ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ತರಂಗಗಳು! ನಿಜವಾಯಿತು ಐನಸ್ಟೈನನ 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ – ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಅವನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನ “ಏನಯ್ಯಾ ನೀನೇನು ಐನಸ್ಟೈನನ ಮರಿ ಅಂದ್ಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ?” ಎಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಸರ್ವೇಸಾಧಾರಣದ ಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಐನಸ್ಟೈನ್ ಒಬ್ಬ ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ ವಿಚಾರವಾದರೂ, ಅವನು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇತ್ತ ಕೊಡುಗೆಯೇನು ಎನ್ನುವುದು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಬಹುಶಃ ತಿಳಿದಿರಲಾರದು. ಆದರೂ, ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇ ಐನಸ್ಟೈನ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲವೇ! ಈ ಮೇಧಾವಿ ಈಗ 101 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಡಿಸಿದ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆನಿಸಿದ “ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವು” (General Theory Of Relativity), ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ನುಡಿದ ಅಂತಿಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯೇ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ.

Albert Einstein
Albert Einstein

ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳೆಂದರೇನು? ಇವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತಿವೆ? ಇವುಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾವುದು? ಇದರಿಂದ ಮಾನವ ಸಂಕುಲಕ್ಕೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇಂತಹ ಹಲವು ಹತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲೇಳುವುದು ಸಹಜವೇ! ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ನಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಇತರ ಮೂಲಭೂತ ತರಂಗಗಳೆನಿಸಿದ ಬೆಳಕು, ರೇಡಿಯೋ, ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಮಾ-ಕಿರಣಗಳ ತರಂಗಗಳೆಲ್ಲವೂ, ವಿವಿಧ ಆವರ್ತನಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ (James Clerk Maxwell) ಎನ್ನುವವನು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ತರಂಗಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ 22 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ ಹೈನ್ರಿಚ್ ಹರ್ಟ್ಝ್  (Heinrich Hertz), ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜರ್ಮನ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. 1916ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನಸ್ಟೈನ್, ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳನ್ನೇ ಹೋಲುವಂತಹ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಗುರುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ (Theory of Gravity) ತೋರಿಸಿದ್ದನು. ಕಳೆದ ವಾರ ಸುಮಾರು 1000 ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನೀಯರುಗಳು ಕೂಡಿ, ಈಗ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಭಾರಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ, ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ತರಂಗಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ, ಪತ್ರಿಕೆ, ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸುದ್ದಿಮಾಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಗಳ ಬಾಯಿಯಲ್ಲೂ, “Gravitational waves are ripples in the fabric of spacetime” ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಝೇಂಕಾರದ ಜಾಣ್ನುಡಿ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಜಾಣ್ನುಡಿಯ ಅರ್ಥವಾದರೂ ಏನು? ಖಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳು ವ್ಯೋಮಸಮಯ ಅಥವಾ ತೆರಪು ಮತ್ತು ಸಮಯದ (ಅಥವಾ ವಕ್ರತೆಯ) ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲರವ-ತರಂಗಗಳು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ವ್ಯೋಮಸಮಯ ಅಥವಾ ತೆರಪು-ಸಮಯದ ವಕ್ರತೆ ಅಥವಾ ಬಾಗುವಿಕೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು, ವ್ಯೋಮ-ಸಮಯದ ಬಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವಕ್ರತೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಐನಸ್ಟೈನನು ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವೊಂದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಸಮಯವು, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲವು ಬಹಳ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೋ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ), ಅಂತಹ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು, ದುರ್ಬಲ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಬಲವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಹತ್ತಿರ).  ವ್ಯೋಮಸಮಯ ವಕ್ರತೆ ಅಥವಾ ಬಾಗುವಿಕೆ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಬಲದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಗಡಿಯಾರಗಳು ನಡೆಯುವ ಲಯಬದ್ಧತೆಯ ಗತಿಯೆನ್ನಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರದ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಗಡಿಯಾರಗಳೇ ಅಲ್ಲ, ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರಗಳ ಬಳಿ ಜೀವಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರ ವಯಸ್ಸು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಪ್ಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳ ಪರಿಣಾಮವೂ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ.

Spinning Black holes CC:Wiki

Spinning Balck holes

ಅದನ್ನೇ LIGO ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಪತ್ತೇಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳನ್ನು (Gravitational Waves) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.  LIGO ಪತ್ತೇಕಾರದ ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು, ವ್ಯೋಮ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುಗಳೆಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಕನ್ನಡಿಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು, ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯ ನಿಗದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ದೂರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ತೋಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಈ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತೋಳಿನಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ LIGO ಪತ್ತೇಕಾರಗಳು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ತರಂಗಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಈ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿನೋಡಿವೆ. ಈ ವಿವರಣೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಪತ್ತೇಕಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು, ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಗದ್ದಲ ಗಲಭೆಗಳಿಂದ ಆದಷ್ಟೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದುಹೋಗುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ತರಂಗಗಳನ್ನು  ಗ್ರಹಿಸುವಷ್ಟು ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಿನ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸವಾಲನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ದುರ್ಬಲವಾದ ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.

LIGO Observatory picture

ಇದನ್ನೇ ಕಳೆದ ವಾರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಅವಿಷ್ಕಾರದಲ್ಲಿ LIGO-Linear Interferometer Ground Observatory ಪತ್ತೇಕಾರದ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿರುವುದು. ಈ ಪತ್ತೆಯಿಂದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಮಾಣಿಕರಿತವಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಐನಸ್ಟೈನ್ 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ನುಡಿದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ನಿಜವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.

ಈ ತರಂಗಗಳು ಉಗಮವಾದದ್ದಾರೂ ಎಲ್ಲಿ?

ನಮ್ಮಿಂದ ಬಹುದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲೋ, ಸುಮಾರು 1.3 ಶತಕೋಟಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾವಿಪ್ಲವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಈ ತರಂಗಗಳನ್ನು, ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಳಸಿದ ಪತ್ತೇಕಾರವು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಈ ಮಹಾವಿಪ್ಲವದ ಮೂಲವು, ಎರಡು ವೇಗವಾಗಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರಗಳ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೊರೆತಿರುವ ಸಂಕೇತವು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಐದನೆ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಾಲ ಮಾತ್ರಾ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಲೂಸಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ, ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಪತ್ತೇಕಾರದಿಂದ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯದ ಹಾನ್ಫ಼ೋರ್ಡ್ ಪತ್ತೇಕಾರಕ್ಕೆ ದಾಟಿ-ಹೋಗಲು ಕೇವಲ 7 ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಮಯ ತಗುಲಿದೆ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಇದುವರೆಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಯಾರೂ ವೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದ ಜೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು (Binary Black holes) ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Spinning binary Black holes
Spinning binary Black holes CC:Wiki

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಎರಡು ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರಗಳು ವಿಲೀನವಾಗಿ, ಹೊಸ ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರವೊಂದು ರಚಿತವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರಗಳು ವಿಲೀನವಾಗಿ, ಹೊಸದಾದ ಭಾರಿ ಕೃಷ್ಣರಂಧ್ರವು ರಚನೆಯಾಗುವ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು, ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 29 ಮತ್ತು 36 ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ವಿಲೀನದ ನಂತರ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಿಂತ 62 ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಐನಸ್ಟೈನನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾವಾದವನ್ನು, ಹಿಂದೆಂದೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರದಂತಹ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒರೆಹಚ್ಚಿನೋಡಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರಗಳ ವಿಲೀನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾರಬಹುದಾದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿರುವ ಪ್ರಭೆಯು, ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ 50 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಬೀರಿರಬೇಕು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದೊಂದು ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸರಿ! ಮಾನವನ ಊಹೆಗೂ ಮೀರಿದ್ದಲ್ಲವೇ!

ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವವೇನು?

ಪತ್ರಿಕಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು, 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ತನ್ನ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಗುರುಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳತ್ತ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ನೋಡಿದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಅವಿಷ್ಕಾರದ ಸತ್ಯಾಂಶವು, ಬಹುಶಃ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಬಹಳ ದೂರವೇನಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, LIGO ಪತ್ತೇಕಾರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿರುವ ಜಪಾನ್ ದೇಶದ KAGRA, ಯೂರೋಪಿನ Virgo ಮತ್ತು ಭಾರತದ LIGO-india ಎಂಬ ಮೂರು ಹೊಸ ಶೋಧಕಗಳು, ಪ್ರಸಕ್ತ ಪತ್ತೇಕಾರಕ್ಕಿಂತ, ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು 30-100 ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಕ್ಷಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸುಧಾರಿತಗೊಂಡ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ತರಂಗಗಳ ಶೋಧಕಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ-ಜಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಈ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣ-ರಂಧ್ರಗಳ ವಿಲೀನದಂತಹ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂಘರ್ಷಣೆಗಳು (Collision of Neutron stars), ಮಹಾನವ್ಯಗಳು (Supernovae), ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮಾನರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ವೈಪರೀತ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗಗಳು, ಮೂಲ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂತನ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಅವಿಷ್ಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ಶೋಧನೆ ನಮಗೆ ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಈ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಅವಿಷ್ಕಾರವು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲದೇ, ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ  ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಇಂಜಿನೀಯರುಗಳು, ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತು-ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಾಲಿನ ಅಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೇಲಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯ ನಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಫಲ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಅಪರಿಮೇಯ. ಇದೊಂದು ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತೇ ಅಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ತುಳಿಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಅವಕಾಶವೂ ಆಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ ಈಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ! 

 ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲ ಲೇಖಕರು: ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 27 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ, ನಮ್ಮ ವೇದಿಕೆಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬಿ.ಎಸ್. ಸತ್ಯಪ್ರಕಾಶ್. ಅವರು ಕಾರ್ಡಿಫ಼ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ತರಂಗಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ತಜ್ಞರೂ (Data Analysis of Gravitational Waves) ಹೌದು.

ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್  ಸತ್ಯಪ್ರಕಾಶ ಅವರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ: http://blogs.cardiff.ac.uk/sky/

 

ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು- 2. ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ (Henrietta Leavitt) ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್

ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಲೇಖನ ಇದು.

1895 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿ ಹೀಗೆ ಹಲವು Leavitt_aavsoರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆಗೈದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಈಗ ಸುಮಾರು 115 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ನೋಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಎಡವಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿವೆ. ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಧಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದರೆಂದೋ, ಇಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಬೇಧ, ವರ್ಣನೀತಿ, ರಾಜಕಾರಣ, ಅಥವಾ ಈರ್ಷೆ ಅಸೂಯೆಗಳ ಕಾರಣವೋ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಜರಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಈ ಸರಣಿಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮಹಿಳೆ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಪ್ರಸಂಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಸಂಗತಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಲೆವಿಟ್ ನಡೆಸಿದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ್ದು!

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ವಿನೋದವಾಗಿ, “ಅಯ್ಯೋ ಮಕ್ಕಳಾ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ತಾರೆಗಳನ್ನೂ, ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲ ಎಳೆಗಳನ್ನೂ ಎಣಿಸಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಕೂದಲ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ತಿಳಿಯದು, ಆದರೆ ನನ್ನ ಲೇಖನದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳು 1800ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಮಾನವ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ತೆರದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವಂತೂ ಸತ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. 19 ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 500,000 ದಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಬೆಳಕನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಭಗೀರಥ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.  ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶಕದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾರ್ವಡಿನ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗ್ (Edward Pikering), ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಣಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಣ್ಣ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹೊಳಪನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಪಿಕರಿಂಗ್, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಗಂಡಸರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಈ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳ ಕಡೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗಮನದ ಕೊರತೆಯಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬಹಳ ಹತಾಶನಾಗಿದ್ದನು.

Harem
“Pickering’s harem“      CC: Wiki

ಹಾಗಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೇನೋ ಎಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯಿಂದ ಪಿಕರಿಂಗನು,  ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಗಂಡಸರನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿ, ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ನೇಮಿಸಿದ ಈ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ “ಪಿಕರಿಂಗನ ಜನಾನ” (Pickering’s harem)  ಎಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ! ಪಿಕರಿಂಗನಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರು ದೊರೆತರಲ್ಲದೇ, ಅವನು ಗಂಡಸರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಈ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲೂ ಸಹಾ ಲಿಂಗ ಭೇದ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಹಣ ದೊರಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳಾ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅರ್ಥಾತ್ ವೀಕ್ಷಕಿಯರು, ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮೇಜಿಗೆ ಅಂಟಿ ಕುಳಿತ ಈ ಮಾನವ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದಳು.

1868ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು, ಅಮೆರಿಕೆಯ ಮೆಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತದ, ಲಾಂಕಾಸ್ಟರಿನ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್ ರಾಸ್ವೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಸ್ವಾನ್ (ಕೆಂಡ್ರಿಕ್) ರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟ್, 1892ರಲ್ಲೇ ಗ್ರೀಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಗಣಿತ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಳು. ಕಾಲೇಜಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳು, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ A- ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಳು. ಮುಂದೆ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ, ತನ್ನ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. 1893ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಮಾನವ ಗಣಕ ಯಂತ್ರಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗನ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್, ಒಬ್ಬ ಗಂಭೀರ ಸ್ವಭಾವದ, ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಆ ತಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯೆನಿಸಿದ್ದಳು. ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೇವಲ $0.30ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಸಂಬಳವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳವು. ಪಿಕರಿಂಗನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು (Variable Stars) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ  ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾಳೆಂದು ಪಿಕರಿಂಗನು ಕನಸು-ಮನಸಿನಲ್ಲೂ ಯೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

