ಜಯಂತ್ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ್ (JVN)- ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಹೊಳೆ ಹೊಳೆಯುವ ಧ್ರುವತಾರೆ – ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಬರೆದ ಲೇಖನ

 ನಮ್ಮ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವ ಅನೇಕ ಜ್ವಲಂತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹೊಳಪನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಾದರೆ ಆಯುರ್ವೇದವಿದೆ; ಗಣಿತದಲ್ಲಾದರೆ ಶೂನ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯಿದೆ; ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪರಿಪಕ್ವವಾದ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳು, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಚಳವಳಿಗಳು – ಅನೇಕಾನೇಕ ಧಾರೆಗಳು ಹರಿದ ನೆಲವದು. ಅಂತಹ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿನುಗುವ ಧ್ರುವತಾರೆ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್. ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತು ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿ ರತ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ.ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸವಿವರವಾಗಿ, ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಈ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಜ್ಞಾನ-ವಿಶೇಷದ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿ. ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಇತರ ಸಹೃದಯ ಓದುಗರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸಂ

1964 ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವು; ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಭಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ, ತಮ್ಮ ನೂತನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಐನಸ್ಟೈನನನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಬಿಸಿ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ತಾನೇ ಲಂಡನ್ನಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ರಾಯಲ್ ಖಗೋಳ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ

ಜಯಂತ್ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ್
ಜಯಂತ್ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ್ b 1938

ಸುದ್ದಿಯನ್ನು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಪಂಚವು ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾದ ತರುಣ ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಅಂತಹ ಭಾರಿ ಮನ್ನಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಸಮಾಜದ ಸರ್ವ ರಂಗಗಳಲ್ಲೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ತವಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇಶವೊಂದರ ವಸ್ತುಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಾಹನವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಮಹಾಸ್ಫೋಟದಂತೆ ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿದ ಆ ತರುಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೇ ಜಯಂತ್ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ್. ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಮನೆಮಾತಾದ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಓದುಗ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಹಳ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಉಜ್ವಲ ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅಪ್ರತಿಮ ಆದರ್ಶ ಮಾದರಿಯಾದ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ತಮ್ಮ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಗರೀಕ ಪುರಸ್ಕಾರವಾದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು.

1938ರ ಜುಲೈ 19ರಂದು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ (ಅಂದು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅರಸನ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು) ಜನಿಸಿದ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ (JVN) ಅವರ ತಂದೆ ವಿಷ್ಣು ವಾಸುದೇವ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ (VVN), ವಾರಾಣಾಸಿಯ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ತಾಯಿ ಸುಮತಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಜಯಂತ್ ಅವರಿಗೆ ಇಂದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಕೊರತೆಯಿರುವ, ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಆದರ್ಶ ಪಾಲನೆಯು ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಜಯಂತ್ ತಮ್ಮ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸೂಕ್ತ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಬೆರೆಸುತ್ತಾ ನಡೆದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ (General Relativity) ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ  ವಿಜ್ನಾನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜಯಂತ್ ಅವರ ತಂದೆ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಎನ್.ಆರ್.ಸೆನ್ (N.R.Sen) ಸೇರಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೇ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ “ಜನ್ಮಘುಂಟಿ” ಅಂದರೆ ಮೊದಲ ನೀರಿನ ಗುಟುಕೆಂಬಂತೆ ಕುಡಿಯುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೂ ಸಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ದೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗೈದರು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ.

ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಜೆ.ವಿ.ಎನ್ ಒಬ್ಬ ಅಸಾಧಾರಣನಾದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾಳುವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಬ್ಯಾಡಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು (ನಂತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ IUCAA ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಆಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ). ವಾರಾಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಜಯಂತ್ ಅವರು, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಮರಾಠಿಯ ನೇರವಾದ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಳೈಸಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಮುಂದೆ ಅವರ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಲವರ್ಧಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಶಿಸ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾಕಾಲ ಅವರ ತಂದೆ ವಿಷ್ಣು ನಾರ್ಲೀಕರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ (VVN), ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜಿನಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು, ಅವರ ಅದ್ಭುತವಾದ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬನಾರಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಸ್ಥಳದ ಗತದಿನಗಳು, ಇಂತಹ ಸುಂದರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಬನಾರಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಂತೆ ಜೆವಿಎನ್ ಕೂಡಾ, ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಟಾಟಾ ವಿದ್ವತ್ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಅಸಾಧಾರಣವೆನಿಸಿದ ಗಣಿತದ ಟ್ರೈಪೋಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿ, ಸೀನಿಯರ್ ರಾಂಗ್ಲರ್ ಪದವಿ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಫ಼್ರೆಡ್ ಹಾಯ್ಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು (Fred Hoyle), ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜಯಂತರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಗದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಸಾಲೇ ಇದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ (Stephen Hawking), ಮಾರ್ಟಿನ್ ರೀಸ್ (Martin Rees), ಬ್ರಾಂಡನ್ ಕಾರ್ಟರ್ (Brandon Carter), ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ (George Ellis) ರಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಗೋಷ್ಠಿಯೇ ಇತ್ತಲ್ಲದೇ, ಅವರೆಲ್ಲಾ ಇಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಮಧ್ಯೆ, ಹಾಯ್ಲ್ ಅವರು, ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ, ಅವರ ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗಣ್ಯನೀಯವೆನಿಸಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಯಂತ್, ಮುಂದೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರೋಜರ್ ಪೆನ್ರೋಸ್ (Roger Penrose) ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಅಂತಹವರ ಭವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಪುರಸ್ಕಾರವಾದ ಆಡಮ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ತಮ್ಮ ಗುರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಫ಼್ರೆಡ್ ಹಾಯ್ಲರಂತೆ, ಜಯಂತ್ ಕೂಡಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕವಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಮೂಲಭೂತವೆನಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ದೊರೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಹ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಅವರು ನುಡಿದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ವಿಷಯಗಳೆನಿಸಿದ್ದು, ಅಂದು ಅವನ್ನು ಯಾರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮುಂದೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಕಾರ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಮಾಪನವು, ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಭೌತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯುವ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳು ಅರ್ಹವಾದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಷ್ಟು ಸದಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜಟಿಲ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನರಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸು, ಒಂದು ಮೂಲಭೂತದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೊಂದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ನಿಲುವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಗಮನವೂ “ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲಹಿಡಿಯುವ’’ ವಿಚಾರಗಳತ್ತ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮರ್ಥವಾದ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಗೌರವಿಸದೆ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರವಲ್ಲ.

ಆದರೆ J.V.N ಯಾವಾಗಲೂ ಈ “ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ-ಬಾಲ ಹಿಡಿಯುವ ರೋಗಗ್ರಸ್ಥರ” ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮಾನಸ್ಕಂದರ ಗುಂಪನ್ನು ಕೆಣಕುವಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1960ರ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಿಂದಲೂ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣವನ್ನು ನಾವು, ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಈ ಗುಣವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರು ಫ಼್ರೆಡ್ ಹಾಯ್ಲರಿಂದ ಬಹುಶಃ ಸಂಪಾದಿಸಿರಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹಾಯ್ಲರಂತೆಯೇ, ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಸ್ವಂತಿಕೆಯಿದ್ದು, ಸದಾ ಕಾಲವೂ ತೀವ್ರವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಭಾವ, ಹಾಗೂ ಗೆದ್ದೆತ್ತಿನ ಬಾಲವನ್ನನುಸರಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಒಂದು ಸ್ವಭಾವವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಢವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೂ, ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ, ಅದನ್ನೆದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವಂತಹ ಒಂದು ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಢ-ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅವರಲ್ಲಿವೆ. ಇದನ್ನೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆನಂತರದ ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣವು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ, ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ, ಹಿಂಜರಿಯದೆ, ಖಚಿತವಾದ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಈಗಂತೂ ಬಿಗ್-ಬ್ಯಾಂಗ್ ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ ಗುಂಪಿನ ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕುಲದ JVN, ಅವರ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗೌರವದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳು. ಅವನ್ನು ಯಾರೂ ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯವು, ಅವರನ್ನು 1994-1997ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘದ, ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿದ್ದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನರಸುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. JVN ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಂತಹ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ನಡೆದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಆದರ್ಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನಗಳ ನಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವು ವಹಿಸಿರುವ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರ ಮನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ಭಾರತದ ಜನಗಳ ಮನದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂಧ ವಿಶ್ವಾಸದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

photo-2

ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ನೀಡಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಲವಾರು. ಅವರ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೀವ್ರಗಾಮಿಯೆನಿಸಿದರೂ, ತರುವಾಯ ಸರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಆ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಬೇಕಾದ ಅರ್ಹವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ನಿಗೂಢವಾದ ವಿಷಯವೂ ಹೌದು.

ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಜಯಂತ್, ಜನಪ್ರಿಯ ಬಿಗ್-ಬ್ಯಾಂಗ್ ಮಾದರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ, ಸ್ಥಿರಸ್ಥಿತಿ ವಿಶ್ವದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಗುರುತ್ವದ ಸರಹದ್ದುಗಳು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳು (Mach’s Principle), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ (Quantum Cosmology), ಹಾಗೂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. 1999ರಿಂದ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 41 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳವರೆಗಿನ ಎತ್ತರದವರೆಗೂ ವಾಯುವಿನ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, 2001, ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ಲುಗಳು, ಹಲವಾರು ಗುಂಪಿನ ಜೀವ ಕಣಗಳು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳು ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಜೀವಿಗಳೇ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವದ ಬೀಜವನ್ನೂ ಬಿತ್ತಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಕುತೂಹಲಕರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ವ್ಹೀಲರ್-ಫ಼ೈನಮನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣ (Generalization of Wheeler-Feynman’s Theory), ತಾರಾಗಣಗಳ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು 15 ವರ್ಷಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಮಾಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ, ಹೀಗೆ ಅವರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮನ್ನಣೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ, ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಕರೆನಿಸಿರುವ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಎಳೆಯ ಮನಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮಗಿಂತ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಅಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೆನಿಸಿರುವ ಅವರು, 1972ರಲ್ಲಿ ತಾವು  ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಕಲಕತ್ತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಎ.ಕೆ. ರಾಯ್ ಚೌಧುರಿಯಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. ಇಂದು ರಾಯ್ ಚೌಧುರಿಯ ಶಿಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಯಂತ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಎಂದೂ ಹೇರಿದವರಲ್ಲ. ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಜಯಂತ್ ಅವರ ಭೌತಿಕ  ದೃಢನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಜ್ವಲಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ನೀಡಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ, ಪುಣೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ, ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಂದ್ರ (Inter University Center For Astronomy And Astrophysics-IUCAA), ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಭಾಗಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅವರ ಕಲೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೌಕಿಕವೆನ್ನಬಹುದು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಡನೆ ಅವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಸರ್ವರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದು IUCAA ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಹಲವು ಹತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜಿನಿಕೆಗಳ ಸಾಕಾರವಾಗಿರುವ ಜಯಂತ್, ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಅಪರೂಪ ತಾರೆಯೆನಿಸಿದ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಇವರು ಇದುವರೆಗೂ, ಫ಼್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳ ಸಂಘದ ಅಸೊಸಿಯೇಟ್, ರಾಯಲ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘದ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, UNESCO ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ಼್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ 1965ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ಮನ್ನಣೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣವನ್ನೂ 2004ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರೇಡಿಯೋ-ದೂರದರ್ಶನದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಇವರು ಮನೆಮಾತಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರು, ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರಂತೆ ಕೀರ್ತಿವಂತನಾಗು ಎಂದು ಹರಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಮಹಾಮೇಧಾವಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯವರು ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಅಪರೂಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶ ನನಗೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದಾಗ, ನನ್ನ ಪತಿ ಸತ್ಯಪ್ರಕಾಶ್ ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂಗತಿಗಳು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಸತ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳು. ಸುಮಾರು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಪುಣೆಯ Inter University For Astronomy and Astrophysics 1%e0%b2%9c%e0%b2%af%e0%b2%82%e0%b2%a4%e0%b3%8d-%e0%b2%a8%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b3%80%e0%b2%95%e0%b2%b0%e0%b3%8d-%e0%b2%85%e0%b2%b5%e0%b2%b0-%e0%b2%aa%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%a8ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಉತ್ತಮ ಪರಿಚಯವಿದೆ.

ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿರಳವೆನಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಜಯಂತ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಡದಿ ಡಾ ಮಂಗಳಾ ನಾರ್ಲೀಕರ್, ಇವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಬಾಳಸಂಗಾತಿ. ಮಂಗಳಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಗೌರವವಿದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಪತ್ನಿ, ಸ್ವತಃ ಉತ್ತಮ ಗಣಿತ ತಜ್ಞೆಯಾದ ಆಕೆಯ ಸರಳತೆಗೆ ನಾನು ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದೇನೆ. ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರಿಬ್ಬರೂ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯರು. ಅವರ ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅವರಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ – ಇಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಬಹಳ ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಜಯಂತ್ ನಾರ್ಲೀಕರ್ ಅವರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವೆನ್ನಬಹುದು.

( ಲೇಖನದ ಪ್ರೇರಣೆ : Living Legends in Indian Science- Jayant Vishnu Narlikar, by Dr Naresh Dadhich, Current Science, July 2014.)

ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಯು.ಎಸ್.ಎ

 

 

 

ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು- 2. ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ (Henrietta Leavitt) ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್

ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ ಉಮಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಲೇಖನ ಇದು.

1895 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿ ಹೀಗೆ ಹಲವು Leavitt_aavsoರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನೆಗೈದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಈಗ ಸುಮಾರು 115 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ನೋಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಎಡವಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿವೆ. ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಧಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದರೆಂದೋ, ಇಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಬೇಧ, ವರ್ಣನೀತಿ, ರಾಜಕಾರಣ, ಅಥವಾ ಈರ್ಷೆ ಅಸೂಯೆಗಳ ಕಾರಣವೋ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಜರಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಈ ಸರಣಿಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮಹಿಳೆ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಪ್ರಸಂಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಸಂಗತಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಲೆವಿಟ್ ನಡೆಸಿದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ್ದು!

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ವಿನೋದವಾಗಿ, “ಅಯ್ಯೋ ಮಕ್ಕಳಾ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ತಾರೆಗಳನ್ನೂ, ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲ ಎಳೆಗಳನ್ನೂ ಎಣಿಸಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಕೂದಲ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ತಿಳಿಯದು, ಆದರೆ ನನ್ನ ಲೇಖನದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳು 1800ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಮಾನವ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ತೆರದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವಂತೂ ಸತ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. 19 ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 500,000 ದಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಬೆಳಕನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಭಗೀರಥ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.  ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶಕದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾರ್ವಡಿನ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗ್ (Edward Pikering), ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಣಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಣ್ಣ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹೊಳಪನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಪಿಕರಿಂಗ್, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಗಂಡಸರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಈ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳ ಕಡೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗಮನದ ಕೊರತೆಯಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬಹಳ ಹತಾಶನಾಗಿದ್ದನು.

Harem
“Pickering’s harem“      CC: Wiki

ಹಾಗಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೇನೋ ಎಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯಿಂದ ಪಿಕರಿಂಗನು,  ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಗಂಡಸರನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿ, ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ನೇಮಿಸಿದ ಈ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ “ಪಿಕರಿಂಗನ ಜನಾನ” (Pickering’s harem)  ಎಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ! ಪಿಕರಿಂಗನಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರು ದೊರೆತರಲ್ಲದೇ, ಅವನು ಗಂಡಸರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಈ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲೂ ಸಹಾ ಲಿಂಗ ಭೇದ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಹಣ ದೊರಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳಾ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅರ್ಥಾತ್ ವೀಕ್ಷಕಿಯರು, ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮೇಜಿಗೆ ಅಂಟಿ ಕುಳಿತ ಈ ಮಾನವ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದಳು.

1868ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು, ಅಮೆರಿಕೆಯ ಮೆಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತದ, ಲಾಂಕಾಸ್ಟರಿನ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್ ರಾಸ್ವೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಸ್ವಾನ್ (ಕೆಂಡ್ರಿಕ್) ರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟ್, 1892ರಲ್ಲೇ ಗ್ರೀಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಗಣಿತ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಳು. ಕಾಲೇಜಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳು, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ A- ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಳು. ಮುಂದೆ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ, ತನ್ನ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. 1893ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಮಾನವ ಗಣಕ ಯಂತ್ರಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗನ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್, ಒಬ್ಬ ಗಂಭೀರ ಸ್ವಭಾವದ, ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಆ ತಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯೆನಿಸಿದ್ದಳು. ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೇವಲ $0.30ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಸಂಬಳವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳವು. ಪಿಕರಿಂಗನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು (Variable Stars) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ  ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾಳೆಂದು ಪಿಕರಿಂಗನು ಕನಸು-ಮನಸಿನಲ್ಲೂ ಯೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

Panoramic_Large_and_Small_Magellanic_Clouds by ESO ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಎಡಗಡೆ ಕಾಣುವದೇ ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಯಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಲಾರ್ಧದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ, ಪೆರುವಿನ ಅರಿಕಿಪಾದಿಂದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದವರು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದ, ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಯಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳು (Small Megellanic Cloud-SMC) ಎಂಬ ನೀಹಾರಿಕೆಯ (Nebula) ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಿಗಿರುವ ದೂರ ಮತ್ತು ಆ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನ ಇನ್ನೂ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕುಶವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಲೆವಿಟ್ಟಳು, ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳು ಅಥವಾ ಸೀಫಿಡ್ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (Cepheid Variables) ಎಂಬ 25 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು, ಸಣ್ಣ ಮೆಗೆಲ್ಲಾನಿಕ್ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದಳು. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹೊಳಪು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳೂ ಸಣ್ಣ ಮೆಗಾಲೆನಿಕ್ ಮೋಡಗಳಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಆ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಳು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ನಡುವಣ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಯೊಂದರ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೂ, ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊಳಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾದರೆ, ನೀವು ಕೇವಲ ಅದರ ಆವರ್ತನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದಳು. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊಳಪನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅದರ ಅಂತರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು-ಏಕೆಂದರೆ ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೊಳಪು, ಅದರ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎರಡು ಅಸ್ಥಿರ ಚರತಾರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ನಡುವಣ ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ಸಂಗತ ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಮಾಡಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

henrietta Levittಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಸುಮಾರು 1,777 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು, ಇತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನೇ ತೆರೆದಿಟ್ಟು ಮುಂದಿನ ಮಹದ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, 1925ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಯೋಸ್ಟಾ ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼್ಲರ್ (Gösta Mittag-Lefller) ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ನಿಮ್ಮನ್ನು 1926ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕಕ್ಕೆ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಮನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದನು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ 1921ರಲ್ಲಿ ನಿಧನಳಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಆ ಪತ್ರ ತಲುಪಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಆ ಪತ್ರವು ಅಂದು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳ-ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಹಾರ್ಲೋ ಶೆಪ್ಲಿಯ (Harlow Shepely) ಕೈಸೇರಿತು. ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼ಲರ್ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶೆಪ್ಲಿ, ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಮಸುಕಾದ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲ ಹಕ್ಕುದಾರ ತಾನೆಂತಲೂ, ಅವಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದರ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ತಾನು ನೀಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅದರ ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆ ತನ್ನದೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದಿದ್ದನು. ಮೃತರಾದವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಅವಳು ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗೌರವ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿಕರಿಂಗನು, ಲೆವಿಟ್ಟಳನ್ನು ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು 1908ರಲ್ಲಿ The Annals of the Astronomical Observatory of Harvard College ಪ್ರಕಾಶನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು “ಕಾಲಾವಧಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆಯ ಸಂಬಂಧ” (Period and Luminosity Relationship) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾನದಂಡ ಕಂದೀಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೆರ್ಟ್ಝಸ್ಪ್ರುಂಗ್ (Hertzsprung, Denmark), ನಮ್ಮ ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.

hubble
ಕಾರ್ಯನಿರತ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಬ್ಬಲ್

 

ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಮುಂದೆ ಹಾರ್ಲೋ ಶಪ್ಲೆ (Harlow Shapley), ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ, ನಂತರ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಕನಾದ ಹಬ್ಬಲ್ಲನಿಗೆ (Edward Hubble), ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಖಗೋಳತಜ್ಞರು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ, ಅಂತರ-ತಾರಾಗಣೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂತರಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ, ಅಂದು ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ವಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ $.10.50! ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬೆಲೆ ಇಷ್ಟೇನೇ! ಮಹಿಳೆಯಾದ್ದ ಕಾರಣ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳಿಗೆ ಹಣವಂತೂ ಕಡಿಮೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅದರೆ ವಿಧಿಯ ವಿಲಾಸ ನೋಡಿ, ಅವಳು ಸತ್ತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಯೋಷ್ಟಾ ಮಿಟ್ಟಾಗ್-ಲೆಫ಼್ಲರ್ ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದ. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾರಿತೋಷಕ ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ. 1921ಕಡೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ಅವಳ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಮೆರಿಕೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಅಂತಹ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಘಗಳ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮಹಾನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಬ್ಬಲ್ಲನಂತೂ, ತನ್ನ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದಿದ್ದನು.

ಆದರೆ ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅವಳಿಗೆ ಅದು ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿರುವ ಅನೇಕ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ Crater Levitt  ಎಂದು ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. Moonಹಾಗಾಗಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ನಡೆಸಿದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ತಕ್ಕದಾಗಿ ಚಿರಂತನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಅನ್ನಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಏನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೆರಿಕೆಯ ನಾಟಕಕಾರ್ತಿ ಲಾರೆನ್ ಗುಂಡರಸನ್ (Lauren Gunderson) ಬರೆದ “ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಆಕಾಶ” (Silent Sky) ಎಂಬ ನಾಟಕವು, ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಜೀವನವನ್ನೇ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದು, ಅವಳ ಜೀವನಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಏನೇ ಆಗಲೀ ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟ ಲೆವಿಟ್ಟಳ ಹೆಸರನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವಂತಹುದು. ತನ್ನ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಳ ಆಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಅವಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲಾ!