ಲಿಚ್‍ಫೀಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ, ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ಡಾ. ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ – ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ ಬರೆದ ಲೇಖನ

 

(ಆ೦ಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ನಿಘ೦ಟುಕಾರ ಶ್ರೀಯುತ ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಜನ್ಮದಿನ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿ೦ದೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾ|| ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಈ ಪ್ರತಿಭಾವ೦ತ ಬರಹಗಾರ, ಬೆಳೆದು ಬ೦ದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡದ ನಿಘ೦ಟುಕಾರ ನಾಡೋಜಿ ಜಿ ವೆ೦ಕಟಯ್ಯ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ-ಆ೦ಗ್ಲಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಬರೆದ ಫ಼ರ್ಡಿನ೦ಡ್ ಕಿಟಲ್ ರವರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ತಾವೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದ ಕೆಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ನಿ೦ಘಟುಗಳ ಬರೆಯುವ ಈ ಲೇಖಕರ ಪರಿಶ್ರಮ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ನಮ್ಮ ಊಹೆಗೂ ನಿಲಕದ್ದು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ತ೦ದ ಶ್ರೀಯುತ ದೇಸಾಯಿಯವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಈ ಲೇಖನ ಒದಿದ ನ೦ತರ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನೀವು ಬೇಟಿ ಕೊಡುವಿರೆ೦ಬ ನ೦ಬಿಕೆ ನನಗಿದೆ -ಸ೦)

 

ಡಾ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ CC
Map CC

ಈ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಅಂದರೆ ಇದೇ ವಾರ ಡಾ ಜಾನ್ಸನ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ 308 ನೆಯ ಹುಟ್ಟು ದಿನ. ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಗೀಚು ಚಿತ್ರ(doodle) ದಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಆತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು (18-09-1709). ಇಂಗ್ಲಂಡಿನ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಶೈರಿನ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು. ಇದು  ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲವೇ? ಅವೇ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥ, ವ್ಯಾಖ್ಯೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಬರೆದು “ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ ಆದಿ ನಿಘಂಟುಕಾರ”ರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು ಅವರು.

ಈಗ ಆ ಮನೆ ಮ್ಯೂಜಿಯಮ್ ಆಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನೀವೂ ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಜಾನ್ಸನ್ ನಿಘಂಟುಕಾರನೆಂದು ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದರೂ ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಆತನ ಕೊಡುಗೆ ಕವಿತೆ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲದೆ ಕವಿ-ನಾಟಕಕಾರರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಆತನ ಕೃತಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದ ನನ್ನಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೂ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟೋ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ!

ಈ ಊರಿನ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತ A Dictionary of the English Language ನಿಘಂಟನ್ನು ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದನೋ ಆ ಲಂಡನ್ ಮನೆಗೆ ಫೀ ಇದೆ.

ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಶಾಲೆಯ ಸಹಪಾಠಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೆ ಹೋದೆ. ಆ ಮನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಭೇಟಿ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಟ್ಟಣ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್. ಅದಕ್ಕೆ ’ಸಿಟಿ’ ಉಪಾಧಿ ಬಂದುದು ಅದರ ವೈಭವಯುತ ಕೆಥಿಡ್ರಲ್ ದಿಂದ. ಊರ ಮಧ್ಯದ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ವಿಚಾರಮಗ್ನನಾಗಿ ವಿರಾಜಮಾನಾದ ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯ ಆತನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಬೇಕು. ಅದು ಆತನ ಮನೆಯ ಎದುರಿಗೇ ಇರುವದರಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹೋಗುವವರ ಮೇಲೆ ಆತ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಂತಿದೆ! ಆತನ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಚರ್ಚಿನ ಹೊರ ಗೋಡೆಯಮೇಲೆ ಮೂರು ಫಲಕಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ

ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕ ಫಲಕ

ಅಗ್ನಿಗಾಹುತಿಯಾದ ಹುತಾತ್ಮರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹದಿನೇಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅನುಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಶಿಕ್ಷೆಗಳ ವರ್ಣನೆ ಮಾನವನ ಹೇಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮಾರುವದಲ್ಲದೆ ಜಾನ್ಸನ್ನನ ತಂದೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿದ್ದನಾದರೂ ಮನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಠಿತಿ ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾಗಿದ್ದ ಆ ಹುಡುಗ ಅಂದರೆ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಗೆ ಅವನ ಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಓದಲು ಕಲಿಸಿದ್ದ. ಆಯುಷ್ಯವಿಡೀ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ನ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲ ಬೇಕಾಯಿತಂತೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಕ್ರೋಫುಲಾ (ಗಂಡುಮಾಲೆ)ಅಂಟಿತು. ಆತನ

ಮುಖದ ಮೇಲೆ, ಗಂಟಲು ಅಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಕಲೆಗಳಾಗಿ ಆತನ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತನಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವ ಅಸಹ್ಯ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸೆಳೆತಗಳು(tics). ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ತಜ್ಞರು ಅದು ಟೂರೆಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ದ (Tourette syndrome) ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ’ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ’ಅಂಗ ಚೇಷ್ಟೆ’ಯಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಕೆಲಸ ದೊರಕಿಸಲು ಕಠಿಣವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆತನ ಹರಿತವಾದ ಬುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಓದಿನ ಹರಹು ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆಲ್ಲ ಇನ್ನೇನೂ ಓದುವದು ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನುವಂತೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೋದಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಡಿದ್ದ. ಆತನ ಬರಹಗಳು ಮಹತ್ತರವಾದವು. ಆದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅವನ ಖ್ಯಾತಿ ಬೆಳೆದುದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಆ ಡಿಕ್ಷನರಿಯಿಂದಲೇ.

1775ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ಆ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ 40,000 ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಲ್ಲದೆ 114,000 ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಿವೆ. ಆತನ ಲಿಚ್^ಫೀಲ್ಡ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳಿವೆ. ನಾನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ನನಗೆ ಈ ಅವೃತ್ತಿಯ 12″ಉದ್ದದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಮೈ ನವಿರೆದ್ದಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಿಘಂಟಿನ ಯೋಜನೆ ಮುಗಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿದವು. ಸಂಭಾವನೆ: 1500ಗಿನಿಗಳು. ನಿಘಂಟುಕಾರನ (ಆರು ಜನರ ಸಹಾಯ ಇದ್ದರೂ ಸಹ) ಏಕಾಂಗಿತನವನ್ನು ’ಡಲ್” (dull) ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ ಆತ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ಸಪ್ಪೆ, ಬೇಸರ ತರಿಸುವ; ಉದಾ: ನಿಘಂಟು ಬರೆಯುವದು ನೀರಸ ಕೆಲಸ. ನಿಘಂಟುಕಾರ ಅಂದರೆ? Lexicographer: a writer of dictionaries; a harmless drudge (ಕತ್ತೆ ದುಡಿತದವ).

ನಾಡೋಜ ಜಿ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ (ಜಿ ವಿ) -(ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ)

ಆತನ ನಿಘಂಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಕನ್ನಡದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಘಂಟುಗಾರರ ನೆನಪು ಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿತರಾದ ಶತಾಯುಷಿ ನಾಡೊಜ ಜಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು. ಈ ನಿಘಂಟುಬ್ರಹ್ಮನ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳ ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದರ ಕೆಲಸವನ್ನು 50ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಸತತವಾಗಿ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲಾವಧಿಯ ದುಡಿತದ ಫಲ. ಅದು ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳ ಅದ್ವಿತೀಯ ನಿಘಂಟು. ಬೇರಾವ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕೆಲಸ ಆಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಈ ”ಶಬ್ದ ಬ್ರಹ್ಮ”ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ”ಜಿ ವಿ’ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ 80 ರಿಂದ 90 ಜನ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದರಂತೆ. ಅಕಾರಾದಿಯಾಗಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲೇ 10 ವರ್ಷ ಬೇಕಾಯಿತಂತೆ! ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೂ ಇಂದಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಂತರ!

ಧಾರವಾಡದ ಕಿಟಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ Rev F Kittel ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ

ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಿಘಂಟುಕಾರ ಎಂದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಿಶನರಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಫರ್ಡಿನಂಡ್ ಕಿಟಲ್. ಈತ ಸಹ ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬರೆದುದ್ದು. 1894 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ 1750ಪುಟಗಳ ಆ ಕನ್ನಡ ಕೋಶದಲ್ಲಿ 70,000 ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದದ ಉಚ್ಚಾರ, ಪಂಪ, ನಾಗವರ್ಮ, ಹರಿಹರನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ವರೆಗೆ, ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ನಾನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ರಿಬೈಂಡ್ ಮಾಡಿದ ಅಪರೂಪದ ಕಾಪಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಯಾವಾಗಲು ರೆಫೆರ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರೆಗೆ ನನಗೆ ಅದರ ಪ್ರತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅವರ 2001ರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾದ ಹತ್ತನೆಯ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣದ ಹಸಿರುಬೈಂಡಿನ ಕಾಪಿ ಈಗ ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವಾಗ ಸಾಥ್ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ! ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನನಗೆ ಆ ಊರಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಈಗ ಆತನ ಹೆಸರಿನ ಕಿಟಲ್ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಬರೆದ ಆ ನಿಘಂಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಮತೆ. ಆತ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರದ ಸಂತೆಗೆ ಹೋಗಿ ಹಳ್ಳಿಯವರು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಬ್ದಗಳು, ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ವರದರಾಜ ಹುಯಿಲಗೋಳ ಮಾಸ್ತರರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಗೆ ಜಾನ್ಸನ್ನನದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಥಮ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಅಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕಿಟ್ಟಲ್ ನ ”Kannada English Dictionary” ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಶಬ್ದ ಕೋಶವಲ್ಲ. 10ನೆಯ ಶತಮಾನದ ರನ್ನನ ರನ್ನಕಾಂಡ ಮೊದಲನೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿಯಷ್ಟು ಪಂಪನ ಆದಿ ಪುರಾಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ,ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ,ಕುಮಾರ ವ್ಯಾಸ ’ಭಾರತ’ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳ ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನುಒಂದು

 

ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಬೇರಾವುದೂ ನಿಘಂಟು ಕಿಟಲ್ ಡಿಕ್ಶನರಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ 1740ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆದೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮುನ್ನುಡಿಯೇ 45 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ! ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹೂ-ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು, ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಭೇದದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ( Linnaeus classification – botanical names) ಸಹ ಕೊಟ್ಟಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂದ ಮೇಲೆ ಆತನ ಶ್ರದ್ದೆ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಎಣೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಮುನ್ನುಡಿಯ ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳ ಅರಿವು ತನಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟು ನಮ್ರತೆಯಿತ್ತು ಆತನಲ್ಲಿ!

ಈಗ ಮತ್ತೆ ಬರುವಾ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡಿಗೆ. ಜಾನ್ಸನ್ನನ lexicon (ನಿಘಂಟು) ಆತನನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿಯೇನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್, ಮಿಲ್ಟನ್, ಡ್ರೈಡನ್ ಅಂಥ ಮಹಾನ್ ಬರಹಗಾರರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಈ ಗ್ರಂಥ ಮುಂದಿನ ನಿಘಂಟುಕಾರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೇಲೆ ಆಗಿನ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ(fix)ಯಾಗಿಸುವ, ಅಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವರೆದಿಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಜಾನ್ಸನ್ ಅದರ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ ಭಾಷೆ ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲವೆ?. ಜಿ ವಿ ಅವರೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೆ? ಭಾಷೆ ಒಂದು ಸಾಗರ; ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ನಿಘಂಟು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೂಡಲೆ ಅದನ್ನು ಜರೆದ ಪಂಡಿತರಿದ್ದರು. ಯಾಕಂದರೆ ಆತನ ಡೆಫೆನಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ ಇರದೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸೊಕ್ಕು, ಕೊಂಕು ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. (ಉದಾ: Oats: a grain which in England is generally given to a horse, but in Scotland it supports the people). ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ ಅದನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆಂಗ್ಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನಮಾನಸದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಾಢ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿತು; ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಅದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡಿನ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಸ್ವೆಲ್ ಆತನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಬಂದು ಆತನ ಸಖ್ಯ ಬೆಳೆಸಿದ. ಆತ ಮಾತಾಡಿದ್ದು, ಆತನ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದೊಂದು ನುಡಿಮುತ್ತು, ಜಾಣ್ನುಡಿ, ವ್ಯಂಗೋಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು “Life of Samuel Jonson” ಎಂಬ ಆತನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಜಾನ್ಸನ್ನನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹರಡಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ ಆತ ದಾಖಲಿಸಿದ ಅವರ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಯಾವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುಗನೂ ಮರೆತಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ:

ಬಾಸ್ವೆಲ್: “Mr. Johnson, I do indeed come from Scotland, but I cannot help it.

” ಜಾನ್ಸನ್: “That, Sir, I find, is what a very great many of your countrymen cannot help.”

ಜಾನ್ಸನ್ ನಿಘಂಟಿನ ಒಂದು ಪುಟ

ಆದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ಗೆಳೆತನ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಗಾಢವಾಗಿತ್ತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಆ ನಿಘಂಟಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಐದಾರು ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡಿನವರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರು! ಆತನ ವ್ಯಂಗ ಸ್ಕಾಟ್ ಜನಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಂಚರೂ ಆತನ ಚಾಟೆಯೇಟಿನಿಂದ ಬಚಾವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾ.

“Monsieur: a term of reproach for a Frenchman.” ಇನ್ನೊಂದು ಹೀಗೆ: Trolmydames: of this word I know not the meaning.

ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಈ ಪದದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೀಟಲೆ ಕೊಟ್ಟನೋ, ಅಥವಾ ಅದೊಂದು ಆತನ ಕೊಂಕು ನುಡಿಯೋ?

ಕೊನೆಗೆ 53ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಜಾರ್ಜ ಮಹಾರಾಜನಿಂದ ಪೆನ್ಶನ್ ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಆತನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಠಿತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಿಸಿ ಅವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಬಂತು. ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ತಾನೆ ಬರೆದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ನೆನಪು ಬಂತೋ ಇಲ್ಲವೋ! Pension: An allowance made to any one without an equivalent. In England it is generally understood to mean pay given to a state hireling for treason to his country.”(ಪಿಂಚಣಿ: ಇಂಗ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಂಬಳ!). ಆದರೆ ಆತನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಏನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.

ನಾವು ಆತ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಹೊರಬರುವಾಗ ಮೊದಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬಿಲ್ಲು ಕಂಡಿತು. (ಚಿತ್ರ ನೋಡಿರಿ). ಅದು 1771ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಹೀಗಿತ್ತು:

ಬರ್ಮಿಂಗಂ ಗೆಜೆಟ್ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿನ ಜಾಹಿರಾತು. ಕೃಪೆ: ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹರಾಜು: ಆಫ್ರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ನೀಗ್ರೋ ಹುಡುಗನನ್ನು ಈ ದಿನ ಹರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುವದು.” ಅದನ್ನೋದಿದಾಗ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮುಗಿದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮೈಜುಮ್ಮೆಂದಿತು. ಮುಂದೆ 1833 ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯಿದೆ ಬಂದ ನಂತರವೇ ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ ಡ್ಸ್ ನ ತೈಲ ಚಿತ್ರ CC

1752 ರಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಬಳಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬಾರ್ಬರ್ ಎನ್ನುವ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಜಮೈಕನ್ ಕರಿಯ ಹುಡುಗ (ಬೇರೆಯವ) ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿ ಕೊಂಡ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಆ ಹುಡುಗ ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ಮಾಲಕ ಜಮೈಕಾದಿಂದ ವಾಪಸ್ ಇಂಗ್ಲಂಡಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಕರೆತಂದು ಬೋರ್ಡೀಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ವರ್ಷಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ. ಜಾನ್ಸನ್ ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನೋಡಿಕೊಂಡ. ತಾನು ಸಹ ತನ್ನ ರೂಪ, ಅಂಗ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಜನರಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿಯೋ ಏನೋ ಆತನಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪವಿತ್ತು. ಎಳೆಯನ ಮುಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ 1784ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಜಾನ್ಸನ್ ತನ್ನ ಉಯಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ 70 ಪೌಂಡುಗಳ (ಅದು ಆಗ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ) ದೇಣಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ. ಆತ ಮುಂದೆ ಲಂಡನ್ ಬಿಟ್ಟು ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡಿಗೆ ತೆರಳಬೇಕೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿ ಆ ಊರಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನಂತೆ. ಆತನ ವಂಶಜರು ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇದ್ದಾರೆಂದು ವದಂತಿ. ಜಾನ್ಸನ್ನಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ ಒಬ್ಬ ಕರಿಯ ಮನುಷ್ಯನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಆತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬಾರ್ಬರ್ ಎಂದು ಕೆಲವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಮನೆಯಿಂದ ಕೆಥಿಡ್ರಲ್ ನ ಒಂದು ನೋಟ

ಈ ಊರಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್ ಕೆಥಿಡ್ರಲ್, ’ಆದಿ ನಿಘಂಟುಕಾರ ಜಾನ್ಸನ್’ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ. ನೀವು ಹೋದಾಗ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಅಜ್ಜ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿದ ಔಷಧಿ ಮೂಲಿಕೆಗಳ ತೋಟ, ಆತನ ಅವಿಷ್ಕರಣಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು ಇವನ್ನು ನೋಡಲು ಮರೆಯದಿರಿ. ಆತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯನಲ್ಲದೆ, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಕವಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದ. ಆತನಿಂದಲೇ ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದಲೇ ಮೊಮ್ಮಗ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನನಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾದದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ.

”ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ತವರೂರೆಂದು” ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಚ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡಿನ ಒಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆನ್ನ ಬಹುದು.

(ವಿವಿಧ ಆಧಾರಗಳಿಂದ)

      

ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಚಿತ್ರಗಳು: ಶ್ರೀವತ್ಸ ದೇಸಾಯಿ  

 

 

 

 

Advertisements

ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ನೀಡಿದ ರಸಾಯನ, ಔತಣದ ಸ್ಪೆಷಲ್!

ನಾವೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಯು.ಕೆ. ಸದಸ್ಯರು ಕರುನಾಡ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ತೌರುಮನೆಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ದರ್ಶನ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಅಂದು ಸಿಕ್ಕೇಬಿಟ್ಟಿತು. ಯಾವತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವು ಸರಿಯಾಗೇ ಊಹಿಸಿದಿರಿ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಒಂಥರಾ ಮಾಯಾ ಬಜಾರ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಕರೆದೊಯ್ದವರು ಯಾರು, ಆ ಒಂದು ಮಾಯೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು? ಆ ಮೋಡಿಯ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಕಾರುಬಾರುಗಳು ಏನೇನು? ಸ್ಟೇಜ್ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ದಸರಾಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ? ಇವತ್ತಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನ ಓದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ, ಬನ್ನಿ. ಅಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕದ ಕಿರು ವಿಡಿಯೋಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡಿ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸಂ.

ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಉತ್ಸಾಹದ ಫಲ -ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ

‘ಅನಿವಾಸಿ’ಗಾಗಿ ಶ್ರೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಹರೀಶ್ ರನ್ನ ಮಾತನಾಡಿಸಿ, ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರು ರಾಮ್ ಶರಣ್

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಡಾರ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ದೀಪಾವಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ’ ಹಾಗು ‘ಮೈಸೂರು ದಸರಾ’ ರೂಪಕಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಸೆಳೆದೊಯ್ದವು ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹೇಳಿದರು. ಅದಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿ  ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಿರಿಯರಿಗೂ ನಾನು ಕನ್ನಡಿಗ ಎನ್ನುವ ಹೆಮ್ಮೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ನಮಗೆಲ್ಲ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ ಬರುವುದು ಸಹಜವೇ. ‘ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೊಸ ಹಾದಿ ಹಾಕಿವೆ, ಇದೆಲ್ಲದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಬರೆದು ಕೊಡಿ’ ಎಂದು ‘ಅನಿವಾಸಿ’ ಯ ಸಂಪಾದಕ ಬಳಗ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಆನಂದಾಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು!

ತಮ್ಮ ತನುಮನ ಧನಗಳನ್ನರ್ಪಿಸಿ, ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನೊಂದು ಮಾಡಿ, ಇವೆರಡೂ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಸಾಕಾರ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀದೇವಿ ವಲ್ಲೀಶ್ ಹಾಗೂ ಹರೀಶ್ ರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಂದಲೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಥೆ ಹೇಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಕೇಳಿ… ರಾಮ್ ಶರಣ್

img-20161030-wa0034

ಹರೀಶ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಹಾನಗರಗಳ ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಡಾರ್ಬಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಲೆ ತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಿಖ್ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಗುಜರಾತಿ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಎನ್.ಎಚ್.ಎಸ್. ವೈದ್ಯರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ಬಂದು ನೆಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಿಂದ ಸದ್ಯ ವಲಸೆ ಬಂದವರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (ಸಿಯಾ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದಾಯ್ತು. ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಿಯಾ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೇ ಇರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀದೇವಿ: ನಾನು ಬಂದ ವರ್ಷ ಸಿಯಾ ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದವರ ಪರಿಚಯವಾದ್ರೂ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಇಲ್ದೆ ಇರೋವಾಗ ಊಟ ಸಪ್ಪೆಯೆನಿಸ್ತು. ಅಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಹರೀಶ್ ಪರಿಚಯ ಆಗಿದ್ದು. ಆ ವರ್ಷ ಕನ್ನಡದವ್ರದ್ದೇ ಯುಗಾದಿ ಮಾಡೋಣ ಅಂತ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದ್ವು.

img-20161121-wa0045
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಿರೀಟ

ಹರೀಶ್: ಯುಗಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಟೇಜ್ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತೆ ಅಂತ ಹಳ್ಳಿ ಮನೆ ಕಟ್ದೆ. ಕಟ್ಟೋವಾಗ ಹುರುಪು ಬರಲಿ ಅಂತ, ವಾಟ್ಸ್ಯಾಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನ ಹಾಕ್ದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಸಿಂಗಾರ ಮಾಡೋ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದವರೆಲ್ಲ ನಾ ಮುಂದು, ತಾ ಮುಂದು ಅಂತ ಬಂದಾಗ ನಾನು ದಂಗು ಬಡದ್ಹೋದೆ. ಆ ವರ್ಷದ ಯುಗಾದಿ, ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸ್ತು ಅಂತ ಹೇಳಬಹುದು.

ಶ್ರೀ, ಹ: ಆ ಹಳ್ಳಿ ಮನೆ ಹಿಂದಿಟ್ಕೊಂಡು ಸಿಯಾ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಹಳ್ಳಿ ಜೀವನ, ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರ ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು  ‘ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ’ ರೂಪಕ.  ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಯ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ನೋಟ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕನಸಿನ ಕೂಸು ಅದು.

img-20161121-wa0052
ಶ್ರೀದೇವಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಟ್ಟೀರಾಯ ಮುಖವಾಡಗಳು

ನಾವು ಮಾಡಿದಂಥ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಿನ ವಿಚಾರ. ಹಾಡು ಇಂಪಾಗಿ, ಕುಣಿಸುವಂತಿರಬೇಕು; ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸೋ ಹಾಗಿರ್ಬೇಕು.  ಹಾಡಿನ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೇ ಒಂದು ವಾರ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ೨-೩ ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಪರದಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಒಳ್ಳೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದನ್ನ ಹುಡುಕೋದು, ಅದನ್ನ ಬೇಕಷ್ಟೇ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸೋದು ದೊಡ್ಡ ಪರದಾಟ.

ಶ್ರೀದೇವಿ: ಹಾಡಿನ ಅರಸಾಟ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ.  ವೇಷ-ವಿಭೂಷಣಗಳ ಆಯ್ಕೆ. ‘ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ’ದ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಪೃಥಾ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ರು. ‘ಮೈಸೂರು ದಸರಾ’ಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿರೋ ತಂಗಿ, ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿರೋ ನಾದಿನಿ, ಹೀಗೆ ಹತ್ತಿರದವರು, ದೂರದವರನ್ನ ಕಾಡಿ-ಬೇಡಿ, ಯಾವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೂ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗದಂತೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯ್ತು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಯ್ತು.

ಶ್ರೀ, ಹ: ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಲಾವಿದರೂ ಅಲ್ಲ. ಅಂಥದ್ದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾಡಿ, ಸಭಿಕರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದು ಈ ವರ್ಷ ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯೋಜನೆ ಹಾಕೋದಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ  ಆಯ್ತು. ಹಾಗೇ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆ, ಚರಿತ್ರೆ ಇವೆರಡನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಜನರಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ವಿಚಾರ ಬಂತು. ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸೊಗಡಿನ ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ ಬಂದವರಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೆ. ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರೆ ಸೂಕ್ತ ಅಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸೋದು ತುಂಬಾನೇ ಕಷ್ಟ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ್ವಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ್ದೂ ಮುಖ್ಯ ಪಾರಂಪರಿಕ/ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಛಾಪನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ರೂಪಕ/ನೃತ್ಯಗಳ ಪ್ಲಾನ್ ಹಾಕಿದ್ವಿ.img-20161121-wa0050

ಹರೀಶ್: ಇದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೬೦ ಜನ ಬೇಕಾಗೋದ್ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಲ ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡ್ಸೋದು ಅಂದ್ರೆ ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನ ತಕ್ಕಡಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೆ ಅನ್ನೋ ಅಂಥ ಅನುಭವ ಆಗಿತ್ತು, ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ ತಯ್ಯಾರಿಯಲ್ಲಿ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ದೇಹಕಟ್ಟು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟಕೊಂಡು, ನಾನು, ಶ್ರೀದೇವಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ವಿ. ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದಿನ ಒಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನ ವಿವರಿಸಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹಂಚಿದ್ದಾಯ್ತು. ಪ್ರತಿ ಒಂದು ರೂಪಕಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಹಾಟ್ಸ್ಯಾಪ್ ಗುಂಪು ಮಾಡಿ, ಅವರ  ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದ ನೃತ್ಯದ  ತುಣುಕನ್ನ ಕಳ್ಸಿದ್ವಿ. ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅವರವರ ತಾಲೀಮಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ರಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ವೇಷ-ಭೂಷಣಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅವಕಾಶವಾಯ್ತು.

ಶ್ರೀ, ಹ: ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ, ದಸರಾ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವೇಷ-ಭೂಷಣ, ಕತ್ತಿ, ಕಠಾರಿ, ಮನೆ, ಹಸು, ಗಾಡಿ ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ತಯಾರಿಸಿದ್ದು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪರಿಶ್ರಮವಾದರೂ, ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಾಯವಿಲ್ದೇ ಅದೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹರೀಶ್: ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದ ಕಾರ್ಯ – ದಸರಾ ಆನೆಯನ್ನ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದು. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ನೆರಳಿನಾಟವಾಗಿ ಅಂಬಾರಿ-ಆನೆ ತೋರಿಸೋದು ಸುಲಭ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಕಳೆ  ಕಟ್ಟೋದಿಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ತಂತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಿ ಮಾಡ್ಬಹುದಲ್ಲಾ ಅಂತಾನೂ ವಿಚಾರ ಬಂತು. ಅಂತರ್ಜಾಲ ಜಾಲಾಡಿದಾಗ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿ ಪತ್ತೆಯಾಯ್ತು. ಅವರಿಗೆ ದುಂಬಾಲು ಬಿದ್ದಾಗ, ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರೇ ಮಾಡಿದ್ದ ಆನೆ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರೋದು ಪತ್ತೆಯಾಯ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆನೆ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದೆ. ಅದರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬದ ಆನೆಯ ಕಳೆ ತಂದಾಯ್ತು.

img-20161122-wa0002
ಆನೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಂಗ ಪರಿಕರಗಳ ತಯ್ಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹರೀಶ್

ಶ್ರೀ, ಹ: ಹೇಳ್ತಾ ಹೋದ್ರೆ, ಮುಗಿಯದ ಕಥೆ ಇದು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೊಡೋ ದಿನದವರೆಗೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ತೊಂದರೆಗಳು, ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆದು ನಿಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು… ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಗಲುರಾತ್ರಿ ಉಂಡು-ಹೊದ್ದು ಮಲಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು, ಹೆಗಲಿಗೆ ನಿಂತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವರು ಲೋಕೇಶ್ ಗಂಗೊಳ್ಳಿಯಂಥ ಆತ್ಮೀಯರು.

ಕರೆದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಬಂದು, ಬೇಸರವಿಲ್ಲದೇ ತಾಲೀಮು ಮಾಡಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ಗೆಳೆಯ-ಗೆಳತಿಯರಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯಶಸ್ವಿ ಆಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಹಿಳಾ ಕೂಟ ‘ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ’ ಯಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ತಾಲೀಮಿನ ಸಂಜೆಗಳಿಗೆ ರಸವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಒಪ್ಪಂದದ, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಉತ್ಸಾಹ-ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಇಲ್ಲದೆ ಯು.ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆ, ಸೊಗಡಿನ ಸುವಾಸನೆ ಹರಡೋಕ್ಕೆ ಆಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಡೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಥಟ್ಟಂತ ಒಪ್ಕೊಂಡು ಅರುಣ್ ಅರಸ್ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿಲ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಆನೆಗೆ ಜೀವ ತರದೇ ಇದ್ದಿದ್ರೆ ಮಕ್ಕಳು ಮರಿಗಳೆಲ್ಲ ಬೆಕ್ಕಸ ಬೆರಗಾಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹಳ್ಳಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟದೇ ಇದ್ದಿದ್ರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನಾನೂ  ಇರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮೈಸೂರ್ ದಸರಾನೂ ಇರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!

  • ರಾಮ್ ಶರಣ್       – (ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು ಶ್ರೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಹರೀಶ್)

    ಕಿರು ವಿಡಿಯೋ/short video

“ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ” ಹಾಗೂ “ಮೈಸೂರು ದಸರಾ” ಹೇಗಿತ್ತು?

ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ ಬರೆದ ವರದಿ 

ಡಾರ್ಬಿ ದೀಪಾವಳಿ ಉತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳಾದ “ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ” ಹಾಗೂ “ಮೈಸೂರು ದಸರಾ”ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ವರದಿ.

ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ “ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ”ದ ಪ್ರಾರಂಭ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಯ ಸುಂದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಸಹಜಸುಂದರ ಮುಂಜಾವಿನ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಪುಟವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತಂದರು. ಕುಂಟಬಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಮಕ್ಕಳ ಆಟಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಮಧ್ಯ ಪಾಯಸದಲ್ಲಿಯ ಒಣಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.

ಕೋಲಾಟ, ಒರಳು-ಒನಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬತ್ತ ಕುಟ್ಟುವ ಮಹಿಳೆಯರು, ಹೊಲ ಉಳುವ, ಬಿತ್ತನೆಯ, ಸುಗ್ಗಿಕಾಲದ ಚಿತ್ರಣ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಬಳೆಗಾರ, ಹೂಮಾರುವವಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಸೊಗಡನ್ನು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು. ನಂದಿಕೋಲು ಕುಣಿತ, ಕೋಲುಮಂಡೆ ಜಂಗಮರು ಮತ್ತು ಕೀಲುಕುದುರೆ ನೃತ್ಯಗಳು ಕರುನಾಡಿನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದವು. ರಂಗದ ಮೇಲಿನ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚೆಲ್ಲಿದರೊ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಾ, ಬಳೆಗಾರನ ಹಾಡು, ಸುಗ್ಗಿಕಾಲ ಹಿಗ್ಗಿಬಂದಿತೊ, ಶುಭವಾಗತೈತಮ್ಮೊ (ಜನುಮದ ಜೋಡಿ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆ) ಮುಂತಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ೮೦-೯೦ರ ದಶಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದವು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ೩೨ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಯೋಮಾನದ ಕಲಾವಿದರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರ, ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಕಿರು ವಿಡಿಯೋ/short video

ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿ “ಮೈಸೂರು ದಸರಾ” – ಇದರಲ್ಲಿ ೬೪ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದು, ಇಡೀ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸೀಮ್ಲೆಸ್ (seamless) ಆಗಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಸಮಯದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ದೊರೆತ ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. “ಕರ್ನಾಟಕ ದರ್ಶನ” ಮಾಡಿಸಿ, ಮುಂದಿನ, ಅದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಕುತೂಹಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಗದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಕೊಡಗಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೀನುಗಾರರ ಹಾಡು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಡೊಳ್ಳುಕುಣಿತ, ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಾವಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಸನದ ವೀರಗಾಸೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು, ದಂತಕಥೆ, ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ತಳುಕು ಹಾಕಿದ್ದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ – ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ, ಕಿತ್ತೂರಿನ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮುಂಡಿ-ಮಹಿಷರ ಕಾಳಗ ಇತ್ಯಾದಿ. ಬೇಲೂರು – ಹಳೇಬೀಡಿನ ಬಾಲೆಯರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ, ಲಾವಣಿ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ, ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಣು – ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದವನ್ನು ನೀಡಿದವು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಆನೆ (ಅರ್ಜುನ) – ತಾಯಿ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಮಂಟಪದ ಅಂಬಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಆನೆಯ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರೇ ಸ್ವತಃ ನಡೆದು ಬಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನು ವಂದಿಸಿದರು!

ಈ ಎರಡೂ ನೃತ್ಯಗೀತಗಳು ಯುಕೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಗ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ೨೦೧೬ರ ಡಾರ್ಬಿ ದೀಪಾವಳಿ ಮಿಲನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೈಲೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವೆಂದರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪಾಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಸೇರಿ,  ನೃತ್ಯಗೀತಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀದೇವಿ ವಲ್ಲೀಶ್ ಮತ್ತು ಹರೀಶ್ ರಾಮಯ್ಯ, ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಶ್ರೀದೇವಿ ವಲ್ಲೀಶ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹರೀಶ್ ರಾಮಯ್ಯ ಅವರೆಲ್ಲರದೂ ಹೌದು. ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ, ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದ ಆನೆಯ ಕಾಲುಗಳಾಗಿ, ಭುವನೇಶ್ವರಿಯ ಅಂಬಾರಿ ಹೊತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಸಾಹಿಲ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಹಾಗೂ ಅರುಣ ಅರಸ್ ಅವರನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪನ್ನು, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನ ನೃತ್ಯ – ಸಂಗೀತಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅವೆಲ್ಲ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು flat-pack furnitureನಂತೆ ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವುದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾರ್ಯವೇನಲ್ಲ.

ಅಂದು ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೆಸರಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿಯದಾದರೂ, ಕಣ್ಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡ ಕರುನಾಡನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿವ ದೃಶ್ಯಗೀತಗಳಿಂದ ಆ ದಿನವನ್ನು ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗಾಗಿ “ನಾಡಹಬ್ಬ”ವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಿದರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಡಾರ್ಬಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಎಲ್ಲ ೬೪ ಉತ್ಸಾಹಿ ಕಲಾವಿದರು, ಶ್ರೀದೇವಿ ವಲ್ಲೀಶ್ ಹಾಗೂ ಹರೀಶ್ ರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ, ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪರವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಭಿವಂದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.

  • ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಗುಡೂರ