ದಿನಚರಿಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

Part_of_the_diary_entry_for_15_April_1802
(ಡೋರೋಥಿ ವರ್ಡ್ಸ್ವ ವರ್ಥಳ ದಿನಚರಿಯ ಪುಟ: ಎಪ್ರಿಲ್ 15, 1802)

”ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಮುಂಜಾನೆ. ಗಾಳಿ ಉಸಿರನ್ನು ಕಟ್ಟಿದೆ”, ಅವಳ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ. ”ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಮ್ ರೋಸ್, ವಾಯೋಲೆಟ್ ಅಲ್ಲದೆ ಹಳದಿ ಕಾಕಪಾದಗಳೂ ಕಂಡವು. ಗೌಬಾರೋ ಪಾರ್ಕಿನೊಳಗೆ ಹೋದಾಗ ಡಾಫೋಡಿಲ್ಲುಗಳು ಕಣ್ಸೆಳೆದವು. ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಗುಂಟದ ಪಾಚಿ ಮೆತ್ತಿದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಚರಿಸಿದ ಡಾಫೋಡಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಅಂದದ ಹೂಗಳನ್ನೆಂದೂ ನಾನು ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ದಣಿದು ಕಲ್ಲನ್ನೇ ದಿಂಬಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂದು ತಲೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ಇನ್ನೂ ಕುಣಿಯುತ್ತ, ತಲೆಯನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿ ಚಕ್ಕಂದವಾಡುತ್ತ ಕೆರೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಬೀಸಿ ಬಂದ ಮಂದ ಮಾರುತದೊಡನೆ ನಕ್ಕು ನಲಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುತ್ತ ಅವು ಅನಂದಪರವಶವಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮಳೆ ಬಂತು.” ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ವರ್ಣನೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದಲೇ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಅವನ ಅಮರ ಕವನ ”ಡಾಫೋಡಿಲ್ಸ್” ರಚಿಸಿದ. ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ 1807ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಇಂದು ಜಗದ್ದಾದ್ಯಂತ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಐದನೆಯದು. ಆದರೂ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಕವನದ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳ ಅಂತ್ಯ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದುಂಟು.

ನಾನೂ ನೋಡಿದಂತೆ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ ಚುಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ ಹೂಗಳ ವರ್ಣನೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ “Ten thousand I saw at once” ಮಾತ್ರ ಕವಿಸಮಯ ಎಂದು ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ”ಗಾಳಿಯೆಬ್ಬಿಸಿದ ತೆರೆಗಳೂ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಕುಣಿದ ಪುಷ್ಪಗಳ’’ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಸಾಲುಗಳು ನನಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಕಣ್ಣನ್ನಾಕರ್ಷಿಸುವ ಆ ನೆಲನೈದಿಲೆಗಳ ಥಕ ಥೈ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬೇರೆಲ್ಲ ಸರಿ-ತಪ್ಪು ವಿಷಯವೇನೇ ಇರಲಿ,  ನಾವು ಅನಿವಾಸಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅದೊಂದು ಬೋನಸ್ ಎಂದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ! ನನ್ನ ನಾಡಗೀರ್ ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮ ತೊಂಬತ್ತರ ಹರೆಯದಲ್ಲೂ ನನ್ನೊಡನೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಡನೆಯೂ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮೆಲಕು ಹಾಕುತ್ತ ಅವರು ಬರೆದ ’ಡಾಫೋಡಿಲ್’ ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:”Whenever I am in a vacant or pensive mood, I just thumb your (he means ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ) letters hurriedly and then ‘my heart with pleasure fills.”

ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್

ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಹೂವಿಗೆ ನೆಲನೈದಿಲೆ, ಮಂಜಳಹೂ ಎಂದೂ ಕೆಲವರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇಂದು ಅದು ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ರೂಢಿ ಇದೆಯಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನರ್ಗಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವದುಂಟು; ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ತಿ ಹಳದಿಯಲ್ಲ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಪಕಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ತುತ್ತೂರಿಯುಳ್ಳ ಹೂ, ಅದು ’ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಸ್ ಪೋಯಟಿಕಸ” ಪ್ರಭೇದದ್ದು. ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥ್ ಕವಿ ಕಂಡ ಡಾಫೋಡಿಲ್ Narcissus psedonarcissus. ಅದಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಪಕಳೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಳದಿ ತುತ್ತೂರಿಯುಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ ಅಲ್ಲವೆ ಅವನು ಬರೆದದ್ದು: ” A host, of golden daffodils”? ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನಾಕರ್ಷಿಸಲು ಎಷ್ಟೋ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಆ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ, ನ್ಯೂಜಿಲಂಡ್, ಕೆನಡಾದ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆನಡಾದದಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಘ ಪ್ರತಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧನ ಸಂಗ್ರಹದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ಥನ ಪದ್ಯಕ್ಕೂ ಏನಾದರು ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ? ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ಅಥವಾ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವ ಪಡೆಯುವ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಆಯ್ದು ಕೊಂಡದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.

screen-shot-2013-11-03-at-12-36-37-am
(ಬಟರ್ ಕಪ್ ಜಾತಿಯ lesser celandine ಹೂ)

ಆದರೆ ಕವಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂ ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆತ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದು ಕಾಕಪಾದ crowfoot, buttercup ಜಾತಿಯ lesser celandine ಹೂ. ಅವನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನಾದರೂ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಡಾಫೋಡಿಲ್ಲಿನಿಂದಲೇ ಅಥವಾ ಆ ಹೂವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಅವನ ಕವಿತೆಯಿಂದಲೇ ಅನ್ನ ಬಹುದು.

(ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥನ ಮನೆ ರೈಡಲ್ ಮೌಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಯ ಒಣಗಿಸಿಟ್ಟ lesser celandine ಹೂ)
(ವರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಥನ ಮನೆ ರೈಡಲ್ ಮೌಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಯ
ಒಣಗಿಸಿಟ್ಟ lesser celandine ಹೂ)

ಗೌಬಾರೋದಲ್ಲಿ ಗೋಗಮನ!

ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಆ ದಿನ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯಂದಿರು ಗೌಬಾರೋ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಸ್ ವಾಟರ್ ಕೆರೆದಂಡೆಯೆಲ್ಲ ತಿರುಗಿ ಬಂದ ನಂತರ ಒಂದು ದಿನ ಅವಳ ದಿನಚರಿಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದೋ ಅಥವಾ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಕವನ ರಚಿಸುವಾಗ ಮೊದಲನೆಯ ಸಾಲನ್ನು “I wandered lonely as a cow” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದನಂತೆ! ಅವಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವಳು, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನಿಗೂ ಅದು ’ಗೋಚರ’ವಾಯಿತಂತೆ! ಅವನು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಎಂದೋ ಮೇಯ್ದು ಹೋಗಿರುತ್ತಿತ್ತೇನೋ:

“I wandered lonely as a cow

That grazes all over parks and fields!”

ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಏಕೆ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಆ ಮೊದಲ ಸಾಲನ್ನಾದರೂ (I wandered lonely as a cloud) ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವ ಅಷ್ಟೊಂದು ಇದೆಯಲ್ಲ! ಇಂಗ್ಲಂಡಿಗೆ ಭೆಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟವರೆಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕವಿಗಳು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಮತ್ತು “Rose by any name smells as sweet” ಎಂದು ಬರೆದ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರನ ಸ್ಟ್ರಾಟ್ ಫರ್ಡ್ ಗೆ ಅವನ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಹೂವಿನ ಎಣ್ಣೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. 500 ಕೆಜಿ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಬರಿ 300 ಗ್ರಾಮ್ ದ್ರವ ಹೊರಡುತ್ತದೆ! ಅದನ್ನು ’ಸಂಸಾರ’, ”ಫಟಾಲ್’’ ಮುಂತಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರ್ಫ್ಯೂಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಡಾಫೋಡಿಲ್ಲಿಗೆ ಅಂಥದೇನೂ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂಥ ಆಕರ್ಷಕ ಸುವಾಸನೆಯಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರು ಬರೆದಂತೆ ಒಂದು ದಿನ ದೇಶ ವಿದೇಶದಿಂದ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಜನರೆಲ್ಲರು ಮೈಸೂರಿನ ಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತ ಬರುವ ದಿನ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ! ಆಗ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹರಡೀತು!

(ಋಣ: ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಉಮಾ ವೆಂ. ಅವರಿಗೆ)

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

April, 2015

THE DAFFODILS

I wandered lonely as a cloud
That floats on high o’er vales and hills,
When all at once I saw a crowd,
A host, of golden daffodils;
Beside the lake, beneath the trees,
Fluttering and dancing in the breeze.

Continuous as the stars that shine
And twinkle on the milky way,
They stretched in never-ending line
Along the margin of a bay:
Ten thousand saw I at a glance,
Tossing their heads in sprightly dance.

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾಫೊಡಿಲ್

The waves beside them danced; but they
Out-did the sparkling waves in glee:
A poet could not but be gay,
In such a jocund company:
I gazed – and gazed – but little thought
What wealth the show to me had brought:

For oft, when on my couch I lie
In vacant or in pensive mood,
They flash upon that inward eye
Which is the bliss of solitude;
And then my heart with pleasure fills,
And dances with the daffodils.