ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕುವೆಂಪು’ ಸ್ಮರಣೆ.

ಆತ್ಮೀಯ ಓದುಗರೇ, 
''ನಾನು ಅಲ್ಪ ಎಂದು, ಕುಗ್ಗಿ ಮುದುಗಬೇಡವೋ,
ಓ ಅಲ್ಪವೇ, ಅನಂತದಿಂದ ಗುಣಿಸಿಕೊ,
ನೀನ್ ಆನಂತವಾಗುವೆ!'' 
ಎಂಬ ಸುಂದರ, ಮಹತ್ತರ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರು ವಿಶ್ವಮಾನವ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ರಸಋಷಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಗೆ ೨೦೨೧ನೇ ವರುಷದ ಕೊನೆಯ ವಾರದ, ಅನಿವಾಸಿ ಬರಹಗಳು ಅರ್ಪಣೆ. 
ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಗೌರಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಅವರು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೆವಿ ಪುಟ್ಟಪ್ಪನವರ ಮೇಲಿರುವ ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಪ್ರೀತಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಅವರು ವಾಚಿಸಿರುವ ''ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಿ ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ'' ಕವನ ಕೂಡ ಅತೀ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ ಚಂದದ ಕಿರುಗತೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. 
ಡಾ ಶಿವಶಂಕರ ಮೇಟಿ ಅವರು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಅನಿಕೇತನ ಪದ್ಯವನ್ನು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಡಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್ ಅವರು ವಾಚಿಸಿರುವ- ''ನಾ ನಿನಗೆ ನೀ ನನಗೆ ಜೇನಾಗುವ'' ಮತ್ತು ''ಬನವೆಲ್ಲ ಕೊನರೊಡೆದು'' ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟು ಮಧುರವಾಗಿವೆ.  
 
ಡಾ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ''ದೂರ ಬಹು ದೂರ'' ನಿಮ್ಮನ್ನು ಭಾವಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತದೆ. 
ಬನ್ನಿ ನಿಮಗೆ ರಸಋಷಿಯ ಜನ್ಮದಿನದ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಗೆ ಸ್ವಾಗತ. 

-ಸಂಪಾದಕಿ 

ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಾರಾಮದಕೋಗಿಲೆ-ಕುವೆಂಪು.

ಶ್ರೀಮತಿ ಗೌರಿ ಪ್ರಸನ್ನ.

 ರನ್ನ-ಷಡಕ್ಷರಿ, ಪೊನ್ನ, ಪಂಪ, ಲಕುಮಿಪತಿ, ಜನ್ನರಂತಹ ಕವಿಕೋಗಿಲೆಗಳ ಪುಣ್ಯಾರಾಮವಾದ, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ-ಬಸವಣ್ಣರ ದಿವ್ಯಾರಣ್ಯವಾದ, ಕೃಷ್ಣೆ-ಶರಾವತಿ-ತುಂಗೆ-ಕಾವೇರಿಯರ ವರರಂಗವಾದ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆಯಾದ ಕನ್ನಡಮ್ಮನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಜಗದ ಕವಿ, ಯುಗದ ಕವಿ ಕುವೆಂಪುರವರ ಜನುಮದಿನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತನ್ಮೂಲಕ ಇಡಿಯ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅವರಿತ್ತ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಋಣಭಾರವನ್ನು ವಿನೀತಳಾಗಿ ಹೊತ್ತು  ಈ ಹೊತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
 ರೂಪ ರೂಪಗಳನು ದಾಟಿ           
ನಾಮ ಕೋಟಿಗಳನು ಮೀಟಿ 
ಎದೆಯ ಬಿರಿಯೆ ಭಾವದೀಟಿ
ನೂರು ಮತದ ಹೊಟ್ಟ ತೂರಿ
ಎಲ್ಲ ತತ್ವದೆಲ್ಲೆ ಮೀರಿ 
ದಿಗ್ ದಿಗಂತವಾಗಿ ಏರಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ ಕುವೆಂಪು ಅವರದು. ಕನ್ನಡಮ್ಮನ ಚರಣಾರವಿಂದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರದು. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಾರಾಮದ ಕೋಗಿಲೆ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಕುವೆಂಪುರವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೋಗಿಲೆಯ ಕೂಜನದ ಇಂಪಿದೆ. ಅವರ ಒಂದೊಂದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಳಲಿನ ಮಾಧುರ್ಯವಿದೆ. ‘ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕುವೆಂಪು ಕೈಯಾಡಿಸದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಇಲ್ಲ. ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕ, ಗೀತ, ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ..ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಜೀವ ನೀಡಿದವರು;ಕಸುವ ತುಂಬಿದವರು. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಯುಗ ಮುಗಿದೇಹೋಯ್ತು ಎನ್ನುವ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ  ‘ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ’ ದಂಥ ಮಹಾಛಂದಸ್ಸಿನ ಅದ್ಭುತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೂ ತಾನದನ್ನು ಸೃಜಿಸಿಲ್ಲ, ಅದುವೇ ತನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, “ಕುವೆಂಪುವ ವಿರಚಿಸಿದೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿನಯವನ್ನು ಮೆರೆದವರು. ’ಈ ಪುಟ್ಟ ಕನ್ನಡದ ಪೊಸಸುಗ್ಗಿ ಬನದ ಪರಪುಟ್ಟ’ ಎಂದು ‘ವಿದ್ಯಾ ವಿನಯೇನ ಶೋಭತೆ’ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾದವರು.

