ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ – ೨೯ ಆಗಸ್ಟ, ೨೦೨೦

ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ ರಂದು ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡುಗರ ಮನದಣಿಯುವಂತೆ, ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕವಿದ್ವಯರ ಮಾತು-ವಿವರಣೆಗಳ, ಹಾಡುಗಾರರ ಮಧುರಕಂಠಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ಗಾಯನದ ರಸದೌತಣ ಬಡಿಸಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ನೆನಪಾಗಿ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಅದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿ, ಅದರ ಘಮವನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಮರುಕಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಮೂವರು ಅನಿವಾಸಿಯ ಬಂಧುಗಳ ವರದಿ – ಶ್ರೀಯುತರಾದ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ, ರಾಮಶರಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಸಿ ನವೀನ್ ಅವರಿಂದ. ಎಂದಿನಂತೆ ಓದಿ, ನಿಮಗನ್ನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ ಬನ್ನಿ ಮತ್ತೆ. – ಎಲ್ಲೆನ್ ಗುಡೂರ್ (ಸಂ.)

ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ” – ಪೀಠಿಕೆ – ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

“ಮಾಡುವವನದಲ್ಲ ಹಾಡು, ಹಾಡುವವನದು” – ಪು ತಿ ನ

ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2020 ರಂದು ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯು ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಂಗವಾದ “ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ” (ಕ ಸಾ ಸಾಂ ವಿ ವೇ – KSSVV) ಎರಡೂ ಕೂಡಿ “ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ” ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು Zoom ಪ್ರಸಾರ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಕೋವಿಡ್ ಮಾರಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಡೌನ್ ತಂದಾಗಿನಿಂದ ಜನರು ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೊರೆಹೊಕ್ಕು ಝೂಮ್, ಸಿಸ್ಕೋ ವೆಬೆಕ್ಸ್, ಏರ್ಮೀಟ್, ಗೂಗಲ್ ಮೀಟ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಸಹ ಈ ಆರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ, ಸಂಗೀತ, ಸಂವಾದ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿ ಹನ್ನೊಂದು ಝೂಮ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ KSSVVಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡಿಸಿಕೊಡಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತವರು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೆಸ್ವಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ’ಸೂತ್ರಧಾರರು’ ಡಾ ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್. ಅವರು ನನ್ನನ್ನೂ ಸಲಹೆ-ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕರೆದಾಗ ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಅವರೊಬ್ಬರೇ! ಎಲ್ಲ ಭಾಷಣಕಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಹಾಡುಗಾರರವರೆಗೆ ಹುಡುಕಿ, ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡನ್ನೂ ಸಹ ಅವರೇ ಆಯ್ದು ಪೋಣಿಸಿದರು, ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ಕವಿ-ಗಾಯಕರೆಲ್ಲರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೆರೆವೇರಿತು. KSSVVಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಜಾಲಜಗುಲಿಯಾದ ’ಅನಿವಾಸಿ’ಯ ಹೆಸರಲ್ಲೂ ಕೆಲವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದೊಂದೇ ನನ್ನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.

“ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ”  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕವಿತೆ, ಅದರ ಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿತ್ತು. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಹೆಚ್ ಎಸ್ ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆ ದಿನ “ಕೋವಿಡ್ ಸಹ ಜನರನ್ನು ಅಗಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಕೂಡಿಸಿತ್ತು!”. ಅದನ್ನು ಯುಕೆಯ ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲದೆ ಅಮೆರಿಕಾ, ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಲೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗರು ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕೂತು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ ಕವಿಗಳಾದ ಹೆಚ್ ಎಸ್ ವಿ, ಮತ್ತು ಬಿ ಆರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್ ಅಲ್ಲದೆ ಗಾಯಕ ಪಂಚಮ್ ಹಳಿಬಂಡಿ ಸಹ ಕೂಡಿದ್ದರು. ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಝೂಮ್ ಬಿತ್ತರಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕೆಯಿಂದ ಸುನಿತಾ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ (ಮಿಚಿಗನ್) ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಿ ಅನಿತಾ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ-ಬರು (ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ), ಹಾಗೂ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಅಮಿತಾ ರವಿಕಿರಣ್ ಅವರು ಸಹ ಎರಡೆರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಕಂಠದಿಂದ ಹಾಡಿ ಎಲ್ಲರ ಮನದಣಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕವಿತೆ, ಭಾವಗೀತೆ, ಅವುಗಳ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ – ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕವಿಗಳು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನ ಮೊದಲು ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಭಾವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಸಸ್ವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಓದಿರಿ.

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

ಕಾವ್ಯದ ಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ ಹರಿಸಿದವರು, ಮತ್ತದನ್ನು ನಮಗೆ ತಂದವರು..

ಬಾಗಿಲಲಿ ಭಾವಗೀತೆ ಅಂತರಂಗದಲಿ ಕವಿತೆರಾಮಶರಣ

‘ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ’, ಕವಿ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕರನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಗೆ ತಂದು, ಕಾವ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ – ಗಾನ ಸುಧೆ ಇವೆರಡನ್ನೂ ರಸಿಕರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ಮಾಯಾಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದು ಡಾ. ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಕೂಸು. ಈ ಕೂಸು ತೂಗಿದ್ದು ಅನಿವಾಸಿ-ಕನ್ನಡ ಬಳಗ (ಯು.ಕೆ) ಗಳ ಜಂಟಿ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ರಂದು. ಕೋವಿಡ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಜೂಮ್ ಜಾಲಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಅಮೇರಿಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕವಿಗಳನ್ನು, ಗಾಯಕರನ್ನು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗೆ ತಂದು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಸಿಕರನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷತೆ. ಕವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದವರು ನಾಡಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕವಿಗಳಾದ ಡಾ. ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿ (ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿ) ಹಾಗೂ ಬಿ. ಆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಯರು (ಬಿಆರೆಲ್). ತಮ್ಮ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಗಾಯನದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ತಂಪೆರೆದವರು ನಮ್ಮ ಅನಿವಾಸಿಯವರೇ ಆದ ಆಪ್ತ ಶ್ರೀಮತಿ ಅಮಿತ ರವಿಕಿರಣ್, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ದಿ.ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯವರ ಪುತ್ರಿದ್ವಯರಾದ  ಶ್ರೀಮತಿ ಸುನೀತಾ-ಅನಿತಾ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿಧ್ಧ ಗಾಯಕ ದಿ. ಯಶವಂತ ಹಳಿಬಂಡಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಪಂಚಮ್ ಹಳಿಬಂಡಿ. 

ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರಿದವರು ಡಾ. ಶಿವಪ್ರಸಾದ್.  ನಂತರ ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಬಿಆರೆಲ್ ಅವರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಾರಸಿಂಹ ಮನ ತಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಗಾಯಕರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಡಾ. ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಅರುಣಾ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಅವರು ಒಪ್ಪವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಔಪಚಾರಿಕ ಭಾಗದ ನಂತರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಕವಿದ್ವಯರು ಕವಿತೆ ಹಾಗೂ ಭಾವಗೀತೆ ಎಂದರೇನು, ಅವೆರಡೂ ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಕವಿಯ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ನನ್ನ ವರದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ ಡಾ. ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಬಿಆರೆಲ್ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವರದಿ ಅನಿವಾಸಿ ಗೆಳೆಯ ನವೀನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿ ಅವರ ವಿವರಣೆ ಕವಿತೆಯಂತೆ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಅರ್ಥದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಅಪಾರ. ಕವಿತೆಗಳೆಲ್ಲ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲ. ಕವಿತೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಸ್ಫುರಣಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಭಾವಗೀತೆಗಿದೆ. ಭಾವಗೀತೆ ಒಂದು ಸುಕುಮಾರ ರಚನೆ. “ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಬರಿಯ ಭಾವಗೀತೆ” ಎಂದು ವರಕವಿಯೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವಷ್ಟು ಸಲ ಭಾವಗೀತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರಳ, ಆದರೆ ಕವಿತೆ ಗಂಭೀರ – ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಂದೆನಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಅದು ಸತ್ಯ. ಭಾವಗೀತೆ ಕಾವ್ಯಾಂತರಂಗದ  ಮಾಧುರ್ಯ ಸವಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಬಾಗಿಲು. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದರೂ ‘ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ’ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ‘ಭೂಮಿಗೀತ’ವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ; ‘ನಾಕುತಂತಿ’ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಕವಿಯನ್ನು ಜನರ ಮನದೊಳಗಿಳಿಸುವ ಸಾಧನವೆಂದರೂ ಆದೀತು. ಹಾಗಾಗಲು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಗಾಯಕರೂ ಬೇಕು. ಓದಿದಾಗ ಆಗದ ಸಂವೇದನೆಗಳು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಗಾಯಕರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಆಗುವುದಿದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲ ಗಾಯಕರಿಗೆ ದಕ್ಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಲ್ಲ.  ಹಲವರು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿ ಒಪ್ಪಿಸುವವರು. ಕೆಲವರು ಹಾಡನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು; ವಾಹಕವಾಗಿ ಕವಿತೆಯನ್ನು, ಕವಿಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವವರು. ಅವರೇ ‘ಹೃದಯ ಗಾಯಕರು’. ಗಾಯಕರು ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆ-ಗಂಧರ್ವರು, ಆನಂದ ಲೋಕದ ನಿರ್ಮಾತೃರು. ಪುತಿನ ಹೇಳಿದರು, “ಮಾಡುವವನದಲ್ಲ ಹಾಡು, ಹಾಡುವವನದು.” ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಹಾಡುವವನದಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿ, ಅದು ಕೇಳುವವನದು.” ಹಾಡಿಗೆ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲ, ಹಾಡುಗನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿತವಾದಾಗ ಅದು ಲಿಂಗಾತೀತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿಯವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಕೇಳುಗರ ಜ್ಞಾನ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಕಾವ್ಯ-ಭಾವ-ಗಾನ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಪಂಚಭಕ್ಷ ಪರಮಾನ್ನದ ಸವಿಯುವ ತವಕವನ್ನು ಇಮ್ಮುಡಿಯಾಗಿಸಿತ್ತು.

ಈ ಭಾಗದ ತೆರೆ ಏರಿಸುವ ಗೀತೆಯನ್ನಾಗಿ ಕವಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾವಗೀತೆ “ಲೋಕದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಧೆ ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಂತೆ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು” ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿ, ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗೆ ತಾವೇ ಆಯ್ದ ಹಾಡು. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ. ಹಾಡಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಲು “ರಾಧೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ರೀತಿ”. ಈ ಸಾಲು ಮರುಕಳಿಸುವಾಗ ‘ಇದು’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕವಿಯ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ಹಾಡಿನ ಮೆರಗನ್ನಿಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ನೆನಪನ್ನು ಮೆಲಕು ಹಾಕಿದರು. ಹೇಗೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಗಾಯಕರು ಉತ್ತಮ ಕವಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಕಾವ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೇಲೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದರು.

ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿಯವರ ‘ನಾಕುತಂತಿ’ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಮಗೆ ಆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕವನದ ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು  ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇದೊಂದು ನಾಲ್ಕು ತಂತಿಗಳಿರುವ ವಾದ್ಯ. ಹಾಡಿನ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಈ ತಂತಿಗಳು ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು, ಮಿಲನ ಹಾಗೂ ಮಗು – ಸಂಸಾರದ ಸಾರ. ಮಿಲನ ಇಲ್ಲಿ ಬರೀ  ಭೋಗವಾಗದೇ ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ ಮಿಲನಿಸಿ ಆಗುವ ಸೃಷ್ಟಿ; ಪ್ರಕೃತಿ-ಪುರುಷರ ಮಿಲನದ ಸೃಷ್ಟಿ (ಚಿತ್ತಿ ಮಳಿ ತತ್ತಿ ಹಾಕುತಿತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತಿನೊಳಗ). ಮಾತು-ಧಾತುಗಳ ಮಿಲನದಿಂದಾದ ಕವನ; ಅರ್ಥ-ಲಯ (ವಾಗರ್ಥ) ಮಿಲನಗಳಿಂದಾದ ಕಾವ್ಯ (ಸೊಲ್ಲಿಸಿದರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು ಓಂ ಓಂ ದಂತಿ, ಗಣನಾಯಕ, ಮೈ ಮಾಯಕ ಸೈ ಸಾಯಕ ಮಾಡಿ). ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿ ಸಮನಾಗಿ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿದರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ. ಇದು ಭಾವಗೀತೆ- ಕವಿತೆಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುವ ಸೃಷ್ಟಿ. ಗಾಯಕ ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಆಂತರ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರು ಗಾರುಡಿಗರು ಸೇರಿ ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೀತೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.

ನವ್ಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಅವಾಹನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ‘ಬಾ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸು’ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ  ಕವಿ ಹೇಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಯಾಗು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮೆದುರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೈದೋರುತ್ತದೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಬುದ್ಧ, ಜೀಸಸ್, ಗಾಂಧಿ), ಯಾವುದೋ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ (ಅರಮನೆ, ಸೆರೆಮನೆ, ಕಾಡು, ಗುಡಿಸಲು). ಅವತರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದಾರಿ ತೋರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ. ಹಾಡಿನ ಹೃದಯಕ್ಕಿಳಿದು ಸಿ.ಅಶ್ವಥ್ ಅಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಹಾಡಿ ಕೇಳುಗನಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶವನ್ನೇ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಯಕನ ಶೈಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಬರಿಸುವಂತಿದೆ ಎಂದು ನಗೆಚಾಟಿಕೆ ಹಾರಿಸಿದರು.

ತಮ್ಮ ಪರೋಕ್ಷ ಗುರುಗಳಾದ ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್ ಅವರ ‘ಈ ದಿನಾಂತ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗಂಭೀರ ಶಬ್ದಗಳಾದ ದಿನಾಂತ, ಉಪವನ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಾದ ಸಂಜೆ, ಪಾರ್ಕ್ ಗಳನ್ನ ರಮ್ಯ, ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆಂದು ಭಾವುಕರಾದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜಿಯವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯಸಂದರ್ಭದ ತತ್ವಪದಕಾರನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗಾಯಕರೂ ತಮ್ಮ ‘ಹೃದಯ ಗಾಯನ’ದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಂಜಿಸಿದರು. ಅವರ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆರುಗೆಂದರೆ ಕೇವಲ ತಾಳದ ಸಾಂಗತ್ಯ (ಹಳಿಬಂಡಿಯವರ ಹೊರತಾಗಿ). ಕಾವ್ಯದ ಹೊಳಪು ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಯಿತೆಂಬುದು ನನ್ನ ಅಂಬೋಣ. ಅಮಿತಾ ತಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳು ಮೂಲ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಹೊಸ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇವರು ’ಅನಿವಾಸಿ’ಯವರೇ ಎಂಬ ಆಪ್ತತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚೇ ಮುದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ನವೀನ ಅವರ ಆಭಾರಮನ್ನಣೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯೆಳೆಯಿತು. ಇಂಥ ಸುಂದರ ಅಪರಾಹ್ನವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ ಡಾ.ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ (ಯು.ಕೆ) ಗೂ, ಅನಿವಾಸಿ (ಕೆ.ಎಸ್.ಎಸ್.ವಿ)ಗೂ ನಾವೆಲ್ಲ ಆಭಾರಿಗಳು.

– ರಾಮ್.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್

‘ಸುಬ್ಬಾಭಟ್ಟರ ಮಗಳೇ ಇದೆಲ್ಲಾ ನಂದೇ ತೊಗೊಳ್ಳೆ’ ಬಿಆರೆಲ್ ಶೈಲಿ – ಸಿ ನವೀನ್

ಕನ್ನಡ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಈ ನಾವಿನ್ಯ ’ಝೂಮ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ‘ಕೋವಿಡ್’ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವಿಚಿತ್ರ ಅವಕಾಶ.  ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಮುಖಾನುಮುಖಿ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವವಾದರೂ, ಸಂತೃಪ್ತಿಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.  ಕಾವ್ಯ ಭಾವ – ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳೆನಿಸಿದರೂ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಣಿಸಿದಲ್ಲದೆ, ಭಾವಗೀತೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆಯೇ ಕೂರಿಸಿ ಅದೆಷ್ಟು ಆನಂದ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.

ಬಳಗದ ಬಹಳಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕವಿ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಆರ್.ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವರು ಪರಿಚಿತರೇ.  2015ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದಯಮಾಡಿಸಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮರೆಯಲಾಗದ್ದು.  ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರ, ಕವಿ ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರೊಡಗೂಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರಾಸ್ಫೇಡ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಿಂದ ಅದೆಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ನಮಗೆ ಭಾವಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.  ಇವರ ಕಿರು ಪರಿಚಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ವಿಜಯನರಸಿಂಹರವರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.  ಇವರ ಸಾಧನೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಕಥಾಸಂಕಲನ, ನಾಟಕಗಳು, ಹನಿಗವನಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.  ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ, ರಾಜ್ಯೊತ್ಸವ ಮತ್ತೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ ಇವರಿಗೆ.  ಬಿ ಆರ್ ಎಲ್ ರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ.  ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳು ಇವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆ ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊರೆಯಿತು.  ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ರಂಜಿಸಿ,  ಸಂಗೀತರಚನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಭಾವಗೀತೆಯ ಉದ್ಗಮ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಡ್ಸವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ರಿಡ್ಜರವರ ‘ಲಿರಿಕಲ್ ಬಲ್ಲಾಡ್ಸ’ (Lyrical Ballads) ಮೂಲಕ.  ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಚಳುವಳಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿತು.  ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹರಿದು, ನಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಕವಿಗಳಾದ ಬಿ. ಎಮ್. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ, ಕುವೆಂಪು, ಬೇಂದ್ರೆ, ಪುತಿನ, ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ, ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯರಚನೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸೂರೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಭಾವಗೀತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವರು ತುಂಬ ಸರಳವಾಗಿ ಆದರೂ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟರು.  ಕವಿತೆ ಕವಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಛಂದೋಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಯಾದರೆ, ಭಾವಗೀತೆ ಸರಳವಾದ ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ, ಹಾಡಲೂ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಕೃತಿಯೆಂದರು.  ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತ ಬಿಆರೆಲ್ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು: ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ‘ಜೋಗಿ’, ಅಡಿಗರ ‘ರಾಮನವಮಿ ದಿವಸ’ ಮಹಾನ್ ಕೃತಿಗಳು; ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಹಾಡಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಠಿನವಾಗಬಹುದು. ಭಾವಗೀತೆ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿರುವಂತಹ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಂಯೋಜನೆ.  ಕವಿತೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೊ ಹುಟ್ಟಿ, ಅನೇಕ ಉಪ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಹರಿದು ಸಾಗರ ಸೇರುವಂತಾದರೆ, ಭಾವಗೀತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ತರಂಗವೆಬ್ಬಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುವಂತಹದು.  ಕವಿತೆ ರಚಿಸುವಾಗ ಕವಿಯ ಧ್ಯೇಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಛಂದೋಬದ್ಧತೆ, ಲಯಬದ್ಧತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತುವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಅನ್ನುವ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಸಂಗತವಿರಬಹುದು.  ಆದರೆ ಭಾವಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಚನೆಕಾರರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜನಮನ ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ.  ಭಾವಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಭಾವ ಭಕ್ತಿಯಿರಬಹುದು, ಪ್ರೀತಿಯಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಷಾದವೂ ಇರಬಹುದು.  ಕವಿತೆ ಓದಲು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬಹುದಾದರೆ, ಭಾವಗೀತೆ ಗಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಮಧುರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.  ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರಾದ ಕಾಳಿಂಗರಾಯ, ಸಿ ಅಶ್ವತ್ಥ್, ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದವರು ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ಅವು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬರೆಯುವಂಥದು, ಗೀತೆ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವಂತಹುದಲ್ಲ, ಒಂದು ತರಹ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ತುಂಬುವ (fillers) ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದರು.  ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ, ಇನ್ನೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಿಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನುವ ವಿನಮ್ರತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವರದು.

ಈ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವಾದ ‘ಸಂಗೀತ ಸೌರಭ’ದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಾಯಕರು ಹಾಡುವ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ಗೀತೆಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುನ್ನುಡಿ ಕೊಟ್ಟರು.  ಹಾಡಿನ ಭಾವರ್ಥ ಜೊತೆಗೆ ಕವಿಯ ಕಿರು ಪರಿಚಯ, ಮತ್ತು ಹಾಡಿದಾದಮೇಲೆ ಗಾಯಕ ಗಾಯಕಿಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸಿದಂಥ ದೊಡ್ಡ ಗುಣ.  ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಚನೆ ‘ಸುಬ್ಬಭಟ್ಟರ ಮಗಳೇ ಇದೆಲ್ಲಾ ನಂದೆ ತಗೊಳ್ಳೆ’ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿವರಣೆ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, (ಕೇಳುಗರು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು!) ಸುಬ್ಬಾಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಮಾವನೇ ಎಂದೂ, ಆ ಹಾಡು ಬರೆದದ್ದು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗಾಗಿಯೇ ಎಂದೂ ಹೇಳಿ ನಗೆ ಚಟಾಕಿ ಹಾರಿಸಿದರು.  ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪಂಚಮ್ ಹಳಿಬಂಡಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು.  ಅದೇ ರೀತಿ ಅಡಿಗರ ಗಂಭೀರ ಗೀತೆ ‘ಅಳುವ ಕಡಲೊಳು ತೇಲಿ ಬರುತಲಿದೆ’, ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ ‘ಶಕ್ತಿಯ ಕೊಡು’, ರಾಜರತ್ನಂರವರ ‘ಮಡಕೇರಿಮೇಲ್ ಮಂಜು’, ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯವರ ‘ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮದ ಪರಿಯ ನಾನರಿಯೆ ಕನಕಾಂಗಿ’ ಎನ್ನುವ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಈ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಅನಿತ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ, ಸುನೀತ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಮ್ ಹಳಿಬಂಡಿಯವರು ಹಾಡಿದರು.

ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿಯವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾವರು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಬೆರೆತು, ತಮ್ಮ ವಾಗ್ಝರಿಯಿಂದ ಕೊವಿಡ್ ತಂದ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರ ಮಾಡಿದರು ಅನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

– ಸಿ ನವೀನ್

ಕೊನೆಯ ಕೊಸರು: ಪೂರ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋ ಕೊಂಡಿ (link) ಇಲ್ಲಿದೆ, ನೋಡಿ.

ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ (EAST MEETS WEST) – ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ ಬರೆದ ವಿಶೇಷ ವರದಿ

ನವೆಂಬರ್ ೫ ರಂದು ಡಾರ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯು.ಕೆ. ಆಯೋಜಿತ ‘ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ’ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ ‘ಈಸ್ಟ್ ಮೀಟ್ಸ್ ವೆಸ್ಟ್’ ಅಥವಾ ‘ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ’ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕನ್ನಡ ವೇದಿಕೆಯ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಳು ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ತಮ್ಮದೊಂದು ಕವನವನ್ನು ಸಹೃದಯ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಓದಿ, ಅದರ ಅನುವಾದವನ್ನೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅಥವಾ, ಅವರು ಆ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕವನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು, ಮತ್ತದರ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಓದಬಹುದಿತ್ತು.  ಆ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಬಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಜಾಣ್ಮೆ, ಮತ್ತು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಸ್ಮಯ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ಜ್ಞಾನ – ಇವೆಲ್ಲಾ ‘ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ’ದ ಹಿಂದಿದ್ದ ಆಶಯಗಳು.

ಜೊತೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಕಿರಿಯ ಕಣ್ಮಣಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಅನುವಾದವನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ, ಕಿರಿ-ಹಿರಿಯರ ‘ಭಾಷಾಮಿಲನ’ವನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಈಡೇರಿದವೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ ರವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರೇ ಸಂದರ್ಭಸೂಚ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರ ಲೇಖನದ ಜೊತೆಗೆ ‘ಈಸ್ಟ್ ಮೀಟ್ಸ್ ವೆಸ್ಟ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಇಬ್ಬರು ಕಿರಿಯರ ಕವನಗಳು, ಅವುಗಳ ಭಾವಾನುವಾದಗಳು ಈ ಶುಕ್ರವಾರ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇದೆ. – ಸಂ.

thumbnail_20161105_130606
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಸದಸ್ಯರು              ಲೇಖಕರು ಬಲ ತುದಿಯಲ್ಲಿ

 

ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ (EAST MEETS WEST) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷ ವರದಿ – ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ

ಈ ವರ್ಷದ ಯು.ಕೆ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ದೀಪಾವಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೋಗಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೊಡಬಹುದಾದ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು – ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ ಯು.ಕೆ. (KSSVV UK) ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. ಅದಕ್ಕವರು ಕೊಟ್ಟ East Meets West (“ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ”) ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು ಕೇಳಿಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪಟ್ಟಿ ಬಂದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ  ವಿವರ, ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್ (Cathy Grindrod) ಅವರ ಹೆಸರು ನೋಡಿದ ಮೇಲಂತೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದು.

daffodil-quest
ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

ಶನಿವಾರ ೦೫.೧೧.೨೦೧೬ ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾವಿರುವ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ (Preston, UK) ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ವೇಳೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಲೇ ಅರ್ಧ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಖುಷಿ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳ (venue) ‘ನದಿಬದಿಯ ಕೇಂದ್ರ’ (Riverside Centre) ಗೆ ಹೋಗಿ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ೧೦-೪೫. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಗಿದು ಪಕ್ಕದ ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕುಳಿತೆವು. ಸುತ್ತ ಕುಳಿತವರ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಾಗ ಕಂಡದ್ದು ಮಕ್ಕಳು-ದೊಡ್ಡವರ ಆಸಕ್ತ ಮುಖಗಳು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಕ್ಕೇ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಡಾರ್ಬಿಶೈರಿನ ಮೊದಲ ರಾಜ ಕವಯಿತ್ರಿ (poet laureate 2005-7) ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್, ಇಲ್ಲಿನ ರಿವಾಜಿನಂತೆ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಬಂದು ಈಗ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಯಾ ಸಂಪಾದಕಿ ವಿನತೆ ಶರ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಕೊಡುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಸಾಸಾವಿವೇದಿಕೆಯ ಮಾನನೀಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ, ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಶರಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಸಹ ಇದ್ದರು.thumbnail_20161105_132556

ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಾರಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದ ವಿನತೆ ಶರ್ಮ, ಕಲಾಪದ ರೂಪು-ರೇಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕವಿಯ ಸಮಯ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಎಂಟು ಕವನಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆಯಾ ಕವಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ತಾವು ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ‘ಸಿಹಿ-ಹನಿ’ (short and sweet) ಕವಿಪರಿಚಯ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದಾಗಿಯೂ ವಿನತೆ ಶರ್ಮ ಸಾರಿದರು. ಪ್ರತಿ ಕವಿಯ ಸರದಿಯ ಬಳಿಕ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಕವನದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವರಿದ್ದರು.

 ಮೊದಲಿನ ಎರಡು ಕವನಗಳು ಬಾಲಕವಿಗಳದ್ದು – ೧೩ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಮೋಘ ರಾಮಶರಣ್ (An ode to food) ಹಾಗೂ ೧೧ರ ಸಿಯಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ (The Griff). ಅಮೋಘ ತನ್ನ ಕವನವನ್ನು ಊಟದಂಥ ಹಗುರ ವಿಷಯದಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಜನರ ಬಡತನದಂಥ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ – ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ. ಈ ಕವನದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವನ್ನು ಅಮೋಘನ ತಂದೆ ಡಾ. ರಾಮಶರಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಓದಿದರು.

 ಸಿಯಾ ಕುಲ್ಕರ್ಣಿಯ ಕವನ ಗಹನವಾದ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಶಬ್ದಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾದ ಮಗುವಿನ ಕತ್ತಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವೇ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವೆನಿಸಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಯಸ್ಕ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಭಯಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

 ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರ ಯತ್ನ ಕನ್ನಡದ ಡಾ. ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ “ಗೋಡೆಗಳು” ಕವನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೂ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ “Instants” (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮೂಲ – ಹೋಹಿ ರುಇಸ್ ಬೋರ್ಗೆಸ್ ರ ರಚನೆ) ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ತರುವುದು. ಮೊದಲನೇ ಕವನ “The Walls” ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬೆಳೆದು ಅಡ್ಡ ನಿಲ್ಲುವ, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೋಡೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದ್ದು, ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ರಿವೈಂಡ್ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಎನ್ನುವ ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ, ನಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮ ಕನಸನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೊನೆಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಜಿ ಜಯರಾಂ ತಮ್ಮ ಕವನದ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪರಮಶಾಂತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ನಂತರ ಬಂದ ಡಾ. ಪ್ರಸಾದ್ ಎರಡು ಕವನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು – Let go, Mother let go ಹಾಗೂ Snowscape. ಡಾ. ಪ್ರಸಾದ್ Let go, Mother let go ಕವನದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಗೂಡು ಬಿಟ್ಟು ಹಾರಲೇಬೇಕಾದ ಮಗುವಿನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಹೋದರೂ ಮತ್ತೆ ತಾಯಿಯ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಬಂದೇ ಬರುವ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗರ್ವವನ್ನು ತರುವ ಮಗುವಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಎರಡನೆಯ ಕವನ Snowscapeನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಸೌಂದರ್ಯದ, ಹಿಮಮಾನವನ (snowman) ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಚಳಿಗಾಲ ಕಳೆದು ಬಿಸಿಲು ಬಂದಂತೆ ಹಿಮಮಾನವ ಕರಗಿ ನೀರಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮಾನವನ ಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ, ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಾಫೋಡಿಲ್ ಹೂವನ್ನು ನೋಡುವ ಛಲದಿಂದ ರಾಣಿಯ ನಾಡಿಗೆ ಬಂದ ಕನಸಿನ ರಹಸ್ಯದ ಗಂಟನ್ನು ತಮ್ಮ “ಹೂವನ್ನರಸಿ” ಬಂದ ಕನಸುಗಾರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಇಲ್ಲಿಯ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಹೋದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸ್ವರ್ಗ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

 “ದೀಪಗಳ ಸೇತು” ವಿನತೆ ಶರ್ಮ ಅವರ ರಚನೆ. ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬದ ಬೆಳಕು, ಪಟಾಕಿಯ ಸದ್ದು, ಗೆಜ್ಜೆಯ ನಾದ, ರೇಷ್ಮೆ ಲಂಗದ ಸರ ಸರ, ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಪುಟ್ಟಿಯ, ಚಿಂದಿ ಚೀಲ ಹೊರುವ ಹುಡುಗನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು, ಆಸೆಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ದ್ವೀಪಗಳಂತಾಗಿರುವ ಮಾನವರ ಮಧ್ಯೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿರುವ ಸೇತುವೆಗಳ necessityಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಎಂದಾದರೂ ನಾವೇ ಈ ಸೇತುವೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಕವಯಿತ್ರಿ ಶರ್ಮ.

boy-and-girl
ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

ಇನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆನಂದ್ ಅವರು, ಇದುವರೆಗೆ ಕವನ ಓದಿದ ಕವಿ/ಕವಯಿತ್ರಿಯರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವರೆಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ ವಿನತೆ ಶರ್ಮ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಟಿ ಪಿ ಕೈಲಾಸಂ ಅವರ “ತಿಪ್ಪಾರಳ್ಳಿ ಬಲು ದೂರ” ಕವನವನ್ನು. ಆ ಕವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತ, ಅದರ ಇನ್ಸ್ಪಿರೇಷನ್ ಆದ “It’s a long way to Tipperary” ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಅದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಂ ಅವರ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಹಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆರಿಸಿದ ಕವನಗಳ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್ ಅವರ ಸಮಯ. ಅವರು, poet laureate ಆದಾಗಿನ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

thumbnail_20161105_130553
ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್

ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾವ್ಯರಚನೆಯ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು (pearls) ಹಂಚಿದರು. ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಕವನಗಳನ್ನು ಓದಿದರು. ಕೇಳುಗರನ್ನು ಮೆದುವಾದ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕವನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯ ಹಾಡಿನವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಲರ್ ಕೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿಸಿದರು.  “Home” ಕವನದಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕಪ್ರಿಯ ಹುಡುಗಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, “Mr Hartley & sons” ನ ಹಾರ್ಡ್-ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಲಿಗೆ ಅಂಗಡಿಯ ಮೂಲಕ, The Nailmakers ನ “work hard, party harder” ಕೆಲಸಗಾರರವರೆಗೆ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, East meets West ಕವಿಗೋಷ್ಟಿಯನ್ನು ಶೃಂಗಾರೋಹಣ ಮಾಡಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದರು.

nailmakers
ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ, ಕವಿಯಿತ್ರಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್ ರ The Nailmakers ನ “work hard, party harder” – ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥಿ ಗ್ರಿಂಡ್ರಾಡ್ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು. ಕೊಂಡವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರವೂ ದೊರೆಯಿತು.thumbnail_20161105_132538

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರ ವಂದನಾರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಸಾಸಾವಿವೇ ಆಯೋಜಿಸಿದ East meets West (ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ಮಿಲನ) ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು.  ಎಲ್ಲರ ಕವನಗಳೂ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸಿದರೂ, ಮೊದಲಿಬ್ಬರು ಬಾಲಕವಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಶ್ಲಾಘನೀಯವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.  ಶ್ರೀ ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮಧ್ಯ ಹೇಳಿದಂತೆ “Poetry is lost in translation” ಅನ್ನುವ ಭಯವೇನೂ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಡಲಿಲ್ಲ.

-ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ

 

ಇಬ್ಬರು ಕಿರಿಯರ ಕವನಗಳು, ಅವುಗಳ ಭಾವಾನುವಾದ :

  1. An ode to food – ಅಮೋಘ ರಾಮಶರಣ್ / ಆಹಾರಕ್ಕೊಂದು ಹಾರ – ಡಾ. ರಾಮಶರಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ

An ode to food

Food is the best

Better than the rest

From fruit to cake

And bread that’s been baked

 

The variety is endless

And the taste can be fabulous

Things like noodles and rice

You won’t need to think twice

 

But let us remember about

Those who always have to sleep out

For they don’t have the luxury

To eat muffins or curry

 

So just be grateful too

Others don’t have it easy as you

And while you eat to your heart’s content

Remember they don’t have so much as a tent

-Amogha Ramasharan

ಆಹಾರಕ್ಕೊಂದು ಹಾರ

ಆಹಾರವೇ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ

ಅದೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಗರಿಮ

ಹಣ್ಣಿಂದ ಕೇಕಿನವರೆಗೆ

ಹದವಾಗಿ ಸುಟ್ಟ ರೊಟ್ಟಿ ಉದರ ಸೇರುವವರೆಗೆ

 

ಅದೆಷ್ಟು ಬಗೆ! ಅದೆಷ್ಟು ರೀತಿ!

ಬಣ್ಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ರುಚಿ

ಶಾವಿಗೆಯೇನು! ಅನ್ನವೇನು!

ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ನಿಂತೆಯೇನು?

 

ಆದರೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡು

ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ ತಮ್ಮದೇ ಮಾಡು

ಇಲ್ಲ, ಆ ಅನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಐಷಾರಾಮ

ಚಾಪೆ ಚಪ್ಪರವಿಲ್ಲ, ದೂರ  ಕಜ್ಜಾಯ ಮೃಷ್ಠಾನ್ನ

 

ಸ್ಮರಿಸು ನೀಡಿದವರ ಋಣ

ಕೆಲವರ ಬಾಳಿನ್ನೂ ಕಠಿಣ

ಧನ್ಯನಾಗಿರುವಾಗ ಉಂಡು-ತೇಗಿ

ಮನದಲ್ಲಿರಲಿ ನೆಲೆಯಿರದ ಬೈರಾಗಿ!

ಡಾ. ರಾಮಶರಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ

 

2. The Griff – ಸಿಯ ಕುಲಕರ್ಣಿ / ಅಮಾನುಷ  (ಭೀಕರ) – ಡಾ. ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

The Griff

outstretched, long, spindly fingers reach out to grab me,

embrace me, envelope me, consume me.

 

The moon, a shimmering silver coin ripples in a sea of blue,

so harmless and fragile, so calm and peaceful.

 

A hazardous layer of gravelly pellets,

littered with stones, caked on moss, iced with danger.

 

The hazy sun sinks behind a solid wall of earth,

my last hope, fading behind an ancient barrier.

 

Darkness grows rapidly, seeping into every corner, every crevice,

it feeds off fear, my fear.

 

The little light left disappears,

quickly merging into a blatant gloom.

 

I’m suddenly blinded by the absence of light,

black spots dance in the corners of my eyes.

 

Murky silhouettes resolve into swirling shadows, they mock me, taunt me.

Blackness engulfs me.

Blackness immerses me.

Blackness.

  – Sia Kulkarni

 

ಅಮಾನುಷ  (ಭೀಕರ)

ಅದರ ಉದ್ದನೆಯ ಬೆರಳುಗಳು ನನ್ನತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ

ನನ್ನ ಸುತ್ತುವರಿದು ನನ್ನನ್ನಪ್ಪಿ ಕಬಳಿಸುವಂತಿದೆ

ನೀಲಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಬೆಳ್ಳಿಕಾಸಿನ ಚಂದಮ

ಎಂಥ ಭಿದುರ, ಎಷ್ಟು ಶಾಂತಿ!

ಕುಸಿಯುವ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿವೆ ಹರಳು-ಕಲ್ಲುಗಳ

ಮೇಲೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಭೀತಿಯ ಪಾಚಿ
ಮಸುಕು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಗಟ್ಟಿಮಣ್ಣಗೋಡೆಯಾಚೆ

ಒಂದು ಪುರಾತನ ಭಿತ್ತಿಯ ಹಿಂದವನ ಅಸ್ತಮನ

ಮೂಲೆ-ಮೂಲೆಯಲಿ, ಬೆಟ್ಟ ಕೊರಕಲುಗಳಲ್ಲಿ ನುಸುಳುವ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆ

ನನ್ನದೇ ಅಂಜಿಕೆಗಳ ಕಬಳಿಸಿ ಕೊಬ್ಬಿ ಕೂತಿದೆ!

ಮಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕೊನೆಯ ಕಿರಣಗಳೂ ಕಾಣೆ

ಕಾಣದ ಕಾಂತಿ ಮಂಕು ಹಿಡಿಸಿದೆ

ಬೆಳಕೆಲ್ಲ ನಂದಿ ಕುರುಡನಾದೆ.

ಕಣ್ಣಂಚಿನಲಿ ಕುಣಿಯುವ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳು

ಕತ್ತಲೆಯಲಿ ಸುತ್ತುವ ನೆರಳುಚಿತ್ರಗಳ

ರಿಂಗಣ ಹಂಗಿಸುತ್ತಿದೆ, ನನ್ನನ್ನು ರೇಗಿಸುತ್ತಿದೆ!

ನನ್ನ ಸುತ್ತ  ಕತ್ತಲೆ

ನಾನು ಮಿಂದ ಈ ಅಂಧಕಾರ

ಎತ್ತೆತ್ತಲೂ ಕತ್ತಲೆ,

ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ!

  –  ಡಾ. ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