(ಕರಾಳ) ರಹಸ್ಯಗಳ ಗೂಡು ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ -ಭಾಗ 2 ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

 

ಕಳೆದ ವಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ರಹಸ್ಯಗಳ ಗೂಡು ಭಾಗ ೧ ರ ನಂತರ ಈ ವಾರ ಇದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಭವ್ಯವಾದ ಹಿರಿಯ ಮನೆಯ ಮತ್ತು ಮನೆ ಒಡೆಯರ ಕರಾಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಅವರು ಭಾಗ ಎರಡರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಹಿನ್ನೋಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ, ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಒಂದು ಬಣ್ಣ, ಒಂದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಧರ್ಮ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಮೇಲು-ಕೀಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ- ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಈ ಶೋಷಣೆ, ದ್ವೇಷ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನ್ಯಾಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭೇದಗ್ರಹಣ, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ನಮ್ಮವರು-ಅನ್ಯರು ಈ ಭಾವನೆಗಳು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ, ಸಮುದಾಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪೂರಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಯಾವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ವಿವರಣೆ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ! ಅದು ಅನೈತಿಕ ನಿಲುವು. ಈ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮೇಲೇರುವುದು ಸಭ್ಯತೆಯ, ನಾಗರೀಕತೆಯ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಲಕ್ಷಣ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಳೆ ಆಕ್ರಮಣ, ತಪ್ಪು ಇವುಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆದಕಿ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಅನೈತಿಕ. ವಿಶ್ವಮಾನವ, ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಇವುಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜನರು,ಉದಾರಿಗಳು, ಪ್ರಗತಿಪರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಗರೀಕ ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಮೌನ ಸಮ್ಮತಿಯ ಸೂಚಕ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಡಾ.ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಬರಹ ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರ ಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತೀಯರು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಒರೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡಿ, ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
      -ಸಂಪಾದಕ

**********************************************************************************************

’ಸತ್ಯಂ ಬ್ರೂಯಾತ್, ಪ್ರಿಯಮ್ ಬ್ರೂಯಾತ್’. ಒಂದನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ  ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮನೆ, ತೋಟದ ಬಗ್ಗೆ ಥಳುಕಿನ ಸತ್ಯಗಾಥೆ ಓದಿದ ನಂತರ ಮೇಲೆ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಮನುಸಮೃತಿಯ ಎರಡನೆಯ ಪಾದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಲ್ಲವೆ? ’ನ ಬ್ರೂಯಾತ್ ಸತ್ಯಮಪ್ರಿಯಂ!’ ಅಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನೂ ಹೇಳಿದರೇನೇ ಬ್ಯಾಲನ್ಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೋದಸಲದ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಬಿ ಬಿ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ’ಆಂಟಿಕ್ ರೋಡ್ ಶೋ’ದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ವಿವಿಧ grand country homes ಗಳು ನೆನಪಾದವಂತೆ. ನಿಜ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಥ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳಿದ್ದು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಈಗ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 3,000 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ನಿಂತಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಈ

ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಹಾಲ್

’ಮಾಂಡಲೀಕರು, ಪಾಳೇಗಾರರು (ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನೈಟ್(Kt), ಬಾರೊನೆಟ್(Bt), ಡ್ಯೂಕ್,  ಮಾರ್ಕಿಸ್ಸ್ ಅಂತೆಲ್ಲ ಟೈಟಲ್ ಹೊಂದಿದ ಮಾಲಕರು), ಹೇಗೆ ಸಿರಿವಂತರಾದರು ಅನ್ನುವ ಕುತೂಹಲವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆದಕುವ ವರೆಗೆ ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಆ ಕರಾಳ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವಾ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳೋಣ.

 ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಕಾಣದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ ದೇಶದವರು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಸಹಾತುಶಾಹಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್  ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ’ಬೇಟೆಯಾಡಿ’ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಹಿಡಿದೊಯ್ದು ’ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್’ ಅಮೇರಿಕೆ, ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಮಾರುವ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಎರಡೂವರೆ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ 3,000,000 ಗುಲಾಮರನ್ನು ’ಕಪ್ಪು ಖಂಡ’ದಿಂದ ಅಮೇರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದುಡ್ಡು-ದೌಲತ್ತು, ವರ್ಚಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು ಅಗಣ್ಯರು. ಈ ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲದ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ; ಇಮಾರತಿಗಳಿವೆ, ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ, ದತ್ತಿ ಪಾರಿತೋಷಕಗಳಿವೆ; ’ಮಹಾ ದಾನಿಗಳ’ ಪುತ್ಥಳಿಗಳಿವೆ. ಅಥವಾ ಇದ್ದವು. ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರುಪಾಲಾದದ್ದು ಸರ್ವ ವಿದಿತ. ದಾಸ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿ ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ 1833 ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾನೂನು (Slavery Abolition Act 1833) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ಪೀಟರ್ ಥೆಲ್ಲುಸನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರ ಸಾಗಾಣಿಕೆ

ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿರ್ಮೂಲನ ಆಂದೋಲನದ ದ್ವಿಶತಮಾನದ ವರ್ಧಂತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯಿತು. (ನಂತರದ Black Lives Matter ಆಂದೋಲನ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲ). ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಈ ನಾಡಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್(EH)  ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್(NT)) ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಾಮಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ’ಅರಮನೆ’ಗಳ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಇತಿಹಾಸಕರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು; ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಅದರ ಫಲಶ್ರುತಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ The Slavery and the British Country House’ Conference. (ಆ ವರದಿಯ ಕೊಂಡಿ ಲೇಖನದ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ). ಆನಂತರ ಅವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆ ಸಂಕೀರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ (ಈ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯ ಕೊಂಡಿ ನೋಡಿ). ಆಗ ಬಹಿರಂಗವಾದ ಸತ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯುಂಟು ಮಾಡಿದರೂ ಅವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮನೆಯ ಹೆಸರು ಕಂಡಿರಬೇಕು ಎಂದು ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಊಹಿಸಿರಬಹುದು. ನಿಜ. ಇದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ 33 ರಲ್ಲಿ 26 ’ಮನೆ’ಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್(NT) ದ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರರಲ್ಲೊಂದು ಮನೆಗಳು (93/300) ಈ ’ಕಳಂಕ’ದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು! ಈ ಸಂಬಂಧ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಷ್ಟೇ ಢಾಲಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮನೆತನಗಳು ತಮ್ಮ ’ಹೇಯ’ ದೌಲತ್ತನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿಸಿ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಚರಾಚರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವೈಭವವನ್ನೇ ಇಂದೂ ನೋಡ ಬಹುದು.ಕೆಲವರು ರಾಜಕಾಣದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿ ಮ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದರು. (ಉದಾ:ಇಲ್ಲಿಂದ ಅನತಿದೂರದ ಬಾಲ್ಸೋವರ್ ಕಾಸಲ್ಲಿನ (Balsover Castle) ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಟ್ ಲಂಡ್).  ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಕೊಂಡ ಪೀಟರ್ ಥೆಲ್ಲಿಸನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡಿನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ವಲಸಿಗನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡುವ ಹಕ್ಕಿರದಿದ್ದರೂ ಆತನ ಮಗನಿಗೆ (ಪೀಟರ್ ಐಸಾಕ್ ಥೆಲ್ಲಿಸನ್) ಹಣ ಮತ್ತು ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ಯಾರನ್ ರೆಂಡಲ್ ಶಮ್ ಅನ್ನುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಪಿಯರೇಜ್ ದೊರಕಿತು. ಈ ತರದ ಪರಿವರ್ತನೆ (gentrification)     ತಲೆತಲಾಂತರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮನೆತನದ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಕೆಳಗಿನ ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ: Lebore et Honore: ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಗೌರವ!  

ಮರಗಳು ಸಂಗೀತವ ಹಾಡುತಿವೆ! (Songs of Mahogany)

ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮನೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮಹೋಗನಿ ಮರದ ಆಕರ್ಷಕ ಬಾಗಿಲು, ಹಿಡಿಕೆ, ಸ್ಟೇರ್ಕೇಸ್, balustrade  ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಓದಿರ ಬಹುದು ಮತ್ತು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಮಹೋಗನಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ತೇಗನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅದು ಗಟ್ಟಿ, ಮರಗೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವಂಥದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ದ  ಜಮೈಕಾಗಳಲ್ಲಿ  ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಮರ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಬ್ರಿಟಿಶರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಡಿದು ಸಾಗಿಸಲು ಗುಲಾಮರ ’ತೋಳುಬಲ’ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅದರ ಆಮದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಹಾತುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬೆಳೆದದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇಂದು ನೀವು ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಲಿಕಾ ಬುಕರ್ (ಚಿತ್ರ) ಎನ್ನುವ ಗಯಾನಾ-ಗ್ರೆನೇಡಾ ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಕವನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು (ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ). ಆಕೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ರೈಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ.  ವಿಶಾಲವಾದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ಕವನದ (ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮೇಲೆ ಇದೆ) ಮುದ್ರಿತ ಸಾಲುಗಳು ಇವು:

  ”Speak of Mahogany. Speak

of the original people of the land!

And think of  bodies/ bodies/ blood

black …blessed …bones..back broad   broken branches/

broken bough/  brown/   bleed/ balsam/  balm/  breathless

Here is a space of interruption,
where hands slap wooden surfaces
for luck and palms lick wood for praise.”

ತೆರೆಯದ ಬಾಗಿಲು!

 ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಪೀಟರ್ ಥೆಲ್ಲುಸನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಧ ಪಟ್ಟ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆಂದು ಎರಡು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಂದರ ಹೆಸರು ”ಲಾಟರಿ” ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ”ಲಿಬರ್ಟಿ”(ಎಂಥ ವಿಪರ್ಯಾಸ!). ಇತರ ವ್ಯಾಪರಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಸಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರನಾಡಾ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯಾಗಿ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ತಪ್ಪಿದರೆ, ಇನ್ಶೂರನ್ಸ್ ಹಣದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಲ್ಲದೆ ಥೆಲುಸ್ಸನ್ ಬೀಡ್ಸ್ (ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಣಿಗಳು), ಗುಲಾಮರು ತಯಾರಿಸಿದ ರಮ್ (ಮದ್ಯ), ತನ್ನದೇ ಸಕ್ಕರೆ ರಿಫೈನರಿ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಂದದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆತ ಸ್ವತಃ ಗ್ರೆನಾಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅನೇಕರಂತೆ ಅನುಪಸ್ಥಿತ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲಾರ್ಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ಸಹ ಒಬ್ಬನು! ಬ್ರಾಡ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಮನೆಯ ದಿವಾನಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಂಥ ಕಂಪು -ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮಹೋಗನಿಯ ತೆರೆಯದ ಬಾಗಿಲು ಇದ್ದಂತೆ! 1833 ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಕಹಳೆ ಊದಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಇಂಥ ಭವ್ಯ ಎಸ್ಟೇಟಿನ ಮಾಲಕರ  ಮನೆತನದ ಜೀತದಾಳಾಗಿ ಅನೇಕರು ಅವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದುದು ಸತ್ಯ. ಸರಕಾರ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ’ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ’ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡುಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟಿತು. ಅದು ಈಗಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ 16.5 ಬಿಲಿಯನ್! 100 ಮನೆಮಾಲಕರು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ 100 ಜನರ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಥೆಲುಸನ್ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲ!

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರೆಗೆ ಮೇಲು ನೋಟಕ್ಕೆ ಆತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಲಾಭಪಡೆದನೆಂಬ ವಿಷಯ ಎಷ್ಟೋ ತಲೆಮಾರುಗಳ ವರೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು!  ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದೆ ಏನಿದೆಯೋ!

ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಮಹೋಗನಿ?

ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ದಕ್ಷಿಣದ ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಹೊಂಡುರಾಸ್  (ಈಗಿನ ಬೆಲೀಜ್ ದೇಶದ)”ಮಸ್ಕಿಟೋ ಬೇ’ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಉತ್ತುಂಗ ಮಹೋಗನಿ ಮರಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕದ ಇಬೋ ಮತ್ತು ಯರುಬಾ ಎನ್ನುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ತರದ ಖಯಾ ಮರಗಳಿಗೆ ’ಮೊಗಾನ್ವೋ’ (‘m’oganwo’) ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಅದೇ ಮಹೋಗನಿ ಆಯಿತು ಅಂತ ಒಂದು ವಾದ. ಗುಲಾಮರು ಮರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಪಯೋಗಿಸಿ ಕೈಯಿಂದಲೆ ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರದ ಬೊಡ್ಡೆಯನ್ನು ತಟ್ಟಿ, ಗುಡ್ ಲಕ್ಕಿಗೆಂದು ಉಗುಳು ಹಚ್ಚಿದ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸವರಿ, ಮರವನ್ನು ಕಡಿದು ಕೆಡವಿ, ಉರಿಳಿಸುತ್ತ  ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಚೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾ’ ಮಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ  ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗುಲಾಮ -ಆತನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆಕೊಟ್ಟು ಉಬ್ಬಿದ ದಪ್ಪ ಕಲೆ ಬಿದ್ದ ಒಡೆಯನ ಅಂಕಿತ -ತಲೆಬಗ್ಗಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಕೊಯ್ಯು ಮರದ ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಮಿಂಚಿ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣ ಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಪಾಲಿಶ್ ತಿಕ್ಕಿ ಉಜ್ಜಿದರೆ ತನ್ನ ಮುಖವೇ ಕಾಣಬೇಕು. ಅದನ್ನೇ ಚಾರ್ಲ್ ಡಿಕಿನ್ಸ್ ತನ್ನ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು: ”the varnished wood reflected in the depth of its grain, through all its polish, the hue of the wretched slaves.”  