  1904 ಡಿಸೆಂಬರ, 29ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಹಿರೇಕೂಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಎಂದು. ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯ ಬಿಗಿಯಾದ ಕಪಿಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಗ್ರಾಮವಾದ ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಒಕ್ಕಲಿಗ ತುಂಬು ಕುಟುಂಬದ ಪೋರನೊಬ್ಬ ಮುಂದೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರ ಉಪಕುಲಪತಿಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನಲಂಕರಿಸಿ,  ‘ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ’ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆಯೇನಲ್ಲ. ‘ಕನ್ನಡದ ಆಸ್ಥಾನಕವಿ’ ಎಂದೇ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುವೆಂಪು ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ.1968 ರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ, ‘ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ’, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್, ಇವೆಲ್ಲ ಇವರನ್ನರಸಿ ಬಂದವು. ನವಿಲು, ಕೊಳಲು, ಪಾಂಚಜನ್ಯ, ಕಲಾಸುಂದರಿ, ಪ್ರೇಮಕಾಶ್ಮೀರ ಇತ್ಯಾದಿ ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ, ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ, ಜಲಗಾರ, ಬೆರಳ್ಗೆ ಕೊರಳ್, ಸ್ಮಶಾನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ, ಯಮನ ಸೋಲು ಇತ್ಯಾದಿ ನಾಟಕಗಳು. ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ.

 ಕುವೆಂಪು ಕಾವ್ಯ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆ, ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.. ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿಟೀಕೆ-ಟಿಪ್ಪಣೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಜನತಾ ಜನಾರ್ಧನನ ಸಂತುಷ್ಟಿ, ಸಂಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿಯೇ ಮಹಾಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಯೋಗ. ನಗರ ಸಂಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದ ದೂರವಾದ ನಿರ್ಜನಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪೋನಿರತನಾಗುವ ಋಷಿಯ ಗುರಿ ಜಗತ್ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸಿದ್ಧಿಯೇ ಹೊರತು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಯಲ್ಲ. ವಲ್ಮೀಕ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದೇ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುವೆಂಪು ಜನತೆಗೆ ದೂರವೆನಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹತ್ತಿರವೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರವೇ ದೂರವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದೀತೆಂಬುದು ಪ್ರಾಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಕುವೆಂಪು ಅಪ್ಪಟ ನಿಸರ್ಗ ಕವಿ. ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ. ‘ಸೃಷ್ಟಿಯೊಲ್ಮೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತಂಗೆ ಪೂಜೆಯಯ್’ ಎಂದಿವರು ಸಾರುತ್ತಾರೆ. ಹೊನ್ನಗಿಂಡಿಯ ಹಿಡಿದು ಕೈಯಲಿ ಹೇಮವಾರಿಯ ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮೇಘಮಾಲೆಗೆ ಬಣ್ಣವೀಯುತ ಯಕ್ಷಲೋಕವ ವಿರಚಿಸಿ’ ಎಂಬ ದೋಣಿಹಾಡಿನ ಬಣ್ಣನೆ ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವಂಥದು. ಹಾರುತಿಹ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿಗಳ ಸಾಲು ಇವರ ಕಂಗಳಿಗೆ ದೇವರ ರುಜುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗಿಳಿಗೊರವಂಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂಚರ ಕಿವಿಹಾಯ್ದು  ಎದೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

 ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮವಂತೂ ಇವರ ಉಸಿರಾಗಿದೆ.’ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕುಣಿದಾಡುವುದೆನ್ನೆದೆ. ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕಿವಿ ನಿಮಿರುವುದು’ ಎಂದು ಹಾಡುವ ಇವರು ‘ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಯೆತ್ತು ನಿನ್ನ ಕೈ ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಕೊರಳೆತ್ತು ಅದು ಪಾಂಚಜನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಎದೆ ತಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದವರು. ಎಲ್ಲಾದರೂ ಇರು..ಎಂತಾದರೂ ಇರು..ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನೀ ಕನ್ನಡವಾಗಿರು ಎಂದು ಹರಸಿದವರು. ನನಗಿಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಘಟನೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ತೇಜಸ್ವಿ, ಚೈತ್ರ ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗಿನ ಪ್ರಸಂಗ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅದ್ಯಾ ವುದೋ ನಾಯಿಯೊಡನಾಡುತ್ತ ಅದಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.  ‘ಕಮಾಂಡಾ, ಕಮಾಂಡಾ’..ಎಂದೆಲ್ಲ. ಕುವೆಂಪುಗೆ ಎಷ್ಟು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದ್ಯಾವ ಶಬ್ದದ ಅಪಭ್ರಂಶ ಈ ‘ಕಮಾಂಡಾ’ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಕರೆದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಾಯಿಯೆಂತಲೂ, ಬಾ ಅಂತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ‘ಕಮಾಂಡಾ’ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ‘ಜಾನಪ್ಪ’ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂತಲೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ‘come on dog’ ದ ಅಪಭ್ರಂಶವೆಂದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕಾದ ಅಪಮಾನದಿಂದ ಅವರ ಮೈ ಉರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. “ನಮ್ಮ ಪಂಪ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿಮ್ಮ ದೊರೆಗಳಿನ್ನೂ ತೊಗಟೆಯುಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೋಗಿ ಹೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಆ ಜಾನಪ್ಪನಿಗೆ’' ಎಂದು ಗರ್ಜಸುತ್ತಾರಂತೆ. ನನಗೆ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನೆಷ್ಟು ಸಲ ಓದಿದರಷ್ಟೂ ಸಲವೂ ಮೈಮೇಲೆ ಮುಳ್ಳು..ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರೊಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕುವೆಂಪು ದಾರ್ಶನಿಕ ಕವಿಯೂ ಹೌದು. ಜೀವನದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟದರಲ್ಲಿಯೂ ಉದಾತ್ತತೆಯನ್ನೂ, ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಕವಿ ನಮಗೂ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಬೃಂದಾವನಕೆ ಹಾಲನು ಮಾರಲು’ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣ ಗೀತೆ. ಗೋಪಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಸಖಿಗೆ ಬೃಂದಾವನಕೆ ಹಾಲನು ಮಾರಲು ತನ್ನೊಡನೆ ಬರಲು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಸಖಿಗೋ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯ! ಹಾಲು-ಹೈನಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಆ ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಾಲನ್ನು ಯಾರು ಕೇಳಿಯಾರು ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಅವಳದು. ಈ ಮುಗುದೆಗೋ ಹಾಲು ಮಾರುವುದೊಂದು ನೆಪ. ಅವಳ ಜೀವವೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ. ಹಾಲನು ಮಾರುವ ನೆವದಿಂದ ಹರಿಯ ಮೋಹಿಸಿ ಕರೆಯುವುದೇ ಅವಳ ಉದ್ದೇಶ. ಜೊತೆಗೇ ಗೋವಿಂದ ಹಾಲನು ಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತನ್ನನೇ ನೀಡುವನೆಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಗೀತೆಗೊಂದು ನೃತ್ಯ ರೂಪಕದ ಗುಣವಿದೆ; ದರ್ಶನದ ಹೊಳಹಿದೆ. ‘ನಾವು ಲೀಲಾ ಮಾತ್ರ ಜೀವರು ನಮ್ಮ ದೇವನ ಲೀಲೆಗೆ..ನಿನ್ನೆ ನಿನ್ನೆಗೆ, ಇಂದು ಇಂದಿಗೆ, ಇರಲಿ ನಾಳೆಯು ನಾಳೆಗೆ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸೊಗವಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ  ದರ್ಶನಂದಲ್ಲಿ ಅಹಲ್ಯೋದ್ಧಾರ ಸಂದರ್ಭದ ‘ಕಲ್ಲಾದರೇನ್, ತೀವ್ರತಪದಿಂದೆ ಚೇತನಸಿದ್ಧಿಯಾಗದೇ ಜಡಕೆ? ಜಡವೆಂಬುದು ಬರಿ ಸುಳ್ಳು..ಚೇತನ ಮೂರ್ತಿಯು ಈ ಕಲ್ಲು’  ಎಂದು ಚೈತನ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ‘'ಕಡೆಯದೆಯೇ ಕೇಳ್ ಬೆಣ್ಣೆ ಹೊಮ್ಮುವುದೇ? ಮೂಡುತಿರ್ದುವೇ ಮಹಾರತ್ನಗಳ್, ಪೇಳ್ ಮಥಿಸದಿರೆ ಮಂಥರೆಯ ವಾಸುಕಿ, ಮಹಾಮಮತೆ ತಾಂ ಕೈಕೆ ಮಂದರದಿಂದಮಾ ತ್ರೇತಾ ಸಮುದ್ರಮಂ” ಎಂದು ‘ಪ್ರಾಕೃತ ಘಟನೆಗಳ್ಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಕಾರಣದಂತೆ ದೇವಕಾರಣಮಿರ್ಪುದು’ ಎಂಬ ರಹಸ್ಯವನ್ನರುಹುತ್ತಾರೆ. ‘ಲೇಸನೆಸಗುವ ವಿಧಿಗೆ ಬಹು ಪಥಗಳುಂಟು ನಡೆಯಲ್’ ಎಂದು ಕಂಗೆಟ್ಟವರನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾರೆ. ‘ ರಸಜೀವನಕೆ ಮಿಗಿಲು ತಪಮಿಹುದೇ? ರಸಸಿದ್ಧಿಗಿಂ ಮಿಗಿಲೇ ತಾನ್ ಸಿದ್ಧಿ’ ಎಂದು ರಸದ ಹೊನಲನ್ನೇ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕವಿಯೊಡನೆ ನನ್ನ ನಂಟಿನ ಬಗ್ಗೆ; ಆ ಮಹಾಕವಿ ಒಂದಿನಿತು ನನಗೂ ದಕ್ಕಿದ ಬಗ್ಗೆ. ‘ಹಿಂದೆ ಕುಳಿದವಳೆಂಬ ನಿಂದೆಯ ಸಹಿಸಿ ನೊಂದಿಹೆ ಬಲ್ಲೆನು; ಆದರೊಲಿಯೆನು ಅನ್ಯರ..ಚಿನ್ನವೊಲಿದಿಹ ಧನ್ಯರ’  ಎಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿ, ಇದನ್ನು ಬರೆದವರು ಕುವೆಂಪು, ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು......’ ಇತ್ಯಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾದದ್ದು ಕುವೆಂಪುರವರ ನಂಟು. ಬಾಲ್ಯದ  ಆದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿ, ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ, ಪ್ರೇಮ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಗರಿಮೂಡಿದ್ದೇ ಅವರ ಜಯಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ, ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ ಇತ್ಯಾದಿ ಗೀತೆಗಳಿಂದ..ನನ್ನ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಮಾಸ್ತರರೊಬ್ಬರು ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭತ್ತ ತುಂಬುವ ಗೋಣಿ ಚೀಲಗಳಾಗಬಾರದು; ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಗದ್ದೆಗಳಾಗಬೇಕು’ ಎನ್ನತ್ತಾರೆ ಕುವೆಂಪು ಎಂದು ನಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪರಿಯನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ರೀತಿ ನನಗಿಂದಿಗೂ ನೆನಪಿದೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ‘ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಕವಿ’ ನಿಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನಾ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸ್ಟೀಲ್ ಲೋಟವೊಂದು ಇನ್ನೂ ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದೆ. 

ನಂತರ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟಿನ ಆ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ,  ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ, ರಾಜಕುಮಾರ್, ಮಾಲತಿ ಶರ್ಮ,ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರೆಲ್ಲರ ಸಿರಿಕಂಠದಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಕುವೆಂಪು ಗೀತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಯ್ದದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ‘ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಿರು..ಮನೆಯನೆಂದೂ ಕಟ್ಟದಿರು’, ‘ನೀನು ಹೊಳೆದರೆ ನಾನು ಹೊಳೆವೆನು’, ‘ಚಿನ್ನವ ಕೊಡನೇ ರನ್ನವ ಕೊಡನೇ ತನ್ನನೇ ಕೊಡುವನು ಕೇಳೆ ಸಖಿ’..ಇಂಥ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕಳೆದುಹೋದದ್ದೆಷ್ಟು ಬಾರಿಯೋ? ಕೆರೆಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚುವ ಹಿಮಮಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮನಸೋತಿದ್ದೆಷ್ಟು ಬಾರಿಯೋ? ಬೇಸರದ ಬದುಕಿಗುಸುರ ತುಂಬಲು ‘ಅಂತಾದರೂ ಬಾ, ಇಂತಾದರೂ ಬಾ, ಎಂತಾದರೂ ಬಾ ಬಾ’ ಎಂದು ಎದೆಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಟ್ಟು ಆ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದೆಷ್ಟು ಸಲವೋ? ಮುಂದೆ ನಲ್ಲನೊಬ್ಬ ಒಲಿದಾಗ ‘ಆವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ ಈ ಜನ್ಮದಲಿ ಬಂದು’ ಎಂದು ಮನತುಂಬಿದ ಭಾವ ಈ ಕವಿಯ ಸಾಲುಗಳದ್ದೇ. ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಸುರಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ತುಂಡು, ಕಡುಬು, ಕಳ್ಳುಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇಷ್ಟು ನನ್ನ ಮನ ಹೊಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದ ತಿನ್ನುವ, ಕುಡಿವ ಬಯಕೆ ಎಡೆಬಿಡದೇ ಕಾಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನೇ ಹತ್ತು ಸಲ ಹಲುಬಿ ಅಮ್ಮನಿಂದ ಬೈಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಮಧುರ ನೆನಪು. ಕಾನೂರ ಹೆಗ್ಗಡತಿಯಂತೂ ಆಗ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೂ ಬಂದು ಕಾಡಿದ್ದಳು. ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ ಅಂತೂ ಸದೈವ ಕಾಲ ಇಷ್ಟದೇವತಾ ಪಟದಂತೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೆದಿರು ಇರಲೇಬೇಕು..ನನ್ನ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ. ಅದು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗದು. ‘ರಾಮಾಯಣಂ ಅದು  ವಿರಾಮಯಣಂ ಕಣಾ’.
   
ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅತೀತವಾದುದನ್ನು ಭಾವದಿಂ ಗ್ರಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕರುಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಎದೆಯ ತಿಳಿವಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹುದೇ ಎಂದು ಎದೆಯ ಮಾತಾಲಿಸಲು ಕಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕವಿಗೆ ಮಣಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಮುಗಿದಿರಲಿ ಕೈ; ಮಣಿದಿರಲಿ ಮುಡಿ; ಮತ್ತೆ ಮಡಿಯಾಗಿರಲಿ ಬಾಳ್ವೆ..ಕವಿವಾಕ್ಯ ಸದಾ ನನ್ನ ಪೊರೆಯಲೆಂಬ ಆಶಯ.

ಕವನ ವಾಚನ -ಡಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

ದೂರ ಬಹುದೂರ -ಡಾ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಗೌಡ.

`ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ` ನವರಾತ್ರಿ ಕಾವ್ಯೋತ್ಸವ – ಭಾಗ ೨.

ಹೋದ ವಾರ ಪ್ರಕಟವಾದ `ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ` ನವರಾತ್ರಿ ಕಾವ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕವನಗಳನ್ನು ತಾವೆಲ್ಲಾ ಓದಿದ್ದೀರಿ. ಈ ವಾರ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೇ ಕಂತು ಕೆಳಗಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂದು ಓದಲ್ಪಟ್ಟ ಉಳಿದ ಕವಿತೆಗಳು ಇವೆ. ಓದಿ ಆನಂದಿಸಿ. – ಎಲ್ಲೆನ್ ಗುಡೂರ್ (ಸಂ.)

  ನೆನಪುಗಳು  -  ಡಾ. ಪ್ರೇಮಲತ ಬಿ. 
 
ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗು ನಸುನಕ್ಕು
 ಮತ್ತೆ ಬಂದಿಹೆನೆಂಬ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ
 ಹೊಸ್ತಿಲಲಿ ನಿಂತು ಕಣ್ಣಾಲೆ ತುಂಬಿ
 ವರ್ತಮಾನವ ಕದಡದಿರಿ
 ಅಂಗಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ
 ನೋವು ನಲಿವುಗಳ ಚಿತ್ತಾರದ ರಂಗೋಲಿ
 ಹಾಲುಕ್ಕಿ ಹರಿದ ಬದುಕಿನಲಿ
 ಒಂದೊಂದೇ ಪಾರಿಜಾತಗಳು ಜಾರಿ ಉದುರಿ
 ಭೂತದ ನೆರಳುಗಳಿಗೆ ಇಂದು
 ಹೊಸರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು,
 ವಿರಹದ ಕಾವು ತುಂಬಿಹ ಬೆಂಗಾಡಿನ
 ಮಾಯೆ ಮರುಳಿಗೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯದಿರಿ
 ಬರಗಾಲದ ಬಿರು ಬಿಸಿಲಿಗೆ
 ನಿಡುಸುಯ್ದ ಈ ಇಹಕ್ಕೆ
 ಮರಳಿ ಅರಳುವ ಬಯಕೆ
 ನೀರು ಹುಯ್ಯುವವರಿಲ್ಲ
 ಒಂಟಿ ಮರಕ್ಕೆ
 ಸಂಜೆ ಗಾಳಿಯ ಹಿತ ಆಳಕ್ಕೆ ಇರಿದ ಕೆಂಪಿನಲಿ
 ಮನಸ್ಸರಳಿ ಹಿತವಾಗಿ ನರಳುತ್ತದೆ
 ಅವನೆದೆ ಕಾವಿನಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ
 ಸೆಟೆದ ನರನಾಡಿಗಳು ಅದುರಿ
 ಹಗುರಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ
 ಕೂಡಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ತವಕದಲಿ
 ಕಣ್ಣೆವೆ ಭಾರವಾಗುವ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ
 ನಿಮ್ಮ ಒತ್ತಾಸೆಯಿರಲಿ ನನಗೆ
 ನನ್ನ ಬಿಡದಿರಿ,ಬಿಡದೆ ಕಾಡದಿರಿ
 ಅಣಕಿಸದಿರಿ ನೆನಪುಗಳೆ, ಬದುಕಿದು
 ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲಿ ಒಂಟಿ ಮುದುಕಿ.
 
***************************************************** 
 ಕಾಯಲೇಬೇಕಲ್ಲ......... - ಅಮಿತಾ ರವಿಕಿರಣ
 
 ಬಂದಿಲ್ಲಿ ಜಾವ ಕಳೆದಿಲ್ಲ.. 
 ಅದಾಗಲೇ ಸಮಯ ಸರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ..
 
 ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತಿಲ್ಲ
 ಚಂದ್ರ ನಗುತ್ತಿಲ್ಲ,
 ಸಂಜೆಯ ಆ ತುಳಸಿ ದೀಪದ ಮಿಣುಕಿಲ್ಲ
 ಮಂತ್ರ ಭಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಊದುಬತ್ತಿ ಲೊಬಾನದ ಘಮವಿಲ್ಲ
 ನನಗಿಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಸರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ
 
 ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕಿರಿಕಿರಿಯಿಲ್ಲ 
 ಇರುವೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮುತ್ತುವುದಿಲ್ಲ
 ಜಿರಳೆಗಳ ಚಿರಿಪಿರಿಯೂ ಇಲ್ಲ..
 ಹಲ್ಲಿ ಲೊಚಗುಡುವುದಿಲ್ಲ,
 ಸಂಜೆಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಜೀ ಗೊಡುವ ಜೀರುಂಡೆಯೂ ಇಲ್ಲ..
 ಚಾ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಟೋಸ್ಟ್ ಬೇಕೆಂದು ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಸುತ್ತಿ ಸಿಟ್ಟು 
 ಬರಿಸುವ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ..
 ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಾಕೋ ಸರಿ ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ...
 
 ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಝಳವಿಲ್ಲ, ಮಳೆ ಇದೆ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿಲ್ಲ... ರಸ್ತೆಬದಿ ನಿಲ್ಲುವ 
 ಕೆಂಬಣ್ಣದ ನೀರ ಓಕುಳಿ ಇಲ್ಲ..
 ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಶುಭ್ರ ಸುಭಗ ಎನಿಸುವ ಈ ನಾಡು ನನ್ನದೆನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ...
 
 ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ವೃಥಾ ನಮ್ಮ ಸಮಯ ತಿನ್ನುವ ಮಹದೇವಿ, ನಾಗಿಣಿ, 
ಸುಬ್ಬಲಕುಮಿ, ಶನಿ ಇನ್ನಿತರರಿಲ್ಲ.
 ರಸ್ತೆ ಮೇಲೆ ವೃಥಾ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯುವ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ಇಲ್ಲ, 
 ಅದರೂ ಸಂಜೆ ಸರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ...
 
 ಮನದ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಯಾರಿಲ್ಲ..
 ನನ್ನ ಹರಟೆ ಕೇಳಲು ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲ..
 ಮುದ್ದಿಸಿ ಅದೇ ಮಾಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ದಿಹೇಳುವ ಪಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಆ ದನಿ ಕೇಳಲು.. 
 ಜಗಳವಾಡಿ ಮತ್ತದೆ ಮಾಯದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿ ಅಪ್ಪುವ  ತಂಗಿ ತಮ್ಮನ ಹಿತಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ
 ಮತ್ತೆ ಕಾಯಲೇಬೇಕಲ್ಲ???

************************************************

 ಏಕತಾರಿ - ಅಮಿತಾ ರವಿಕಿರಣ
 
ಹೇಗಿರುತ್ತಿ ಹೀಗೆ ?
 ಹೇ ಏಕತಾರಿ….
 ಒಂಟಿ ಒಂಟಿ,  
 ಕಂಟಿಗೆ ಕೊರಳ ಕಟ್ಟಿ ಬಿಗಿದು
 ಖಾಲಿ  ಒಣ ಬಿರಡೆಯೊಳು ಬದುಕ ಸವೆಸಿ
 ಯಾವಗಲೂ ಅದೇ ನಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಚೂರು ಕಡಿಮೆ...
 ಅಲ್ಪ ತೃಪ್ತೆ ನೀ 
 ಹೇ ಏಕತಾರಿ…
  
 ನೊಡಲ್ಲಿ
 ಬಗೆ ಬಗೆಯ ವಿಧ ವಿಧದ
 ನೂರು ನೂರು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳು‌.
 ಯಾರೂ ಒಂಟಿ ಅಲ್ಲಾ ನಿನ್ನಂತೆ…
  
 ಸಪ್ತ ಸ್ವರ, ಗಮಕ, ಖಟ್ಕಾ ಮುರ್ಕಿಗಳ ಗುಂಗಲ್ಲಿ….
 ದನಿಗೆ ದನಿಯಂತೆ ಬೆರೆಯಲು ತವಕಿಸುವ 
 ವೀಣೆ ಸಂತೂರ್ ಸಿತಾರು…
  
 ನಾಲ್ಕೇ ತಂತಿ
 ಅದಾಗ್ಯೂ
 ಜೀರ್ ಹಿಡಿದಾಗ ಜುಂಯ್ಯೆಂದು ಸಾತ್ ಕೊಡುವ ತಂಬೂರಿಯ ಖರಜ್ ಷಡಜಗಳು..
 ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ, ಮನಸೋತರೆ ಒಂದು ತಂತಿ ಮೀಟಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ನುಡಿಯುತ್ತದೆ.
  
 ಗಿಟಾರು ಎಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೂ 
 ಖುಶಿಗೂ ದುಖಃಕ್ಕೂ, 
 ನೋಡು ಆ ಹಾರ್ಪ್ ಎನ್ನುವ ಬಿನ್ನಾಣಗಿತ್ತಿ
 ಬೂಜುಕಿಯ ಬಾಜು ನನ್ನ ಮುಂದ್ಯಾರು ಎನ್ನುತ್ತ ದನಿ ಹೊಮ್ಮಿಸಿ ಅಲೆ ಅಲೆ ನಾದವಾಗಿದ್ದು…
  
 ಇನ್ನೂ ಇವೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮೋಹನ, ರುದ್ರ ವೀಣೆಗಳು; 
ಸಣ್ಣನೆ ತಂತಿ ಮನಮೀಟಿ ಮಿಡಿಯುವ   
ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಯುಗಾಂತರಕ್ಕೂ ಹರಡುವ ನಾದರೂಪಿಗಳು..
  
 ನೀನ್ಯಾಕೆ ಅಷ್ಟು ಒಂಟಿ ಒಂಟಿ 
 ಓ ಏಕತಾರಿ
 ತಳಕು ಬಳುಕಿನ ಈ ಭ್ರಮಾಲೋಕದ
 ನಡುವೆಯೆ ಅವ್ಯಾಹತ ಮಿಡಿಯುವ
 ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ರಾಗರಂಜಿನಿ…

******************************************************
ರೆಕ್ಸನ ಕಿವಿಮಾತು - ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್

 ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತಾಗ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಮಿನಲೊಮ್ಮೆ
 ದಿಟ್ಟಿಸುತ ಮೈ ಮರೆತಿದ್ದೆ ಟಿ ರೆಕ್ಸನನ್ನೇ
 ಇಪ್ಪತ್ತಡಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಣ್ಣು ನನ್ನೆಡೆ ನೋಡಿ,
 ಚೂಪು ಹಲ್ಲಿನ ಬಾಯಿ ನಸುವೇ ನಕ್ಕಂತಾಗಿ
 ಗಡಸು ದನಿಯಲಿ ಬಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಕೇಳಿ
 ತೆರೆದ ಬಾಯ್ ತೆರೆದಂತೆ ನೋಡಿದೆನು ಅತ್ತ
 'ನೋಡಯ್ಯ ಮನುಜ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು
 ನನ್ನನುಭವದ ಮಾತು, ಹಾಕಿಕೊ ಕಿವಿಯೊಳು..
 ನಿನ್ನಂತೆ ನಾನೂ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಭುವಿಯಲಿದ್ದೆ
 ನನ್ನದೇ ಟೈಮೆಂದು ಉರಿಯುತಲೆ ಇದ್ದೆ;
 ಕೋಟಿ ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ
 ತಡೆಯುವರು ಇಲ್ಲದೆಲೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಲಿದ್ದೆ..
 ಸಿಡಿಲಿನೊಲು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತಂದೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲು,
 ಹೊರ ಗಗನದಿಂದೆಲ್ಲೋ ಬಂದಂಥ ಕಲ್ಲು..
 ಹಬ್ಬಿ ಧೂಳಿನ ಮೋಡ, ಸೂರ್ಯ ಮರೆಯಾಯ್ತು
 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿದ್ದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕೊನೆಯಾಯ್ತು
 ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರೆ... ಹಾ...ಮತ್ತದೆಲ್ಲ ನೆನಪಾಯ್ತು
 ಉರಿವ ಬೆಂಕಿಗೂ ಕೂಡ ಒಮ್ಮೆ ಕೊನೆಯುಂಟು
 ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕಂತೂ ಮರಣವೇ ನಂಟು
 ಅದಕೆ ಹೇಳುವೆ ಕೇಳು ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಮಾತು
 ಕೈಲಿರದ ಕಾರಣದಿ ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯಾಯ್ತು
 ನಿಮ್ಮ ಬದುಕುವ ಪರಿಯೇ ಸಾವಿಗೆಡೆಯಾಯ್ತು
 ಇನ್ನಾದರೂ ಏಳು, ನಮ್ಮ ಪಾಠವನೋಡಿ ಕಲಿತು
 ಪರಿಸರದ ಉಳಿವಿನಲೇ ಮಾನವನ ಒಳಿತು
 ನಿನ್ನದಲ್ಲವೋ ಭುವಿಯು ಬಾಡಿಗೆಯ ತಾನು
 ಇರುವ ಭೂಮಿಯನೊಂದ ಉಳಿಸಿಕೊ ನೀನು...
 ಇರುವುದೊಂದೇ ಭೂಮಿ, ಉಳಿಸಿಕೊ ನೀನು.

 ************************************************** 

ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಮನೆ - ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ್ 
 
ಮತ್ತೆ ಬಂತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬರುವ ನವರಾತ್ರಿ,
 ದೇವ-ದೇವಿಯರ, ಹಬ್ಬಗಳ ನೆನಪು ತರುವ ನವರಾತ್ರಿ
 ನನಗೆ ಅಜ್ಜಿಮನೆಯ ನೆನಪ ತರುವ ನವರಾತ್ರಿ
 ಅಜ್ಜಿಯ ನಗುಮುಖವ ನೆನಪಿಸುವ ನವರಾತ್ರಿ
  
 ಶ್ರಾವಣದೊಂದಿಗೇ ಶುರುವಾಗುವ ಗಡಿಬಿಡಿ
 ಹಬ್ಬ-ಪೂಜೆಗಳ ಅಜ್ಜಿ-ತಾತನ ಮಡಿ-ಮಡಿ!
 ಹತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಗಜಿಬಿಜಿ
 ಮನೆತುಂಬ ಹರಡಿದ ಸಾಮಾನಿನ ಮಿಜಿ ಮಿಜಿ..
  
 ದೇವರ ಮನೆಗೆ ಹಚ್ಚಲು ಕಲಿಸಿಟ್ಟ ಬಿಳಿಯ ಸುಣ್ಣ
 ಶ್ರೀಕಾರ ಬರೆಯಲು ತೆಗೆದಿಟ್ಟ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ
 ತೋರಣದಲಿ ಅಣ್ಣ ಕಿತ್ತಿದ ಅಚ್ಚ ಹಸಿರು ಮಾವಿನೆಲೆ
 ತೊಳೆದ ಹೊಸಿಲಿಗೆ ತಂಗಿ ಎಳೆದ ರಂಗೋಲಿಯ ಬಲೆ
  
 ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಚಿತ್ರಾನ್ನ ಒಗ್ಗರಣೆ ಘಮಲು
 ಕಡುಬು ಪಾಯಸಗಳ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪದ ಅಮಲು
 ಪಾತ್ರೆಗಳ ಸೌಟುಗಳ ಬಳೆಗಳ ಝಣಝಣ
 ಕರ್ಪೂರದಾರತಿಯ ಜೊತೆ ಕೈಗಂಟೆಯ ಢಣಢಣ

 ರೇಶಿಮೆ ಸೀರೆ ಪಂಚೆ, ಲಂಗಗಳ ಸರಸರ
 ಸಡಗರದ ಮಾತು, ನಗುಗಳು ಭರಪೂರ
 ಬನ್ನಿ ಕೊಡಲು ಮನೆಮನೆಗಳ ತಿರುಗಿದ ರೀತಿ
 ಹಿರಿ-ಕಿರಿಯರೆನ್ನದೆಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಆ ಪ್ರೀತಿ
  
 ಅಜ್ಜಿಯ ಮನೆಯ ಹಬ್ಬದ ಹದವೇ ಬೇರೆ
 ಅಜ್ಜಿ-ತಾತನ ಪ್ರೇಮದ ಮುದವೇ ಬೇರೆ
 ಮರೆತೇನಂದರೂ ಮರೆಯದಾ ನವರಾತ್ರಿ
 ಪ್ರತಿ ಕೇಳದ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಚಿಕ್ಕಂದಿನ ನವರಾತ್ರಿ .....
 ...... ಅಜ್ಜಿಯ ಮನೆ ನವರಾತ್ರಿ... 

********************************************
 ಪ್ರೀತಿಯೆಂಬ ಸತ್ಯ - ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್
  
 ತಾ ನುಡಿವುದೆಲ್ಲ ಸತ್ಯವೆನಲು ನಲ್ಲೆ
 ನಂಬುವೆ, ತಿಳಿದರೂ ಅದರಡಿಯ ನಿಜ
 ಜಗದ ನಾಲಿಗೆಯಾಳವ ಅರಿಯದ
 ತರುಣ ನಾನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿ ಬಿಡಿ! 
 ಆ ಸಿಹಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ಜಂಭದ ನಲಿವಲಿ
 ನೆನೆವೆ ನಾ ಯೌವನದ ನಿನ್ನೆಗಳ ನಿಧಿ,
 ಮನದನ್ನೆಯ ಸವಿಮಾತುಗಳ ನಮಿಸುತಲಿ:
 ಸತ್ಯವ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟರೂ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲಿ, 
 ಹೇಳಿಲ್ಲ ಅವಳೆಲ್ಲೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲವೆಂದು
 ನಾನೂ ನಂಬಿಲ್ಲ ನಾ ತರುಣನೆಂದು.
 ಪ್ರೀತಿಯೆಂಬುದು ನಂಬಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಳ್ಳಿ
 ಬೆಳೆದಷ್ಟೂ ಬಲವದಕೆ ಒಲವಿನ ಹುಸಿಗಳಲಿ
 ನನಗವಳು, ಅವಳಿಗೆ ನಾ ಪ್ರೇಮದ ಹೊದಿಕೆ
 ಕೊರತೆಗಳು ಕರಗಿವೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಹದಕೆ!
  
 (Translation of Shakespeare’s Sonnet 138: When my love swears that she is made of truth) 

***********************************************
 ಭೂಮಿ  - ರಮ್ಯ ಭಾದ್ರಿ
  
 ಹಗಲಿರುಳು ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಸಕಲವೂ ಹೊರುವೆ
 ಒಡಲಲ್ಲಿನ ಜೀವಜಲವೆರೆದು ಪೊರೆವೆ
 ವನಸಿರಿಯ ಉಸಿರಾಗಿಸಿ ಪ್ರಾಣವಾಗಿರುವೆ
 ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಸಿರಾಗಿಸಿ ಹಸಿವ ನೀಗಿಸುವೆ
 ತಾಯೇ ಧರಣಿಯೇ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುವೆ.
  
 ಭೇದವರಿಯದ ನಿನಗೆ ಭೇದಭಾವ ಬಾಧಿಸಿದೆ 
 ಒಡಲೊಡಲ ಕಿಚ್ಚಿನ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಚಾಚಿದೆ
 ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪಾಠವ ಮರೆತು ಸ್ವಾರ್ಥವೂ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿದೆ
 ಬವಣೆಯಾದರೂ ಬಾಗದೆ ಮನ್ನಿಸುತ ನಿಸ್ವಾರ್ಥದ ಪ್ರೀತಿ ಮಳೆಗರೆವೆ
 ತಾಯೇ ಧರಿತ್ರಿಯೇ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುವೆ.
  
 ಯುಗಗಳನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿರುವೆ
 ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಗಳ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ನೀ ಬಲ್ಲೆ
 ಅನೀತಿ ಅಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವು ಈ ಇಳೆಯಲ್ಲೆ
 ಎನ್ನುವ ಅನಂತ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ನ್ಯಾಯ ದೇವತೆಯೇ
 ತಾಯೇ ಭೂರಮೆಯೇ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುವೆ. 

(ಈ ಕವಿತೆಯನ್ನು ರಮ್ಯ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಾದ್ರಿ 
ಅವರು ರೇವತಿ ರಾಗಕ್ಕಳವಡಿಸಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಆ ಹಾಡನ್ನು 
 ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಕೇಳಬಹುದು - ಭೂರಮೆಯೇ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುವೆ 
ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ಲೇಯರ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಕೇಳಿ) 

***************************************************

  ನವರಾತ್ರಿ - ರಮ್ಯ ಭಾದ್ರಿ
  
 ವರುಷಗಳುರುಳಿದರು ಮರಳಿ ಬಂತು ನವರಾತ್ರಿ
 ಕರುಣಿಸಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖ ಶಾಂತಿ
 ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಕಳೆಯಲು ಭೀತಿ 
 ಧರೆಗಿಳಿವಳು ಮಹಾ ತಾಯಿ ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿ
  
 ಇಳೆಯಲ್ಲ ಮಳೆ ಸುರಿದು ತಂಪಾಗಿ ಕಂಪೆರೆದು
 ಶಿಶಿರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ವನರಾಶಿಯು ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ ಹೂವ ಹಾಸಿರಲು
 ನಿಶೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಕಾತುರದಿ ಉಷೆಯು ಕಾದಿರಲು
 ಸಕಲವೂ ನವೋದಯಕೆ ಮೊಗ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿರಲು  
 ಧರೆಗಿಳಿವಳು ದೇವಿ ದೀನರನ್ನುದ್ದರಿಸಲು
  
 ಪೂರ್ವದ ಪೆಂಡಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ ಧಗಿಸುವ ದುರ್ಗೆಯಾಗಿ
 ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾನಪದದ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ
 ಉತ್ತರದ ಜಾಗರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಗಮಗಿಸುತ ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾಗಿ
 ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಗಳದ ಬೊಂಬೆಗಳ ರೂಪದಿ ಜಗದಂಬೆಯಾಗಿ
 ಧರೆಗಿಳಿವಳು ದೇವಿ ಅಂಬಾರಿ ಏರಿ ಚಾಮುಂಡಿಯಾಗಿ
  
 ಭವ ಬಂಧನದ ಪಯಣದಲಿ ಭಕ್ತರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ
 ಸಕಲಾಭಿಷ್ಟಗಳನು ಕರುಣಿಸುವ ಇಷ್ಟದೇವತೆಯಾಗಿ
 ಮದದಿ ಮತಿಗೆಟ್ಟವರ ತಿಮಿರವನೋಡಿಸುವ ಜ್ಞಾನದೀವಿಗೆಯಾಗಿ
 ಬಳಲಿದ ಬಡವರ ಬಾಳಿನ ಸಿರಿದೇವಿಯಾಗಿ
 ಧರೆಗಿಳಿವಳು ತಾಯಿ ಮೊರೆ ಇಡುವವರ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಯಾಗಿ
  
 ಇಳೆಯಲ್ಲ ಕಳೆಕಟ್ಟಿದೆ ನಿನ್ನ ಆಗಮನದಿ 
 ಭಕ್ತರೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಭಜಿಸುತಿಹರು ಆನಂದ ಪರವಶದಿ 
 ಕಾಣದೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಂಟಕವ ಕಳೆಯಮ್ಮ ಭರದಿ 
 ಕೈ ಹಿಡಿದು ನಡೆಸಮ್ಮಾ ಶರಣಾದೆವು ನಿನ್ನ ಚರಣದಿ 
 ಸರ್ವರಿಗೂ ಸನ್ಮಾನಗಳವಾಗಲಿ ತಾಯೆ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿ

*********************************************