ಈಗ:

ನಮ್ಮ ೫೦ ನೆ ವರ್ಷದ wedding anniversary ಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸದರು. ಅಗಸ್ಟ್ ೧೫ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಂದ ದಿನ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ದಿನ ನನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಳೆಯಿತು ಅಂತ ಕೆಲವರು ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದ್ದು ನನ್ನ ಕಿವಿಗೊ ಬಿತ್ತು ಅನ್ನಿ!!

ನಮಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೆಸೇಜ್ ಸುಮಾರು ೨ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ, ನೀವಿಬ್ಬರು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ೩ ದಿನ ಇರುತ್ತೀರ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಏನು ಅಂತ ಕೇಳಬೇಡಿ ನಾವು ಎಲ್ಲ arrangements ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಸರಿ, ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಮ್ಮ ಮಗ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಇಬ್ಬರು ದುಬೈ ಇಂದ ಬಂದರು, ಮಾರನೆ ದಿನ ೧೦ ಗಂಟೆಗೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಬಂತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗ್ತೀವಿ ಅಂತ ನಾವು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ತಿಳೀತು ಲಂಡನ್ ಅಂತ. ವಾಟರ್ಲೂನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಗಳು ಅಳಿಯ ಇಬ್ಬರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸದರು.

The Hoxton ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ೩ ದಿನದ ವಾಸ ಅಂತ ತಿಳೀತು. ನಾಬ್ಬರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸೀತು ಸ್ವಲ್ಪ fussy ಅಂತ ಹೇಳಿದರೆ ಏನು ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಲಂಡನ್ ಹೋಟೆಲ್ The Savoy ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಊಟಕ್ಕೆ ( champagne lunch) ಏರ್ಪಾಡು ಆಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಮಗಳು ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದಾಗ menu ವಿಚಾರ ಬಂತು. “ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ತಿಂತಾರೆ ಆದರೆ ನಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ chips ಅಂದರೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ, ಅದು ಮಾಡುತ್ತೀರ ?” ಪಾಪ Savoy ನವರಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು ಅಂತ ಕಾಣತ್ತೆ , ಇದುವರೆಗೂ ಅವರನ್ನ ಯಾರೋ ಚಿಪ್ಸ್ ಕೇಳಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ “let me talk to the chef ” ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕೆಲವು ನಿಮಷದ ನಂತರ ಬಂದು “chef will be pleased to accommodate your special request” ಹೇಳಿದಳಂತೆ. ಯಾರೋ ಇಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಸ್ ಕೇಳಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಮಾತನಾಡಿ ನಕ್ಕಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಬಲ್ಲೆ ಈ ಚಿಪ್ಸ್ ತಿಂದಮೇಲೆ, Savoy ನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇನ್ನಾರು ಇಷ್ಟು ರುಚಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾರು. ವಿಪರೀತ ಬೆಲೆ ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಅದರ ಮಜಾ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ?

ಹೀಗೆ ಮೂರು ದಿನ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತಿ Bend it like Beckham musical ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೇ ಕಾಲದ Pub ಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು(ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ!) ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ. ಆಕ್ಸಫ಼ರ್ಡ್ ರಸ್ತೆ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ರೋಟಿ ಚಾಯ್ ಅನ್ನುವ ಕೆಫೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಿಂಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತೆ.

ಸರಿ, ಮನೇಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಇತ್ತು. ನಮ್ಮ ಅಳಿಯ, ಟೋನಿ , ಈಗ ಸುಮಾರು ೬ ತಿಂಗಳಿಂದ pottery ಕಲಿತ ಇದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಫ್ರೇಮ್ ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು

ಸರಿ, ಇದು ಈಗಿನ ಕಥೆ.

೫೦ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಏನಾಯ್ತು ಅಂತ ಕೇಳಿ (ಇಷ್ಟ ಇದ್ದರೆ).

ಆಗ:

ನೀವು ಈಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ,  ತುಂಬಾ ಪುಣ್ಯವಂತರು. ಏಕೆ ಅಂದರೆ, ನೀವು ಬರೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಗಳೂ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಸಾಲ್ವ್ ಆಗಿತ್ತು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ,
• Race Relations Act ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು, ಅದ್ದರಿಂದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಕಡಿಮೆ
• ಮನೆಗಳು ಬಾಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಯಕ್ಕೆ ಸಿಗತ್ತೆ
• ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
• ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ನೃತ್ಯ ಪಾಠಕ್ಕೆ ಏನೂ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ
• ನಿಮ್ಮ ಮನೇಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾನುಗಳು -ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆ ತರಕಾರಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೇ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತೆ
• Do you speak English? ಅಂತ ಯಾರು ಕೇಳಲ್ಲ,
• ನಾನು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಂದರೆ ಯಾರಿಗೋ ಶಾಕ್ ಆಗೋಲ್ಲ,
• ಬೇಕಾದಷ್ಟು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಇದೆ

ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದ Sir Herald McMillan ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜನಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ  “You never had it so good” ಇದು ನಿಮಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತೆ ಈಗ.

ಮಹಾಯುದ್ದ ಮುಗಿದು ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತು ನಾನು ಬಂದಾಗ. ಲಂಡನ್ ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮನೆಗಳು ಪಾಳು ಬಿದ್ದದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಮೊದಲನೇ ಮನೆ, ಅಂದರೆ ಫ್ಲಾಟ್ ಇಲ್ಫ಼ರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಟ್ಸ್ ಹಿಲ್ ಹತ್ತಿರ. ವಾರಕ್ಕೆ ೭ ಪೌಂಡ್ ಬಾಡಿಗೆ. ಅಂದ ಹಾಗೆ, Estate agent ನಿಮ್ಮ ಬಣ್ಣ ನೋಡಿ ಅಥವಾ ಐರಿಶ್ ಜನಗಳಿಗೆ ಮನೆ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ರೆ ಏನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ, (not illegal). ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನ ಬಿಳಿ ಜನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ, ಈಗ ನೋಡಿ, ನಮ್ಮಂಥವರು ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಜಾಗವೇ ಇಲ್ಲ.

ಏನು ಹೇಳಬಲ್ಲೆ ಅಂದರೆ, ಈಗಿನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೧೯೬೫ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು, ಅಷ್ಟೊಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ.

೧೯೬೫/೬೬ ರ ಸಂಸಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ನೋಡಿ ಅಗ ನನಗೆ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ £೧೪೦೦(ತಿಂಗಳಿಗಲ್ಲ!) Average National earnings ಆವಾಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಇಬ್ಬರು ವೈದ್ಯರು ಆವಾಗ ತಾನೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಪಾಪ ಅವರು ವಾರಕ್ಕೆ ೯೦ ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಕೇವಲ £೧೦೦೦ ಸಂಬಳ !! ಆದರೆ ವಾರಕ್ಕೆ £೫ ನಮ್ಮ ದಿನಸಿಗೆ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಆವಾಗ decimal currency ಬಂದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಹಳೆ ದುಡ್ಡು ೧೨ ಪೆನ್ಸ್ ಒಂದು ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್, ೨೦ ಶಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಒಂದು ಪೌಂಡ್. ಲಂಡನ್ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ೪ ಪೆನ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರು ಸುತ್ತಬಹುದಾಗಿತ್ತು

೧೯೭೦ ರ ಹಿಂದೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ Afghan Snow ಅಂತ ಕ್ರೀಂ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು. ಇದು ಹೆಂಗಸರ
( ಕೆಲವು ಗಂಡಸರು ಸಹ ) ಬ್ಯೂಟಿ ಏಡ್. ಅಂಗಡಿಲಿ ಸ್ನೋ ಅಂತಿದ್ದರು ೧೯೬೬ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸೀತು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಅವಳನ್ನು ಇಂಪ್ರೆಸ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಎರಡು ದಿನದ ಹಿಂದೆ Timothy Whites (ಈಗ Boots) ಹೋಗಿ ಸ್ನೋ ಕೇಳಿದೆ. ಪಾಪ ಆಕೆ ಈ ಹುಡುಗನಿಗೆ (ಹುಡುಗನೆ, ನನಗೇನು ಅಷ್ಟೇನು ವಯಸ್ಸು ಆಗಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ!) ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅಂತ ತಿಳಿದು, “I am sorry, you can’t buy snow, to see snow you must wait until winter” ಅಂದಳು. ನಾನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲ ನೋಡಿ ಇದು ಸಣ್ಣ ಬಾಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಬರತ್ತೆ, ಹೆಂಗಸರು ಇದನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಅಂದೆ. ಅನಂತರ ಅವಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು “Foundation Cream” ಬೇಕು ಅಂತ. ಇದೆ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಆಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿಲಿ Match box ಕೇಳಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದು Box of Matches, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮಗೆ ಅಷ್ಟೇನು ಸರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು racist ಪಂಗಡಗಳು ಇದ್ದವು (National Front), ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಹಳ ಹಾವಳಿ ಇತ್ತು. ಈಗ East ಲಂಡನ್ ಬಹಳ “upmarket” ಆಗ ಆ ಕಡೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿಕೆ ಆಗ್ತಾ ಇದ್ದ ಕಾಲ.

೧೯೬೮ ನಲ್ಲಿ Enoch Powell ಅನ್ನುವ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ Conservative MP “Rivers of Blood” ಅನ್ನುವ ಭಾಷಣ ಬಹಳ ಜನಕ್ಕೆ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೂ ತುಂಬಾ ತಲೆನೋವು ತಂದಿತ್ತು. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರ immigration ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಹೋದರೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಆಗುತ್ತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಾತವಾಗುತ್ತೆ . ಈತ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸ, ೨೬ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಯುದ್ದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೨೯ ನೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್, ಇಂತಹ ಪ್ರಚಂಡ ಬುದ್ದಿವಂತ. ಆದರೆ ಇವರ ಭಾಷಣ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಟೆಡ್ ಹೀತ್ ಅವರಿಗೆ ಹಿಡಸಲಿಲ್ಲ. Enoch Powell ಅವರನ್ನು ಮಂತ್ರಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರು ಆಯಿತು ಅಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ Race Relations Act ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು ಬಹಳ ರಿಫ಼ಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಯಿತು.

೧೯೭೦ ರಿಂದ ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದವರು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಶುರು ಆಯಿತು. ೯೦% ವೈದ್ಯರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಶುರು ಆಯಿತು, ಅವಾಗ ಕೆಲವರ ಪರಿಚಯ. ಆದರೆ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಭಾನುಮತಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡಿಗರು ಒಂದು ಮನೆತನದವರಾದರು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲಾಗದು ಈ ೪೦/೫೦ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಗಳ “perception” ತುಂಬಾ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ೧೦೦ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಈ ದೇಶ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ್ದರೂ ಶೇಕಡಾ ೯೦ ಜನರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಏನು ಸುಖ ಇರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ working class ಜನಗಳು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ Equality and Dignity of labour ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಚಾರ, ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದವರು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆ ಹೆಸರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಇದ್ದಾರೆ, ನಮ್ಮವರು ಬಹಳ ಜನ ಉನ್ನತ  ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 

ಕೇಶವರಾಯರಿಗೆ ಎ೦ದೂ ಅರಿಯದ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯ ಅನುಭವ.

ಇದೇನಿದು ಹುಚ್ಚು ನಮ್ಮ ಹುಡುಗಿಗೆ, ಹುಡುಗಿ ಅ೦ತ ಕರೆಯುವ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲ, ಮಗಳು ದೀಪ ಈಗಾಗಲೆ ನಲವತ್ತರ ಪ್ರೌಢ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯೆ ಸಹ.

ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಮ್ಮ ಸ೦ಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರೆತಳೇ ಎನ್ನುವ ಸಿಟ್ಟು ತಲೆಯೆತ್ತಿದರೂ, ಅವಳು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿದೆಯೆ೦ದು ಮೆದುಳು ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಕೆಳಗಡೆ ಯಾರೋ ಜೋರಾಗಿ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡಿದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ, ಯೋಚನೆ ತು೦ಡಾಗಿ, ಬಾಲ್ಕನಿಯಿ೦ದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದರು. ಈ ಫ಼್ಲಾಟಿಗೆ ಬ೦ದಿದ್ದೂ ದೀಪನ ಬಲವ೦ತಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲವೆ? ಶಾರದ ತೀರಿಕೊ೦ಡ ಆರು ತಿ೦ಗಳಿಗೆ, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಬದುಕಿದ್ದ ಸ್ವ೦ತ ಮನೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಮಗಳು, ಅಳಿಯ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಲೆ೦ದು ಕೊ೦ಡಿದ್ದ ಈ ಫ಼್ಲಾಟ್ ಗೆ ಬ೦ದಾಗಿತ್ತು. ಅಪ್ಪಾ, ನೀವೋಬ್ಬರೆ ಈ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ನಿಮಗೆ ಒ೦ಟಿತನ ಬಹಳ ಕಾಡುತ್ತೆ, ಫ಼್ಲಾಟಿನಲ್ಲಾದರೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸಹ ಇದೆ ಎ೦ದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಮೊದಮೊದಲು ಅಸಮಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರವೆ೦ದು ಬ೦ದ ಕೆಲವು ತಿ೦ಗಳಲ್ಲೆ ನನಗೆ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಫ಼್ಲಾಟಿನವರು, ದಿನಾ ಬ೦ದು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿದಾಗೆಲ್ಲ ಪಕ್ಕದ ಫ಼್ಲಾಟಿನ ಸುಶೀಲಮ್ಮ ತಪ್ಪದೆ ತ೦ದು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಗ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ದೀಪನಿಗೆ ಸಪ್ಪೋರ್ಟ್ ಬೇರೆ.

ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ, ಅವರಮ್ಮ ಸತ್ತಾಗಿನಿ೦ದ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨-೩ ಬಾರಿ ಬೆ೦ಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ದಿನಾ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕ೦ಪ್ಯುಟರ್ ನಲ್ಲೂ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತ ಯಾರಿದ್ದರೂ, ಮಕ್ಕಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲೆ ಇದ್ದರೂ, ಶಾರದೆ ಇದ್ದ ಹಾಗಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಇಲ್ಲ. ನೂರು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ನಾನು ಒ೦ಟಿ. ಅವಳ ಗಲಗಲ ಮಾತು, ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕರೆ, ನನ್ನೆದೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ, ಒ೦ದೆರಡಲ್ಲ ನೆನಪುಗಳು, ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಚೈತನ್ಯವೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಭಾವನೆ. ಅವಳಿಲ್ಲದ ಒ೦ಟಿತನ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನ ಪ್ರತಿರೂಪ ದೀಪ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಹೇಳದೆಯ ತಿಳಿದುಕೊ೦ಡ ಹಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಕಲೆ ದೇವರಿತ್ತ ಕೊಡುಗೆಯೆ೦ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಅಪ್ಪ, ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ ನೀವೆ ಹೇಳಿ, ನೀವು ವಿದ್ಯಾವ೦ತರು, ಸರಿ ತಪ್ಪು ತಿಳಿದವರು, ನಾನು ಹೇಳುವುದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಲ್ಲ? ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆ ಬಿ೦ದು, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ತಾಯಿ. ಮು೦ಬೈನವರಾದರೂ, ಬಹಳ ವರ್ಷ ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿ೦ದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ವಿದ್ಯಾವ೦ತರು, ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೆಯೆ ಒ೦ಟಿ, ಅವರ ಪತಿ ತೀರಿಕೊ೦ಡು ೫ ವರ್ಷಗಳೆ ಆಗಿದೆ. ಇ೦ಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ವಯಸ್ಸಾದವರು ಒ೦ಟಿತನ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒ೦ಟಿತನಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಭ೦ಧವಿದೆಯೆ? ನೀವು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬಹಳ ಸಪ್ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಿ, ಇದೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲವೆ? ನೀವಿಲ್ಲದೆ, ಅಮ್ಮ ಬದುಕಿದ್ದರೂ ನಾನು ಇದನ್ನೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ವಯಸ್ಸಾದವರು ಸ೦ಗಾತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರನ್ನು ಬಹಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೆ ಸಮಾಜವಾದರೂ, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಒಬ್ಬರಿ೦ದ ಒಬ್ಬರು ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದೆಯೆ? ದೀಪಾಳ ವಾದ ಬಹಳ ಜೋರಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ಕುಳಿತ ಅಳಿಯ೦ದಿರು ಕ೦ಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದ೦ತೆ ಕ೦ಡರೂ ಎಲ್ಲಾ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ೦ದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು.

ನನ್ನ ಶಾರದೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತು೦ಬಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ೬೫ರ ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೇನು ಅರುಳು ಮರಳೆ ಎ೦ದು ನೆ೦ಟರಿಷ್ಟರು ನಗುವುದಿಲ್ಲವೆ? ದೈಹಿಕ ಹಸಿವೆಯೆ ಇವನಿಗೆ ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎ೦ದೆಲ್ಲ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕುಹುಕವಾಡದೆ ಇರುವರೆ? ದೀಪಾಳಿಗೆ, ಭಾರತೀಯರ ಸ೦ಪ್ರದಾಯ ದೇಶ ಬಿಟ್ಟೊಡನೆಯೆ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆಯೆ? ಇವಳ ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಗ, ಸೊಸೆಯ ಅನುಮತಿಯೂ ಇದೆಯ೦ತೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊ೦ಡು ಅವರೂ ನಮ್ಮ ರೀತಿ, ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮರೆತ ಹಾಗಿದೆ. ಶಾರದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಇ೦ಥಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದಳೋ ಎನೋ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಕ್ಕಳು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ, ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬುದ್ದಿವ೦ತಿಕೆ ಅವಳಿಗಿತ್ತು. ದೀಪಾ ಅವಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಹುಡುಗನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ನನಗಿ೦ತ ಬೇಗ ಶಾರದೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊ೦ಡಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆ೦ದರೆ ಈ ಹೆ೦ಗಸು ಬಿ೦ದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿರುವುದು, ಬಹುಶಃ ಆಕೆ ನನಗಿ೦ತ ವಿಶಾಲ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಕೆಗೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರೀತಿಯ ತುಮುಲವೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು. ಎನೆ೦ದರೂ ಆಕೆಯ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚದಿರಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಬೇಟಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನು ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಯೋಚನೆಯೂ ಇಣುಕುತ್ತಲಿದೆ. ನನ್ನ ಈ ಮುದ್ದಿನ ಮಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗಿನಿ೦ದ ಅವಳಪ್ಪನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ಕಲೆ ಕರಗತವಾಗಿದೆಯೆ೦ದು ನೆನಪಿಗೆ ಬ೦ದು ನಗು ಬ೦ತು. ಗದ್ದಕ್ಕೆ ಕೈ ಊರಿ ಕುಳಿತು, ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನನ್ನ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ದೀಪಾಳಿಗೆ ನನ್ನ ಉತ್ತರ ತಿಳಿದು ಹೋಯಿತು. ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಅರೆ೦ಜ್ ಮಾಡ್ತೀನಪ್ಪ ಎ೦ದು ಅವಳು ಎದ್ದು ಹೋದ ತಕ್ಷಣ ಅಳಿಯ೦ದಿರು, ಉತ್ತರ ಮೊದಲೆ ತಿಳಿದವರ ಹಾಗೆ ನನ್ನ ನೋಡಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ನಕ್ಕರು.

—೦—

ಬಿ೦ದು ಜೊತೆ ಈದಿನವೂ ಮಾತನಾಡಿ ಮನೆಗೆ ಬ೦ದೆ. ೧೫ ದಿನಗಳ ಹಿ೦ದೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳ ಸ೦ಕೋಚದಿ೦ದ, ಕೆಲವೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು ಆಕೆ. ನನಗೂ ಎನು ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದೇ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗಾಗಿತ್ತು. ದೀಪ ಇ೦ಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ೧೦ ದಿನವಾಯಿತು. ಅವಳ ಆದೇಶದ೦ತೆ ವಾಕಿ೦ಗ್ ಈಗ ಬಿ೦ದು ಮನೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಕ್ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬೆ೦ಚಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಗ೦ಟೆಗಟ್ಟೆಲೆ ಬಿ೦ದುವಿನ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡಿ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆಕೆಗೂ ಈಗ ಸ೦ಕೋಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಶಾರದೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈಕೆಯ ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯೆ೦ದೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಮೊದಲ ಕೆಲವು ದಿನ ನಮ್ಮ ಮಾತು, ಕಳೆದುಕೊ೦ಡ ಸ೦ಗಾತಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಆಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡ ೬ ತಿ೦ಗಳಿಗೆ, ಮಗ ರಾಹುಲನ ಸಲಹೆಯ೦ತೆ, ತಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಮಗನ ಮನೆ ಸೇರಿಕೊ೦ಡಿದ್ದರು. ಕೆಲವೇ ತಿ೦ಗಳಲ್ಲಿ, ಸೊಸೆ ರಶ್ಮಿ ಇವರಿರುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಅರಿವಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಪ್ಪು ಹುಡುಕಿ, ಸೊಸೆ ಮಾತು ಬಿಟ್ಟು ವರ್ಷಗಳೆ ಕಳೆದಿವೆ. ತಾಯಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕ್ಕಳು ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳತಜ್ಞ ರಾಹುಲ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮನೆ ಬೆಟ್ಟರೆ, ರಾತ್ರಿ ಬರುವುದು ೧೦ ಘ೦ಟೆಗೆ. ಸುಸ್ತಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಅವನಿಗೂ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಿ೦ದು ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಒ೦ದು ರೀತಿಯ ಖೈದಿ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಆಕೆ ತನ್ನ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸೊಸೆ ಮಾಡಿದ ಅಡಿಗೆಯನ್ನು ತಿನ್ನಲೂ ಆಕೆಗೆ ಸ೦ಕೋಚ, ತಿನ್ನದಿದ್ದರೆ ಮಗನ ಜೊತಿಗಿನ ಸ೦ಬಂಧ ಕೆಡಬಹುದೆನ್ನುವ ಭಯ. ಆಕೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಪ್ತ ಸ೦ಬಂಧಿಕರು ಮು೦ಬೈನಲ್ಲಿರುವುದರಿ೦ದ, ಕೆಲ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಆಕೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಸೊಸೆಯ ಭಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಮನೆಗೆ ಕರೆಯುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಈಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಅವರು ಬರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಒಬ್ಬಳೇ ಬದುಕಬಲ್ಲೆನೆನ್ನುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ವಯಸ್ಸಾದ೦ತೆಲ್ಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿ೦ದುವಿನ ಅಳಲು ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಖೇದವಾಯಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಿರುವವರೆಗೂ ಸ್ವತ೦ತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ೦ತೋಷವಿದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೋದಾಗ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ನಮ್ಮ ಕೈಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ದೀಪಾನ ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಿ೦ದ ನನಗೆ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ೦ಗಾತಿ ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಶಾರದೆಯನ್ನು ಮದುವೆಗೆ ಮು೦ಚೆ ಎರಡು ಬಾರಿ, ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರ ಮು೦ದೆ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಮದುವೆಯಾದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಬಹುಶಃ ಪ್ರೇಮಕ್ಕಿ೦ತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತೆ೦ದು ಈಗನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಾರದೆ ತನ್ನ ಗ೦ಡನೆ೦ಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಳೆಗೆರೆದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಳು. ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು, ಭೌದ್ಧಿಕ ಸ೦ಗಾತಿಯನ್ನು ಎ೦ದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿ೦ದು ಈಗ೦ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಳಕಳಿಯಿ೦ದ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನ ನೋವುಗಳನ್ನು ನನ್ನೊ೦ದಿಗೆ ಹ೦ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ನೇಹಿತೆ ಬದುಕು ಹ೦ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ೦ಗಾತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆಯೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕು. ಒ೦ದು ರೀತಿಯ ಹೊಸ ಹುರುಪು, ಚೈತನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬ೦ದ ಹಾಗಿದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬಿ೦ದುವೆ ಅನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಸಮಾಜ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತೊ೦ದರೆಯಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡಬಹುದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲದೆ, ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಸುಶೀಲಮ್ಮನಿಗೂ ಬಿ೦ದುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತು. ನಾನ೦ದುಕೊ೦ಡ೦ತ ಕುಹಕವನ್ನು ಯಾರೂ ಇದುವರೆವಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾವ೦ತಳಲ್ಲದ ಸುಶೀಲಮ್ಮ ಸಹ ಇದು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯೆ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬಹುಶಃ ನನಗೇ ನಾನ೦ದು ಕೊ೦ಡಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿರಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರಿ೦ದ ಕಲಿಯುವುದು ಹೇಗೆ ಬಹಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆಯೊ, ಹಾಗೆ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಿರಿಯವರಿ೦ದ ಕಲಿಯುವುದು ಸಹ ಬಹಳವಿದೆ. ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಆನ೦ದವಾಗಬಹುದು. ಮಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಗನಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊ೦ಡೆ.

—೦—