‘ಕತೆ: ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಜೊತೆ’ ಮತ್ತು ಈ-ಜಗುಲಿಯಲ್ಲೊಂದು ಕಾಯಕದ ಗಣಿ ಜಯಂತರೊಡನೆ ಪಟ್ಟಾಂಗ

1. ಕತೆ : ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಜೊತೆ

“ಸರ್ವಂ ಕೋವಿಡ್ ಮಯಂ ಜಗಂ” ಆಗಿರುವಾಗ ಮಿತ್ರರ, ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕರ ಭೇಟಿ ದುಸ್ತರ. Zoom ರಾಯ, ಅವನಂಥ ಇತರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲ  ಮಿಲಾಪಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಿವೆ. ಕಾಲಾಂತರದಿಂದ KBUK ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ತೆವಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನಿವಾಸಿಗಳ ಭೇಟಿಗೆ ಹೊಸ ಚಾಲನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ- ಜಗುಲಿ ಹಾಗೂ ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ  ಸಂವಾದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಓದಿರುತ್ತೀರಿ. ಎರಡನೇ ಬೈಠಕ್ ನ  ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಂದಿದ್ದು ನನ್ನ ಹಾಗೂ ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್  ಹೆಗಲಿಗೆ.  ಬೈಠಕ್ಕಿ ಗೆ  ತಕ್ಕುದಾದ ವಿಷಯ ಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಮಾಚ್೯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಯುಗಾದಿ ಆಚರಣೆಗೆ ನಾಡಿನ ಹೆಸರಾಂತ, ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಹಿತಿ ಶ್ರೀ ಜಯಂತ  ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ  ಅನಿವಾಸಿ ಸದಸ್ಯರು ಬರೆದ ಮಿನಿ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ತಯಾರಿ ಜೋರಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತು.  ಕೋವಿಡ್ ಸೋಂಕಿಗೆ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ  ಬಲಿಯಾದ ಸುದ್ದಿ ಹೊಸತಲ್ಲ. ಆಗ ನಮಗಾದ ನಿರಾಸೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ! ಅಂದು ತಪ್ಪಿ ಹೋದ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ  ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದು ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ತಲೆದೂಗಿದರು. ಈ-ಜಗುಲಿಯ ಹರಟೆಗೆ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಕೊಟ್ಟ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಯವರು ಸಮ್ಮತಿಸಿದಾಗ, ರಂಗದ ಹಿನ್ನಲೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರವೇಶವಾಯ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ. ನಾನು, ಮುರಳಿ  ಸಭೆಯ ದಿನ, ಸಮಯ, ಕಚ್ಚಾ ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಧೈರ್ಯ ಮೂಡತೊಡಗಿತು ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಲು. ಕಡೆಗೂ, ವಾಟ್ಸ್ಯಾಪ್ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ.  ತಡ ಮಾಡದೇ  ಅವರ ಉತ್ತರವೂ ಬಂತು. ಆದರೂ, ಗೋಕರ್ಣದ ಜಾತ್ರೆಯ ಜನ ಜಂಗುಳಿಯಂತೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಡರಿತ್ತು ಅಳುಕು. ಎಷ್ಟೇ  ಆದರೂ ಅವರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ನಮ್ಮಂತವರನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೋಡಿರುತ್ತಾರಲ್ಲ? ಅವರ ಹಸನ್ಮುಖ, ಹಮ್ಮು- ಬಿಮ್ಮಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಎದುರು, ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಹೆದರಿಕೆ ಬೆಳಕು ಕಂಡ ಕತ್ತಲೆಯಂತೆ ಓಟ ಕಿತ್ತಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಎರಡು-ಮೂರು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ- ಅವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯಗಳು ಸಭೆಗೆ ಸುಂದರ ರೂಪ ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದವು. ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಗವಾಗೂ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಲು ಕಾರಣವಾದದ್ದು ನಮ್ಮ ಸುದೈವ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ಶ್ರೀ ಜಯಂತ  ಕಾಯ್ಕಿಣಿ

ಈ-ಜಗುಲಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವುದು ಜಾಲ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲವೇ? ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಜೂಮ್ ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಬುದು ಹಲವರ ಅಂಬೋಣ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಅಳವಡಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ವೇದಿಕೆಗೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾಗಿ ಸಾಗಿತ್ತು. ನಮಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ನಡೆಸಿದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾದ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕೇಶವ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ Micosoft Teams ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಬದಲೀ  ಬಾಣದಂತೆ ನಮ್ಮ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಈ ಬಾಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬರದೇ ಇರಲು ಕಾರಣ, ಸಹೃದಯೀ  ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದ  ಡಾ. ಸ್ನೇಹ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಗಿರೀಶ್ ವಶಿಷ್ಠ ಅವರ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ವತಿಯಿಂದ ಅವರು ಜೂಮ್  ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ನೀಲ್ ತಲಗೇರಿಯವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ  ಮುನ್ನ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ  ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ  ನಂತರ ನೀಡಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ.

ಆಗಸ್ಟ್ ೯ರಂದು ನಡೆದ ಸಭೆಯ ಪರಿಯನ್ನು ಗೆಳೆಯ ಮುರಳಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮುದ್ರಿಕೆ ನಮ್ಮ ಜಾಲ ಜಗುಲಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ಮೆಲಕು ಹಾಕಲು ಉತ್ತಮ ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಸದಾ ಜೋಬಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವುದೆಂದು ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ.