ಅದೇ ಭಾವವನ್ನು ಆ ಕರಿಯ ಕವಯಿತ್ರಿ (ಮಲಿಕಾ ಬುಕರ್) ತನ್ನ ಮನ ಕಲುಕುವ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ:

In Jamaica in the big house, the house girl is on her knees

polishing the wood floor with coconut oil and orange halves.

ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಚಾಟೆಯೇಟಿನ ಕಲೆಗಳುಳ್ಳ ಗುಲಾಮ

In England servants kneel with linseed and brick dust,

worshiping this majestic red, genuflecting.

In the kitchen cook prepares the tea tray for Master. It too

is fancy wood. She walks through the house to deliver

to a man hunched over a desk shaping his will. Now think of Brodsworth, …

ಆ ಕುಖ್ಯಾತ ಉಯಿಲು!

ಪೀಟರ್ ಥೆಲ್ಲುಸನ್ ಸ್ವತಃ ಡೋಂಕಾಸ್ಟರಿನ ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮನೆಯನ್ನು ಆತನ ಮೊಮ್ಮಗ (ಒಂದನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ) 1860 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾಬಿನ್ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆತನ ಅಜ್ಜ ಪೀಟರ್ 1797ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯಪೂರ್ನ ಮೃತ್ಯುಪತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಮಾಡಿತು. ಆಗ ಆತನ ವಾರ್ಷಿಕ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ತಿ £5000 ದಷ್ಟಿತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿನ ಆರು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳಿಗೆ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ’ಅಕ್ಯೂಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಕ್ಲಾಸ್’ ಹಾಕಿ ಇಟ್ಟ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ”ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ತೊಡಗಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ತನ್ನ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಕಳ ಕೊನೆಯಗಂಡು ಸಂತತಿ ಬದುಕಿರುವವರೆಗೆ! ಆವರೆಗೆ ಅದು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಒಂದೂವರೆ ಕೋಟಿ ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹಂಚ ಬೇಕು” ಎಂದು. ಹಿಂದೆಂದೂ ಈ ತರದ ಉಯಿಲನ್ನು ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿ ಟ್ರಸ್ಟುಗಳಿಗೆಂದೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ  ಚಾನ್ಸರಿ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಬಗೆ ಹರಿಸಲು ತಲೆಬೇನೆಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮುಂದೆ ಇಂಥ ಮೃತ್ಯು ಪತ್ರಗಳು ಬರಬಾರದೆಂದು ’Thelluson Act’ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಕಾನೂನೇ ಪಾಸು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು! ಎಂದಿನಂತೆ ಇಂಥ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಮುಗಿಯದೆ ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿಸಿದ ಬಗೆಹರಿಸಿ ಲಾಯರು, ಕೋರ್ಟಿನ ಖರ್ಚು, ಫೀಸ್ ಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ’ಗೆದ್ದ’ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ (beneficiaries) ದೊರಕಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಾಸನಕ್ಕಿಂತ ಏನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲಿಲ್ಲ! ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ! ಈ ಕೇಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿಯೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕೆನ್ಸ್ ’ಬ್ಲೀಕ್ ಹೌಸ್’ (Bleak House) ಎನ್ನುವ ಕಥೆ ಬರೆದನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪ್ದದಿದ್ದರೂ ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದ ಬ್ರಾಡ್ಸ್ಟೇರ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಊರಲ್ಲಿಯ ಆ ಹೆಸರಿನ ಮನೆಗೂ ಆ ಕಾದಂಬರಿಗೂ ಏನೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ.

ನೋವು-ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಕಿರುಸ್ತಂಭ 

ಥೆಲ್ಲುಸ್ಸನ್ ಮನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಗ್ರೋಟೊದಲ್ಲಿ (ಭಾಗ -೧ ನೋಡಿರಿ) ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಹೌಸ್ ಎದುರುಗಡೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿದರೆ  ಒಂದು ಮರದ ಕಿರುಸ್ತಂಭದಿಂದ ಎರಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಒಂದರಲ್ಲಿ  ಗ್ರೆನಾಡಾದಾಮೀಪದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಕರಿಯಾಕೋ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ  ಪೀಟರ್ ಥೆಲ್ಲುಸನ್ ಸಾಲದ ಕಾಗದಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದ ಗ್ರೆನೇಡಾದ ಬಕೋಲೆಯ (Bacolet Plantation, 1772) 101 ಅಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇವೆಟ್ ಫಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಓದುವದನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು ಆನಂದಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಡಗಿದ ರಹಸ್ಯದ ಅರಿವೇ ಇರಲಾರದು. (ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ನೋಡಿರಿ).

ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಂ … ಮಾ ಗೃಧ ಕಸ್ಯಸ್ವಿದ್ಧನಂ

ಕೊನೆಯ ಮಾತು. ಈ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ವಾಸಮಾಡಿದ ಸುಂದರ ಮನೆ, ತೋಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾಯಿತು. ಆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ತಿಳಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮುಗಿಸುವೆ. ಅದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಹೀಗಿದೆ: ’ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ನಮಗೆ ದೊರಕಿದ್ದನ್ನು ತ್ಯಾಗಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನ್ಯರು ’’ಗಳಿಸಿದ” ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ದುರಾಸೆ ಪಡ ಬೇಡ.

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್.

*ಆಧಾರ: ಪುಸ್ತಕ/ಲೇಖನಗಳು:

1)https://historicengland.org.uk/images-books/publications/slavery-and-british-country-house/slavery-british-country-house-web/

2)  https://www.nationaltrust.org.uk/features/addressing-the-histories-of-slavery-and-colonialism-at-the-national-trust

3) https://www.english-heritage.org.uk/siteassets/home/learn/research/the-slavery-connections-of-brodsworth-hall.pdf

4) Brodsworth Hall and Gardens: English Heritage Guidebooks; http://www.english-heritage.org.uk ; ISBN 978978-1-84802-014-6

 

 

 

ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ 

ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ‘ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ’ ಎಂಬ ಲೇಖನ  ಮತ್ತು ‘ಸ್ತಬ್ಧ’ ಎಂಬ ಕವನ ವಿಷಾದ  ಮತ್ತು ಕರಾಳ ವಿಷಯವಾದರೂ ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಚಾರ. ಕಷ್ಟಗಳ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ನಿಭಾಯಿಸಿ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿನ ಹಲವಾರು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ  ಹೊಂದಾಣಿಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ದಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಈ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಹೆಣಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕದಲ್ಲಿ  ಅವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಎಷ್ಟೋ ವೇಳೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆ ಇದದ್ದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬರಿ ದೊಡ್ಡವರ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು.  ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವ ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆ ತೀವ್ರ ವಾಗುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದು ಆಂತರಿಕ ಆವೇಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೆರವು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಈ ಹಠಾತ್ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಒಂದು ತೀವ್ರ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಕ್ಷಣವಾದರೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಖಿನ್ನರಾದವರು ಈ ಪಲಾಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಶೋಚನೀಯ. ಚಲನಶೀಲವಾದ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗಂಟೆಗೂ, ದಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಬದುಕಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅನೇಕ ಆಶಾದಾಯಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೆಲವರು ದುಡುಕಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಎಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದರೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅರಿವು ಮೂಡಿಸದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಲದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಒದಗಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ‘ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಮೋಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿದೆ’ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ.  ಭರವಸೆ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನ ಬುನಾದಿ.

ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ ಒಬ್ಬ ಅನುಕಂಪೆ ಉಳ್ಳ ವೈದ್ಯರಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಸತ್ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಲಂಡನ್ನಿನ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ವಿಹಾರಕ್ಕೆಂದು ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೇ "ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು "ಸ್ತಬ್ಧ" ಎಂಬ ಕವನ
     -ಸಂಪಾದಕ 


************************
ಎಲ್ಲಾ ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ – ಡಾ ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್
ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ 
ಡಾ. ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ 

ದ ಲಾಸ್ಟ್  ಫೋಟೋ. ಇದೊಂದು ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಯಾವುದೊ ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಥೆಮ್ಸ್ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾದಚಾರಿಗಳ, ಟೂರಿಸ್ಟರ ಆರಾಮ ನಡುಗೆಗೆಂದು ಹಾಸಿರುವ ಕಲ್ನೆಲದ ಮೇಲೆ. ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಾಣುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ನಗು ಮುಖಗಳ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ಗಳನ್ನ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬರು ನಡೆಯುವಷ್ಟು ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟು ಆಚೆಗೊಂದು ಈಚೆಗೊಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಹತ್ತಿರ ಹೋದಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗೋದು ಇವು ಆ ನಗು ತುಂಬಿದ ಮುಖಗಳ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಎನ್ನೋ ವಿಷಾದದ ವಿಚಾರ. 

ನಗೆ ಮುಖದ, ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವ, ಇಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆಯವರು, ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಇರುವ, ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸೈಜಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು (portrait), ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಿರು ಪರಿಚಯ ಓದಲು ಬೇಕಾದ QR Code.  ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮೆ ಜೀವ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳವು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದು  ಲಂಡನ್ನಿನ CALM (Campaign Against Living Miserably) ಸಂಸ್ಥೆ; ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುಮಾರು ೨೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ರಿಸ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 

ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಅದೇ ಇದೇ ಕಾರಣ ಅಂತಿಲ್ಲ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣುವಂತ ಖಾಯಿಲೆ, ತೊಂದರೆ ಇರಬೇಕಂತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮತ್ಯಾವುದೋ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುಬೇಕಂತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಾವನ್ನ ತಡೆಯುವದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ, ಆ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯದ ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬದುಕಿನತ್ತ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಶೇ. ೯೦ ಜನ ಮತ್ತೆ ಆ ಕಡೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕಾರಣ ಸಾಕಲ್ಲವೇ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ, ಕ್ಷಣಗಳ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳೇನಾದರೂ ಬಂದರೆ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲು? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವದೇ CALM ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದುದ್ದೇಶ. 

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಂತಹ ಸಣ್ಣ ದೇಶದಲ್ಲೇ ವಾರಕ್ಕೆ ೧೨೫ ಜನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಅಂಕಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೮೦೦೦೦೦ ಜನ ಹೀಗೆ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಯುವ ಜೀವಗಳ ಖಾಲಿಯಾಗುವದು ಇದರಿಂದಲೇ. ಗಂಡಸರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಂಗಸರಿಗಿಂತ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಮಾನಸಿಕ ಖಾಯಿಲೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಸ್ಕ್, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ತಡೆಯಲಾಗದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನ ಜೀವ ಕಳೆಯುವಷ್ಟು ಬಲಹೀನ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. 

ಆ ದುರ್ಬಲ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಒಲೆ, ಕತ್ತಿ, ಚಾಕು; ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಔಷಧಿ; ಇಲಿ ಪಾಷಾಣ; ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಮಾತ್ರೆಗಳು; ಸೀರೆ, ಪಂಚೆ; ಕೆರೆ, ಬಾವಿ, ನದಿ, ಸಮುದ್ರ; ರಸ್ತೆಯ ಬಸ್ಸು, ರೈಲಿನ ಪಟ್ಟಿ. . . ಯಾವುದೋ ಒಂದರ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಹೊರಡುತ್ತದೆ ಮನಸು. ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಬಾರದ ಆ ಮನಸು, ದೇಹಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು, ಆವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ಮನೆಯವರಿಗೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನ ತುಂಬುವದು ಕಷ್ಟ.  

ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುವಾಗ ಹೊಟ್ಟೆ ಕಿವುಚಿ, ಮುಖ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣೀರು ಧುಮುಕುವಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಉತ್ಪಾತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿರುವ ಅಪರಿಚಿತರ ಚಿತ್ರಗಳಡಿಯ ನೋವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮರೆಯಾದವರ ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮನಸ್ಸನ್ನ ಒದ್ದೆ ಮಾಡಿತು. ಪರಿಚಿತರ ಮನೆಯ ಆ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಹುಡುಗಿ - ಹುಷಾರಿಲ್ಲವೆಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಹೆಡ್ ಮಿಸ್ ಎರ್ರಾಬಿರ್ರಿ ಬೈದರೆಂದು ನೊಂದು ಮಾರನೇ ದಿನ ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಮೇಲಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ... . ಎಷ್ಟು ನೊಂದಿರಬೇಕು ಆ ಚಿಕ್ಕ ಮನಸು. ಹೆಡ್ಮಿಸ್ಸಿಗೆ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ, ಆ ಮನೆಗಿದ್ದದ್ದು ಅವಳೊಬ್ಬಳೇ. ಸ್ವಲ್ಪ ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾವದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ, ಸಾಂತ್ವನವಿದ್ದಿದ್ದರೆ?. . . ಖಂಡಿತ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಳು ಆ ಹುಡುಗಿ. . .

ಒತ್ತಡ, ಸ್ಟ್ರೆಸ್, ಬುಲ್ಯಿಂಗ್, ಬಡತನ, ಸಾಲ, ಅತಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸೋಲು, ಗುಣವಾಗದ ಖಾಯಿಲೆ. . . ಹೀಗೆ ಕಾರಣ ನೂರಾರು. ಇಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಮಾತು, ಹಾವಭಾವ, ಬಟ್ಟೆ, ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ, ಮನೆಯವರಾಗಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಲಿ, ಕೇಳುವ ಕಿವಿ ಕೊಟ್ಟು, ಮಾತಾಡಲು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟು, ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಂತರೆ ಸಣ್ಣದರಲ್ಲಿಯೇ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನ ಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಬರುವವರಿಗೂ, ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡಲಾಗದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಖಿನ್ನತೆ, ಒತ್ತಡ ಇವೆಲ್ಲ ಮನಸಿನ ಒಳಗೇ ಕುದ್ದು ಕುದ್ದು ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳೋದು. ಉರಿ ಹತ್ತುವ ಮುನ್ನವೇ ಆರಿಸಬೇಕು. ಯಾರಾದರೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಿಸಿದರೆ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸಿದರೆ, ಮುಟ್ಟಿ ಮಾತಾಡಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಅಳುವಿನಂತೆ ಬೆಳೆದವರ ಅಳು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮಕ್ಕಳೇ. ಆಗಾಗ ಅಮ್ಮನ, ಅಪ್ಪನ, ಅಣ್ಣನ, ಅಕ್ಕನ, ಗೆಳೆಯರ ಮಡಿಲಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಮನೆ ಬೇಕು ಆರಡಿಯ, ಅರವತ್ತು ದಾಟಿದ ದೇಹಗಳಿಗೂ. . 

ಮನೆಯವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರೂ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದರೆ, ಒಂದಷ್ಟು ಜೀವಗಳನ್ನ ಉಳಿಸಬಹುದು. ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಚಟಪಟನೇ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಲ್ಲ ಏನೂ ಮಾತಾಡದೆ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಹಲೋ ಎಂದು ಮಾತಾಡಿಸಿದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗಬಹುದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಿ ರೈಲಿನಡಿಯ ಬದಲು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿನ ರೈಲಿನೊಳಗೆ ಓಡಲು. ಆ ಎಚ್ಚರದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರೊಂದು ಜೀವದ ಬಗ್ಗೆ ತುಡಿತ, ಆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ಪಂದನೆ, ಮೊಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೇ ನಾವು ಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಮುಳುಗಿರುವ ಈ 'ಬ್ಯುಸಿ-ಬ್ಯುಸಿ' ಟೈಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಧರ್ಭಕ್ಕೆ ಮಿಡಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭ ಅಪಾರ. 

ಅಂತಹ ಒಂದು ಘಟನೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೆ, ಬೆಳಗಿನ ವಾಕಿಂಗಿಗೆ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಆಚೆಗಿಷ್ಟು ಈಚೆಗಿಷ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓಡಿ ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ತುಸು ಹತ್ತಿರ ನಡೆದಾಗ, ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಬೆಳೆಸಿ ನನ್ನತ್ತ ಓಡಿ ಪಕ್ಕ ನಿಂತು, ಆತಂಕ ತುಂಬಿದ ಏದುಸಿರಿನಲ್ಲಿ, "ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅವನು, ಚಪ್ಪಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು, ನದಿಯ ಅಂಚಿನ ಬೇಲಿಗೆ ಅಂಟುಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲಾಡಿಲ್ಲ ". ನದಿಯತ್ತ ನೋಡಿದರೆ, ಯುವಕನೊಬ್ಬ ತಟಸ್ಥನಾಗಿ ನದಿಯ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಇತ್ತು. ಏನೂ ವಿಶೇಷ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು: "ನಾನು ಹೆಂಗಸು, ನಿಮ್ಮಂತ ಗಂಡಸರು ಬರುವದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತಾಡಿಸಿ, ನನಗೇನೋ ಆತಂಕ"* ಎಂದು ನಾನು ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುವದರೊಳಗೆ, ನನ್ನಿಂದ ದೂರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮ ಓಡಿದರು. ನಾನು ನಿಂತೆ. 

ನದಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿ ಅವನನ್ನ ನೋಡಿದೆ. ಹಾಗೇ ನಿಂತಿದ್ದ. ನಾನೂ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ ಕಾಣುವಂತೆ ದಡದ ಬೇಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನಿಂತೆ. ಅವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ. ಮುಖದ ಭಾವ ಶಾಂತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಮೋಡದ ಮರೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅವನ ಮುಖವನ್ನ ಹೊಳೆಸಿತ್ತು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ್ನೂ  ಅಪರಿಚಿತೆಯೊಬ್ಬಳು ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ, ನಾನೂ ಸೂರ್ಯನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ನಿಂತೆ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೋಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸೂರ್ಯನ ತೀಕ್ಷ್ಣಬೆಳಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚಿ, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಸೀನೊಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹಾರಿತು. ಆ ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಅವನು ಕಣ್ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದ. ಅವನ ತನ್ಮಯತೆ ಭಂಗ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರೀ ಎಂದೆ. ಅವನು, "ಬ್ಲೆಸ್ ಯೂ"" ಎಂದ. ಇದೇ ಅವಕಾಶವೆಂಬಂತೆ, ಒಂದೆರಡು ಮಾತಾಡಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕವಿಳಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ನಡುಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. 

ಮೇಲಿನ ಘಟನೆ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದ, ಏನೂ ಆಗದ ಸಂಗತಿಯಾದರೂ, ನನಗೊಂದು ಪಾಠ ಕಲಿಸಿತು. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಿನ ವಿಚಾರಗಳ, ಜನರನ್ನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರ ಜೀವವನ್ನಾದರೂ ಉಳಿಸಬಹುದೇನೋ ಅಂತ. ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನ , ಮನೆಯವರಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೊಯ್ದರೆ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮನಸಿನ ಎಳೆಗಳನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲೋ, ಉಡುಗೆಯಲ್ಲೋ, ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೋ ಕಾಣುತ್ತ, ಪರಿಹಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನ ಕಳಿಸುವಂತಾದರೆ , ಕೊನೆಯ ಫೋಟೋಗಳ ಕ್ಷಣಗಳು ಬರುವದು ತುಂಬು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಯತ್ನ, CALM ಸಂಸ್ಥೆಯದ್ದು. ಅದು ಎಲ್ಲರದ್ದೂ ಆಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಸದಾಶೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ, The Last Photo. 


ಟಿಪ್ಪಣಿ ೧: 
(*ಆಕೆ, 'ನಾನು ಹೆಂಗಸು. . .' ಎಂದು ಸಬೂಬು ಹೇಳಿದ್ದು ಯಾಕಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆಗಾಗ ಈಗಲೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಶ, ಗಂಡಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೆಂಗಸರು ಸಮಾಧಾನ ಹುಡುಕಿದ್ದು ಸಾಕು, ಈಗ ಗಂಡಸರೇ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಆಲೋಚನೆಯಿರಬಹುದೇ? ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಆ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ, ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿಯ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಹಿಳೆ (ತೆರೇಸಾ ಮೇ) ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿನ ಮುಖ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಆಫೀಸರೂ ಮಹಿಳೆ (ಕ್ರೆಸಿಡಾ ಡಿಕ್))

---------------
The Last Photo ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಕವನ:
ಸ್ತಬ್ಧ

ಮನ ಸಂಗಮ, ಮನ ಜಂಗಮ
ಗುರುವಿಲ್ಲದ ಗುಡಿಯ ಘಂಟೆಗಳು
ಹೊಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ

ಮುಗಿಲಾಳದ ಗುಡುಗುಗಳು
ಕೇಳಿಸದಷ್ಟು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ
ತಂಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ ಕಿವಿಗಳು

ಎಷ್ಟೇ ಮಳೆ ಸುರಿದರೂ
ತೋಯುವುದಿಲ್ಲ ಕೆಲವು ಬಯಲುಗಳು!

ಮುನ್ನೀರಿನ ಅಲೆಅಲೆಯ ಮೇಲೆ
ಹರಿದ ಕನಸುಗಳು ತೇಲಿವೆ
ಕಮಲವರಳಿದ ಕೆಸರಿನಡಿಯ
ಮೀನಿನ ಉಸಿರೆಲ್ಲ ಕರಗಿವೆ 

ಕಳೆ ಕೀಳುವ ಹನಿಗಳಿಗೆ
ಹೂವೊಂದು ಬಾಡಿ ಕರಟಿದೆ
ನೋವೆಳೆಯುವ ಹುಡಿಗಳಿಗೆ
ನುಡಿಯೊಂದು ಮೌನವಾಗಿದೆ

ಕಿಟಕಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಬೀಗ
ಪುಸ್ತಕ ತುಂಬಿದ ಪಾಠೀಚೀಲ,
ಪಾಲೀಶು ಮಾಡಿದ ಶೂ
ಕಾಯುತ್ತಿವೆ ತನ್ನೊಡೆಯರಿಗೆ

ಮೂಲೆ ಕೋಣೆಯ ಸೀಲಿಂಗಿಗಂಟಿದ
ಫ್ಯಾನೊಂದು ತಿರುತಿರುಗಿ ಮತ್ತದೇ
ಕಥೆ ಹೇಳುತಿದೆ:

ಜೋಲಿ ತೂಗುವ ಸೀರೆಯ ತುಣುಕೊಂದು
ಧೂಳಿನಡಿಯಲಿ ಮಲಗಿದೆ
ಅಂಗಳದಲಿ ಹಸಿದ ಕೂಸೊಂದು
ಅಮ್ಮನ ಮೊಲೆ ಬೇಕೆಂದು ಕೂಗಿ ಅಳುತಿದೆ.

ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್
೨೪.೦೬.೨೦೨೨