Panoramic_Large_and_Small_Magellanic_Clouds by ESO ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಎಡಗಡೆ ಕಾಣುವದೇ ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಯಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಲಾರ್ಧದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ, ಪೆರುವಿನ ಅರಿಕಿಪಾದಿಂದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದವರು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದ, ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಯಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳು (Small Megellanic Cloud-SMC) ಎಂಬ ನೀಹಾರಿಕೆಯ (Nebula) ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಿಗಿರುವ ದೂರ ಮತ್ತು ಆ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನ ಇನ್ನೂ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕುಶವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳು ಅಥವಾ ಸೀಫಿಡ್ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (Cepheid Variables) ಎಂಬ 25 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು, ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಲಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದಳು. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹೊಳಪು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳೂ ಸಣ್ಣ ಮೆಗಾಲೆನಿಕ್ ಮೋಡಗಳಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಆ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಳು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ನಡುವಣ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಯೊಂದರ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೂ, ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊಳಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾದರೆ, ನೀವು ಕೇವಲ ಅದರ ಆವರ್ತನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದಳು. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊಳಪನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅದರ ಅಂತರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು-ಏಕೆಂದರೆ ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೊಳಪು, ಅದರ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎರಡು ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ನಡುವಣ ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ಸಂಗತ ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಮಾಡಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

henrietta Levittಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಸುಮಾರು 1,777 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು, ಇತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನೇ ತೆರೆದಿಟ್ಟು ಮುಂದಿನ ಮಹದ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, 1925ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಯೋಸ್ಟಾ ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼್ಲರ್ (Gösta Mittag-Lefller) ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ನಿಮ್ಮನ್ನು 1926ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕಕ್ಕೆ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಮನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದನು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ 1921ರಲ್ಲಿ ನಿಧನಳಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಆ ಪತ್ರ ತಲುಪಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಆ ಪತ್ರವು ಅಂದು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳ-ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಹಾರ್ಲೋ ಶೆಪ್ಲಿಯ (Harlow Shepely) ಕೈಸೇರಿತು. ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼ಲರ್ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶೆಪ್ಲಿ, ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಮಸುಕಾದ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲ ಹಕ್ಕುದಾರ ತಾನೆಂತಲೂ, ಅವಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದರ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ತಾನು ನೀಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅದರ ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆ ತನ್ನದೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದಿದ್ದನು. ಮೃತರಾದವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಅವಳು ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗೌರವ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗನು, ಲೆವಿಟ್ಟಳನ್ನು ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು 1908ರಲ್ಲಿ The Annals of the Astronomical Observatory of Harvard College ಪ್ರಕಾಶನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು “ಕಾಲಾವಧಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆಯ ಸಂಬಂಧ” (Period and Luminosity Relationship) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾನದಂಡ ಕಂದೀಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆರ್ಟ್ಝಸ್ಪ್ರುಂಗ್ (Hertzsprung, Denmark), ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.

hubble
ಕಾರ್ಯನಿರತ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಬ್ಬಲ್

 

ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಮುಂದೆ ಹಾರ್ಲೋ ಶಪ್ಲೆ (Harlow Shapley), ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ, ನಂತರ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕನಾದ ಹಬ್ಬಲ್ಲನಿಗೆ (Edward Hubble), ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳತಜ್ಞರು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ, ಅಂತರ-ತಾರಾಗಣೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂತರಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ, ಅಂದು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ವಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ $.10.50! ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬೆಲೆ ಇಷ್ಟೇನೇ! ಮಹಿಳೆಯಾದ್ದ ಕಾರಣ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಹಣವಂತೂ ಕಡಿಮೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅದರೆ ವಿಧಿಯ ವಿಲಾಸ ನೋಡಿ, ಅವಳು ಸತ್ತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಯೋಷ್ಟಾ ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼್ಲರ್ ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದ. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾರಿತೋಷಕ ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ. 1921ಕಡೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಅವಳ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಮೆರಿಕೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಅಂತಹ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಘಗಳ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮಹಾನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಬ್ಬಲ್ಲನಂತೂ, ತನ್ನ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದಿದ್ದನು.

ಆದರೆ ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅವಳಿಗೆ ಅದು ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿರುವ ಅನೇಕ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ Crater Levitt  ಎಂದು ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. Moonಹಾಗಾಗಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ನಡೆಸಿದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ತಕ್ಕದಾಗಿ ಚಿರಂತನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಅನ್ನಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಏನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೆರಿಕೆಯ ನಾಟಕಕಾರ್ತಿ ಲಾರೆನ್ ಗುಂಡರಸನ್ (Lauren Gunderson) ಬರೆದ “ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಆಕಾಶ” (Silent Sky) ಎಂಬ ನಾಟಕವು, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಜೀವನವನ್ನೇ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದು, ಅವಳ ಜೀವನಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಏನೇ ಆಗಲೀ ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಹೆಸರನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವಂತಹುದು. ತನ್ನ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಆಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಅವಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲಾ!