ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆ – ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್

(ಕಳೆದ ವಾರ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ (ಯು ಕೆ)ಯ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, `ಅನಿವಾಸಿ` ತಾಣದ `ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ`ಯು `ಪರದೇಶದ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆ`ಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು, ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಮೈ ಶ್ರೀ ನಟರಾಜರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕ್ಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖತಃ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಉಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಮಾ ಅವರು ಹೊರದೇಶದ ಕನ್ನಡಿಗರು ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳೂ ಇಷ್ಟು ವರುಷ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ `ಸುಲಿದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನಂದದಿ` ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದೇ ಅವರ ಜಾಗೃತ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ – ಸಂ)

ಕನ್ನಡತನವೆಂದರೇನು? ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯೇ? ನಮ್ಮ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳೇ? ನಮ್ಮ ಅಡುಗೆ-ತಿಂಡಿಗಳೇ? ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳೇ? ನಮ್ಮ ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆಯೇ? ನಮ್ಮ ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ ಸಿನಿಮಾಗಳೇ? ಇಲ್ಲಾ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ನಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ? ಕನ್ನಡತನವೆಂಬುದು ಈ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ನಮ್ಮತನವೆನಬಹುದು. ಪರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡತನ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಪೋಷಿಸಿ, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಡಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯಾಸದ ಕೆಲಸ.

ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ತಾಯಿತಂದೆಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನ ಸರಳವಲ್ಲ. ಪೋಷಕರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡತನ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವೇ ಅವರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು, ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಜೀವನವೈಖರಿ, ನಡೆನುಡಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಎಲ್ಲವೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ, ಬಂದಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಮನೆಗಳ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವ. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರೆತ ಜನಗಳು, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇನ್ನಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ರಸಹೀನವಾದ ಕಬ್ಬಿನಂತೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮವರ ಮಕ್ಕಳು, ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಲಾಲಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿ ಹೆಣಗಾಡುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಂಡು ಮರುಗಿದ್ದೇನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ತಿಳಿಯದ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಕ್ಕಳು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಿಸಲಾಗದ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯದೆ, ಅದರ ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ಅರಿಯದ ಮಕ್ಕಳು ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾಗುವ ಸಂಧರ್ಭಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದು ಭಾಷೆ ಅಳಿಸಿಹೋದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮಸ್ತ ವಿಚಾರಗಳೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮತನದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಹುತೇಕ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಅದರಲ್ಲಡಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಅಭಿಮತ.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಅರಿವುಳ್ಳ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ಜಗದಾದ್ಯಂತ ನಮ್ಮತನದ ಪ್ರತೀಕವಾದ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಶುಭಸಮಾಚಾರ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಜೊತೆಗೆ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಳುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿ ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕಾರ್ಯ. ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಕೂಡಾ ಬೆರೆತು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒತ್ತಡವೂ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸದಾಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡತನ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತಂದೆತಾಯಿಯರು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಫಲರಾಗಬಹುದು!  

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ತಮ್ಮತನವನ್ನು ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಂದು ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತಿ ಇರುವ ಅಭಿಮಾನಗಳನ್ನು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನವೃಂದವೇ ಕೊಂಡಾಡುವಂತಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳಸಲು, ಅನಿವಾಸಿ-ಕನ್ನಡಿಗರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವೇ! ಜೊತೆಗೆ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಿತಿ ಇರುವ ಅನಿವಾಸಿಗಳು, ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕಂಪನ್ನು ಹೊತ್ತ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜಾಗ್ರತವಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಹಾದಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಗಮವಾಗೇ ಇದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಸಾಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲೂ ತರಿಸಿ ಓದುವ ಸೌಭಾಗ್ಯವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ವೈಭಯುತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

ನಾವು ನೆಲಸಿರುವ ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಬಳಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಪ್ರಕಟಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಫ಼ೇಸ್-ಬುಕ್, ಟ್ವಿಟ್ಟರುಗಳಂತಹ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲಬಂಧಗಳು, ಖಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಡುವಿರುವ ನಾವು, ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಡಲು ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮದು.

ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು, ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆ ಅಥವಾ ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸದೆ, ಅದನ್ನು ವಿಶಾಲ ಹರವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಳಪಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆಯುವ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ನಮ್ಮವರನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಸಮುದಾಯದೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರಬಾರದು ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿ ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಂದ ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಾಗದು. ವಿಶಾಲಮನೊಭಾವನೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾದ ದಾರಿ. ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆದರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿ ಆದರಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ನಮ್ಮ ರೀತಿನೀತಿಗಳ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ದೃಢವಾಗಿ, ಜಾಣತನದಿಂದ ಒತ್ತಡ ಹೇರದೆ ಅವರ ಮನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ತಾಳ್ಮೆ ಸಹನೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ನಮ್ಮ ರಕ್ತ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಕುಡಿಗಳು, ನಮ್ಮ ಸಮೃದ್ಧ ಬೇರಿನ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಜಾಣತನ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಾವು ಸದಾಕಾಲ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿಟ್ಟು, ಮುಂದುವರೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರಾ ಅದು ಸಾಧ್ಯ!

 

ಯುಗಾದಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆ

ಸಂಪಾದಕರ ನುಡಿ…

ವರ್ಷದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಮೊದಲ ಹಬ್ಬ ಯುಗಾದಿ. ಈ ಹಬ್ಬ ಹೊಸವರ್ಷದ ಆಗಮನದ ಸಂಕೇತ.  ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೇವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸದೆ ಚೈತ್ರಋತುವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿ ‘ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪೂಜೆ’ ಮಾಡುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷ. ಇದು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹಾಗು ಸೆಕ್ಕ್ಯುಲರ್ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಬೇವು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸವಿದು ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಚೈತನ್ಯ ಮನೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಮನೆ ಹೊರಗೆ ಹಸಿರು ತೋರಣ ಕಟ್ಟುವುದು ರಂಗು ರಂಗಿನ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹೋಳಿಗೆ ಊಟಮಾಡಿ ಒಬ್ಬರಿಗಿನ್ನೊಬ್ಬರು  ಉಡುಗರೆ ಕೊಡುವುದು ಹೀಗೆ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಚೈತ್ರಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಬ್ಬು ಸರಿದು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಜಡತೆ ಕಳೆದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹಸಿರು ಚಿಗುರಿ, ಹೂವು ಅರಳಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಅವರ ‘ಯುಗಾದಿಯ ಹಾಡು’ ಎಂಬ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಹಳೆ ನೆನಪುಗಳುದುರಲಿ ಬಿಡು ಬೀಸುವ ಛಳಿ ಗಾಳಿಗೆ

ತರಗೆಲೆಗಳ ಚಿತೆಯುರಿಯಲಿ ಚೈತ್ರೋದಯ ಜ್ವಾಲೆಗೆ

ಹೊಸ ಭರವಸೆಗಳು ಚಿಗುರುತಲಿವೆ ಎಲೆಉದುರಿದ ಕೊಂಬೆಗೆ

ಅರಳಿನಗುವ ಹೊಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟಿಯುತಲಿವೆ ನಂಬಿಕೆ

ಈ ಯುಗಾದಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಒಂದು ಕವನ, ರಾಮ್ ಶರಣ್ ಅವರು ರಂಗೋಲಿ ಹಾಗೆ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಅವರು ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಕಿರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಯುಗಾದಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು. ಸಂ

***

ರಂಗೋಲಿ  ರಾಮ್ ಶರಣ್ ಅವರ ಕಿರು ಲೇಖನ 

ಚುಕ್ಕೆ ಚುಕ್ಕೆ ಚಿತ್ತಾರ
ಹೊಸಲೆದುರಿನ ಮಂದಾರ
ಕೊನೆ ಮೊದಲಿಲ್ಲದ ಬಳ್ಳಿ
ಸುತ್ತಿ ಬಿಡಿಸಿದೆವಂದು  ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ
ರಂಗವಲ್ಲಿ

ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಸಡಗರ. ನಸುಕಲ್ಲೆದ್ದು, ಅಂಗಳ ಗುಡಿಸಿ, ಜಳಕ ಮುಗಿಸಿ, ಹೊಸಲು ತೊಳೆದು ಎರೆಯುವ ರಂಗೋಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಜನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಮಾಡುವ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛಾಸದಷ್ಟೇ ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಇಂದು ನಮಗೆ ರಂಗೋಲಿ ಬಾಲ್ಯದ ಸವಿ ನೆನಪನ್ನು ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಾಧನ. ಪ್ರತೀ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಚುಕ್ಕೆಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳನ್ನು ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಿ, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಂದು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿಯೋ, ದೇವರ ಕೋಣೆಯ ಎದುರೋ ಬಿಡಿಸಿ, ಬಣ್ಣ ತುಂಬಿ ಖುಷಿ ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನೆನೆಸಿದರೆ ಮೈ ಇಂದಿಗೂ ನವಿರೇಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು, ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಸುತ್ತ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಸರಳ ಮಾದರಿಯ ರಂಗೋಲಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಜಿಯ ಕೈ ಮಂತ್ರ ದಂಡವೋ ಎಂದು ಬೆಕ್ಕಸ ಬೆರಗಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ! ಅವಳ ರಂಗೋಲಿಗೆ ಬೇಕಿದ್ದಿದ್ದು ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ ಹಾಗು ಒಂದು ತುಂಡು ಜಾಗ ಅಷ್ಟೇ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಕಲೆ ನೋಡಿ ಬೆಳೆದ ನನಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಚುಕ್ಕೆ ಚಿತ್ತಾರದ ರಂಗೋಲಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ರಂಗೋಲಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಷ್ಟೇ.

 

 

(ಓಣಂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂಕಳಂ)

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಗ್ರಂಥ, ರಂಗೋಲಿಯ ಮೂಲವನ್ನು  ಪುರಾಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಪುರೋಹಿತನೊಬ್ಬನ ಪುತ್ರಶೋಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮ ಆ ಮಗುವಿನ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಯಥಾವತ್ತಾದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ  ರಂಗೋಲಿ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತಂತೆ. ಇದು ಅಂತೆ-ಕಂತೆಯಾದರೂ, ರಾಮಾಯಣ – ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿಯ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ರಂಗೋಲಿ – ರಂಗವಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಾದರೆ, ರಾಂಗೋಳಿ ಎಂದು ಮರಾಠಿ, ಅಲ್ಪನ ಎಂದು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, ಚೌಕ್ ಪುರ್ ಎಂದು ಛತ್ತೀಸಘಡ್, ಚೌಕ್ ಪೂಜನ್ ಎಂದು ಯು.ಪಿ, ಮುಗ್ಗು ಎಂದು ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುರೂಪಿಯಾದಂತೇ, ರಂಗೋಲಿ ಪುರಾತನ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯಾಗಿ ನಿಂತ ನೀರಾಗದೆ,  ಚುಕ್ಕೆಯಾಚಿನ ಆಯಾಮವನ್ನಾವರಿಸಿ ತರಹೇವಾರಿ ರೂಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೂವಿನಲ್ಲಿ, ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ  ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ತಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
***

ಉಗಾದಿಯ ಸಿಹಿ – ಶ್ರೀಮತಿ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಅವರ ಲೇಖನ. ಚಿತ್ರ ಗೂಗಲ್ ಕೃಪೆ

ಹಬ್ಬ, ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಹೋಳಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಯುಗಾದಿಯ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದೂಟಕ್ಕೆ ಹೋಳಿಗೆಯೆ ಆಗಬೇಕು. ಬಡವ, ಶ್ರೀಮ೦ತರೆನ್ನುವ ಭೇಧವಿಲ್ಲದೆ, ಹೋಳಿಗೆ ಅ೦ದು ಎಲ್ಲರ ಅಡಿಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತದೆ . ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಲ್ಲ, ಬೇಳೆಯ ಹೋಳಿಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕು. ಅಮ್ಮ ಬೇಗನೆದ್ದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವೆ೦ದರೆ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಲು ಇಡುವುದು. ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ನಮಗೆ ಸಣ್ಣ ಉ೦ಡೆ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಯಿ ಸಿಹಿ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡು, ಕೈಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದುದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಏಳುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ ಮನೆ ತು೦ಬಾ ಹೊರಣದ ವಾಸನೆ. ದೇವರ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ೦ದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದಿಟ್ಟ ನ೦ತರ, ಕಾಯಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊರಣದ ಉ೦ಡೆಗಳು, ಬೇಳೆಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಲು ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಹೋಳಿಗೆ ಒ೦ದೇ ಆದರೂ ತಿನ್ನುವ ಪರಿ ಬೇರೆ, ಬೇರೆ. ಕೆಲವರು ತುಪ್ಪ, ಪುಟ್ಟಬಾಳೆಯ ಜೊತೆ ತಿ೦ದರೆ, ತೆ೦ಗಿನ ನಾಡಿನವರಿಗೆ ಹಸಿಕಾಯಿ ರುಬ್ಬಿ ತೆಗೆದ ರಸದ ಜೊತೆ ತಿ೦ದು ಅಭ್ಯಾಸ. ದಾವಣಗೆರೆಯ ಜನರಿಗೆ ಮಾವಿನಹಣ್ಣಿನ ಸೀಕರಣೆ ಜೊತೆಗಿರಲೇ ಬೇಕು.

ಹೋಳಿಗೆ ಒ೦ದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ” ಮುಖ್ಯ ಅಥಿತಿ” ಯ ತರಹ. ಜೊತೆಗೆ ಪಲ್ಯ, ಕೋಸ೦ಬರಿ, ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಅನ್ನಸಾರು, ಹಪ್ಪಳ ಇನ್ನೂ ಮು೦ತಾದ ಅಡಿಗೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೋಳಿಗೆಗಿ೦ತ, ಹೋಳಿಗೆ ಸಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಪ್ರೀತಿ. ಕುದಿಸಿದ ಸಾರನ್ನು ೩-೪ ದಿನ ಒ೦ದೇ ಸಮನೆ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿಗೆಯ ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ಉಗಾದಿಯಿಲ್ಲ.

ಈಗೆಲ್ಲ, ಅ೦ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹೋಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಲ್ಲದ, ಸಕ್ಕರೆಯ, ಕೊಬ್ಬರಿಯ, ಎಳ್ಳಿನ, ಕಡಲೆಬೀಜದ, ಖರ್ಜೂರದ ಇನ್ನೂ ಮು೦ತಾದ ಬಗೆಬಗೆಯ ಹೋಳಿಗೆ ಲಭ್ಯ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ತೊ೦ದರೆ ಈಗ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆ೦ಗಳೂರಿನ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಪೊರ್ತಿ ಹಬ್ಬದ ಅಡಿಗೆಯನ್ನೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಿ೦ದ ಖರೀದಿಸಿ ನಮಗೆ ಉಣಬಡಿಸಿದ್ದಳು, ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೆ ಇತ್ತು. ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ೦ತೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಜಾಣತನ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗ, ಮನೆ ತು೦ಬಿದ ಬೆಲ್ಲದ ವಾಸನೆ, ರೆಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ” ಯುಗ ಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ ಯುಗಾದಿ ಮರಳಿ ಬರುತಿದೆ” ಎನ್ನುವ ಇ೦ಪಾದ ಗಾನ, ಪೊಜೆ ಮುಗಿಯಲು ಕಾಯ್ವ ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸಿಟ್ಟು, ಇದೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಯುಗಾದಿಯ ನೆನಪು. ನಮ್ಮ ಚಿ೦ತೆಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಎನೇ ಇರಲಿ, ನಾವು ಎಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯುಗಾದಿ ಮರಳಿ, ಮರಳಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಇಡುತ್ತದೆ, ಬನ್ನಿ ಹೊಸ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸೋಣ, ಹಬ್ಬದ ಸಿಹಿ ಸವಿಯೋಣ. ಯುಗಾದಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೆ.

***

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿ – ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕವನ

 

ಬೇವು ಬೆಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲದ ನಾಡಲ್ಲಿ

ಬಿಟ್ಟರ್ ಬೀರ್ ಹೀರಿ,

ಚಾಕ್ಲೇಟ್ ಸಿಹಿಯನು ಸವಿದು

ಸಿಹಿ ಕಹಿಯನುಂಡು,

ನಾವೂ ಆಚರಿಸಿದೆವು ಯುಗಾದಿ

 

ಝಗ್ಗನೆ ಮೂಡುವ ಚೆರ್ರಿ ಹೂಗಳಲಿ

ಡ್ಯಾಫೋ ಡಿಲ್ಸ್ ನಯವಾಗಿ ನರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ

ಚೈತ್ರದ ಚಿಗುರು ಮೂಡುವಲ್ಲಿ ,

ನಾವೂ ಆಚರಿಸಿದೆವು ಯುಗಾದಿ

 

ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಗಳು ಬೇಕಿಲ್ಲ

ಕಾಲ,ವಿಧಿ, ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಉತ್ಸವವೇ

ನಮಗೆ ಯುಗಾದಿ

 

ಯುಗಾದಿ ವೇಳೆಯಲಿ

ಸ್ನೇಹಗಳು ಬೆಸೆಯುವಲ್ಲಿ

ವಾರಾಂತ್ಯದಲಿ  ಒಂದಾಗಿ

ಹೋಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಾನ್ನಗಳ ಉಂಡು….

 

‘ಹ್ಯಾಪಿ ಯುಗಾದಿ’ಯೆಂದು ಕೈಕುಲಕಿ

ಮನೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವ ಅನಿವಾಸಿಗಳು

ನಾವೂ ಆಚರಿಸಿದೆವು ಯುಗಾದಿ

***