ಜಾಗತಿಕ ಪುರಂದರೋತ್ಸವ…ಒಂದು ಇಣುಕು ನೋಟ – ಶ್ರೀಮತಿ ಗೌರಿಪ್ರಸನ್ನ

ಜಾಗತಿಕ ಪುರಂದರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಈ ವರ್ಷ ೧೨ ದಿನಗಳ ಕಾಲ (ಫೆ ೨೨-ಮಾರ್ಚ್ ೫) ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ೧೨ ನೆಯ ದಿನ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ನಿರೂಪಿಸಿದ ಶ್ರೀಮತಿ ಗೌರಿಪ್ರಸನ್ನ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

‘ಜೈನರ ಕಾವ್ಯದ ಶರಣರ ವಚನದ ದಾಸರ ಹಾಡಿನದೀ ನಾಡು’ಎಂದು ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹಾಡಿದಂತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಐಸಿರಿ ರಸಿಕರ,ಭಾವುಕರ ಮೈಮರೆಸುವಂಥದ್ದು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿದೆ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯಾವೊಂದು ವಗ೯ ಅಥವಾ ಮತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಕೋಶವನ್ನೂ, ಸಶಕ್ತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರವನ್ನೂ, ಭಕ್ತಿ -ಭಾವ,ವೈರಾಗ್ಯಗಳನ್ನೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ, ವಿಡಂಬನೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಪೂವ೯ ಕಣಜ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಅಥ೯ವಾಗುವಂಥ ಸುಲಭ ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಆರುನೂರು ವರುಷಗಳನಂತರವೂ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರ ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಲಿದಾಡುವ ಸತ್ವ, ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಈ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ.

ಅಂಥ ದಾಸವರೇಣ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾದವರು ಪುರಂದರ ದಾಸರು. ತಮ್ಮ ಗುರುದೇವನಿಂದಲೇ ‘ದಾಸರೆಂದರೆ ಪುರಂದರ
ದಾಸರಯ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡವರು. ‘ಕನಾ೯ಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ’ರಾದ ಇವರ ‘ಕೆರೆಯ ನೀರನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಲಂಬೋದರ ಲಕುಮಿಕರ’ ದೊಂದಿಗೇ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣನಾಗಿ ಸಿರಿಸಂಪತ್ತು ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಂದಗಳನ್ನೂ ಹೆರವರಿಗೆ ನೀಡಲರಿಯದ ಜಿಪುಣಾಗ್ರೇಸರ ಶೀನಪ್ಪನಾಯಕ ಅದಾವುದೋ ಪುಣ್ಯ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಐಹಿಕ ಭೋಗದ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನರಿತು ಇದ್ದೆಲ್ಲ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ
ತುಳಸೀದಳವನ್ನಿಟ್ಟು’ಕೃಷ್ಣಾಪ೯ಣ’ ಎಂದವರೇ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ,ಗೋಪಾಳಬುಟ್ಟಿ,ತಂಬೂರಿ ಹಿಡಿದು ಹೊರಟೇ ಬಿಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ನೀಡ ಬಯಸಿದ ಪದವಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ‘ನಿಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ದೊಡ್ಡದೋ ..ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ದೊಡ್ಡದೋ’ ಎಂದು ಅರಸನಿಗೇ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದವರು.
ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಿದ ಇವರು ಸುಮಾರು ೪ ಲಕ್ಷ ೭೫ ಸಾವಿರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು
ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯ-ಅನುಭಾವಗಳ ಸಂಗಮವಾದ ಇಂಥ ದಾಸವಯ೯ರು ಇಡಿಯ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಪುಣ್ಯ.

ಅಂಥ ಪುರಂದರದಾಸರ ಆರಾಧನೆಯು ಕಳೆದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೧, ೨೦೨೧ ರಂದು ಜರುಗಿತು. ಅದರ ಅಂಗವಾಗಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾಥ೯ಸಾರಥಿಯವರ ಮಾಗ೯ದಶ೯ನದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕನ್ನಡ ಬಾನುಲಿ ರೇಡಿಯೊ ಗಿರಮಿಟ್,ಮೂಕಟ್ರಸ್ಟ್, ವಿವಿಡ್ಲಿಪಿ ಹಾಗೂ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ‘ ಜಾಗತಿಕ ಪುರಂದರ ಉತ್ಸವ – ೨೦೨೧’ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮ ಬಲು ಸಡಗರದಿಂದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾಚ್೯ ೫ ರವರೆಗೆ (*ಈಗ ೬ನೆಯ ತಾರೀಖಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ. -ಸಂ) ನಡೆಯಲಿರುವ ಈ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೆಂದರೆ ವಿಶ್ವದ ನಾನಾ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ನಾನಾ ವಿಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು, ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆ, ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಿರುವುದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾವಿದರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ತತ್ವದಡಿ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೆಹಾಕಿರುವುದರ ಹಿಂದಿರುವ ಶ್ರಮ, ಸಂಘಟನಾ ಜವಾಬುದಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದು.ಭಾರತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ , ಸಿಂಗಾಪುರ, ಯು.ಎಸ್.ಎ. ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ.ಯ ಖ್ಯಾತ ಹಾಗೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದರು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಯವು.

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೨ ರಂದು ಡಾ.ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆಯವರ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಭಾಷಣದೊಂದಿಗೆ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮವು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲ್ಲಟ್ಟಿತು. ಹೆಸರಿಗೆ
ತಕ್ಕಂತೆ ಅರಳು ಮಲ್ಲಿಗೆಯವರ ಮಾತು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅರಳಿದಂತೆ..ಅರಳು ಸಿಡಿದಂತೆ. ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ
ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಂಥ ಕಾಯ೯ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ
ಪಾಥ೯ಸಾರಥಿಯವರು ಈಗಷ್ಟೇ ಕೆಲಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ‘ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಹರಿದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು’ ಎಂಬ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ
ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಬೃಹತ್ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕನಾ೯ಟಕದ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ಅಲೆದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು
ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅದಲ್ಲದೇ ‘ಪುರಂದರ ಸಂಪುಟ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವುಗಳನ್ನಾಗಲೇ ಓದಲು ತೊಡಗಿದ ನಮ್ಮ ಅನಿವಾಸಿಯ ನಿಯಮಿತ ಓದುಗರೂ, ಬೆಂಬಲಿಗರೂ ಆದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪಡಸಲಗಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿರಿ).
ಅನಿವಾಸಿಯ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ನಂಟಿನ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಚಾರ ತಾವೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು (ಕೊನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್).

ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೩ ರಂದು ಯು.ಎಸ್.ಎ.ದ ವ್ಯಾಸ ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಟಿ, ಫೆ.೨೪ರಂದು ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿದೇ೯ಶಕಿ ಜಯಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಾ ಪ್ರಿಯರಾಮ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಸುಧೆ, ಫೆ. ೨೫ ರಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಅನಂತ ಭಾಗವತ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆ, ಫೆ.೨೬ ರಂದು ನಮ್ಮ ಅನಿವಾಸಿಯ ಶ್ರೀಮತಿ ಅಮಿತಾ ರವಿಕಿರಣ್ , ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಮನಾ ಧ್ರುವ್ ಅವರೇ ಮೊದಲಾದ ಯು.ಕೆ. ಯ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರಿಂದ ‘ಪುರಂದರ ಗೀತ ನಮನ’ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಗಳು ತುಂಬ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದವು.( ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಿಂಕ್ ಮೂಲಕ ಯು.ಕೆ.ಯ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮವನ್ನು ತಾವು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.).

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಂಗ್ರಹಯೋಗ್ಯವಾದ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಣಿಕೆಗಳೆನ್ನಲಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ.

ಫೆ.೨೭ರಂದು ದೇಶವಿದೇಶದ ಚಿಣ್ಣರಿಂದ ‘ಆದದ್ದೆಲ್ಲ ಒಳಿತೇ ಆಯಿತು’ ಎಂಬ ದಾಸರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ದಾಸರ ಹಲವಾರು ರಚನೆಗಳ ಸುಂದರ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಜರುಗಿತು.ಫೆ.೨೮ರಂದು ವಿದುಷಿ ಪುಷ್ಪಾ ಜಗದೀಶ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಗಾಯಕಿಯರು ಪುರಂದರ ಸಂಗೀತ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.ಮಾಚ್೯ ೧ ರಂದು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಡಾ.ಭಾಗ್ಯಮೂತಿ೯ ಹಾಗೂ ತಂಡದವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮ , ಮಾಚ್೯ ೨ ರಂದು ಸುವಣ೯ ಮೋಹನ್ ಹಾಗೂ ತಂಡದವರಿಂದ, ಮಾಚ್೯ ೩ ರಂದು ಡಾ. ಅಚ೯ನಾ ಕುಲಕಣಿ೯ಯವರಿಂದ ಹಾಗೂ ಮಾಚ್೯ ೪ ರಂದು ಸಖಿ ವೃಂದ ತಂಡದಿಂದ ಪುರಂದರ ಸಂಗೀತ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.ಇಂದು ಮಾಚ್೯ ೫ ರಂದು ಪಾಥ೯ಸಾರಥಿಯವರ ಉಪನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಪ್ರದಶ೯ನ ನಡೆಯಲಿದೆ.ಆಸಕ್ತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ http://www.vividlipi.com/gpf ನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ್ಯ, ಪಟ್ಟ ಪರಿಶ್ರಮ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಇದರ ರೂವಾರಿಯಾದ ಸತ್ಯಪ್ರಮೋದ ಲಕ್ಕುಂಡಿ ಹಲವಾರು ದೈಹಿಕ ತೊಂದರೆ, ಅನಾನುಕೂಲದ ಮಧ್ಯೆ, ನಿದ್ದೆಗೆಟ್ಟು,ಕೆಲಸಲ ಊಟಬಿಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹುಚ್ಚಿಗೆ, ಕೆಚ್ಚಿಗೆ ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ೧೦ ಗಂಟೆಯ ಮೇಲೆ ಊಟ-ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು ತಯಾರಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ರೆಕಾಡಿ೯೦ಗ್ ಮಾಡಿದ್ದು..ಹತ್ತುಸಲ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ನೂರು ಜನರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದೆನ್ನಿಸಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಇದೊಂದು ಅನನ್ಯ ಅನುಭವವೆಂಬುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಸುಮನಾ ಧ್ರುವ್ ಅವರೂ ಅಷ್ಟೇ..’ ಅಯ್ಯೋ ಏನ ಕೇಳತೀರಾ? ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ಸೀರೆ ಉಟಗೊಂಡು, ಸಿಂಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು , ಅಲ್ಲೊಂಚೂರು ವಿಡಿಯೋ ಸರಿಬರಲಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲೊಂಚೂರು ರಾಗ ಸರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಎಡಿಟ್ ಮಾಡಿ ಅಂತೂ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಬೆಳಗಿನ ೪:೩೦ ಗೌರಿಯವರೇ’ ..ಅಂತ ಹೇಳಿದಾಗ ನಗುವಿನ ಜೊತೆಗೇ ಪಾಪ ಅಂತಲೂ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ( sorry ಸುಮನಾ..ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳದೇ ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಬರೆದುಬಿಟ್ಟೆ) ಬಹುಶ: ಈ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮದ ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರದೂ ಇಂಥದೇ ಪರಿಶ್ರಮದ ಕಥೆಗಳಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಸಹೃದಯರಾದ ತಾವು ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗಾಣಿಸಿ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಕ್ಕೊಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಇದೊಂದು “ನ ಭೂತೋ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ” ಎನ್ನುವಂಥ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

​–ಶ್ರೀಮತಿ ಗೌರಿಪ್ರಸನ್ನ

ಅನಿವಾಸಿ ಓದುಗರಾದ ಸರೋಜಿನಿ ಪಡಸಲಗಿಯವರು ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ:

ಅರಳು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯವರ ಎರಡು ಬೃಹದ್ಗ್ರಂಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಮಾತು:

ಈ ವರ್ಷ ವಿವಿಡ್ಲಿಪಿ ಯವರು ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಯವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ , ಇನ್ನೂ ನಡೆದಿರುವ ಪುರಂದರದಾಸರ ಆರಾಧನೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ.ಅದಕ್ಕೆ ಅರಳು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಯವರ “ಹರಿದಾಸರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಾಡುಗಳು” ಹಾಗೂ ” ಪುರಂದರ ಮಹಾಸಂಪುಟ” ಎಂಬ ಎರಡು ಬ್ರಹದ್ಗೃಂಥಗಳ ಸ್ವರ್ಣ ಗರಿಯುಳ್ಳ ಕಿರೀಟ! ಅವರ ಅನಂತ, ಅನುಪಮ ಶ್ರದ್ಧೆ , ಸಾಧನೆಯ ಫಲ ಈ ಅಪ್ಪಟ ಚಿನ್ನವೇ ಎಂಬಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿಗಳು !ಹರಿದಾಸರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಾಡುಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸಿಗುವಂತಾದದ್ದು ನಮ್ಮ ಅಹೋಭಾಗ್ಯ! ಈ ಒಂದೊಂದು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ್ಯ ಅರಳು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯವರು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದರೆಂಬುದು ಊಹೆಗೂ ಮೀರಿದ್ದು, ಎಟುಕದ ವಿಷಯ.ಎಲ್ಲವೂ ಗ್ರಂಥಸ್ತವಾಗಿದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.
ಇನ್ನು “ಪುರಂದರ ಮಹಾಸಂಪುಟ”ವಂತೂ ಪುರಂದರದಾಸರ ಒಂದೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಗಳ, ಪ್ರತಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿತೋರಿಸುವ , ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ವೇದಸದೃಶ ಗ್ರಂಥ. ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಮಹಾನಿಧಿ ಅದು.ಅದರಲ್ಲಿಯ  180 ನೇ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯ ಬಲು ಆಸಕ್ತಿ ಪೂರ್ಣ! ಪುರಂದರದಾಸರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ,ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರವಾದ ಮೊದಲ ಶಿಲಾಶಾಸನವನ್ನು ಕಮಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದು ಡಾ.ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇಸಾಯಿಯವರು- ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರ ತಂದೆಯವರು !

ಜನ್ಮಾಂತರಗಳ  ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿ ಈ ಬೃಹದ್ಗ್ರಂಥಗಳು ಎಂಬುದು ಅನಂತ ಸತ್ಯ!

ಸರೋಜಿನಿ ಪಡಸಲಗಿ
03-03-2021

ಯು ಕೆ ತಂಡದವರು ೨೬ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೨೧ ರಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ಪುರಂದರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡಲು ಕೆಳಗಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿರಿ.

ಅಡುಗೆ – ಅಡುಗೆಮನೆ ಸರಣಿ: ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿ.

ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಡುಗೆ – ಅಡುಗೆಮನೆ ಸರಣಿಯ ಮುಂದಿನ ಕಂತು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಡಾ. ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ ಅವರು ಬಿಸಿಬೇಳೆ ಭಾತಿನ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಬಡಿಸಿದರೆ, ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿಯವರು ಮಸಾಲೆಗಳ ಸುಂದರ ರಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಓದಿ ನೋಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವೂ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಕಳುಹಿಸಿ.

ಈ ಸಂಚಿಕೆ ನನ್ನ ಸಂಪಾದಕೀಯದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ನನಗೆ ಈ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟ ಅನಿವಾಸಿಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಅಭಿವಾದನಗಳು. ಕಳೆದ ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟವರಿಗೂ, ಕೇಳಿದಾಗೆಲ್ಲ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವರಿಗೂ ನಾನು ಆಭಾರಿ. ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಸಂಪಾದಕನ ದಂಡವನ್ನು (baton) ಇಸಿದುಕೊಂಡು ಈ ಬ್ಲಾಗಿನ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯಲಿರುವವರು ಡಾ. ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ. – ಎಲ್ಲೆನ್ ಗುಡೂರ್ (ಸಂ.)

*********************************************************************************************

ಹೊಸ ಬಿಸಿಯ ಬಿಸಿಬೇಳೆ ಭಾತು – ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ

ನನ್ನ ಈ ಅಡಿಗೆಯ ಬರಹಕ್ಕೆ ಪೀಠಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲ ತಿಂಗಳ ನಂತರ,  ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ ನಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮಿಂದಾದ ಓಳ್ಳೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಾವಿಬ್ಬರೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.  ನಾವು ಕೊಡಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿಸುವುದೆನ್ನುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನ ಹಾಕಿಕೊಂಡೆವು.  ಈಗ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆಯ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮಂದಿರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಆಗ ೫೦ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಂದಿರಿಬ್ಬರಿಗೂ ೬೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸು.

ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಉಳಿತಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರಭಾರತದ ಯಾತ್ರೆ (ಕಾಶಿ, ಹರಿದ್ವಾರ, ಡೆಲ್ಲಿ, ಜಯಪುರ, ಅಗ್ರಾ, ಮಥುರಾ) ಮಾಡಿಸುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರೂ ಖುಷಿಯಾಗಿ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟರು. ಈಗಿನ ಹಾಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇರಲಿಲ್ಲ,  ಟೂರ್ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದವು.  ಕಂಪನಿಗಳು ಇದ್ದರೂ ನಾವು ಕೊಡಿಟ್ಟ ಹಣ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಏನಿರದಿದ್ದರೂ ಆಗ ಭಂಡದೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊರತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈಗ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲೆ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದೆವು.  ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ನನ್ನ ನಾದಿನಿ (ಪತಿಯ ಅಕ್ಕ) ತನ್ನ ೧೦ ಮತ್ತು ೧೨ ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಬರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯವೇ ಆಯಿತು.  ಆಕೆಯ ಪತಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದರು.  ನನ್ನ ನಾದಿನಿ ತನ್ನ ಖರ್ಚನ್ನು ತಾನೇ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಬೇಡ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಹಣ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರದುದರಿಂದ ಆಯಿತು ಎಂದು ಸಂಕೋಚಿಸದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊ೦ಡೆವು.  ಇದು ೧೯೯೧ ನೇ ವರ್ಷ.  ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನಿರಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಹ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ದೂರವಾಣಿಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಪತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಲಂಚದ ಹಣವನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿರಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅದು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಜಿನಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ರೈಲು ಸೋಮವಾರ ಸಾಯಂಕಾಲ ಡೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಡುವುದಿತ್ತು.  ಭಾನುವಾರ ಸಂಜೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕುರುಹು ಕೊಡದೆ, ನನ್ನ ಅತ್ತೆ, ಮಾವ, ನಾದಿನಿ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ದಢೀರನೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಹೋಟೆಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟಮಾಡುವುದು ಆಗ ನಮ್ಮ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿತ್ತು.  ಹಾಗಾಗಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವ ಯಾವ ತಯಾರಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇವರುಗಳು ಸೋಮವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬರಬಹುದೆಂದು ನಮ್ಮ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮನೆಗಿಳಿದ ಜನರ ದಂಡನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಹೌಹಾರಿಬಿಟ್ಟೆ.  ನನ್ನ ಮೊದಲ ಚಿಂತೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಜನರಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು. ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಬರಲಿಲ್ಲ.   ನನ್ನ ಮುಖ ನೋಡಿದ ನನ್ನ ನಾದಿನಿ ”ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡ, ರಾತ್ರಿ ಅಡಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದಾಗ ನನ್ನ ಮುಖ ಅರಳಿತು ಮತ್ತು ಆಕೆ ”ಬಿಸಿಬೇಳೆ ಭಾತ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಅಂದಾಗ ಮನಸ್ಸೂ ಅರಳಿಬಿಟ್ಟಿತು.  ನನ್ನ ನಾದಿನಿ ಅಂದು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಬಹುರುಚಿಯ ಬಿ.ಬೇ.ಭಾ. (ಬಿಸಿಬೇಳೆಭಾತ್ ) ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಿ.

ನಾದಿನಿ ಕೊಟ್ಟ ತರಕಾರಿಯ ಲಿಸ್ಟ್ ಹಿಡಿದು ಸ್ಕೂಟರ್ ಹತ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಯಿತು.  ಆಕೆ ’ಕಾರದ ಪುಡಿ’ ಕೊಡು ಅಂದಾಗಲೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಗಿದಿದೆ ಎನ್ನುವ ನೆನಪು ನನಗೆ ಬಂದದ್ದು.  ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.  ಕಾರಕ್ಕೆ ಏನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕೆಳಗೆ ಯಾವಾಗಲೋ ನೋಡಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಗಿಡ ನನ್ನ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು.  ನಾದಿನಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಕೆಂಪಗಿರುವ ೬-೮ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಕಿತ್ತು ತಂದಾಗ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ, ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ನಾನೆ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಯಿತು.

ಅಂತೂ, ಇಂತೂ ಭಾತು ತಯಾರಾಯಿತು.  ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸೈಜಿನ ತಟ್ಟೆ-ಲೋಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾವೆಲ್ಲ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾತುರದಿಂದ ಕುಳಿತಾಯಿತು.  ಘಮಘಮವೆನ್ನುವ ಭಾತು ತಟ್ಟೆಗೆ ಬಿತ್ತು.  ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ತಡ ಎಲ್ಲರ ಕೈಗಳು ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ.  ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು, ಮಾತನಾಡಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆದರೆ ಕೆಮ್ಮು.  ನೀರು ಕುಡಿದು, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕರೆ ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಮತ್ತೊಂದು ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟಾಗ ನೀರಿನ ಬದಲು ಸಕ್ಕರೆ ಡಬ್ಬಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕುವ ಹಾಗಾಯಿತು.  ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಚೆಲ್ಲಿ ಮರುದಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆಂದು ತಂದಿದ್ದ ಬಿಸ್ಕತ್ತು, ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಯಿತು.

ಈಗಲೂ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಿಡ್ ತಂತಾನೆ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ.  ”ಇದು ಜೀರಿಗೆ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಅಂಥಾ ಕಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ” ಅಂತೆಲ್ಲ ಯಾರು ಹೇಳಿದರೂ ಅದರ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲೂ ನನಗೆ ಭಯ.

ಕೇಳಿದವರು ಅತ್ತೆ, ಮಾವ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮ, ಅಪ್ಪನನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ (ಬೀಗರ ಗುಂಪು ಸರಿಯಾದ ಜೊತೆಯಲ್ಲವೆಂದು ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಾಹಸ ನಮ್ಮದೆಂದು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ.  ಎರಡು ವಾರ ಯಾವ ಅನುಭವವೂ, ಅನುಕೂಲವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯದಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯಾದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪೋಷಕರನ್ನು ಉತ್ತರಭಾರತದ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ.  ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಭಯವೂ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದೆ.  ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪದೇ ನಾದಿನಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಬೇ.ಭಾ ತಿಂದಾಗೆಲ್ಲ ಇದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

– ಡಾ. ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಗೌಡ.

******************************************************************************************

ಸ್ವರ್ಗದ ಸೌಗಂಧಿಕಾ ಪುಷ್ಪ – ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿ

ಇದು ನೋಡಲು ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಿನ ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಚಿಗುರುವ ನೇರಳೆ ಕ್ರೋಕಸ್ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಕೇವಲ ೨ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಹರಡಿದ ಫಲವತ್ತಾದ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ “ಕೆಂಪು ಬಂಗಾರ”. ಹಿಮಾಲಯದ ಗರ್ಭದಿಂದ  ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಈ ಸುಂದರ ಹೂವಿನ ರತ್ನಗಂಬಳಿ “ಕೇಸರಿ”. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹಾಗು ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥ ನೋಡಲು ಎಷ್ಟು ಮನೋಹರ ಅಷ್ಟೇ ಶೇಷ್ಠ ಹಾಗು ಉನ್ನತ. ಮೂಲತಃ ಇದು ಭಾರತ ದೇಶದ ಬೆಳೆಯಲ್ಲ. ಪರ್ಷಿಯಾ ,ಅಫ್ಘಾನ್ ಇಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಸೂಫಿ ಸಂತರಾದ ಖವಾಜಾ ಮಸೂದ್ ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಷರೀಫ್-ಯು-ದಿನ್ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಥೆಯಾದರೆ, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿಂದೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ರಾಜರವರೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕೇಸರಿಯು ಕಣಿವೆಯವರೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವರವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೇಶರಕ್ಕೆ ಗುಣಗಳ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೆಸರು: ಜಾಫ್ರಾನ್, ಕೇಸರ್, ಕಾಂಗ್ ಪೋಶ್ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ಅನ್ನುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಶರತ್ಕಾಲ ಮುಗಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೇಸರಿ ಕ್ರೋಕಸ್ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೇರಳೆ ಹೂವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯ ಸುಂದರ. ಪಾರಿಜಾತದಂತೆ ಇರುವ ಈ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಗುಲಾಬಿ ನೇರಳೆ ಹೂವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ನೋಟ ಹಾಗು ಸ್ಪರ್ಶ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭೌತಿಕ ಅನುಭವವೇ ಸರಿ! ಕೇಸರಿ ಹೂವಿನ ದಳಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಂಪು ಎಳೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಶುದ್ಧ ಕೇಸರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೂವು ಕೇವಲ ಮೂರು ಎಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸುಮಾರು 350 ಕೆಂಪು ಎಳೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಗ್ರಾಂ ಕೇಸರಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಸರಿ ಎಳೆಯು ಹಿಮಾಲಯದ ಕಣಿವೆಯ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು, ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಯಮನೋಹರವಾದ ಮುಂಜಾವಿನ ಆಕಾಶವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮಸಾಲೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಆತ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಅಂಶ. ಹಾಲು, ಚಹಾ, ಅನ್ನದ (ಬಿರಿಯಾನಿ, ಪುಲಾವ್) ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ರುಚಿಯನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಲು ಕೇಸರಿಯ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕೆಂಪು ಕಾಂಚಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ನಾವೀನ್ಯತೆಯತ್ತ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮವು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಕೇಸರಿಯ ಅಭಾವದ ಕಾರಣ ಮೂಲ ಕೇಸರಿಯು ಈಗ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಬೆರೆತು ತನ್ನ ಸತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕೇಸರಿಯ ದೈವಿಕ ಸುಗಂಧವು ಈ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಹೋರಾಟದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಾಸನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ಪುನರ್ಕಲಿಕೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.

– ರಾಧಿಕಾ ಜೋಶಿ.

******************************************************************************************