ಡಾ ರಾಮಶರಣ

2. ಈ-ಜಗುಲಿಯಲ್ಲೊಂದು ಕಾಯಕದ ಗಣಿ ಜಯಂತರೊಡನೆ ಪಟ್ಟಾಂಗ

‘ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಣುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖಗಳು‘

ನಮ್ಮದೊಂದು ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಹೆಸರಿನ ಪುಟ್ಟಗುಂಪು. ಚೂರು-ಪಾರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಓದಿರುವ, ಬರೆಯುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮಿನ ಕನ್ನಡದ ಅಮೇಚೂರಿಗಳು ತಾವು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಗುಂಪು. ಇಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಸಂಘ ಕನ್ನಡ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಮಾರುದೂರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಳು, ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ – ಯುಗಾದಿ, ದೀಪಾವಳಿ – ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಮೂರ್ತಿ, ಭೈರಪ್ಪ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ ಹೀಗೆ ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, ಸಿನೆಮಾ ಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವೇದನೆಯ ಸಂವಾದದ ಆಯೋಜನೆಯ ಗರಿ ಈ ಗುಂಪಿಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಂತೆ ಈ ವರ್ಷವೂ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಯವರು ಬರುವದಿತ್ತು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಲು ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಳ ಗುಂಪೂ ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತು. ಆ ಗುಂಪಿನ ಏಳೆಂಟು ಜನ ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟು ಗಿಡ್ಡದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಶಾಲೆಯ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಷನ್ನಿಗೆ ಬರಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮೇಷ್ಟರೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಬಾಯಿಪಾಠ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೆ ತಯಾರಾಗಿದ್ದರು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದವರು ಕರೆಯದೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಕರೋನ ಎಂಬ ಮಾರಿ ದೇಶಗಳ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿ, ಗಡಿಗಳ ಗುಡಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿ, ತನ್ನ ದಾರಿಗುಂಟ ಸಿಕ್ಕಿದ ವಿಶಾಲ ಆಗಸದಿಂದ ಯಂತ್ರದ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಮಾನವನ ಶಕ್ತಿಯ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಕೃತಕತೆಯ ಜೀವನವನ್ನ ಅಣಕಿಸಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಇದರ ಕಾಲ್ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಿಯಾದ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತೆ  ಕನ್ನಡಬಳಗದ ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ  ನರಳಿ ಮೂಲೆಗೆ ಸರಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕರೋನದ ಕಾಲ್ಬುಡದಲ್ಲೇ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂನಂತೆ ಬೆಳೆದ ಇಂಟೆರ್ನೆಟ್ಟು ಎಂಬ ದೈತ್ಯಾಸುರ ಎಲ್ಲರ ಮನೆ-ಮನದ ಮೂಲೆ-ಮೂಲೆ ಬಿಡದಂತೆ ನುಗ್ಗಿ ಹರಡಿ, ಮೊಬೈಲು-ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್-ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪುಗಳ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೇಟಾಗಳ ಭೂರಿ ಭೋಜನ ಸವಿಯುತ್ತ, ಕುರ್ಚಿಗಳ ದಿಂಬುಗಳನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂರುವವರ ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಆರಾಮದ ಮಂಪರು ಹೊದೆಸಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೇ ನಗಣ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಕೊರೋನಾಕ್ಕೆ ಆಪ್ತವಾದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕುಲವನ್ನ ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತ ಆಟವಾಡಿಸುತಿತ್ತು. ಮನೆಗಳೆಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆಫೀಸುಗಳಾಗಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಗೃಹಿಣಿಯರಿಗೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ಗಂಡಂದಿರ ಭಾರ ಹೊರಲಾಗದ ಹೊರಳು ಕಲ್ಲಾಗಿ, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲಾಗದ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಜೆಯ ಸೆರೆಮನೆಯ ಸರಳುಗಳಾಗಿ  ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಾಗ ಡೇಟಾಗಳ ಭಾರಕ್ಕೆ ಕುಸಿದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟಿಗಾಗಿಯೂ, ದೊಡ್ಡ ಸೈಝಿನ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾದಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಗಿಯದ ಯುದ್ಧಗಳಂತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದೂ ಉಂಟು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನಿಗಂಟಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಆ ಸ್ಕ್ರೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಆಪ್ತರ ದನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮುಖದರ್ಶನ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಭಾಗ್ಯವೆಂದೇ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಅನ್ನಿಸಿ, ಆ ಸ್ಕ್ರೀನುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಲಿ ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ತಮ್ಮಾಪ್ತರ ದೃಷ್ಟಿ-ದನಿಗಳಲಿ ತಮ್ಮ ಮನ ತಣಿಸಿಕೊಂಡವರೇ ಮೊದಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಸಮಯ ಸರಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ‘ಹೊಸ’ ನಿತ್ಯ ವಿಧಿಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕರೋನಾದ ಕರಾಳತೆ ನುಂಗಿದ ನಂಬರ್ಗಳನ್ನೂ ಫುಟ್ಬಾಲಿನ ಲೀಗ್ ಟೇಬಲ್ಲಿನ ರ್ಯಾಂಕಿನಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು – ಹತ್ತು ಹೆಣ ಮದುವೆಗೆ ಸಮಾನ ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯ ನಿಜ ದರ್ಶನದಂತೆ – ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಕಲಿತುಕೊಂಡ ಜನ ಮಾನಸಕ್ಕೆ, ಆ ಸ್ಕ್ರೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತರದ, ಮನ ಸಂತೈಸುವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕ್ರೀನುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.

ಆ ಸ್ಫೋಟದ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು: ಈ-ಜಗುಲಿ. ಮೇಲೆ ವರ್ಣಿಸಿದ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಳು ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರ ಪರದೆಗಳ ಕಿಟಕಿ ತೆರೆದು ಒಂದಿಷ್ಟು ಇಷ್ಟದ ಕಥೆ-ಕವನಗಳ ಹಿನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಟಲಿಕ್ಕೆಂದು ಮೇಲರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅನಿಸಿದರೂ, ಆಪ್ತರೊಂದಿಗಿನ ಹರಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಮಾಧಾನ ಹುಡುಕುವ, ಬೇಗುದಿ ಮರೆಯುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸಿನ ಒಳಸೆಳೆತ ಈ-ಜಗುಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಏನೇ ಇರಲಿ, ಹೀಗೆ ಶುರುವಾದ ಈ-ಜಗುಲಿಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಾರರ ನೆನಪು, ಹಾಡು, ಕವನ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಕ್ಷಣ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಮೆರೆದಿತ್ತು. ಅದರೊಂದಿಗೆ, ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೆರೆತು ಹರಟುವ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಸಹ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ ಜಯಂತರ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಈ-ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಎನ್ನುವ ಆಸೆಯ ಮೊಳಕೆ ಮೊದಲ ಎಲೆ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆ ಆಸೆಗೆ ನೀರೆರೆದ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಯ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕರೆಗೆ ಒಮ್ಮನದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ‘ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟ ಮಗುವಿನ ಮನಸಿನ’ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯಂತಹ ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕನನ್ನ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಳ  ಮನೆಯಂಗಳದ ತೆರೆಗಳ ಮೇಲೆ  ಭಾನುವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ ೯ ಕ್ಕೆ ತರಲು ಈ-ಜಗುಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

(ಜಗುಲಿಯನ್ನು ತೊಳೆದು, ಜಮಖಾನ ಹಾಸಿ, ಚಕ್ಕುಲಿ-ಕೋಡುಬಳೆ, ಮಂಡಾಳ್-ಒಗ್ಗರಣಿ ರೆಡಿ ಮಾಡಿದ ಮಜದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜೊತೆಗಾರ ರಾಮಶರಣ್ ಈ ಮುಂಚಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  
ಸೂ: ಕುಡಿಯಲಿಕ್ಕೆ, ಲೋಟದೊಳಗಿನ ಬಿಸಿ ಪೇಯವೋ, ಗಾಜಿನೊಳಗಿಂದ ತಣ್ಣಗಿಳಿದು ಒಳಗಿಂದ ಬಿಸಿ ಮಾಡುವ ಬಣ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ರಸವೋ ಎಂಬುದನ್ನ ಅವರವರ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬಿಡುವದು ಕ್ಷೇಮವೆನಿಸಿ ಖಾಲಿ ಲೋಟ-ಗ್ಲಾಸುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು!)

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ಶ್ರೀ ಜಯಂತ  ಕಾಯ್ಕಿಣಿ

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭ, ಜಯಂತರ ಆತ್ಮೀಯ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾದದ್ದು ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಿಟಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಣುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖಗಳ ನಗೆಯ ಹೊಳಪನ್ನ, ಕನ್ನಡಿ ಹರಡಿದ ಸೂರ್ಯನ  ಬೆಳಕಿನಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಈ-ಜಗುಲಿಯ ಪಟ್ಟಾಂಗ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕಿಲ್ಲದೆ ರೊಯ್ಯನೆ ಸಾಗುವ ಸೈಕಲ್ಲಿನ ಸವಾರಿಯಂತೆ ಅತಿವೇಗದ ಪರಿ-ಪರಿಯ ಆನಂದೋತ್ಸಾಹದ ಪಯಣದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತಾ, ಮೆಲುಕಿಡುವ ಮನಸ್ಸಿಗೊಂದಿಷ್ಟು ಹೊಸ ಮೇವು ಕೊಡುತ್ತ ಸಾಗಿತ್ತು.

ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜಯಂತರು ಅವರ ಜೀವನದ ಇಲ್ಲಿನವರೆಗಿನ ಯಾನದ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ತುಣುಕುಗಳು, ಅವರಿಗೆ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಘಟನೆಗಳು, ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಗೋಕರ್ಣ-ಮುಂಬೈ ಗಳ ಜೀವನದ ಸಾಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೈರುಧ್ಯತೆ, ಕಥೆ-ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಕಥನಗಳನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹರಟುವಷ್ಟು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸಬರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ಮಾತನಾಡುವದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ, ಜಯಂತರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳ, ಘಟನೆಗಳ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿವರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಕೃತಕತೆಯ, ಸ್ವಪ್ರಶಂಸೆಯ ಧ್ವನಿಯ ನುಡಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಒಳನೋಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಅವರ ಕಥೆ-ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಮತೆ-ಮಮತೆಗಳ ಸುಳಿಯ ಅಡಿ ಇರಬಹುದು; ಅದಿದ್ದರಷ್ಟೇ  ಜಗದ ಒಡೆದ ಕನ್ನಡಿಯ ಚೂರುಗಳಲ್ಲಡಗಿದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದೇನೋ?

ಜಯಂತರ ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು. ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೇಷ್ಟ್ರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಕಲಿತ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮನಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಖಾಲಿ ಹಾಳೆಯನ್ನ – ಬಿಲ್ಲಿರಲಿ, ಟಿಕೆಟ್ಟಿರಲಿ, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಇರಲಿ – ಎಸೆಯದೆ ಅದರಲ್ಲೇ ಕವನ, ಕಥೆ, ವರದಿಗಳನ್ನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು. ಅವರ ಆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನ ಬಳುವಳಿ ಎಂಬಂತೆ  ಜಯಂತರೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರಂತೆ. ಇದು , ಯೋಚಿಸುವದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ‘ಪ್ರಿಂಟ್’ ಒತ್ತುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ‘ರೀ-ಸೈಕಲ್’ ಮಾಡುವ ನಮ್ಮ  ‘ತರುಣ’ ಸಮಾಜ ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ. ಜಯಂತರು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅವರು ಬೆಳೆಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವ ತುಂಬಾ ಇತ್ತೆನ್ನುವದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಬೆಳೆಸಿದ ತಂದೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಆ ವಿಚಾಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾ ತಂದೆಯವರ ಅಕ್ಷರ-ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳಸುವದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ತರ್ಪಣ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೇ?

ತಾವು ಬೆಳೆದ ಗೋಕರ್ಣದ ಮೇಲೂ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ, ಜಯಂತರಿಗೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಥಬೀದಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುವ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಅದರ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು, ಆ ಮುಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು, ಹಿಡಿತಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿದವು ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ. ಆ ಊರಿನ ಹಾಗೂ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಮಹಾನಗರ ಮುಂಬೈ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆ, ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ‘ಕೈಲಾಸವೇ ಕಾಯಕವೆಂಬ ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ ನಾನು ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ’ ಎಂಬ ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಜೀವನ ಅವರನ್ನ ‘ಲಿಬರೇಟ್’ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೆನೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೆಲಸ – ಸಂಬಳ?, ಎಲ್ಲಿ ಮನೆ – ಬಾಡಿಗೆಯೋ, ಸ್ವಂತದ್ದೋ, ಕಾರಿದೆಯೋ? – ಹೊಸತೋ, ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡೊ?… ಹೀಗೆ ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕದ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜರೆಯದ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿರುವ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅವರ ಮೇಲಿರುವ ಮುಂಬೈನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅವರ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಪದರದ ಕೆಳಗಿಳಿದು ನೋಡುವ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಯ ಆಳವನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮುಂಬೈ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ಕಥೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. . ಬಹುಷಃ, ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಹೇಳಿದ:’ಅಸಮದಲಿ ಸಮತೆಯನು…’ ಎನ್ನುವದರ ನಿಜ ಉದಾಹರಣೆ ಇದು ಇರಬಹುದು. 

ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ‘ಈ-ಟಿವಿ’ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ‘ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ’ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದ ಪಯಣವನ್ನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾದ ಹಾಡು-ಕಟ್ಟುವ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರಿಂದ ಹೊರ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು, ಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪಾದಕತ್ವ ಮತ್ತು ಟಿ.ವಿ ಲೋಕದ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು  ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಗುಣ ಅವರನ್ನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಹೊರಡಿಸುವ ಕಥೆ, ಕವನಕ್ಕಿಂತ, ಯಾರೋ ಬರೆದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಕಿಗೆ ಹಾಡು ಕಟ್ಟುವದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ ಎನ್ನುವದು ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆ. ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವದು ನಾವು ಕೇಳದೆ ಉಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದರ ಉತ್ತರ ಕಷ್ಟದ್ದಲ್ಲ. 

ಮುಂದಿನ ಭಾಗ, ನಾವು ಎಂಟು ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ’ ಕಥೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕನಂತೆ ಅಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಓದುಗನಂತೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದದ್ದು ‘ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಂದರೆ ಪಾಸ್’ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಸಮಾಧಾನ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ!). ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಟಿಕ್ ಎರಡೂ ಅಲ್ಲದ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಫೀಡ್ಬ್ಯಾಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹಿಡಿದಿಡುವ, ಅವರ ಮನ ಮುಟ್ಟಿದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನ ವಿವರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಿರೆಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದರು. ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗಂತೂ ಇದು ಮರೆಯಲಾರದ ಅನುಭವ. ತುಂಬಾ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್ ಗೆಂದು ನಿಂತಿದ್ದ ಕ್ಯೂ ಕರಗಿ, ಆಟೋಗ್ರಾಫ್ ಜೊತೆಗೆ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಕರೆದ ಅನುಭವ ; ಅದೂ  ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬಹುದಾದ, ಕೇಳಿಸಬಹುದಾದ ವಿಡಿಯೋ-ಆಟೋಗ್ರಾಫ್! ಜೀವನವೆಂದರೆ ಹೀಗೆಯೇ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾಗದ  ಬಹುಮಾನಗಳು ಕೇಳದೆಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

(ಆ ಕಥೆಗಳನ್ನ ನೀವು ಅನಿವಾಸಿ.ಕಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು: https://wp.me/p4jn5J-2H0; https://wp.me/p4jn5J-2Ml; https://wp.me/p4jn5J-2G0; https://wp.me/p4jn5J-2IY) (ಮತ್ತು ಧ್ವನಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಆಲಿಸ ಬಹುದು)

ಕೊನೆಯ ಭಾಗ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ: ತಮ್ಮ ಪ್ರಶೆಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರನ್ನ ತಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಬಳಗದವರಿಂದ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ, ತಿಳಿ ಹಾಸ್ಯ ತುಂಬಿದ ಉತ್ತರ ಗಳನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಧಾಟಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಟ ಜಯಂತರು ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಖಾಸನೀಸರ ತಬ್ಬಲಿಗಳು ಕಥೆಯನ್ನ ಎಲ್ಲರೂ ಓದಲೇ ಬೇಕಾದ ಕಥೆಯೆಂದೂ, ಅಹೋಬಲ ಶಂಕರರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೂರರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವೆಂದೂ, ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಓದಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ನಮಗೆಲ್ಲ ಮುಂದೆ ಓದಬೇಕುನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.

ಅನುವಾದಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆವಾಗ  ನೆನಪಾಗಿದ್ದು, ಜಯಂತರ ಕೃತಿಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದ ಪುಸ್ತಕ ‘ನೋ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ಲೀಸ್’. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಸಂಕಲನದ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿ ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು. ಇನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಸೂಚನೆಯಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಈ ಆಸ್ತಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಷ್ಟೇ ಬಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೂ, ಮತ್ತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುವ ಮತ್ತೆಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲೂ ದಗಡೂ ಪರಬನ ಅಶ್ವದಂತೆ ಓಡಲಿ…

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಜಯಂತರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತು ಮಾತನಾಡಿದ, ಅವರ ಮನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನೆನಪುಗಳು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವರಗಳು ಮಾಸಿದರೂ ಏನೋ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಸಾತ್ವಿಕ ಜೀವನ ತತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ  ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿವೆ. ಸಣ್ಣತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದ ಶಿವರಾಂ ಕಾರಂತರ: ಮಾಡುವವನಿಂದ ಕಲಿ, ಬರಿ ಮಾತಾಡುವವನಿಂದಲ್ಲ, ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದ  ಮಾತುಗಳು ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಯಂತಹ ಅಕ್ಷರ ಯೋಗಿಯ ಜೀವನವನ್ನ ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವದು ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುವದನ್ನ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಅವರಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುವ ಹಾಗೆ ಆಗಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ.     

ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ 

(ಆ ಏಳೂ ಕಥೆಗಳ ಆಡಿಯೋವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಕೇಳಬಹುದು. ಕೃಪೆ: ಮುರಳಿ ಹತ್ವಾರ್ -ಸಂ)

https://w.soundcloud.com/player/?url=https%3A//api.soundcloud.com/tracks/875421283&color=%23ff5500&auto_play=false&hide_related=false&show_comments=true&show_user=true&show_reposts=false&show_teaser=true&visual=true Shrivatsa Desai · Seven Short Stories

ರೇಡಿಯೋ, ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ – ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಬರೆದ ಲೇಖನ

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ

‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರರೂ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರೊಬ್ಬರಲ್ಲಾಗಿರುವ ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿರುವ ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬಂದಾಗ ಅವರು  ‘ಅನಿವಾಸಿಯ’ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಶನದ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೇಳಲು ದೊರಕಿದಾಗ, ಡಾ ।। ದೇಸಾಯಿ ಯವರ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಬಗೆಗಿನಪ್ರೀತಿ , ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದವರನ್ನು ಅವರು ನೆನೆಸಿದ ಪರಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ವಿನಮ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನೇಕೆ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನಾಗಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅವರೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನೇ ವಸ್ತುವಾಗಿರಿಸದೆ, ಅದರ ಅನುಭವವನ್ನು ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿಸಿ ಒಂದು ಲೇಖನ ಬರೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದರಂತೆ ಈ ವಾರ ಅನಿವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೇಖನದ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಅನ್ನು ನಮಗೆಲ್ಲ ಬಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು ಕೆ ಯ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಿದ್ದು, ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿದಮೇಲೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬಜ್ಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಅನೇಕರು ಪ್ರಚೋದಿತರಾಗುವ   ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ತಪ್ಪದೇ  ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. 
                                                                                ಸಂ : ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಹೇಂದ್ರಕರ್ 

ರೇಡಿಯೋ

ನನಗೂ ರೇಡಿಯೋಗೂ ಅಂಟಿದ ನಂಟು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಇರಬೇಕೇನೋ! ನಮ್ಮ ಮನೆ, ಅಂದರೆ ನಾನು ಧಾರವಾಡದ ಸಪ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡದ ಒಂದೇ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿರಬೇಕು, ಏಕೆ, ಒಂದೇ ಕೂಗಳತೆಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವದೆಂದರೆ, ಆಗ AIR Dharwad ದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರಾಂತ ಲೇಖಕ ಹೆಚ್ ಕೆ ರಂಗನಾಥರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ”ಮಾತು-ಮಾತು-ಮಾತಿನ ಮೋಡಿ ಹಾಕುವ ದ ರಾ ಬೇಂದ್ರೆ”ಯವರು ಆಗ AIR advisor ಆಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸ್ವಲ್ಪ ಜೋರಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರೆಗೂ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಸಮೀಪ ಆ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್! ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗಾಗಿ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೂಡಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು (ನೀವಾರೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರಲಿಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನೋಡಿಯೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ) ನಾವೇ ಕಟ್ಟಿ, ಇಯರ್ ಫೋನ್ ಕಿವಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು.

Crystal Radio

ಆಗ ಧಾರವಾಡ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್, ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು, ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ, ಶ್ರೀರಂಗರ ನಾಟಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಅದು 1950ರ ದಶಕ. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ (AIR) ಆಗ ತಾನೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಬಹುಜನಹಿತಾಯ, ಬಹುಜನ ಸುಖಾಯ‘ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಡಾ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ’ಆಕಾಶವಾಣಿ’ ಎಂಬ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಸೂಚಿಸಿದವರು ಸಾಹಿತಿ, ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ ನಾ. ಕಸ್ತೂರಿ ಅಂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗ ನಾನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಓದಿದ ’ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನ’ವರೊಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ವಿನಾಯಕರು (ವಿ ಕೃ ಗೋಕಾಕ) ರಚಿಸಿದ ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭ ಹೀಗಿತ್ತು:

”ಕಾಡಿಯೋ ಬೇಡಿಯೋ, ತಂದೆನೊಂದು ರೇಡಿಯೋ!” ರೇಡಿಯೋ ಅಷ್ಟು ಅಪರೂಪ. ಆಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರವೊಂದೇ ಇತ್ತು ನಮ್ಮ ಮನರಂಜನೆಗೆ. ಆನಂತರ ರೇಡಿಯೋ ಸಿಲೋನ್ ಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿ ’ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ” ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ರೇಡಿಯೋ ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿ, ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ರೇಡಿಯೋದ ರಿಸೆಪ್ಶನ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸದೆ ಮಧ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ’ಕರ್ ಕರ್” ಎನ್ನುವ ಕಿವಿಗೆ ತ್ರಾಸ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಕರ್ಕಶ ಸದ್ದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೀಡಿಯಂ ವೇವ್ AM (amplitude modulation) ರೇಡಿಯೋ ಮುಂದೆ ಸುಧಾರಿಸಿ FM (frequency modulation) ರೇಡಿಯೋ ಆಗಿ, ಈಗ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಆಗುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನಿನ ಆಪ್ ನಲ್ಲಿಯೋ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲೋ (IP ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್) ಕೇಳಲು ಸಿಗುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ರೇಡಿಯೋ.

ಗಿರ್ಮಿಟ್

ಏನಿದು ಗಿರ್ಮಿಟ್? ಈ ಊರಿನ ಎರಡು ಖಾದ್ಯಗಳು ಧಾರವಾಡದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅಜರಾಮರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ: ಒಂದು ಸಿಹಿಯಾದ ಧಾರವಾಡದ ಫೇಡೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಖಾರದ ಗಿರ್ಮಿಟ್. ಅದೊಂದು ತರಹದ ಮಿಕ್ಷ್ಚರ್: ಚುರಮುರಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಇಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ, ಅಂದರೆ ತಪ್ಪು!), ಹುಣಸೆ ರಸ, ಅಥವಾ ನಿಂಬೆ, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಉಪ್ಪು, ಸಕ್ಕರೆ, ಒಗ್ಗರಣೆ, ಸಣ್ಣಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಸಣ್ಣನೆಯ ಶೇವ್ ಇವೆಲ್ಲ ಕೂಡಿ ಪುಟಾಣಿ ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಕಲೆಸಿ, ಮೇಲೆ ಗಾರ್ನಿಶ್ ಗೆಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ. ಕರಿದ ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಂಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಹಾಡು ಕೇಳುತ್ತ, ಹಾಡುತ್ತ ತಿಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೂರೇ ಗೇಣು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಇದರ ಖ್ಯಾತಿ ಹರಡಿದೆ, ಈಗ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸಿದೆ. ವಿಜಾಪುರ, ಬೆಳಗಾಂ ಕಡೆ ಇದಕ್ಕೆ ’ಸಂಗೀತ” ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಾರಂತೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೋಡುತ್ತ ಕೇಳುತ್ತ ಟೆಂಟಿನ ಹೊರಗಡೆ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಬಿಕ್ಕುವ ಈ ಖಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಕೆಲ ರಸಿಕರ ಗ್ರಹಿಕೆ. ಏನೇ ಇರಲಿ, ಹೊಸದೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಶುರು ಮಾಡುವಾಗ ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಗೋಜಿಗೇ ಹೋಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಎಂದು ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆ. ಆ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿನ ವಿಳಾಸ ಗೋಪಾಳಪುರ, ಮಾಳಮಡ್ಡಿ, ಧಾರವಾಡ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲಂತೂ ಕೂಡಲೆ ಇದೇ ವರ್ಷಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ನಾನು ಅವರ ಆಮಂತ್ರಣಕ್ಕೊಪ್ಪಿ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋಕ್ಕೆ ಹೊರಟೆ.

ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ಹರಿದು ಬರಬಹುದಾದ ಕಾರು, ದ್ವಿಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಬಚಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಡೆದು, ಜೀವವನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚರಂಡಿ, ನಾಯಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ’ಹಾಪ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಅಂಡ್ ಜಂಪ್’ ಮಾಡದೆ ಕೇರ್ ಫ್ರೀ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲವೇ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರು ಧಾರವಾಡವೂ ಒಂದು. ಈ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಈಗ ಮನೆಮಾಡಿರುವ ಪವಮಾನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದಿನ ರಸ್ತೆಯಗುಂಟವೇ ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೆನೆದು ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಪುಳಕ. ಆ ಕಟ್ಟಡದ ಎದುರಿಗೇ ’ಆನಂದಕಂದ’ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮನೆ, ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ ಬೆಟಗೇರಿ ಶರ್ಮರ ಕುಟುಂಬದ್ದು. ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ವೀಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡುವಾಗ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅದೆಷ್ಟು ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕವಿಗಳು, ಕಲಾಕಾರರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೋ ಟಾಂಗಾದಲ್ಲೋ ಹೋಗುವದನ್ನು ನೋಡುವದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು! ಬೇಂದ್ರೆ, ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು, ಶಂ ಭಾ ಜೋಷಿ, ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ, ಕೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಹೀಗೇ ಅನೇಕರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಇದೆ.

Audacity ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ವಿಜಯ ಸತ್ತೂರ

ನಾನು ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಗೆ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ದಿನ ಒಂದು ಜಾನೇವರಿ ಮುಂಜಾವಿನ ಎಳೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲಕು ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೋದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದ ಮೂರನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಾಲ್ ಬೆಲ್ ಒತ್ತಿದಾಗ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವರು ವಿಜಯ ಸತ್ತೂರ್ ಮತ್ತು ಹಸನ್ಮುಖಿಯರಾದ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು! ಇದಾದ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಂದರ್ಶನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಜಯರು (ಇನಾಂದಾರ್). ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನೋಡಿದ್ದ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋದ ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೂ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಧಾರಿತ ನವಯುಗದ ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೋಕ್ಕೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ, ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಅದರ nuts and bolts ಏನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ತವಕ ನನಗೆ. ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಸುಳೆ, ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ’ವಿವಿಡ್ ಲಿಪಿ’ (VIVIDLIPI)ಮತ್ತು ಈ ರೇಡಿಯೋ ಎರಡೂ ಪ್ರಮೋದ LNS ಅವರ  ಕನಸಿನ ಕೂಸು. ಕೆಲವೇ ಕಾಯಂ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು. ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಆರೇಳು ಜನರಷ್ಟೇ ಫುಲ್ ಟೈಮ್ ಕೆಲಸಮಾಡುವವರು. ಇನ್ನುಳಿದವರೆಲ್ಲ ಪಾರ್ಟ್ ಟೈಮ್. ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನೇಕರು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನ್ನುವ ‘ಮಲ್ಟಿ ಟಾಸ್ಕಿಂಗ್’ ಪಟುಗಳು.

ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಈಗ ಲಾಭೋದ್ದೇಶಬಾಹಿರ (non-profit making) ಸಂಸ್ಥೆ. ಅದರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ಜಾರ್ (Jar) ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಂತೆ. ಅದು 24*7 ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ರೇಡಿಯೋ. ಅದರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ (www.radiogirmit.com) ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಸಾರಗಳ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು: ಹರಟೆ ಕಟ್ಟೆ, ಸ್ಪಂದನ, ವಿಷಯಧಾರೆ, ಚಿಣ್ಣರ ಕಥಾಗುಚ್ಛ, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪದೆ ನಿಯತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದರೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡು, ಸಂಗೀತವನ್ನು 24/7 ಕೇಳಬಹುದು. ’ಲಹರಿ’ ಯವರು ಕೊಡಮಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳ ಲಹರಿ ಸತತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಹರಟೆಕಟ್ಟೆಯ ಹಲವಾರು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಹರಟೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಸ್ವತ: ಆಲಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿರುವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಲಕುಂದಿಯ ಗೌರಿ ಪ್ರಸನ್ನ (ಈಗ ಯುಕೆ ವಾಸಿ) ಅವರ ’ಧಾರವಾಡಿ’ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಹರಟೆಗೆ ಒಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹರಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವಿಷಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖ, ಇವು ಬರೀ ಒಣ ಹರಟೆಯಾಗದೆ ಅವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನಗಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದೆನಿಸುವದು. ಉದ್ಘೋಷಕಿ ಉಮಾ ಭಾತಖಂಡೆಯವರ ಇಂಪಾದ ಧ್ವನಿ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೆರುಗು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ರೇಡಿಯೋದ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನೋ ಮಹತ್ತರವಾದವು; ”ಇದನ್ನು ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಗುದಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು” ಅವರ ಗುರಿ. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದು ಸಫಲವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವೆ.

ನನ್ನ ಸಂದರ್ಶನ

ನಿಗದಿತ ಸಂದರ್ಶನದ ತಾರೀಖು ಬದಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಸಲಾರದ ಬೇರೆ ಅಪಾಯಿಂಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನನ್ನ ಸಂದರ್ಶನ ನಡೆದದ್ದು ಫೆಬ್ರುವರಿ 8, 2020 ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ. ಬಲಿಪಶುವಿನಂತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ’ನರ್ವಸ್’ ಆಗಿಯೇ ಸ್ಟೂಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟೆ. ಸಂದರ್ಶಕ -ಸಂದರ್ಶನಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಬಂಧ ವಿಚಿತ್ರ. ಅವರ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಸರಿಯಾದರೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ’ವಿನ್-ವಿನ” ಲಾಭದ ಆಟ. ಸಂದರ್ಶನ ಹರಿತವಾದ ಎರಡಲುಗಗಳ ಕತ್ತಿಯಿದ್ದಂತೆ. ಯಾರು ಘಾಸಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವದು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಟಗಾರರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು. ನಾನು ಬಿ.ಬಿ.ಸಿ.ಯ ರೇಡಿಯೊ 4 ರ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಶ್ರೋತೃ ಅನ್ನಿ. ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ನಂಬರ್ 1 ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಗಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತ ಬಂದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ವುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಅಸಾಧಾರಣ ನಿರೂಪಕರ ಸಾಲೇ ಇದೆ ಬ್ರಾಡ್ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ದಲ್ಲಿ. ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧರು 30 ವರ್ಷಗಳ ಅಖಂಡ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ರೇಡಿಯೋ ’’ಟುಡೇ” ದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ’ರಾಟ್ ವೈಲರ್’ ಬಿರುದಿನ ಜಾನ್ ಹಂಫ್ರೀಸ್. ಅವರೆಂಥ ಪ್ರಚಂಡ ಸಂದರ್ಶಕರೆಂದರೆ ಅತಿರಥಿ ಮಹಾರಥಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸಹ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತಾದರೂ ನಡುಗಿತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ತೋರಗೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಆದರೆ ನಾನು ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಮನುಷ್ಯನೂ ಅಲ್ಲವೆಂದ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಅಳುಕು?

ಸಂದರ್ಶಕ ವಿಜಯ ಇನಾಂದಾರ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ (Photo: Radio Girmit)

ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರೂವರೆಗೆ ಅದೇ ಅಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಹೋದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ’ಅನಿವಾಸಿ’ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನೋಟ್ ಬುಕ್ಕು. ಉಮಾ ಅವರು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ಟೂಡಿಯೋಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟೇಬಲ್ಲು; ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸತ್ತೂರ್ ಮತ್ತು ಉಮಾ ಅವರು ಎಡಿಟಿಂಗ್ ಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್; ಅದರಲ್ಲಿ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲೇ ನನಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ’ಆಡಾಸಿಟಿ’ ತಂತ್ರಾಂಶ; ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ಟಿನ ಲೋಗೋ ಹೊತ್ತ ದೊಡ್ಡ ಪೋಸ್ಟರ್. ಕೋಣೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಕೂಡಲು ಕುರ್ಚಿಗಳು; ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಬ್ರಾಕೆಟ್ಟಿನಿಂದ ತೂಗುಬಿಟ್ಟ ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕರು ವಿಜಯ ಇನಂದಾರ್. ಪರಿಚಯ, ಪೀಠಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಆದವು. ನಾನು ಈ ಮೊದಲೇ ಕಳಿಸಿದ್ದ ಅನಿವಾಸಿಯ ಲೇಖನಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಲುಪಿದೆಯೆಂದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಸಂದರ್ಶನದ ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಉಮಾ ಅವರು ಸ್ವಿಚ್ಚಾನ್ ಮಾಡಿ (?) ಸೋನಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಕಾರ್ಡರನ್ನು ಅವರ ಕೈಗಿತ್ತರು. ತಡಮಾಡದೇ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸರತಿ ಪ್ರಕಾರ ಮೈಕ್ರೋಫೋನಿನಂತೆ ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅದರೊಳಗೆ ನಾವು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮಾತಾಡ ಬೇಕು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ವಾಪಾಸ್ ಕೊಡಬೇಕು.

ಸಂದರ್ಶನ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ಇನಾಂದಾರರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ತಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣದೆ ಬಹಳ ಸೌಹಾರ್ದಕರ ವಾತವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿ ರಿಲಾಕ್ಸ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾನು ಋಣಿ. ಬರ್ದುಗರಾದ್ದರಿಂದ ಆಗಾಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದಲೇ ಪೇಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು! ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯು ಕೆದ ಪ್ರಾರಂಭ, ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ಅನಿವಾಸಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು, ಅದರ ಪ್ರೇರಣೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದೆವು. ಧನ್ಯಾವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ಮುಗಿಯಿತು. ರೆಕಾರ್ಡರ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೂಡಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುವಾ ಅಂತ ಉಮಾ ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಏನೂ ಕೇಳಿಸವಲ್ಲದು. Blank, ಶೂನ್ಯ! ಹಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್ ಆಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ ಗಾಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತಾಡಿದಂತೆ ಆಗಿತ್ತು! ದೀಪವಿಲ್ಲದೆ ಆರತಿಯಂತೆ. ’ತುಪ್ಪದ ಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚಿ’ ಎರಡನೆಯ ಸಲ ಮತ್ತೆ ಸಂದರ್ಶನದ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ. ಈ ಸಲ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆದದ್ದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಿದ್ದೆ. ಹೋಗುವಾಗ ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ಟಿನ ಮೆಮೆಂಟೊ ಹಿಡಿದು de rigueur ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಭೆಟ್ಟಿಗೆ, ಮತ್ತು ‘ಅನಿವಾಸಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲು ಕೊಟ್ಟ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನರ್ಪಿಸಿ ಮರಳಿದೆ. ಏನೋ, ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿದ ಸಮಾಧಾನ.

ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ (ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಫೋಟೋಗಳು)

ಕೃಪೆ: ರೇಡಿಯೋ ಗಿರ್ಮಿಟ, ಸರೋಜಿನಿ ಪಡಸಲಗಿ