ಕೊಡಗಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗೌರಮ್ಮ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ- ಶ್ರೀ.ರಾಮ ಮೂರ್ತಿ

ಪ್ರಿಯ ಓದುಗರೇ !!
೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಪಟತನದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ಪ್ರಾಂತ್ಯವೂ ಸೇರ್ಪಟ್ಟು ಇದೇ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊಡಗು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಮನೆತನದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ. ರಾಮಮೂರ್ತಿ ರವರು ‘ಕೊಡಗಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗೌರಮ್ಮ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ. -ಸವಿ.ಸಂ

ಕೊಡಗಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗೌರಮ್ಮ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ 

ಕೆಲವು  ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಟಿ.ವಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೆಗನ್ ಮಾರ್ಕಲ್ (Duchess of Sussex) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್  ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ವರ್ಣದ್ವೇಷ ಇದೆ ಎಂದು ದೂರಿದ್ದಳು . ಇಂತಹ ಅಪವಾದನೆ ಹೊಸದೇನಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿ (೧೮೦೯-೧೯೦೧) .  ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ಎಂಬುವನನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ತನ್ನ ಸೇವಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ವಿಚಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ , ಇವನನ್ನು ಕೀಳು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದು ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ರಾಣಿ ಅಲ್ಲ, ಅವಳ ಆಡಳಿತಲ್ಲಿದ್ದವರು, ರಾಣಿಗೆ ಇವನು ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಾನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದ. ಇಷ್ಟು ಸಲಿಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಹಿಸುವುದು ಆಗಲಿಲ್ಲ,  ರಾಣಿ ಮರಣವಾದ್ದ ಕೂಡಲೇ  ಆಗತಾನೆ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ೭ ಇವನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. 

ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ (೧೮೦೫-೧೮೫೯) ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಅಂದರೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಯ ಸೈನ್ಯ  , ಕೊಡಗು ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ  ಅರಮನೆ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ಅರಸನನ್ನು  ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು  ಅವನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಬೆನಾರಿಸ್ (ಕಾಶಿ) ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ (Political Prisoner)  £೬೦೦೦ (೬೦೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ )  ವರಮಾನದಿಂದ ಅವನ ಕೆಲವು ರಾಣಿಯರು ಮತ್ತು ಸೇವಕರು ನೆಲಸಿದರು.  ಇಲ್ಲಿ ಗೌರಮ್ಮ ೪/೭/ ೧೮೪೧ ನಲ್ಲಿ ಜನಸಿದಳು, ಆದರೆ ಇವಳ ತಾಯಿ, ರಾಜನ ನೆಚ್ಚಿನ ರಾಣಿ,  ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದಳು. ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದ ಮಗಳಮೇಲೆ ಇವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ  ಪ್ರೇಮ ಬೆಳೆಯಿತು. 

ಕೆಲವು  ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದನಂತರ, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕೊರಗನ್ನು  ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ   ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ  ತನಗೆ ಆಗಿರುವ  ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ  ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ  ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ , ಇದಲ್ಲದೆ  ತನ್ನ ೧೧ ವರ್ಷದ  ಮಗಳು ಗೌರಮ್ಮನ ಭವಿಷ್ಯ ಭದ್ರ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ  ಅಂದಿನ ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್ ಹೌಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೇಳಿದ, ಬಹಳ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕು  ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಂತ  ಷರತ್ತು ಬದ್ದಿನ ಮೇಲೆ ಅನುಮತಿ ಬಂತು, ಆದರೆ ಇದು ಗೌರಮ್ಮನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ , ಇಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರು, ಮಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ೧೨/೫/೧೮೫೨ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ವಂಶದ ದವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲಿಗರು.

ಚಿಕ್ಕ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರ (೧೮೦೫-೧೮೫೯)

 ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗೌರಮ್ಮನನ್ನು  ಬಹಳ ಆದರದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಗೌರಮ್ಮನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತನ್ನ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಳು, ಆದರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಹಾರದಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.  ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಕೊರತೆ ಗಳ  ಬಗ್ಗೆ ಲಂಡನ್ The Standard ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ  ಒಂದು ದೀರ್ಘ ವಾದ ಪತ್ರವನ್ನು  ಬರೆದ (೧೭/೧೧/೧೮೫೩).

 ಈ ವಿಚಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರು, ( ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಆಡಳಿತ ೧೮೫೭ ನಂತರ ) 

ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿಗೆ ಗೌರಮ್ಮತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಗಿ  ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಡ್ರಮ್ಯಾನ್ಡ್ ಅವರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಟ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹಾಗೆ ಬೆಳಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಕೊಟ್ಟಳು,  ರಾಣಿ ಇವಳನ್ನು  ಕ್ರೈಸ್ತ್ದ ಮತಕ್ಕೆ  ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ಸಾಕು  ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವು ಇದೆ ಎಂದಳು.  

ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತ ವಾಗಲು ಏನು ಅಭ್ಯಂತರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಕೊಡಗಿನ ರಾಜರು ವೀರಶೈವ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜ ತನ್ನ ಮತವನ್ನು  ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು  ಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  ೫/೭/೧೮೫೨ ದಿನ  ಅರಮನೆಯ ರಾಜ್ಯವಂಶದ ಪ್ರತೇಕ ಚಾಪೆಲ್ ನಲ್ಲಿ , ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಂಟಬರಿ  ಇವಳನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ಗೌರಮ್ಮ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು . 

ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗೌರಮ್ಮ

ಗೌರಮ್ಮನಿಗೆ  ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಿದಾಗ ರಾಣಿ ಇವಳಿಗೆ ಮಾದುವೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿ ಹುಡುಕುವಂತೆ ಲೇಡಿ ಲಾಗಿನ್ ಅನ್ನುವರಿಗೆ ಸೂಚನೆ ಮಾಡಿದಳು.

 ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಕುಮಾರ ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನುವನು  ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ,  ಇವನು ಸಹ, ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ೧೮೪೯ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ  ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ್ದ, ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೊರಿಯ ಇವನನ್ನೂ  ಆದರದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಳು. ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಔತಣಗಳಿಗೆ ಆಮಂತ್ರಣ ಇರುತಿತ್ತು.  ದುಲೀಪ್ ಸಹ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಬ್ಬರ ಜೋಡಿ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಸರಿ ಅಂದು ಇವರ ಮದುವೆ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು.  ಆದರೆ ಈ ಸಂಬಂಧ  ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮ್ಮತ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಗೆ  ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆತನದವರ ಸಂಬಂಧ ಬೇಕಿತ್ತು, ಗೌರಮ್ಮನಿಗೂ ಸಹ ಇದೇ  ಅಸೆ ಇತ್ತು.   ಇಬ್ಬರು ರಾಜಮನೆತನದ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಕ್ಕೆ  ಸೇರಿದವರು, ಇವರಿಬ್ಬರು ಕೂಡಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರನ್ನು ಈ ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಹರಡಬಹುದು ಅನ್ನುವ ಅಸೆ ಅನೇಕರಿಗಿತ್ತು.

ಗೌರಮ್ಮನನ್ನು  ಆಂಗ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಮನೆತನದವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮದುವೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  ಆದ್ದರಿಂದ ಇವಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿ ಸಿಗುವುದು ಸುಲಭವಾಗಲಿಲ್ಲ . ಸರ್  ಹಾರ್ ಕೋರ್ಟ್ಎಂಬುವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಇವಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಇಲ್ಲದೆ  ಬೇಸರದಿಂದ ಇವರ  ಮನೆ ಬಟ್ಲರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಿ   ಹೋಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಳು ಅನ್ನುವ  ಸುದ್ದಿಯು ರಾಣಿಯ ಕಿವಿಗೆ ಬಿತ್ತಂತೆ.  ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಇವಳ ಜೀವನದ ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಳೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ  ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಲೇಡಿ ಲಾಗಿನ್ ಅನ್ನುವರ ಜೊತೆ ಮಾಡಿ ಕಳಿಸಿದಳು. 

ಗೌರಮ್ಮ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ

ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್  ಸ್ನೇಹಿತ ಕರ್ನಲ್ ಕಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಅನ್ನುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ  ಮದ್ರಾಸ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ  ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ  ವಾಸವಾಗಿದ್ದವನ ಪರಿಚಯ ಗೌರಮ್ಮನಿಗೆ ಆಯಿತು ಆದರೆ ಇವನು ಸುಮಾರು  ಇಪ್ಪತೈದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವನಾಗಿದ್ದ  ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು. ಇವರ ಸಂಬಂಧ ಅನೇಕರಿಗೆ  ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಯಿತು.  ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಈತನಿಗೆ ಗೌರಮ್ಮನ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದ ಓಡುವೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ £೪೦೦ ಆದಾಯ ಆಕರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೂ ೧೮೬೦ ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ನಡೆಯಿತು ಆದರೆ ಇವಳ ಗಂಡ ಜೂಜುಗಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಅನ್ನುವುದು ಬೇಗ ಅರಿವಾಯಿತು. ಇವರ ಸಂಬಂಧ ಅತೃಪ್ತಿಕರ ವಾಗಿತ್ತು. ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು , ಈಡಿತ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಗೌರಮ್ಮ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 

ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ಗೌರಮ್ಮ ನ ಅರೋಗ್ಯ ಕ್ಷಯ ರೋಗದಿಂದ ಕೆಟ್ಟಿತ್ತು, ೩೦/೩/೧೮೬೪ ರಲ್ಲಿ ಅವಳ ೨೩ನೇ ಜನ್ಮದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ತೀರಿಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ಇವಳ ಗಂಡ ಗೌರಮ್ಮನ ಓಡುವೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಪರಾರಿ ಆದ . ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಗೆ  ಗೌರಮ್ಮನ ಸಾವಿನಿಂದ  ಬಹಳ ನೋವಿತ್ತು. ಅವಳ ಸಮಾಧಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಶನ ಮೇಲಿರುವ ಸಂದೇಶ ಸ್ವತಃ ರಾಣಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು.  

ಗೌರಮ್ಮನ ಸಮಾಧಿ

ಚಿತ್ರಗಳ ಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್

ಇವಳ ಸಮಾಧಿ  ಲಂಡನ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇವಳ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ (Isle of Wight ) ನಲ್ಲಿರುವ Osborn House ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಇವಳ ಮಗಳು ಈಡಿತ್ ನನ್ನು  ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಬರಲಿಲ್ಲ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಗಂಡ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ತೀರಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ರಾಣಿ ಶೋಕದಲ್ಲಿದ್ದಳು.  ಈ ಮಗು ಅನಾಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವಳನ್ನು ಬೆಳುಸುವ  ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಿಚಾರ ನ್ಯಾಯಾಲದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಸಹ ಆಯಿತು. ಅಂತೂ ಈಡಿತ್ ಬೆಳದಮೇಲೆ ೧೮೮೨ನಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಯಾರ್ಡ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. 

ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲದಿಂದ ಸಹ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ, ಮಗಳ ಹತ್ತಿರ ಎಷ್ಟು ಸಂಭಂದ ಇತ್ತು ಅನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅನೊರೋಗ್ಯದಿಂದ ೨೪/೯/೧೮೫೯ ರಂದು, ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವಿಲ್ಲಾಸ್, ವಾರ್ವಿಕ್ ರಸ್ತೆ ಮೈಡ ಹಿಲ್ ಲಂಡನ್ ನಿಧನನಾದ. ಇವನ ಸಮಾಧಿ Kensal Green Cemetery ಯಲ್ಲಿದೆ. 

ಹೆಚ್ಚೆನ ಓದುವಿಕೆ ( Further Reading )

ಮಾಸ್ತಿ ಅವರ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)

The Lost Princes of Coorg  by cp Belliappa 

Court Life and Camp Life by Lady Login (೧೮೨೦-೧೯೦೪) ಈಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದವಳು, ಅವಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾ.ಳೆ 

Coorg and Its Rajahs by an Officer . ಇದು ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ   ಪುಸ್ತಕ, ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಬರೆದವನ ಹೆಸರಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕವೀರರಾಜೇಂದ್ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವನು ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬಹಳ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ,  ಕೆಲವು ಧಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈತನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಪಂಚಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅರವಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ” on a Amavasya day  in Shukla Paksha …..  ಇತ್ಯಾದಿ.    

ಕೊನೆಯದಾಗಿ , ಬೆಳ್ಳಿಯಪ್ಪನವರ ಸಂಶೋದನೆಯಿಂದ ಗೌರಮ್ಮನ ಮಗಳು ಈಡಿತ್ ಗೌರಮ್ಮ ಕ್ಯಾಮ್ಪ್ ಬೆಲ್ ಮನೆತನದವವರನ್ನು ಹುಡಿಕಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೆಲವರು  ತಮ್ಮ ವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಕೊಡಗುಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಬ್ರಿಟಿಷ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹುಡಿಕಿದರೆ ಭಾರತಿಯರ  ರಕ್ತ ಸಂಭಂದ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ಏನು ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ,  ಅನೇಕರು  ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ  ಸಂಸಾರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು,  Who Do You Think You Are  ಅನ್ನುವ ಟಿವಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಸ್ಯಗಾರ Alistair McGowan ವಂಶದವರು ಭಾರತೀಯರು ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿಯಿತು , ಇವರು ಕಲಕತ್ತಾ ಗೆ ಭೇಟಿಮಾಡಿದಾಗ ಹಲವಾರು McGowan ಬಂಧುಗಳನ್ನು  ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು, ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು,  ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ Billi Connolly  ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಅಥವಾ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಕ ಇಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯರು.

ರಾಮಮೂರ್ತಿ

ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್ 

ವಿಶ್ವಮಾನವ: ಜಿಮ್ ಹೇಯ್ನ್ಸ್- ಡಾ. ರಾಮಶರಣ್

“ಅನ್ನದಾತ ಸುಖೀಭವ" ಎಂದರು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು.ಯಾವುದೇ ಸಭೆ,ಸಮಾರಂಭ,ಹಬ್ಬ,ಸಂತೋಷ ಅಥವಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಪಾತ್ರ ಬಹುಮುಖ್ಯ.  ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ,ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಜನರನ್ನು ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನವಿಲ್ಲ.ಆಹಾರ ತರುವ ಆನಂದವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಅಪರಿಚಿತರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಸಜ್ಜನ ಜಿಮ್ ಹೇನ್ಸ್(Jim Haynes)ನ್ನು ಅನಿವಾಸಿ ಒದುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ರಾಂ-ಸಂ

ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸು ಎಂದಾಗ ಎಲ್ಲರ ಕಿವಿ ನಿಮಿರುವುದು ಸಹಜ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಸರಣಿಯ ಯಶಸ್ಸು, ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಸಂದೇಶ ಸರಪಣಿಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು, ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಕಳೆದ ಕ್ಷಣಗಳೆಂಬ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿ ಹಾರವನ್ನಾಗಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದೆನಿಸುವುದು ಹಲವು ಸಲ. ಚುಮು-ಚುಮು ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಮನೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಲೆಯ ಸುತ್ತ  ತರುವುದು ಅಮ್ಮ ಮಾಡುವ ತಿಂಡಿ. ಕ್ಲಾಸುಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಲೇಜಿನ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲು ಸಾಗುವುದು ಕ್ಯಾಂಟೀನ್ ಕಡೆಗೆ. ಸಂಜೆ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಸೇರುವುದು ತಿಂಡಿ ಗಾಡಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ. ತಿಂಡಿ-ಪಾನೀಯಗಳ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ ಬಾಂಧವ್ಯ-ಗೆಳೆತನ ಜೀವನದುದ್ದ, ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹಂದರದಂತೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವುದು ಸುಳ್ಳೇ? ಅದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲವೇ ಇರುವುದು ನಾಣ್ಣುಡಿ: “ಮಾನವನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ಆತನ ಹೊಟ್ಟೆ” ಎಂಬುದು? ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯುವ ಯುಗದಿಂದ ಕುಳಿತಲ್ಲೇ ಬೇಕಾದ ತಿನಿಸು ತರಿಸಿ, ತಿನ್ನುವ ಸಿಗುವ ಯುಗಕ್ಕೆ ಮನು ಕುಲ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ, ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸಿಗಾಗಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ  ಇಂದಿಗೂ ನೂರಾರು ಮೈಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ‘ಮಿಶೆಲಿನ್ ಗೈಡ್’ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನನಗೊಬ್ಬ ಗೆಳೆಯನಿದ್ದಾನೆ. ನಾವು ಮುಂಬೈನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಊಟ-ತಿಂಡಿ ದುರ್ಲಭ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂಥದ್ದರಲ್ಲಿ ಈತ ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕಿಕ್ಕರಿದ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ನೇತಾಡಿಕೊಂಡು ವಿ.ಟಿ. ಸ್ಟೇಷನ್ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಹೋಟೆಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ;  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗೆಳೆಯ ಖಯಾಲಿ ಬಂದಾಗೆಲ್ಲ, ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ನಿಂದ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಗೆ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಹೀಗೆ ಆಲೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಚಹಾ ಅಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾರುಗಳಲ್ಲಿ  ಗೆಳೆತನಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಲಿವೆ.  ಪಾರ್ಟಿ-ಸಮಾರಂಭಗಳ ನೆವದಲ್ಲಿ ಸಂಘ ಜೀವಿ ಮನುಜ ಬೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಳೆಯೇ ಇಲ್ಲ, ಕೊರತೆಯೇ ಜಾಸ್ತಿ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿ, ವಿಶ್ವ ಭಾತೃತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವನ ಕಥೆ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು.  ಅವನೇ 1933ರಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜಿಮ್ ಹೇಯ್ನ್ಸ್. ಆತನ ತಂದೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ವೆನಿಝುಯೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ. ಜಿಮ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯ, ಹದಿ ಹರೆಯವನ್ನು ಅಮೆರಿಕೆ-ವೆನಿಝುಯೆಲಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದದ್ದು ಮುಂದೆ ಆತನ ಪ್ರವಾಸೀ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ತಂದೆಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜಿಮ್ ನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಮಿಲಿಟರಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಜಿಮ್, ಅದ್ಭುತ ಸ್ನೇಹ ಜೀವಿ. ಆ ಶಾಲೆ ಅವನು ಸೇರಿದ್ದು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನಿದ್ದಾನೆಂದು. ಅಂತೆಯೇ ತನ್ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ನೋಡುವ ಗೀಳನ್ನೂ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ವಾಯು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ್ದ ಜಿಮ್ ಲ್ಯಾನ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದು ಎಡಿನ್ಬರದಲ್ಲಿ ರಶಿಯನ್ನರ

Jim Haynes obituary | Scotland | The Times
(ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್)

ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಕೇಳಲು. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದಿತ್ತಷ್ಟೇ. ಎಡಿನ್ಬರದಲ್ಲಿ ಆಗ ತಾನೇ ತೆರೆದಿದ್ದ ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿ ಹಾಗೂ ಶಾಖಾಹಾರಿ ಉಪಹಾರ ಗೃಹವೊಂದು ಎಡಿನ್ಬರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ, ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಎಡಿನ್ಬರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ್ದ ಜಿಮ್ ಈ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿ ತೆಗೆಯುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯನಾದ, ದೋಣಿ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ  ಅವನಿಗೆ ಅಂಗಡಿ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಎಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಗೆ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡ. ಅದು ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾನ್ಡ್ ನ ಮೊದಲ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಂದವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕಾಫಿ-ಚಹಾ ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆ ಸಿಗದ, ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಂಗಡಿ ಬಲುಬೇಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದರ ನೆಲ ಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ “ಟ್ರಾವರ್ಸ್ ರಂಗಭೂಮಿ” ಯ ಆರಂಭ. ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯಕಿತ್ವದ ಜಿಮ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೆಳೆಯರೊಡಗೂಡಿ ತೆವಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಡಿನ್ಬರ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ (Edinburgh festival) ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ. ಇಂದು ಅದು “ಫ್ರಿನ್ಜ್” ಎಂದೇ ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಾಲವಿದರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಟ್ರಾವರ್ಸ್ ರಂಗಭೂಮಿ ಇಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮಹದಾಸೆಯಿಂದ ಜಿಮ್ ಎಡಿನ್ಬರ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು 1966ರಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾ ‘ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಟೈಮ್ಸ್’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗು “ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್” ಎಂಬ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈತನ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಜಾನ್ ಲೆನನ್, ಯೋಕೋ ಓನೋ, ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿಯಂತಹ ದಿಗ್ಗಜಗಳು.  ಜಿಮ್ ಯಾರ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೂ ನೀರೆರಚಿದವನಲ್ಲ. ಗೆಳೆಯರಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಆತನ ಜಾಯಮಾನ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಮಣಿದು, ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡಾಮಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಜಿಮ್ ನನ್ನು ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕರೆದಿದ್ದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದ ಹೊಸ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೇ ಮನಸ್ಸೊಡ್ಡುಕೊಳ್ಳುವ ಜಿಮ್ ನಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಮಾಮೂಲಿಯಾಗಿ ಜಿಮ್ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ  ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತ, ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲೊಂದಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಹ್ಯಾಂಡ್ ಶೇಕ್ ಪ್ರಕಾಶನ, ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಪತ್ರಿಕೆ (ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್) ಗಳನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ. ಸ್ವಚ್ಚಂಧ ಮನೋಭಾವನೆಯ ಜಿಮ್ಮನಿಗೆ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿ, ಬಾಂಧವ್ಯ ಮುರಿಯುವ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಗಳಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಸೀಮಾತೀತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗೂ ಎಸ್ಪರಾಂತೋ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಪಿಸತೊಡಗಿದ. ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಅವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಬಂದರೂ ಆತ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.  ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟೆ ಏರಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಡೆ ಬಂತು.

“ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಏನಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದು ಜಿಮ್ ನ ಜೀವನಧ್ಯೇಯ. ಹಾಗಾಗೇ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಜನ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ  ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೇರಿಕೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬಳು ಬ್ಯಾಲೆ ನರ್ತಕಿ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಆಸರೆ ಕೋರಿ ಜಿಮ್ ನ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಿದಳು. ಬಂದವಳ ಬಳಿ ದುಡ್ಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಜಿಮ್ ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಹಾಕಲು ಶುರು ಮಾಡಿದಳು. ಜಿಮ್ ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಬರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಊಟಗಳೇ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ, ರವಿವಾರ ಸಂಜೆಯ ಔತಣ ಕೂಟವೆಂದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು. ರವಿವಾರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೀರಾ? ಜೊತೆ ಬೇಕೇ, ಗೆಳೆತನ ಬೆಳೆಸಬೇಕೇ? ಹಿಂದೆ-ಮುಂದೆ ನೋಡಬೇಡಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ

Jim Haynes: A man who invited the world over for dinner - BBC News
ರವಿವಾರ ಸಂಜೆಯ ಔತಣ ಕೂಟ (ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್)

ಆರ್ಯಾಂಡಿಸ್ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಮ್ ಹೈನ್ಸ್ ನ ಅಡ್ಡೆಗೆ ಲಗ್ಗೆಇಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಲವತ್ತು- ಐವತ್ತು ಜನ ಇರೋದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ. ನಿಮ್ಮ ವೇವ್ ಲೆಂಗ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗುವವರು ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಾವುದೊ ದೇಶದವರಾಗಿರಬಹುದು. ಹರಟೆ ಕೊಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿಯವರಾದರೇನು? ಯಾರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಡ್ಡೆಯ ಒಡೆಯ ಜಿಮ್ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಾ ಬಾಯ್ತುಂಬ ನಗುತ್ತ ನಿಮಗೂ ಸಾಥ್ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಉದರ ಪೂಜೆಗೆ ಬಿಸಿ ಊಟ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ.  ನೀವೇ ಕಾಗದದ ಪ್ಲೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕಿನ ಕಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪಾನೀಯ ಬಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡರಾಯಿತು. ಹೊಸ ಗೆಳೆಯರೊಡನೆ ಕಾಲ ಕಳೆದು, ಸ್ನೇಹ ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸುಲಭ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ವಿಶ್ವ ನಾಗರಿಕ ಜಿಮ್. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಹಣ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.  25 ಯುರೋ ವರೆಗೆ ಹಣಕೊಡಬಹುದು. ಆ ಹಣವೆಲ್ಲ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಜಿಮ್ ಗೆ ಮಿಂಚಂಚೆ ಕಳಿಸಿಯೋ, ಮೆಸ್ಸೇಜ್ ಮಾಡಿಯೋ ಹೋಗಬಹುದು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಲ್ಲ.  1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಔತಣ ಕೂಟ  ಸುಮಾರು 120,000  ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ! ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದವರು, ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರಾದವರು, ಅಜೀವ ಸ್ನೇಹಿತರಾದವರು, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಜಿಮ್ ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ-ತಿನಿಸುಗಳ ಸುತ್ತ ಬೆಸೆದ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ.ಹಾಗೆಂದೇ ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಿಮ್ ನ ಅಪ್ಪ ಮದ್ಯ ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿದ್ದ. ಜಿಮ್ ತನ್ನ 40ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅಪ್ಪ ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠವೊಂದನ್ನು ಎಂದೂ ಮರೆತಿರಲಿಲ್ಲ: “ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಮರೆತು ಬಿಡು, ಇತರರು ನಿನಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಎಂದೂ  ಮರೆಯಬೇಡ”. ಸದಾ ಇತರರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡುಪಾಗಿಸಿದ ಜಿಮ್ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಇಹ ಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ಆತನ ಸ್ನೇಹವನ್ನು  ಆತ ಜನರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ರಾಂ

(ಉಲ್ಲೇಖ: ಬಿ.ಬಿ.ಸಿ., ಗಾರ್ಡಿಯನ್, Unfinished Histories, http://www.jim-haynes.com)