ಚಿತ್ರ- ಕಾವ್ಯ- ಡಾ.ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

♥ ಅನಿವಾಸಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಹರ್ಷ

ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಲೆ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು  ಸಂದರ್ಭ ಒಬ್ಬ ಕವಿ/ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇ್ರೇಪಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಂದಿನ ಮನವನ್ನು ಪ್ರಲೋಭಿಸಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮಿಟುಕಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ.ಆಗ ಮೂಡುವುದು ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.

 ಹಾಗೆಂತಲೇ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾಕಾರ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಇಂಕ್ ಎನ್ನುವ ಜರ್ನಲ್ ನ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ  ಫ್ರೆಡ್ ಆರ್. ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಎಂಬಾತ ’ಒಂದು ಚಿತ್ರ-ಸಾವಿರ ಪದ’ ಎನ್ನುವ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಚಾರ ಎಂದರೆ ಇದೊಂದು ಚೈನೀಸ್ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎನ್ನುವ ಗಾಳಿ ಮಾತನ್ನೂ ಆತನೆ ಹರಿಬಿಟ್ಟದ್ದು! ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆ  ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪದ ಎಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು ಆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದು ಊಹಿಸಬಲ್ಲಿರಾ? ಸರಳ ಉತ್ತರ -ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್! ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು “One Look is Worth A Thousand Words” ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಆತ “One Picture is Worth Ten Thousand Words “ ಎಂದು ತಿರುಚಿ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಸಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ನುಡಿಗಟ್ಟೊಂದನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದ.  ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ’ಚೈನೀಸ್ ’ ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ ನಿಜದಲ್ಲಿ “ಒಂದು ಚಿತ್ರ -ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಪದ  “ ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ.ಒಂದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೂರು ಜನ ಕವಿಗಳ ಮುಂದಿಟ್ಟರೆ ಅವರಿಂದ ಹೊರಡುವ ಉದ್ಗಾರಗಳು ನೂರು ಬಗೆಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅನಿವಾಸಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ  ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರ ಕವಿಯಾಗಬಲ್ಲ. ಕವಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಬಲ್ಲ.ಇಬ್ಬರೂ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿದ ಜುಗಲ್ಬಂದಿಯ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಗ ಈ ವಾರದ ವಿಶೇಷ.

ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಸ್ಪುರಿಸಿದರೆ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು/ ನಂಬರನ್ನು ಹಾಕಿ ಕಮೆಂಟು ಬಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಅದನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿಬಿಡಿ.ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಚಿತ್ರಕಾರರದು. ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಳಿಸಿದಂತೆಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವರ ಮೆಚ್ಚಿನದ್ದು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಆತ್ಮೀಯರೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ  ಸಹೋದರನೋರ್ವನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಈ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋದದನ್ನು ಇವರು ನೆನೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅನಿವಾಸಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಈ ವಾರ ಕಣ್ಣಿನ ವೈದ್ಯ, ಬರಹಗಾರ,ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರ ಡಾ.ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರ  ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸೋಣ-ಸಂ )

ಬೆಳಕು-ಮುಸುಕಿನತ್ತ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ

ಮರುಳ ಮಾಯೆಯ ಮಬ್ಬಿನಲಿ

ಬೆಳಕಿಂಡಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲಿ

ತ್ವರಿತ ಚಲಿಸೆ ಭೂಮಿ ಕನಲಿದೆ

ಪೊರೆದ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆನ್ನ ತಿರುಗಿಸೆ

ಗಮ್ಯವೆಲ್ಲಿಗೆ ಪಯಣಿಗ?     

(The smoke is often misinterpreted as a mist or fog. The sunrays make people think it to be very early morning but from the angle of the incident rays, you can guess that it was mid-morning. Your eyes are drawn to the origin of the ‘mist’ at the bottom right-hand corner and then they wander up the tree. After reaching the top they trace the shafts of rays downwards and reach the floor. After seeing the shadow of the cyclist they come to rest on the cyclist himself, now object of our full focus. The cyclist is well balanced. His face is turned away from you. You want to see his face and catch his expression. Where is he going? Where is he coming from? Is he in a rush? Is there happy news he is taking? Perhaps the birth of a son in the family? Or perhaps a piece of sad news? Or is he on one of his mundane daily routines?   I might modestly say that I liked it very much and it has been a favorite of mine)                    

Poppies


ಮರಳಿ ಬಂದನಿವ ಮತ್ತೆ ವಸಂತ
ಮುಗಿಲ ಚದುರಿಸುತ ಬೆತ್ತಲಾಗಿಪ ಬಾನ
ರೇಷ್ಮ ಕದಪಿನ ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಕುಸುಮಿತ
ಹಚ್ಚಿಪ ಹಸಿರ ಇಳೆಗೆ ಹರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ!

(red poppies make an attractive picture, against the blue sky. slightly enhanced on a software, I admit )

Rain Drops


ಭರದಿ ಸುರಿವ ಭರಣಿ ಮಳೆಗೆ
ತೂಗಿ ನಲಿವ ಚಿಗುರ ತುದಿಗೆ
ಬಾಗಿ ಸುರಿದು ತಣಿವ ಹನಿಗೆ
ಇಳೆಗೆನ್ನೆಯ ಕೆಂಪನಳೆಯುವ  ಆನಂದ
ಭುವಿಯ ತಬ್ಬಿ ಸೇರುವ ಉನ್ಮಾದ!


(An everyday picture. A twig, a few berries and rain. drops. One has to capture it in the camera, that’s all. Red is photographer’s delight. Always look for red colour. It is always impressive. That water drop tantalisingly hanging there on the well focused berry.  You keep watching to see if it going to drip in a minute, even in a still picture! I keep watching!  The slow shutter speed makes you see the rain drops produce streaks. It makes it dynamic! I haven’t got the technical details nor the ‘f’ number of the aperture)

Reflections

ಕಾದು ಕುಳಿತ ಕಾರ್ಮೋಡವೋ

ಬಸವಳಿಸಿ ಸರಿವ ನಿಗೂಢತೆಯೋ

ಶಾಂತ ಇಂದು ಮನೆ ಮನವು

ಬಿಂಬ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಿದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು!

(On an early autumn evening, clear air, dark clouds, blue water reflecting blue sky, but not the ominous dark clouds and the colourfully painted canal-side boats, which also act as the abode of the boatmen –all these make it a picture-perfect view and idyllic Engish countryside)

Refections 2

ನೀ ಹಾದು ಹೋದ ಹಾದಿ ನಿಚ್ಚಳ

ಉಳಿಸಿ ತೆರಳಿದ ನೆನಪುಗಳ ಚಿತ್ತಾರ

ಕರಗಿ ಮುಳುಗಿಹ ಕರಿಯ ನೆರಳ

-ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುತಿಹನು ಹೊಸತು ಸೂರ್ಯ!

(Reflections’ is one of my favourite subjects as it instantly doubles the image, as if there are two pictures in one! This was taken at the lakeside one morning after a few aeroplanes had left their jet stream trail in the sky. The ripples on the water make the picture even more interesting)

Reflections 3

ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪೇರಿಸಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳಿವು

ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿವೆ ನಿಂತ ನೀರಿನೊಳಗೆ!

ಜೊತೆ ಜೊತೆಯೇ ನಾವು ಮೇಲ್ನೋಟಕೆ

 ಬಾಗಿ ನೋಡಲೆ ಒಮ್ಮೆ

ಇದ್ದರೆ ಆಳದಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗಲು?

——————————————————ಎಲ್ಲ ಪುಟ್ಟ ಪದ್ಯಗಳು– ಡಾ. ಪ್ರೇಮಲತ ಬಿ.

(ಮುಂದಿನ ವಾರ- ಅತಿಥಿ ಲೇಖನ)

Advertisements

ವಚನ, ದಾಸ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆ- ಭಾಗ 2, ರಾಮಮೂರ್ತಿ

 ♥ ಅನಿವಾಸಿ ಗೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಹರ್ಷ ♥〉

( ವಚನ, ದಾಸ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್ ನ  ರಾಮಮೂರ್ತಿಯವರು ವಿಶದವಾಗಿ ಬರೆದ ಲೇಖನದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವಿದು. ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಈ  ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಓದಬಹುದು -ಸಂ)  https://kssvv.wordpress.com/?p=8653&preview=true


ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಹಾಗೆ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಷ್ಣುವಿ್ನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿದ್ದು . ಇವರನ್ನು ಹರಿದಾಸರು  ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ೧೨/೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುರಂದರ ದಾಸರಿಂದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದರಿಂದ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರಂಭ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯ ನರಸಿಂಹತೀರ್ಥರಿಂದ, (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೧೩೦೦) ಶುರುವಾಗಿ ನಂತರ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯವರು ಮುಂದೆ ವರಿಸಿದರು.  ವಚನಗಳ ರೀತಿ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಉದಾರಣೆಗೆ ಪುರಂದರದಾಸರ ಯಾವದೇ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದರೆ ಆ ಭಾಷೆಯ ಶೈಲಿ  ಇವತ್ತಿಗೂ ಬಳಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಗುತ್ತೆ

ಪುರಂದರ ದಾಸರ  ಸಮಕಾಲೀನ ಕನಕ ದಾಸರು (೧೫೦೯-೧೬೦೦). ಈತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡದವನಲ್ಲ ನಾಯಕ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.

ಪುರಂದರ ದಾಸರು (೧೪೮೪-೧೫೬೪)

ಇವರ ಪೂರ್ವಿಕ ಹೆಸರು  ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ ದೇಶಸ್ಥ ಮಾಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಜ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ. ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿರ ಕ್ಷೇಮಪುರ . ತಂದೆ ವರದಪ್ಪ ತಾಯಿ ಲೀಲಾವತಿ. ಮನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಇವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ,ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಂತರ ತಂದೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಲಿತರು. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಬಾಯಿ ಜೊತೆ ಮದುವೆ. ಇವರ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮನೆತನದ ವ್ಯಾಪಾರ ಇವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆಯಿತು.

ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ತುಂಬಾ ಜಿಪಣ ಒಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬುದ್ದಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಬಹಳ ಧಾರಾಳವಂತಳು.ಇದರಿಂದ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಮನಸ್ತಾಪಗಳು ಇದ್ದವು.    ಇವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ನಡೆದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ  ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ  ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕನಿಗೆ ನಾಚಿಗೆ ಆಗಿ  ಅವರ ೩೦ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ  ಜೀವನ ಬದಲಾಗಿ  ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಅಪಾರ ಐಶ್ವರ್ಯ ವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ  ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರರರು ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತಾ  ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಅಲೆದು ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು.

ಈ ದಾರಿ ತೋರಿದ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ ಇವರ ಕೃತಜ್ಞತೆ ತೋರಿಸಿ ಒಂದು ಕೀರ್ತನೆ ರಚಿಸಿದರು.

ಆದದ್ದಲ್ಲ ಒಳಿತೆ  ಆಯಿತು, ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಧರನ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಸಂಪತ್ತಾಯಿತು ….. ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ

ಹೀಗೆ ದಾಸರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಡತ್ತಿರುವಾಗ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಗುರುಗಳು ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಇವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊಟ್ಟು ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲ ಎಂದು ನಾಮಕರ್ಣಮಾಡಿದರು ಅನ್ನುವ ವಿಷಯ ಪ್ರೊ. ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೧೫೨೫ ರಲ್ಲಿ ದಾಸರಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೦ ವರ್ಷ .  ವಿಜಯನಗರ ರಾಜ್ಯ ದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ಓಡಾಡಿ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಈ ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.  ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪರಿಚವು ಇತ್ತು. ಅರಸರು ಒಮ್ಮೆ ದಾಸರನ್ನು ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ ಆಗಿದ್ದವರು ಹೀಗೇಕಾದಿರಿ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ದಾಸರು

ನಿಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ದೊಡ್ಡದೋ ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ದೊಡ್ಡದೋ ….. ನಿಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ನಾರಾಯಣನು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯದೊಡಯ ಪುರಂದರವಿಠಲನು” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರಸನ ಮುಂದೆ ಹಾಡಿದರಂತೆ

ಈಗಿರುವ ಪುರಂದರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ   ಇವರ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳು ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ತೀರಿದಾಗ ೮೦ ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದವಂತೆ.

ಇವರ ಪದಗಳು ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಗೀತ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲವಾಯಿತು.  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಒಬ್ಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಆದ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಬರೆದ “ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಭಕ್ತಿ ವಿಜಯಂ ” ನಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ದಾಸರೇ  ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  ದಾಸರೆಂದರೆ ಪುರಂದರದಾಸರಯ್ಯ   ಎಂದು ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ದಾಸರು   ಎಷ್ಟು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನುವುದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಆಧಾರ  ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಇವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ   ಮೇಲೆ  ಆದರೆ ಇವತ್ತು ೬೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.  ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ  ಮೈಸೂರು ಕರಗಿರಿ ರಾವ್ (೧೮೫೩-೧೯೨೭)  ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹರಿದಾಸರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ  ತಲೆತಲಾಂತರದಿಂದ ಹಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ  ದಾಸರ  ೨೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸಂಕಲಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ madhwafestivals.world press ಅನ್ನುವ ಅಂತರ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಮತ್ತು  ಅನೇಕ ಹರಿದಾಸರು ರಚನೆ ಮಾಡಿದ  ೬೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನ ಲಿಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಇದೆ

ಇವತ್ತಿಗೂ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ಆರಾಧನೆ ವಿಜೃಂಭಣೆ ಇಂದ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳ  ಬಗ್ಗೆ  ಸರಳವಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕನಕ ದಾಸರು (೧೫೦೯-೧೬೦೯) 

ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಹರಿದಾಸರಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲ್ಲದವರು. ಈತನ ಪೂರ್ವಿಕ ಹೆಸರು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ. ತಂದೆ ಬೈರಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಬಚ್ಚಮ್ಮ. ಊರು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಕಾಪುರದ ಹತ್ತಿರ ಬಾದ  ಗ್ರಾಮ. ಭೈರಪ್ಪ ಅಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ  ಶ್ರೀವೈಷ್ಣುವ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ  ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಭಕ್ತರು ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅಲ್ಲದೆ ಕತ್ತಿ ವರಸೆ ಮತ್ತು ಕುದರೆ ಸವಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು.  ತಂದೆ ತೀರಿದಾಗ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಆ ಕೋಟೆಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ ಹೇಗೊ ಬದಕಿ ಬಂದ  ಮೇಲೆ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಬಂದು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ.  ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ  ಈತನಿಗೆ ಈ ಕೋಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳ ನಿಧಿ ಸಿಕ್ಕಿತಂತೆ. ಇದನ್ನು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿದನಂತೆ. ಆವತ್ತಿನಿಂದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಕನಕ ದಾಸನಾದ. ಇದು ಕಥೆ ಇರಬಹುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನೆದೇವರು ಕಾಗಿನೆಲೆ ಆದಿಕೇಶವ, ಇದು ಕನಕದಾಸರ ಅಂಕಿತ ನಾಮವೂ ಆಯಿತು. ಈತನ ಪತ್ನಿ ಮುಕುತಿ ಆದರೆ ಈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ.

   〈♥ ಅನಿವಾಸಿ ಗೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಹರ್ಷ ♥〉

ಈತ ನರಸಿಂಹ ಸ್ತ್ರೋತ್ರ, ರಾಮಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ ಅನ್ನುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರದಿದ್ದ.   ನಂತರ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಸ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡು ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಕಡೆ ಓಡಾಡಿದರು.  ಇವರಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ  ಮತ್ತು  ಇತರ ಕೃತಿಗಳು ನಳಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ.

ರಾಮಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ  ಅಕ್ಕಿ (ಅಥವಾ ಅನ್ನ)  ಮತ್ತು ರಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಎನ್ನುವ ವಿವಾದವನ್ನು ರಾಮನ ವರೆಗೂ ಹೋಗಿ ಅವನ ತೀರ್ಪು ಕೇಳಿದರಂತೆ. ರಾಮ ರಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಎಂದ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಬಡವರ ಆಹಾರ ರಾಗಿ ಅದ್ದರಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮ ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಸಂದೇಶ ಇರಬಹುದು.

ಇವರು ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಸರಾಯ ಮಠದ  ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ  ಉಡುಪಿಗೆ  ಬರುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನ ಬಂತು ಆದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅರ್ಚಕರು ಇವರನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಕನಕ ದಾಸರು ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣ ಇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅವನ ವಿಗ್ರಹ ದಾಸರ ಕಡೆ ತಿರಿಗಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರಕು ಬಿಟ್ಟಿತು, ಇವತ್ತಿಗೂ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡು ಹರಿಯೇ, ಕೂಗಿದರು ಧ್ವನಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೇ ನರಹರಿಯೇ ……. ಸಮಯಾಸ ಸಮಯಉಂಟೆ ಭಕ್ತ ವತ್ಸಲಾ ನಿನಗೆ ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕಾಗಿನಾಲೆಯಾದಿಕೇಶವನೆ  “

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ದಾಸರು ಅವರ ಊರಿನ ಬಾದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆದಿಕೇಶವನ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಬಳಿಕ ಆ ವಿಗ್ರಹ ವನ್ನು ಬ್ಯಾಳಾಗಿ ತಾಲೂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗಿನೆಲೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನಿ ಕಟ್ಟಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಷಾಯ ಪಾತ್ರೆ ಇದೆ.

ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ (೧೮೧೯-೧೮೮೯)   

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫ್ ನವರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಂಗಡದ ಸಂತರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು ಕನ್ನಡದ ಕವಿಗಳು  ಕನ್ನಡದ ಕಬೀರ್.  ಸೂಫೀ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು   ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಶುನಾಳಹಳ, ತಂದೆ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬ್,  ಖಾದ್ರಿ ಅನ್ನುವರ ಶಿಷ್ಯರು. ಖಾದ್ರಿ ಅವರ ಕನಸು ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಘಟನೆ. ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು  ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ  ಕಥೆಗಳನ್ನು  ಚಿಕ್ಕ ವಯಸಿನ್ನಲ್ಲಿ ಷರೀಫ್ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸಲಮಾನ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಯ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಥಮಿಕದಲ್ಲಿ ೭ನೇ ಕ್ಲಾಸ್ನ ವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ನಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದಾರಿ ಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಆಸೆ ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟ ಅನ್ನುವ ಗುರುಗಳ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಅವರ   ಶಿಷ್ಯ ರಾದರು. ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ  ಕವಿ ಕಬೀರ್ ವಾರಣಾಸಿ ಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಂದ ಗುರು ಗಳ  ಶಿಷ್ಯ ರಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಸಬಹುದು.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮತ್ತು ಸರ್ವಜ್ಞರ ವಚನಗಳ ಹಾಗೆ ಶರೀಫ ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನವಿ ಪಡದಿದೆ.

೧೯೯೦ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ನಾಗಾಭರಣರು ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ ಅನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಷರೀಫ್ ರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಸಿ ಅಶ್ವಥ್ , ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ ಮುಂತಾವರು ಹಾಡಿ  ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದವೇ ಶರೀಫ್ರರು, ೭/೩/೧೮೮೯ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಇವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಊರಿನ ಜನಗಳು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

ಇಂದಿಗೂ ಈ ಸಮಾಧಿ ಗೆ  ಎರಡು ಧರ್ಮದವರು ತಮ್ಮ ಗೌರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಕಡೆ ನಡೆಯುವ  ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವರು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ  ನೋಡಿ ಕಲಿಯುದು ಇದೆ.

ಶರೀಫರ ಒಂದು ಪದ್ಯ

ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣಾ ದೇಹದ 

ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣಾ 
ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಿದು
ಪೊಡವಿಗೆ ಒಡೆಯನು
ಆಡಗಿಕೊಂಡು ಕಡುಬೆಡಗಿನೊಳಿರುತಿಹ

ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣಾ   

  ಸಾಗುತಿಹವು ದಿವಸ ಬಹುದಿನ

ಹೋಗಿ ಮಾಡಿ ಪಾಯ್ಸ
ಯೋಗಿ ರಾಜ ಶಿಶುನಾಳಧೀಶ ತಾನಾಗಿ ಪರಾತ್ಪರ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪನಿಹ
ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣಾ   

ಇಂತಹ ಮಹಾನುಭಾವರು ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ  ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣ ನವರು  ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ  ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು  ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದರು

ವಚನಗಾರರು ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸರು   ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮಾಡಿಸಿದರು.   ಇದು ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ.

 ರಾಮಮೂರ್ತಿ, ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್

 ಚಿತ್ರಗಳು-ಗೂಗಲ್ ಕೃಪೆ

                      ( ಮುಂದಿನ ವಾರಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ!)